|

سهم بختیاری‌ها از سینمای بومی

کیارش

با توجه به وسعت و تنوع امکانات موجود در گیتی که انتقال کارهای هنری را به کوتاه‌ترین زمان کاهش داده است، ایجاد و استمرارعلاقه‌مندی مردم به آثار قومی رابطه نزدیکی با کیفیت این آثار دارد. علاوه براین، امکان گسترش آنها نیز منوط به کیفیت و در نتیجه جلب نظر هنردوستان خواهد بود و حاصل مثبت انتشار اینگونه آثار در بین مردم علاقه‌مند (بخصوص جوانان) باعث تولد هنرمندان جدید شده و روشن ماندن چراغ هنرهای بومی را باعث می‏گردد.
موسیقی بختیاری را می‌توان بهترین نمونه این جلب توجه دانست. پرداختن به تاریخ موسیقی بختیاری علاوه بر اینکه نیازمند تخصص کافی و صرف زمان بیشتری است ازداشته‌های من نیز فراتر است. اما برای درک موضوع توضیحی ساده را انتخاب می‌نمایم. از سال‌های دورتا اکنون، بیشمار خوانند‏گانی در عرصه موسیقی بختیاری فعالیت داشته‌اند و نمی‌توان منکر نقش سازنده ایشان در پیشرفت و گسترش این هنر شد. اما در این بین یک نفر بارزتر از دیگران موسیقی بختیاری را دچار تحول بنیادی نمود. بنابراین اگر امروز میزان علاقه‌مندی مردم به موسیقی بختیاری بیش از همیشه است و شخصیت هنری موسیقی بختیاری افزون‌تر از پیش. باید این مهم را مرهون تلاش مستمر استاد جاودان «بهمن علاءالدین» بدانیم. اگر از این جماعت فرهیخته بختیاری چند تن چون استاد علاءالدین در شاخه‌های دیگر هنر بومی فعالیت داشتند. توجه زادگان زاگرس به فرهنگ فاخر بختیاری صد چندان بود.
به یاد دارم زمانی که تیم فوتبال ایران برای اولین بار راهی مسابقات جام جهانی آرژانتین (۱۹۷۸) شد در مطبوعات نوشته شده بود «فوتبال ما جهانی شد اما ادبیات ما چه؟» این جمله مصداق این است که موسیقی بختیاری شناسانده شد اما دیگر هنرها چه؟ درست است که موسیقی و آواز به دلیل قدمت و ریشه‌دار بودن در زندگی قوم بختیاری از دیرباز چهارچوب هنری خود را داشته است. اما سال‌هاست که امکان و فضای فعالیت‌های سینمایی نیز ایجاد شده است. نمونه آن را در سینمای پیش و پس از سال ۵۷ شاهد بوده‌ایم. حتی در سال‌های اخیر با فیلمی مانند «شیر سنگی» و یا سریال «ناری‌گل». به وضوح می‌توان عدم توجه به این مقوله را حس کرد. شاید تولید اندک آثار سینمایی و همچنین عدم حضور فعالانه هنرمندان بختیاری در گروه‌های فیلم‌سازی مبین این حقیقت باشد که اهمیت و تاثیر سینما در مطرح نمودن قومی اصیل با تاریخی افتخار آمیز به روشنی درک نشده است. آیا از این همه داستان و حکایات راستین که سرشار از حس‏های حماسی و عاشقانه‌اند، به شایستگی استفاده سینمایی نرسیده است؟ در این تولیدات انبوه فیلم و کلیپ و... سهم فرنگ بختیاری چقدر بوده است؟ آیا تا کنون کسی مبادرت به تهیه یک فیلمنامه از سرگذشت حماسی علیمردان‌خان و یا تلاش عاشقانه «عبده محمد للری» و «خدابس» نموده است؟ اگر هم - در حد نوشته‌ای شخصی‏ست که تا تصویری شدن‏اش راهی سخت‏تر از «تنگ منار» در پیش دارد.
در تعجب هستم چگونه یک غیر بختیاری اهمیت استفاده از روایات ناب این فرهنگ را درک می‌کند ولی از خیل قلم بدستان ایلزاد. تنها چند تن بعنوان مشاور؟! در این فیلمها حضور دارند! وقتی محصولی فرهنگی از قومی منتشر می‌شود که سازنده آن دیگری باشد. علاوه بر اینکه نمی‌توان به نقصان موجود در آن اثر معترض بود. باید سپاسگزار وی هم بود که پاره‌ای (هر چند پاره) از فرهنگ و آداب قوم من را اریه نموده است!؟ وقتی فیلم و یا سریالی را از زندگی مردمان (عشایری و یا روستایی) بختیاری می‌بینیم. متوجه می‌شویم که به ابتدایی‌ترین و در عین حال مهمترین نکات. کمترین توجهی نشده است. از گفتگوها چیزی ننویسیم بهتر است چون معلوم نیست گویش بازیگران مختص به کدام قوم و جغرافیا می‌باشد. حتی مورد مهمی چون انتخاب لباس بانوان محلی که ترکیبی از لباس‌های بختیاری. کردی و گاه ترکی می‌باشد از نگاه دوستان مشاور پنهان می‌ماند. می‌توان صدها مورد دیگر مثال زد که در بررسی و نقد سینمایی باید به آن پرداخت.
بنابراین سینمای بومی ما به شدت نیازمند مردی است از سلاله زاگرس‌نشینان فرهیخته و هنرمند چون استاد بهمن علاءالدین. تا بتواند همان‏گونه که استاد علاءالدین فرهنگ بختیاری را کاوش نمود تا با نت به کلمات از یاد برده شده جان بخشد. دیگری نیز تصویری حقیقی از زیستگاه و زیستن قوم بزرگ بختیاری را بر پرده نقره‌ای متجلی نماید. این فرهنگ آنقدر غنی هست که بتوان ناب‌ترین ژانرها را از درونش استخراج نمود. فقط تلاش می‌خواهد و باور.
بر کسی پوشیده نیست که سینما به صنعت تبدیل شده است. اما می‌توان ضمن حفظ منافع مالی با ورود به عرصه سینمای بومی با ساخت فیلم‌های در خور نام قوم هنردوست بختیاری، قدمی نو در گسترش فرهنگ و هنر قوم خود برداشت. من بعنوان یک علاقه‌مند هنر شک ندارم که هستند افرادی که توان تبدیل شدن به بهمن سینما را داشته باشند.
با توجه به وسعت و تنوع امکانات موجود در گیتی که انتقال کارهای هنری را به کوتاه‌ترین زمان کاهش داده است، ایجاد و استمرارعلاقه‌مندی مردم به آثار قومی رابطه نزدیکی با کیفیت این آثار دارد. علاوه براین، امکان گسترش آنها نیز منوط به کیفیت و در نتیجه جلب نظر هنردوستان خواهد بود و حاصل مثبت انتشار اینگونه آثار در بین مردم علاقه‌مند (بخصوص جوانان) باعث تولد هنرمندان جدید شده و روشن ماندن چراغ هنرهای بومی را باعث می‏گردد.
موسیقی بختیاری را می‌توان بهترین نمونه این جلب توجه دانست. پرداختن به تاریخ موسیقی بختیاری علاوه بر اینکه نیازمند تخصص کافی و صرف زمان بیشتری است ازداشته‌های من نیز فراتر است. اما برای درک موضوع توضیحی ساده را انتخاب می‌نمایم. از سال‌های دورتا اکنون، بیشمار خوانند‏گانی در عرصه موسیقی بختیاری فعالیت داشته‌اند و نمی‌توان منکر نقش سازنده ایشان در پیشرفت و گسترش این هنر شد. اما در این بین یک نفر بارزتر از دیگران موسیقی بختیاری را دچار تحول بنیادی نمود. بنابراین اگر امروز میزان علاقه‌مندی مردم به موسیقی بختیاری بیش از همیشه است و شخصیت هنری موسیقی بختیاری افزون‌تر از پیش. باید این مهم را مرهون تلاش مستمر استاد جاودان «بهمن علاءالدین» بدانیم. اگر از این جماعت فرهیخته بختیاری چند تن چون استاد علاءالدین در شاخه‌های دیگر هنر بومی فعالیت داشتند. توجه زادگان زاگرس به فرهنگ فاخر بختیاری صد چندان بود.
به یاد دارم زمانی که تیم فوتبال ایران برای اولین بار راهی مسابقات جام جهانی آرژانتین (۱۹۷۸) شد در مطبوعات نوشته شده بود «فوتبال ما جهانی شد اما ادبیات ما چه؟» این جمله مصداق این است که موسیقی بختیاری شناسانده شد اما دیگر هنرها چه؟ درست است که موسیقی و آواز به دلیل قدمت و ریشه‌دار بودن در زندگی قوم بختیاری از دیرباز چهارچوب هنری خود را داشته است. اما سال‌هاست که امکان و فضای فعالیت‌های سینمایی نیز ایجاد شده است. نمونه آن را در سینمای پیش و پس از سال ۵۷ شاهد بوده‌ایم. حتی در سال‌های اخیر با فیلمی مانند «شیر سنگی» و یا سریال «ناری‌گل». به وضوح می‌توان عدم توجه به این مقوله را حس کرد. شاید تولید اندک آثار سینمایی و همچنین عدم حضور فعالانه هنرمندان بختیاری در گروه‌های فیلم‌سازی مبین این حقیقت باشد که اهمیت و تاثیر سینما در مطرح نمودن قومی اصیل با تاریخی افتخار آمیز به روشنی درک نشده است. آیا از این همه داستان و حکایات راستین که سرشار از حس‏های حماسی و عاشقانه‌اند، به شایستگی استفاده سینمایی نرسیده است؟ در این تولیدات انبوه فیلم و کلیپ و... سهم فرنگ بختیاری چقدر بوده است؟ آیا تا کنون کسی مبادرت به تهیه یک فیلمنامه از سرگذشت حماسی علیمردان‌خان و یا تلاش عاشقانه «عبده محمد للری» و «خدابس» نموده است؟ اگر هم - در حد نوشته‌ای شخصی‏ست که تا تصویری شدن‏اش راهی سخت‏تر از «تنگ منار» در پیش دارد.
در تعجب هستم چگونه یک غیر بختیاری اهمیت استفاده از روایات ناب این فرهنگ را درک می‌کند ولی از خیل قلم بدستان ایلزاد. تنها چند تن بعنوان مشاور؟! در این فیلمها حضور دارند! وقتی محصولی فرهنگی از قومی منتشر می‌شود که سازنده آن دیگری باشد. علاوه بر اینکه نمی‌توان به نقصان موجود در آن اثر معترض بود. باید سپاسگزار وی هم بود که پاره‌ای (هر چند پاره) از فرهنگ و آداب قوم من را اریه نموده است!؟ وقتی فیلم و یا سریالی را از زندگی مردمان (عشایری و یا روستایی) بختیاری می‌بینیم. متوجه می‌شویم که به ابتدایی‌ترین و در عین حال مهمترین نکات. کمترین توجهی نشده است. از گفتگوها چیزی ننویسیم بهتر است چون معلوم نیست گویش بازیگران مختص به کدام قوم و جغرافیا می‌باشد. حتی مورد مهمی چون انتخاب لباس بانوان محلی که ترکیبی از لباس‌های بختیاری. کردی و گاه ترکی می‌باشد از نگاه دوستان مشاور پنهان می‌ماند. می‌توان صدها مورد دیگر مثال زد که در بررسی و نقد سینمایی باید به آن پرداخت.
بنابراین سینمای بومی ما به شدت نیازمند مردی است از سلاله زاگرس‌نشینان فرهیخته و هنرمند چون استاد بهمن علاءالدین. تا بتواند همان‏گونه که استاد علاءالدین فرهنگ بختیاری را کاوش نمود تا با نت به کلمات از یاد برده شده جان بخشد. دیگری نیز تصویری حقیقی از زیستگاه و زیستن قوم بزرگ بختیاری را بر پرده نقره‌ای متجلی نماید. این فرهنگ آنقدر غنی هست که بتوان ناب‌ترین ژانرها را از درونش استخراج نمود. فقط تلاش می‌خواهد و باور.
بر کسی پوشیده نیست که سینما به صنعت تبدیل شده است. اما می‌توان ضمن حفظ منافع مالی با ورود به عرصه سینمای بومی با ساخت فیلم‌های در خور نام قوم هنردوست بختیاری، قدمی نو در گسترش فرهنگ و هنر قوم خود برداشت. من بعنوان یک علاقه‌مند هنر شک ندارم که هستند افرادی که توان تبدیل شدن به بهمن سینما را داشته باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.