|

«فرقان» و ترور!

سیدمهدی دزفولی

نام گروه فرقان در تاریخ معاصر ایران با ترور عجین‌شده است؛ گروهی که در ظواهر دینی سعی داشت جوانان و انقلابیون را به‌سوی خود جلب و تفسیر خود از دین را به آنان القا کند.
گروه فرقان در سال ۱۳۵۶شمسی، به رهبری اکبر گودرزی فعالیت سازمانی خود را آغاز کرد. اکبر گودرزی ‌طلبه‌ای جوان از اهالی لرستان، روستای دوزان در نزدیکی الیگودرز، مکانی مابین خمین و الیگودرز بود و چون پدر وی چوپان بود، اعضای گروه فرقان، برای وی لقب «چوپان‌زاده ‌آزاده» را برگزیده بودند.
گروه فرقان با استفاده از فضای انقلاب اسلامی و شور عمومی در جامعه به دلیل دوران ماقبل انقلاب، سعی در جذب نیرو در تهران کرد و در نقاط مختلف تهران همانند سلسبیل، نازی‌آباد، قلهک و جوادیه فعال بود و توانست گروهی در حدود صدنفر را شکل دهد و نام فرقان را برای خود انتخاب کند. انتخاب همین نام توسط همین عده هم شاید از نکات قابل‌توجه بود. فرقان که معنای تشخیص حق از باطل را می‌دهد توسط این گروه انتخاب شد تا شاید این تصور را ایجاد کند که قصد آنان شناخت و تمییزدادن حق از باطل در جامعه است!
بعد از انتخاب اعضا، گروه وارد مرحله جدیدی شد و از‌‌ همان‌سال با صدور اعلامیه و بیانیه وارد حوزه سیاست و مبارزه به‌طور رسمی شد، اما مبارزه این گروه در این زمان تنها به صدور اعلامیه محدود می‌شد. زمان تدوین و شکل‌گیری ایدئولوژی این گروه، به‌طور کامل در زمان حکومت رژیم پهلوی بود و بعد از وقوع انقلاب اسلامی، گروه، فعالیت تروریستی خود را آغاز کرد و وارد مرحله عمل و ترور شد.
از بعد زمانی، از این نظر که دوران تکوین گروه در سال‌های قبل از انقلاب بود، این گروه به‌عنوان یک گروه ضد رژیم شاه خود را مطرح کرد و در این حوزه بخشی از اطلاعیه‌ها و کتاب‌های تفسیر خود را انتشار داد. اینگونه کتب درواقع ایدئولوژی مدون گروه فرقان بود که گودرزی بنا بر روحیه ضدروحانیتی که داشت، اظهار می‌کرد که این کتب نتیجه یافته‌های وی در جلسات دینی است که وی از ۱۶سالگی اداره می‌کرده، نه دروسی که در حوزه علمیه به وی آموخته شده است. بعدترها مشخص شد که گودرزی به دلیل روحیه خاصی که از خود نشان داده است نتوانسته در حوزه، مورد اقبال و پذیرش قرار بگیرد و زمانی که با برخورد سرد از طرف حوزه مواجه شده کینه‌ای عمیق از روحانیون به دل گرفته است که همین کینه بعدترها باعث اقدامات تلافی‌جویانه وی شده است.
در سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ گودرزی توانست با کمک‌گرفتن از روحیه انقلابی جوانان کشور در آن سال‌ها و بر اساس آموزه‌های نشات‌گرفته از برداشت‌های شخصی خود از قرآن، به‌شدت علیه روحانیت جبهه گیرد. گروه فرقان بعد از سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی اعتقاد داشت که روحانیت بدون خواست مردم به قدرت رسیده است و به علت نداشتن تجربه کافی در زمینه اداره کشور، نداشتن تخصص‌های لازم در امور فنی و مدیریت ارگان‌های کشوری، کناره‌گیری روحانیت از مسوولیت‌ها را ضروری می‌دانست اما در مورد جانشینی آن، نظر خاصی ارایه نمی‌کرد، زیرا این گروه در ظاهر خواستار سقوط رژیم شاه بود و روحانیت را ضدتوحیدی‌ترین عناصر جامعه می‌دانست و معتقد بود که باید در کمترین زمان ممکن با توسل به قهر و آتش و سلاح آنان را از میان برداشت تا هم قربه‌الی‌الله به دستورات و احکام خدا عمل شده باشد و هم خلق تحت‌ستم از استعمار حاکم رهایی یابند. درباره همه‌پرسی جمهوری اسلامی، در نشریه‌ای که در فروردین۵۸ باعنوان «رفراندوم، توطئه استحمار و استعمار» منتشر می‌کند، مردم را از رای‌دادن بازمی‌داشت. این گروه برای پیاده‌کردن استراتژی مسلحانه در برابر رژیم، در بهمن۵۷ به تجهیزات نظامی مجهز شد. در این زمان، انقلاب پیروز شده و فرقان که «روحانیت را از بنیان و اساس باطل» می‌دانست، تلاش خود را معطوف به مبارزه با آنها کرد.
در کمتر از دوماه که از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذشت این گروه فعالیت‌های خود برای ترور را آغاز کرد و در کمتر از یک‌سال بیش از 16 عملیات ترور در تهران انجام داد.
فرقانی‌ها مصداق کامل خوارج بودند، با‌‌ همان شیوه برخورد و تفسیر ناصحیح از قرآن. گروه برای صدور حکم اعدام، برای هرکس که تشخیص می‌داده مشکل چندانی نداشته و با تشکیل جلسات مختصری به نتیجه می‌رسیده است. فرقان نمونه کاملی از جهل، تحجر و برداشت‌های سطحی از دین بود. در فهرست ترورهای فرقان، نام‌های ارزشمند زیادی دیده می‌شود: «شهیدمطهری، شهیدمفتح، حاج‌مهدی عراقی و فرزندش حسام، سپهبدقرنی، سیدمحمدعلی قاضی‌‌طباطبایی و آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، آیت‌الله رضی‌شیرازی و... .» قاتل شهیدمطهری، محمدعلی بصیری بود. وی پس از دستگیری اظهار کرد که هیچ‌گونه شناخت قبلی نسبت به شهید مطهری نداشته است و تنها دلیلی که وی را به این کار ترغیب کرده، کینه شدید وی نسبت به روحانیت بود و بعد از اینکه در بین افراد گروه مطرح شد که می‌خواهیم یکی از روحانیون مهم شورای انقلاب را ترور کنیم، خود را داوطلب این کار کرد. این گروه برای رفع نیازهای اقتصادی و تامین هزینه عملیات تروریستی‌اش، اقدام به سرقت چندین بانک کرد تا بتواند پول‌های سرقتی را صرف خانه‌های تیمی و خرید اسلحه کند. این اقدامات به درستی، انحراف این گروه و رهبران آن را نشان می‌دهد. در1358/10/18 گودرزی رهبر این گروهک در یک عملیات گسترده پلیسی در تهران دستگیر شد.
وی که طراح بسیاری از ترور‌ها و عملیات این گروه بود و به‌طور مستقیم در ترور شهیدقرنی شرکت داشت در 1359/3/3 اعدام شد. در روز دستگیری گودرزی، تعداد دیگری از اعضای این گروه با نام‌های علی حاتمی، سعید مرآت، عباس عسگری، علیرضا شاه‌بابیک و حسن اقرلو نیز دستگیر و اعدام شدند.
بقایای فرقان تا اوایل سال ۱۳۶۰ هجری، شمسی همچنان به انتشار برخی از جزوات می‌پرداختند و حتی از ترور‌های منافقین نیز به نوعی سوءاستفاده کرده، آنها را با اندیشه‌های خود پیوند می‌دادند.
بعدترها و با ترور آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد جامع ابوذر تهران در ششم‌تیر 1360 و به دلیل نشانه‌ای که در دستگاه صوتی انفجار توسط گروه فرقان کارگذاشته شده بود باز نام فرقان در جامعه مطرح شد اما این آخرین تروری بود که با نام و نشان این گروه انجام شد و فرقان به دلیل نداشتن محبوبیت و پایگاه اجتماعی دیگر نتوانست به حیات خود ادامه دهد و در همان سال 1360 از هم فروپاشید و منحل شد.
نام گروه فرقان در تاریخ معاصر ایران با ترور عجین‌شده است؛ گروهی که در ظواهر دینی سعی داشت جوانان و انقلابیون را به‌سوی خود جلب و تفسیر خود از دین را به آنان القا کند.
گروه فرقان در سال ۱۳۵۶شمسی، به رهبری اکبر گودرزی فعالیت سازمانی خود را آغاز کرد. اکبر گودرزی ‌طلبه‌ای جوان از اهالی لرستان، روستای دوزان در نزدیکی الیگودرز، مکانی مابین خمین و الیگودرز بود و چون پدر وی چوپان بود، اعضای گروه فرقان، برای وی لقب «چوپان‌زاده ‌آزاده» را برگزیده بودند.
گروه فرقان با استفاده از فضای انقلاب اسلامی و شور عمومی در جامعه به دلیل دوران ماقبل انقلاب، سعی در جذب نیرو در تهران کرد و در نقاط مختلف تهران همانند سلسبیل، نازی‌آباد، قلهک و جوادیه فعال بود و توانست گروهی در حدود صدنفر را شکل دهد و نام فرقان را برای خود انتخاب کند. انتخاب همین نام توسط همین عده هم شاید از نکات قابل‌توجه بود. فرقان که معنای تشخیص حق از باطل را می‌دهد توسط این گروه انتخاب شد تا شاید این تصور را ایجاد کند که قصد آنان شناخت و تمییزدادن حق از باطل در جامعه است!
بعد از انتخاب اعضا، گروه وارد مرحله جدیدی شد و از‌‌ همان‌سال با صدور اعلامیه و بیانیه وارد حوزه سیاست و مبارزه به‌طور رسمی شد، اما مبارزه این گروه در این زمان تنها به صدور اعلامیه محدود می‌شد. زمان تدوین و شکل‌گیری ایدئولوژی این گروه، به‌طور کامل در زمان حکومت رژیم پهلوی بود و بعد از وقوع انقلاب اسلامی، گروه، فعالیت تروریستی خود را آغاز کرد و وارد مرحله عمل و ترور شد.
از بعد زمانی، از این نظر که دوران تکوین گروه در سال‌های قبل از انقلاب بود، این گروه به‌عنوان یک گروه ضد رژیم شاه خود را مطرح کرد و در این حوزه بخشی از اطلاعیه‌ها و کتاب‌های تفسیر خود را انتشار داد. اینگونه کتب درواقع ایدئولوژی مدون گروه فرقان بود که گودرزی بنا بر روحیه ضدروحانیتی که داشت، اظهار می‌کرد که این کتب نتیجه یافته‌های وی در جلسات دینی است که وی از ۱۶سالگی اداره می‌کرده، نه دروسی که در حوزه علمیه به وی آموخته شده است. بعدترها مشخص شد که گودرزی به دلیل روحیه خاصی که از خود نشان داده است نتوانسته در حوزه، مورد اقبال و پذیرش قرار بگیرد و زمانی که با برخورد سرد از طرف حوزه مواجه شده کینه‌ای عمیق از روحانیون به دل گرفته است که همین کینه بعدترها باعث اقدامات تلافی‌جویانه وی شده است.
در سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷ گودرزی توانست با کمک‌گرفتن از روحیه انقلابی جوانان کشور در آن سال‌ها و بر اساس آموزه‌های نشات‌گرفته از برداشت‌های شخصی خود از قرآن، به‌شدت علیه روحانیت جبهه گیرد. گروه فرقان بعد از سقوط رژیم پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی اعتقاد داشت که روحانیت بدون خواست مردم به قدرت رسیده است و به علت نداشتن تجربه کافی در زمینه اداره کشور، نداشتن تخصص‌های لازم در امور فنی و مدیریت ارگان‌های کشوری، کناره‌گیری روحانیت از مسوولیت‌ها را ضروری می‌دانست اما در مورد جانشینی آن، نظر خاصی ارایه نمی‌کرد، زیرا این گروه در ظاهر خواستار سقوط رژیم شاه بود و روحانیت را ضدتوحیدی‌ترین عناصر جامعه می‌دانست و معتقد بود که باید در کمترین زمان ممکن با توسل به قهر و آتش و سلاح آنان را از میان برداشت تا هم قربه‌الی‌الله به دستورات و احکام خدا عمل شده باشد و هم خلق تحت‌ستم از استعمار حاکم رهایی یابند. درباره همه‌پرسی جمهوری اسلامی، در نشریه‌ای که در فروردین۵۸ باعنوان «رفراندوم، توطئه استحمار و استعمار» منتشر می‌کند، مردم را از رای‌دادن بازمی‌داشت. این گروه برای پیاده‌کردن استراتژی مسلحانه در برابر رژیم، در بهمن۵۷ به تجهیزات نظامی مجهز شد. در این زمان، انقلاب پیروز شده و فرقان که «روحانیت را از بنیان و اساس باطل» می‌دانست، تلاش خود را معطوف به مبارزه با آنها کرد.
در کمتر از دوماه که از پیروزی انقلاب اسلامی می‌گذشت این گروه فعالیت‌های خود برای ترور را آغاز کرد و در کمتر از یک‌سال بیش از 16 عملیات ترور در تهران انجام داد.
فرقانی‌ها مصداق کامل خوارج بودند، با‌‌ همان شیوه برخورد و تفسیر ناصحیح از قرآن. گروه برای صدور حکم اعدام، برای هرکس که تشخیص می‌داده مشکل چندانی نداشته و با تشکیل جلسات مختصری به نتیجه می‌رسیده است. فرقان نمونه کاملی از جهل، تحجر و برداشت‌های سطحی از دین بود. در فهرست ترورهای فرقان، نام‌های ارزشمند زیادی دیده می‌شود: «شهیدمطهری، شهیدمفتح، حاج‌مهدی عراقی و فرزندش حسام، سپهبدقرنی، سیدمحمدعلی قاضی‌‌طباطبایی و آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، آیت‌الله رضی‌شیرازی و... .» قاتل شهیدمطهری، محمدعلی بصیری بود. وی پس از دستگیری اظهار کرد که هیچ‌گونه شناخت قبلی نسبت به شهید مطهری نداشته است و تنها دلیلی که وی را به این کار ترغیب کرده، کینه شدید وی نسبت به روحانیت بود و بعد از اینکه در بین افراد گروه مطرح شد که می‌خواهیم یکی از روحانیون مهم شورای انقلاب را ترور کنیم، خود را داوطلب این کار کرد. این گروه برای رفع نیازهای اقتصادی و تامین هزینه عملیات تروریستی‌اش، اقدام به سرقت چندین بانک کرد تا بتواند پول‌های سرقتی را صرف خانه‌های تیمی و خرید اسلحه کند. این اقدامات به درستی، انحراف این گروه و رهبران آن را نشان می‌دهد. در1358/10/18 گودرزی رهبر این گروهک در یک عملیات گسترده پلیسی در تهران دستگیر شد.
وی که طراح بسیاری از ترور‌ها و عملیات این گروه بود و به‌طور مستقیم در ترور شهیدقرنی شرکت داشت در 1359/3/3 اعدام شد. در روز دستگیری گودرزی، تعداد دیگری از اعضای این گروه با نام‌های علی حاتمی، سعید مرآت، عباس عسگری، علیرضا شاه‌بابیک و حسن اقرلو نیز دستگیر و اعدام شدند.
بقایای فرقان تا اوایل سال ۱۳۶۰ هجری، شمسی همچنان به انتشار برخی از جزوات می‌پرداختند و حتی از ترور‌های منافقین نیز به نوعی سوءاستفاده کرده، آنها را با اندیشه‌های خود پیوند می‌دادند.
بعدترها و با ترور آیت‌الله خامنه‌ای در مسجد جامع ابوذر تهران در ششم‌تیر 1360 و به دلیل نشانه‌ای که در دستگاه صوتی انفجار توسط گروه فرقان کارگذاشته شده بود باز نام فرقان در جامعه مطرح شد اما این آخرین تروری بود که با نام و نشان این گروه انجام شد و فرقان به دلیل نداشتن محبوبیت و پایگاه اجتماعی دیگر نتوانست به حیات خود ادامه دهد و در همان سال 1360 از هم فروپاشید و منحل شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.