از بد حادثه اینجا به پناه آمده اند
احمد جوان افغانی حدود 30 ساله است که با مواد شیمیایی و سمباده و دیگر ابزار کار، سنگ های ساختمانی رنگ و رو رفته و مشکل دار را جلا می دهد. به گفته خودش حالا دیگر تکنسین سنگ است و با شناختی که از تمام انواع سنگ دارد می تواند سنگ با عمر 30 ساله را با کیمیای فن خود عمری دوباره ببخشد. وقتی اولین بار با او در وسط محوطه یک مجمتع تجاری روبه رو شدم در حال جلا دادن به سنگ های کف مجتمع بود، در نگاه اول کنجکاو شدم که چگونه این کار را انجام می دهد ! اما با اولین کلامی که بین ما رد و بدل شد، دیدم که فرهیخته تر از آن است که یک کارگر ساده باشد. وقتی پای صحبت هایش نشستم، فهمیدم در افغانستان دانشجوی دانشکده مکانیک دانشگاه پلی تکنیک کابل بوده و پس از دو سال تحصیل به دلیل رنج و مشکلات مالی که گریبان او و خانواده اش را گرفته بود، درس را رها کرده ، به امید اینکه پس از یکی دو سال کار در ایران با اندوختن اندکی سرمایه، به افغانستان برگردد و ادامه تحصیل دهد. اما اینجا که آمده، با تماس های مکرر خانواده برای فرستادن پول و مشکلات مالی آنها مواجه و سه چهار سالی است که در ایران ماندگار شده . او همین جا با دختر یکی از آشنایان ازدواج کرده
و صاحب فرزندی است. با وجود تمام مشکلاتی که در ایران دارد چشمانش برق امید داشت و با تمام گلایه هایش از برخوردها و نابرخورداری ها ، زندگی خود و خانواده اش را مدیون ایران و ایرانیان می دانست. اما از اینکه هیچ گاه نتوانسته است با اطمینان قدم در خیابان ها و جاده ها بگذارد گله داشت و از ناعادلانه بودن حقوق دریافتی در برابر کار طاقت فرسای خود نگران بود از آینده تحصیلی نا معلوم فرزندش . در این سال ها با دوستان افغانی زیادی آشنا شده ام. یکی مدیر یک سازمان مردم نهاد است در تهران که برای مهاجرین کار می کند؛ دیگری کارشناس یک مجموعه پژوهشی است که خود نیز دارای چندین مقاله ISI است، یکی دیگر استاد زبان است و دیگری کارمند یک سازمان بین المللی.
یکی از مشکلات برخی از ما ایرانیان در قبال مهاجرین افغانی دیدن همه آنها به چشم تحقیر است و خیال می کنیم آنها نه درس خوانده اند و نه دانشگاه رفته اند. برای روشن تر شدن موضوع به برخی مسایل آنها پرداخته شده است:
1)فضای اشتغال
در مورد اشتغال تا کنون یکی از سرهایی که کوزه بی کاری بر آن شکسته شده سر همین مهاجرین افغانی است. همواره در هفته کار، در زمان اعلام آمار بی کاران و در هر مناسبت مرتبط یا نامرتبط ، یکی از عوامل بی کاری مهاجرین افغانی اعلام می شوند.
علی ربیعی وزیر کار اخیرا تعداد اتباع بیگانه حاضر در بازار کار ایران را بالغ بر 2 میلیون نفر ذکر کرد و گفت بر اساس آمارهای اعلام شده توسط اداره کار از تعداد کل جمعیت خارجی های حاضر در ایران 86 درصد ، معادل 1 میلیون و 452 هزار و 513 نفر تبعه کشور افغانستان هستند. اکثریت قریب به اتفاق اتباع شاغل در ایران در گروه کارگران ساده مشغول به فعالیت هستند و پس از آن گروه های شغلی صنعتگران، کارکنان کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری بیشترین تعداد خارجی ها را در خود جای داده است.
مهدی عیسیزاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با تهرانامروز گفت: «با توجه به اینکه تعداد بیکاران در کشور فراوان است پرواضح است که نباید از نیروی کار خارجی استفاده کنیم ، اما به اعتقاد من ایرانیها آنچنان هم هر شغلی را نمیپذیرند و کارفرمایان مجبور به استخدام نیروهای خارجی میشوند». عیسیزاده افزود: «به این دلیل که کارگران خارجی بخصوص افغانیها هم ارزان و هم در دسترس هستند به همین دلیل کارفرمایان به سهولت آنها را بهکار میگیرند.اما متاسفانه هنوز قانون خاصی برای این نیروهای مفید خارجی وجود ندارد و هیچ سرو سامان نخواهند گرفت. »
با یک بررسی اجمالی در سایت های خبری و روزنامه ها به موارد بسیاری از این مسایل و گفتگوهای متناقض بر می خوریم که نشان دهنده سردرگمی مسوولان کشور در برابر نیروی کار خارجی و به ویژه افغانی است.
هر جا قرار است عدم اشتغال نیروهای کار جوان کشور توجیه شود، حضور نیروهای کار خارجی در صدر مشکلات است و هرگاه بحث از عملیاتی کردن طرح های خروج آنان پیش می آید با مشکلی به نام عدم وجود نیروی کار ساده در کشور و نرفتن زیر بار کارهای سختی که این مهاجرین به آن ها می پردازند از طرف نیروی کار داخلی روبه رو می شویم. در نهایت بحث ساماندهی پیش می آید ، اما فقط در حد کلام و نه اقدامی عملی . اگر هم طرحی به تصویب رسید و به اجرا درآمد ، باز به دلیل عدم مطالعه همه جانبه کلیه تاثیرات و تاثرات آن اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ، طرح ها به صورت مقطعی اجرا شده و با شکست روبه رو می شوند.
اینجاست که احمدها از یک سو می بایست زیر بار سنگین مشاغل شاق کمر خم کنند، از سویی دیگر بار منت را به دوش بکشند و از دیگر سو، همواره در زیر بار ترس از اخراج شدن از کشور و بی کاری ناگهانی، روزگار بگذرانند . در صورت بازگشت نیز دلخور و مغموم اند و با دلی آکنده از نفرت و خشم کشور را ترک می کنند و یا در خوشبینانه ترین حالت خنثی عمل کرده و نه مهری به دل دارند و نه نفرتی.از سویی دیگر در تایید گزاره های اول اداره کار طی سال های گذشته لیستی با حدود 40 شغل در 4 دسته شغلی کوره پزخانه ها، مشاغل ساختمانی، مشاغل کشاورزی و گروه سایر که شامل کارگر سوزاندن و امحای زباله، کارگر بازیافت مواد شیمیایی و ... می باشد مصوب و هر ساله اعلام می کند. عملاً در این لیست و بخشنامه های اداره کار هیچ جایی برای گروه های دیگر مهاجر، مانند دانشجویان، طلاب و دیگر اقشار تحصیلکرده و فرهیخته این مهاجرین دیده نشده و در موارد بسیاری به نارضایتی این گروه تاثیر گذار در جامعه مهاجر دامن زده می شود. و اینجاست که ایران و ایرانی می شود میزبانی که هم هزینه می کند و هم در نهایت به دلیل برخوردهای گاهی ناصواب و بی برنامه خدمات و زحمات چندین ساله را بر باد رفته می بیند.
2)فضای تحصیل و آموزش
از دیگر نگرانی های بزرگ احمد و احمدها، موضوع تحصیل فرزندانشان است. سیاست آموزشی در قبال تحصیل مهاجرین ، سیاست مبهمی است. دامنه سیاست ها در این حوزه از منع کامل تحصیل کودکان مهاجرین بوده تا تحصیل با پرداخت هزینه، تحصیل در مدارس خودگردان و نبود هیچ گونه منع در تحصیل. ما گاه به فرزندان آن ها اجازه شرکت در کنکور می دهیم، گاه آنها را ممنوع می کنیم، گاه شرط معدل می گذاریم، گاه شرط هزینه و گاه و گاه و گاه.
در مقاطعی در دولت قبلی ممنوعیت تحصیل کودکان افغانی چنان فضای تبلیغی کشور را داغ کرد که شده بود موضوع بحث روز بسیاری از خبرگزاری ها و روزنامه ها و بنیادهای حقوق بشرو حال نیز علیرغم تلطیف بسیاری که در این فضا صورت گرفته، اما احمدها نسبت به این فضا مرددند و هر لحظه منتظر یکی از آن "گاه" ها هستند.
3- فضای اجتماعی
"در ایران افغان ها نمی توانند یک دفترچه خدمات درمانی داشته باشند و بیمه شوند؛ به فرزندانشان که در ایران متولد می شوند شناسنامه نمی دهیم؛ ازدواجشان با ایرانیان را به رسمیت نمی شناسیم؟ حتی اجازه نمی دهیم یک حساب بانکی باز کنند." این ها قسمتی از نامه سرگشاده صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران به حسن روحانی رییس جمهور کشور است و نشان دهنده قسمتی از فضای اجتماعی مهاجرین آن هم نه از زبان یک مهاجرافغانی بلکه از زبان یک استاد دانشگاه ایرانی است. به این لیست صادق زیبا کلام می توان لیستی بلند از محدودیت های اجتماعی افزود از ممنوعیت آنان برای ورود به مناطق تفریحی مانند پارک صفه اصفهان گرفته تا ...
درست است که بسیاری از اینها در حال حاظر از بین رفته اما عدم امکان مالکیت و سوار شدن بر یک وسیله نقلیه. آیا اعلام رسمی و زدن پارچه نوشته مبنی بر ممنوعیت ورود اتباع افغانی به یک پارک با فرهنگ ایرانی همخوانی دارد و کسی هست که آن را برای آیندگان توجیه کند؟
اما در نهایت باید گفت هر عقل سلیمی چه ایرانی و چه افغانی بر این رای است که مهاجرین، مخصوصا نخبگان آنان می بایست روزی به کشور و موطن خود بازگردند، ولی آن چه مهم است نحوه بازگشت آنها ست و تا آن زمان کیفیت حضورشان. اگر نظام جمهوری اسلامی ایران با یک مطالعه دقیق و همه جانبه و مدنظر قرار دادن حفظ کرامت انسانی، موضوع را مورد بررسی قرار دهد؛ و تا زمان حضور این عزیزان زمینه ای برای خلق سفیران مهر و محبت ایران برای کشور همسایه و همدل و همزبان خود ایجاد کند؛ هنگام بازگشتشان امید به داشتن چنین سرمایه ای در درون خاک کشور همسایه بسیار به صواب نزدیک تر است تا تصمیم های ناگهانی و پرهزینه سیاسی و اقتصادی.
یکی از مشکلات برخی از ما ایرانیان در قبال مهاجرین افغانی دیدن همه آنها به چشم تحقیر است و خیال می کنیم آنها نه درس خوانده اند و نه دانشگاه رفته اند. برای روشن تر شدن موضوع به برخی مسایل آنها پرداخته شده است:
1)فضای اشتغال
در مورد اشتغال تا کنون یکی از سرهایی که کوزه بی کاری بر آن شکسته شده سر همین مهاجرین افغانی است. همواره در هفته کار، در زمان اعلام آمار بی کاران و در هر مناسبت مرتبط یا نامرتبط ، یکی از عوامل بی کاری مهاجرین افغانی اعلام می شوند.
علی ربیعی وزیر کار اخیرا تعداد اتباع بیگانه حاضر در بازار کار ایران را بالغ بر 2 میلیون نفر ذکر کرد و گفت بر اساس آمارهای اعلام شده توسط اداره کار از تعداد کل جمعیت خارجی های حاضر در ایران 86 درصد ، معادل 1 میلیون و 452 هزار و 513 نفر تبعه کشور افغانستان هستند. اکثریت قریب به اتفاق اتباع شاغل در ایران در گروه کارگران ساده مشغول به فعالیت هستند و پس از آن گروه های شغلی صنعتگران، کارکنان کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری بیشترین تعداد خارجی ها را در خود جای داده است.
مهدی عیسیزاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با تهرانامروز گفت: «با توجه به اینکه تعداد بیکاران در کشور فراوان است پرواضح است که نباید از نیروی کار خارجی استفاده کنیم ، اما به اعتقاد من ایرانیها آنچنان هم هر شغلی را نمیپذیرند و کارفرمایان مجبور به استخدام نیروهای خارجی میشوند». عیسیزاده افزود: «به این دلیل که کارگران خارجی بخصوص افغانیها هم ارزان و هم در دسترس هستند به همین دلیل کارفرمایان به سهولت آنها را بهکار میگیرند.اما متاسفانه هنوز قانون خاصی برای این نیروهای مفید خارجی وجود ندارد و هیچ سرو سامان نخواهند گرفت. »
با یک بررسی اجمالی در سایت های خبری و روزنامه ها به موارد بسیاری از این مسایل و گفتگوهای متناقض بر می خوریم که نشان دهنده سردرگمی مسوولان کشور در برابر نیروی کار خارجی و به ویژه افغانی است.
هر جا قرار است عدم اشتغال نیروهای کار جوان کشور توجیه شود، حضور نیروهای کار خارجی در صدر مشکلات است و هرگاه بحث از عملیاتی کردن طرح های خروج آنان پیش می آید با مشکلی به نام عدم وجود نیروی کار ساده در کشور و نرفتن زیر بار کارهای سختی که این مهاجرین به آن ها می پردازند از طرف نیروی کار داخلی روبه رو می شویم. در نهایت بحث ساماندهی پیش می آید ، اما فقط در حد کلام و نه اقدامی عملی . اگر هم طرحی به تصویب رسید و به اجرا درآمد ، باز به دلیل عدم مطالعه همه جانبه کلیه تاثیرات و تاثرات آن اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ، طرح ها به صورت مقطعی اجرا شده و با شکست روبه رو می شوند.
اینجاست که احمدها از یک سو می بایست زیر بار سنگین مشاغل شاق کمر خم کنند، از سویی دیگر بار منت را به دوش بکشند و از دیگر سو، همواره در زیر بار ترس از اخراج شدن از کشور و بی کاری ناگهانی، روزگار بگذرانند . در صورت بازگشت نیز دلخور و مغموم اند و با دلی آکنده از نفرت و خشم کشور را ترک می کنند و یا در خوشبینانه ترین حالت خنثی عمل کرده و نه مهری به دل دارند و نه نفرتی.از سویی دیگر در تایید گزاره های اول اداره کار طی سال های گذشته لیستی با حدود 40 شغل در 4 دسته شغلی کوره پزخانه ها، مشاغل ساختمانی، مشاغل کشاورزی و گروه سایر که شامل کارگر سوزاندن و امحای زباله، کارگر بازیافت مواد شیمیایی و ... می باشد مصوب و هر ساله اعلام می کند. عملاً در این لیست و بخشنامه های اداره کار هیچ جایی برای گروه های دیگر مهاجر، مانند دانشجویان، طلاب و دیگر اقشار تحصیلکرده و فرهیخته این مهاجرین دیده نشده و در موارد بسیاری به نارضایتی این گروه تاثیر گذار در جامعه مهاجر دامن زده می شود. و اینجاست که ایران و ایرانی می شود میزبانی که هم هزینه می کند و هم در نهایت به دلیل برخوردهای گاهی ناصواب و بی برنامه خدمات و زحمات چندین ساله را بر باد رفته می بیند.
2)فضای تحصیل و آموزش
از دیگر نگرانی های بزرگ احمد و احمدها، موضوع تحصیل فرزندانشان است. سیاست آموزشی در قبال تحصیل مهاجرین ، سیاست مبهمی است. دامنه سیاست ها در این حوزه از منع کامل تحصیل کودکان مهاجرین بوده تا تحصیل با پرداخت هزینه، تحصیل در مدارس خودگردان و نبود هیچ گونه منع در تحصیل. ما گاه به فرزندان آن ها اجازه شرکت در کنکور می دهیم، گاه آنها را ممنوع می کنیم، گاه شرط معدل می گذاریم، گاه شرط هزینه و گاه و گاه و گاه.
در مقاطعی در دولت قبلی ممنوعیت تحصیل کودکان افغانی چنان فضای تبلیغی کشور را داغ کرد که شده بود موضوع بحث روز بسیاری از خبرگزاری ها و روزنامه ها و بنیادهای حقوق بشرو حال نیز علیرغم تلطیف بسیاری که در این فضا صورت گرفته، اما احمدها نسبت به این فضا مرددند و هر لحظه منتظر یکی از آن "گاه" ها هستند.
3- فضای اجتماعی
"در ایران افغان ها نمی توانند یک دفترچه خدمات درمانی داشته باشند و بیمه شوند؛ به فرزندانشان که در ایران متولد می شوند شناسنامه نمی دهیم؛ ازدواجشان با ایرانیان را به رسمیت نمی شناسیم؟ حتی اجازه نمی دهیم یک حساب بانکی باز کنند." این ها قسمتی از نامه سرگشاده صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران به حسن روحانی رییس جمهور کشور است و نشان دهنده قسمتی از فضای اجتماعی مهاجرین آن هم نه از زبان یک مهاجرافغانی بلکه از زبان یک استاد دانشگاه ایرانی است. به این لیست صادق زیبا کلام می توان لیستی بلند از محدودیت های اجتماعی افزود از ممنوعیت آنان برای ورود به مناطق تفریحی مانند پارک صفه اصفهان گرفته تا ...
درست است که بسیاری از اینها در حال حاظر از بین رفته اما عدم امکان مالکیت و سوار شدن بر یک وسیله نقلیه. آیا اعلام رسمی و زدن پارچه نوشته مبنی بر ممنوعیت ورود اتباع افغانی به یک پارک با فرهنگ ایرانی همخوانی دارد و کسی هست که آن را برای آیندگان توجیه کند؟
اما در نهایت باید گفت هر عقل سلیمی چه ایرانی و چه افغانی بر این رای است که مهاجرین، مخصوصا نخبگان آنان می بایست روزی به کشور و موطن خود بازگردند، ولی آن چه مهم است نحوه بازگشت آنها ست و تا آن زمان کیفیت حضورشان. اگر نظام جمهوری اسلامی ایران با یک مطالعه دقیق و همه جانبه و مدنظر قرار دادن حفظ کرامت انسانی، موضوع را مورد بررسی قرار دهد؛ و تا زمان حضور این عزیزان زمینه ای برای خلق سفیران مهر و محبت ایران برای کشور همسایه و همدل و همزبان خود ایجاد کند؛ هنگام بازگشتشان امید به داشتن چنین سرمایه ای در درون خاک کشور همسایه بسیار به صواب نزدیک تر است تا تصمیم های ناگهانی و پرهزینه سیاسی و اقتصادی.
احمد جوان افغانی حدود 30 ساله است که با مواد شیمیایی و سمباده و دیگر ابزار کار، سنگ های ساختمانی رنگ و رو رفته و مشکل دار را جلا می دهد. به گفته خودش حالا دیگر تکنسین سنگ است و با شناختی که از تمام انواع سنگ دارد می تواند سنگ با عمر 30 ساله را با کیمیای فن خود عمری دوباره ببخشد. وقتی اولین بار با او در وسط محوطه یک مجمتع تجاری روبه رو شدم در حال جلا دادن به سنگ های کف مجتمع بود، در نگاه اول کنجکاو شدم که چگونه این کار را انجام می دهد ! اما با اولین کلامی که بین ما رد و بدل شد، دیدم که فرهیخته تر از آن است که یک کارگر ساده باشد. وقتی پای صحبت هایش نشستم، فهمیدم در افغانستان دانشجوی دانشکده مکانیک دانشگاه پلی تکنیک کابل بوده و پس از دو سال تحصیل به دلیل رنج و مشکلات مالی که گریبان او و خانواده اش را گرفته بود، درس را رها کرده ، به امید اینکه پس از یکی دو سال کار در ایران با اندوختن اندکی سرمایه، به افغانستان برگردد و ادامه تحصیل دهد. اما اینجا که آمده، با تماس های مکرر خانواده برای فرستادن پول و مشکلات مالی آنها مواجه و سه چهار سالی است که در ایران ماندگار شده . او همین جا با دختر یکی از آشنایان ازدواج کرده
و صاحب فرزندی است. با وجود تمام مشکلاتی که در ایران دارد چشمانش برق امید داشت و با تمام گلایه هایش از برخوردها و نابرخورداری ها ، زندگی خود و خانواده اش را مدیون ایران و ایرانیان می دانست. اما از اینکه هیچ گاه نتوانسته است با اطمینان قدم در خیابان ها و جاده ها بگذارد گله داشت و از ناعادلانه بودن حقوق دریافتی در برابر کار طاقت فرسای خود نگران بود از آینده تحصیلی نا معلوم فرزندش . در این سال ها با دوستان افغانی زیادی آشنا شده ام. یکی مدیر یک سازمان مردم نهاد است در تهران که برای مهاجرین کار می کند؛ دیگری کارشناس یک مجموعه پژوهشی است که خود نیز دارای چندین مقاله ISI است، یکی دیگر استاد زبان است و دیگری کارمند یک سازمان بین المللی.
یکی از مشکلات برخی از ما ایرانیان در قبال مهاجرین افغانی دیدن همه آنها به چشم تحقیر است و خیال می کنیم آنها نه درس خوانده اند و نه دانشگاه رفته اند. برای روشن تر شدن موضوع به برخی مسایل آنها پرداخته شده است:
1)فضای اشتغال
در مورد اشتغال تا کنون یکی از سرهایی که کوزه بی کاری بر آن شکسته شده سر همین مهاجرین افغانی است. همواره در هفته کار، در زمان اعلام آمار بی کاران و در هر مناسبت مرتبط یا نامرتبط ، یکی از عوامل بی کاری مهاجرین افغانی اعلام می شوند.
علی ربیعی وزیر کار اخیرا تعداد اتباع بیگانه حاضر در بازار کار ایران را بالغ بر 2 میلیون نفر ذکر کرد و گفت بر اساس آمارهای اعلام شده توسط اداره کار از تعداد کل جمعیت خارجی های حاضر در ایران 86 درصد ، معادل 1 میلیون و 452 هزار و 513 نفر تبعه کشور افغانستان هستند. اکثریت قریب به اتفاق اتباع شاغل در ایران در گروه کارگران ساده مشغول به فعالیت هستند و پس از آن گروه های شغلی صنعتگران، کارکنان کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری بیشترین تعداد خارجی ها را در خود جای داده است.
مهدی عیسیزاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با تهرانامروز گفت: «با توجه به اینکه تعداد بیکاران در کشور فراوان است پرواضح است که نباید از نیروی کار خارجی استفاده کنیم ، اما به اعتقاد من ایرانیها آنچنان هم هر شغلی را نمیپذیرند و کارفرمایان مجبور به استخدام نیروهای خارجی میشوند». عیسیزاده افزود: «به این دلیل که کارگران خارجی بخصوص افغانیها هم ارزان و هم در دسترس هستند به همین دلیل کارفرمایان به سهولت آنها را بهکار میگیرند.اما متاسفانه هنوز قانون خاصی برای این نیروهای مفید خارجی وجود ندارد و هیچ سرو سامان نخواهند گرفت. »
با یک بررسی اجمالی در سایت های خبری و روزنامه ها به موارد بسیاری از این مسایل و گفتگوهای متناقض بر می خوریم که نشان دهنده سردرگمی مسوولان کشور در برابر نیروی کار خارجی و به ویژه افغانی است.
هر جا قرار است عدم اشتغال نیروهای کار جوان کشور توجیه شود، حضور نیروهای کار خارجی در صدر مشکلات است و هرگاه بحث از عملیاتی کردن طرح های خروج آنان پیش می آید با مشکلی به نام عدم وجود نیروی کار ساده در کشور و نرفتن زیر بار کارهای سختی که این مهاجرین به آن ها می پردازند از طرف نیروی کار داخلی روبه رو می شویم. در نهایت بحث ساماندهی پیش می آید ، اما فقط در حد کلام و نه اقدامی عملی . اگر هم طرحی به تصویب رسید و به اجرا درآمد ، باز به دلیل عدم مطالعه همه جانبه کلیه تاثیرات و تاثرات آن اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ، طرح ها به صورت مقطعی اجرا شده و با شکست روبه رو می شوند.
اینجاست که احمدها از یک سو می بایست زیر بار سنگین مشاغل شاق کمر خم کنند، از سویی دیگر بار منت را به دوش بکشند و از دیگر سو، همواره در زیر بار ترس از اخراج شدن از کشور و بی کاری ناگهانی، روزگار بگذرانند . در صورت بازگشت نیز دلخور و مغموم اند و با دلی آکنده از نفرت و خشم کشور را ترک می کنند و یا در خوشبینانه ترین حالت خنثی عمل کرده و نه مهری به دل دارند و نه نفرتی.از سویی دیگر در تایید گزاره های اول اداره کار طی سال های گذشته لیستی با حدود 40 شغل در 4 دسته شغلی کوره پزخانه ها، مشاغل ساختمانی، مشاغل کشاورزی و گروه سایر که شامل کارگر سوزاندن و امحای زباله، کارگر بازیافت مواد شیمیایی و ... می باشد مصوب و هر ساله اعلام می کند. عملاً در این لیست و بخشنامه های اداره کار هیچ جایی برای گروه های دیگر مهاجر، مانند دانشجویان، طلاب و دیگر اقشار تحصیلکرده و فرهیخته این مهاجرین دیده نشده و در موارد بسیاری به نارضایتی این گروه تاثیر گذار در جامعه مهاجر دامن زده می شود. و اینجاست که ایران و ایرانی می شود میزبانی که هم هزینه می کند و هم در نهایت به دلیل برخوردهای گاهی ناصواب و بی برنامه خدمات و زحمات چندین ساله را بر باد رفته می بیند.
2)فضای تحصیل و آموزش
از دیگر نگرانی های بزرگ احمد و احمدها، موضوع تحصیل فرزندانشان است. سیاست آموزشی در قبال تحصیل مهاجرین ، سیاست مبهمی است. دامنه سیاست ها در این حوزه از منع کامل تحصیل کودکان مهاجرین بوده تا تحصیل با پرداخت هزینه، تحصیل در مدارس خودگردان و نبود هیچ گونه منع در تحصیل. ما گاه به فرزندان آن ها اجازه شرکت در کنکور می دهیم، گاه آنها را ممنوع می کنیم، گاه شرط معدل می گذاریم، گاه شرط هزینه و گاه و گاه و گاه.
در مقاطعی در دولت قبلی ممنوعیت تحصیل کودکان افغانی چنان فضای تبلیغی کشور را داغ کرد که شده بود موضوع بحث روز بسیاری از خبرگزاری ها و روزنامه ها و بنیادهای حقوق بشرو حال نیز علیرغم تلطیف بسیاری که در این فضا صورت گرفته، اما احمدها نسبت به این فضا مرددند و هر لحظه منتظر یکی از آن "گاه" ها هستند.
3- فضای اجتماعی
"در ایران افغان ها نمی توانند یک دفترچه خدمات درمانی داشته باشند و بیمه شوند؛ به فرزندانشان که در ایران متولد می شوند شناسنامه نمی دهیم؛ ازدواجشان با ایرانیان را به رسمیت نمی شناسیم؟ حتی اجازه نمی دهیم یک حساب بانکی باز کنند." این ها قسمتی از نامه سرگشاده صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران به حسن روحانی رییس جمهور کشور است و نشان دهنده قسمتی از فضای اجتماعی مهاجرین آن هم نه از زبان یک مهاجرافغانی بلکه از زبان یک استاد دانشگاه ایرانی است. به این لیست صادق زیبا کلام می توان لیستی بلند از محدودیت های اجتماعی افزود از ممنوعیت آنان برای ورود به مناطق تفریحی مانند پارک صفه اصفهان گرفته تا ...
درست است که بسیاری از اینها در حال حاظر از بین رفته اما عدم امکان مالکیت و سوار شدن بر یک وسیله نقلیه. آیا اعلام رسمی و زدن پارچه نوشته مبنی بر ممنوعیت ورود اتباع افغانی به یک پارک با فرهنگ ایرانی همخوانی دارد و کسی هست که آن را برای آیندگان توجیه کند؟
اما در نهایت باید گفت هر عقل سلیمی چه ایرانی و چه افغانی بر این رای است که مهاجرین، مخصوصا نخبگان آنان می بایست روزی به کشور و موطن خود بازگردند، ولی آن چه مهم است نحوه بازگشت آنها ست و تا آن زمان کیفیت حضورشان. اگر نظام جمهوری اسلامی ایران با یک مطالعه دقیق و همه جانبه و مدنظر قرار دادن حفظ کرامت انسانی، موضوع را مورد بررسی قرار دهد؛ و تا زمان حضور این عزیزان زمینه ای برای خلق سفیران مهر و محبت ایران برای کشور همسایه و همدل و همزبان خود ایجاد کند؛ هنگام بازگشتشان امید به داشتن چنین سرمایه ای در درون خاک کشور همسایه بسیار به صواب نزدیک تر است تا تصمیم های ناگهانی و پرهزینه سیاسی و اقتصادی.
یکی از مشکلات برخی از ما ایرانیان در قبال مهاجرین افغانی دیدن همه آنها به چشم تحقیر است و خیال می کنیم آنها نه درس خوانده اند و نه دانشگاه رفته اند. برای روشن تر شدن موضوع به برخی مسایل آنها پرداخته شده است:
1)فضای اشتغال
در مورد اشتغال تا کنون یکی از سرهایی که کوزه بی کاری بر آن شکسته شده سر همین مهاجرین افغانی است. همواره در هفته کار، در زمان اعلام آمار بی کاران و در هر مناسبت مرتبط یا نامرتبط ، یکی از عوامل بی کاری مهاجرین افغانی اعلام می شوند.
علی ربیعی وزیر کار اخیرا تعداد اتباع بیگانه حاضر در بازار کار ایران را بالغ بر 2 میلیون نفر ذکر کرد و گفت بر اساس آمارهای اعلام شده توسط اداره کار از تعداد کل جمعیت خارجی های حاضر در ایران 86 درصد ، معادل 1 میلیون و 452 هزار و 513 نفر تبعه کشور افغانستان هستند. اکثریت قریب به اتفاق اتباع شاغل در ایران در گروه کارگران ساده مشغول به فعالیت هستند و پس از آن گروه های شغلی صنعتگران، کارکنان کشاورزی، جنگلداری و ماهیگیری بیشترین تعداد خارجی ها را در خود جای داده است.
مهدی عیسیزاده، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در گفتوگو با تهرانامروز گفت: «با توجه به اینکه تعداد بیکاران در کشور فراوان است پرواضح است که نباید از نیروی کار خارجی استفاده کنیم ، اما به اعتقاد من ایرانیها آنچنان هم هر شغلی را نمیپذیرند و کارفرمایان مجبور به استخدام نیروهای خارجی میشوند». عیسیزاده افزود: «به این دلیل که کارگران خارجی بخصوص افغانیها هم ارزان و هم در دسترس هستند به همین دلیل کارفرمایان به سهولت آنها را بهکار میگیرند.اما متاسفانه هنوز قانون خاصی برای این نیروهای مفید خارجی وجود ندارد و هیچ سرو سامان نخواهند گرفت. »
با یک بررسی اجمالی در سایت های خبری و روزنامه ها به موارد بسیاری از این مسایل و گفتگوهای متناقض بر می خوریم که نشان دهنده سردرگمی مسوولان کشور در برابر نیروی کار خارجی و به ویژه افغانی است.
هر جا قرار است عدم اشتغال نیروهای کار جوان کشور توجیه شود، حضور نیروهای کار خارجی در صدر مشکلات است و هرگاه بحث از عملیاتی کردن طرح های خروج آنان پیش می آید با مشکلی به نام عدم وجود نیروی کار ساده در کشور و نرفتن زیر بار کارهای سختی که این مهاجرین به آن ها می پردازند از طرف نیروی کار داخلی روبه رو می شویم. در نهایت بحث ساماندهی پیش می آید ، اما فقط در حد کلام و نه اقدامی عملی . اگر هم طرحی به تصویب رسید و به اجرا درآمد ، باز به دلیل عدم مطالعه همه جانبه کلیه تاثیرات و تاثرات آن اعم از اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ، طرح ها به صورت مقطعی اجرا شده و با شکست روبه رو می شوند.
اینجاست که احمدها از یک سو می بایست زیر بار سنگین مشاغل شاق کمر خم کنند، از سویی دیگر بار منت را به دوش بکشند و از دیگر سو، همواره در زیر بار ترس از اخراج شدن از کشور و بی کاری ناگهانی، روزگار بگذرانند . در صورت بازگشت نیز دلخور و مغموم اند و با دلی آکنده از نفرت و خشم کشور را ترک می کنند و یا در خوشبینانه ترین حالت خنثی عمل کرده و نه مهری به دل دارند و نه نفرتی.از سویی دیگر در تایید گزاره های اول اداره کار طی سال های گذشته لیستی با حدود 40 شغل در 4 دسته شغلی کوره پزخانه ها، مشاغل ساختمانی، مشاغل کشاورزی و گروه سایر که شامل کارگر سوزاندن و امحای زباله، کارگر بازیافت مواد شیمیایی و ... می باشد مصوب و هر ساله اعلام می کند. عملاً در این لیست و بخشنامه های اداره کار هیچ جایی برای گروه های دیگر مهاجر، مانند دانشجویان، طلاب و دیگر اقشار تحصیلکرده و فرهیخته این مهاجرین دیده نشده و در موارد بسیاری به نارضایتی این گروه تاثیر گذار در جامعه مهاجر دامن زده می شود. و اینجاست که ایران و ایرانی می شود میزبانی که هم هزینه می کند و هم در نهایت به دلیل برخوردهای گاهی ناصواب و بی برنامه خدمات و زحمات چندین ساله را بر باد رفته می بیند.
2)فضای تحصیل و آموزش
از دیگر نگرانی های بزرگ احمد و احمدها، موضوع تحصیل فرزندانشان است. سیاست آموزشی در قبال تحصیل مهاجرین ، سیاست مبهمی است. دامنه سیاست ها در این حوزه از منع کامل تحصیل کودکان مهاجرین بوده تا تحصیل با پرداخت هزینه، تحصیل در مدارس خودگردان و نبود هیچ گونه منع در تحصیل. ما گاه به فرزندان آن ها اجازه شرکت در کنکور می دهیم، گاه آنها را ممنوع می کنیم، گاه شرط معدل می گذاریم، گاه شرط هزینه و گاه و گاه و گاه.
در مقاطعی در دولت قبلی ممنوعیت تحصیل کودکان افغانی چنان فضای تبلیغی کشور را داغ کرد که شده بود موضوع بحث روز بسیاری از خبرگزاری ها و روزنامه ها و بنیادهای حقوق بشرو حال نیز علیرغم تلطیف بسیاری که در این فضا صورت گرفته، اما احمدها نسبت به این فضا مرددند و هر لحظه منتظر یکی از آن "گاه" ها هستند.
3- فضای اجتماعی
"در ایران افغان ها نمی توانند یک دفترچه خدمات درمانی داشته باشند و بیمه شوند؛ به فرزندانشان که در ایران متولد می شوند شناسنامه نمی دهیم؛ ازدواجشان با ایرانیان را به رسمیت نمی شناسیم؟ حتی اجازه نمی دهیم یک حساب بانکی باز کنند." این ها قسمتی از نامه سرگشاده صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران به حسن روحانی رییس جمهور کشور است و نشان دهنده قسمتی از فضای اجتماعی مهاجرین آن هم نه از زبان یک مهاجرافغانی بلکه از زبان یک استاد دانشگاه ایرانی است. به این لیست صادق زیبا کلام می توان لیستی بلند از محدودیت های اجتماعی افزود از ممنوعیت آنان برای ورود به مناطق تفریحی مانند پارک صفه اصفهان گرفته تا ...
درست است که بسیاری از اینها در حال حاظر از بین رفته اما عدم امکان مالکیت و سوار شدن بر یک وسیله نقلیه. آیا اعلام رسمی و زدن پارچه نوشته مبنی بر ممنوعیت ورود اتباع افغانی به یک پارک با فرهنگ ایرانی همخوانی دارد و کسی هست که آن را برای آیندگان توجیه کند؟
اما در نهایت باید گفت هر عقل سلیمی چه ایرانی و چه افغانی بر این رای است که مهاجرین، مخصوصا نخبگان آنان می بایست روزی به کشور و موطن خود بازگردند، ولی آن چه مهم است نحوه بازگشت آنها ست و تا آن زمان کیفیت حضورشان. اگر نظام جمهوری اسلامی ایران با یک مطالعه دقیق و همه جانبه و مدنظر قرار دادن حفظ کرامت انسانی، موضوع را مورد بررسی قرار دهد؛ و تا زمان حضور این عزیزان زمینه ای برای خلق سفیران مهر و محبت ایران برای کشور همسایه و همدل و همزبان خود ایجاد کند؛ هنگام بازگشتشان امید به داشتن چنین سرمایه ای در درون خاک کشور همسایه بسیار به صواب نزدیک تر است تا تصمیم های ناگهانی و پرهزینه سیاسی و اقتصادی.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.