|

والرشتاین میهمان شیراز

امیر میرزایی

در این هفته یک خبر مهم، در گپ و گفت‌های علاقه‌مندان علوم انسانی ‌و به طور خاص حوزه‌ علوم اجتماعی‌ نقش محوری پیدا کرده. خبر مهم، حضور جامعه‌شناس شهیر، امانوئل والرشتاین، در شیراز و سخنرانی سیزدهم اسفند وی در دانشگاه شیراز است. اگر پیگیر مباحث این حوزه باشید احتمالا با این متفکر و اندیشه‌هایش آشنایید امّا اگر نیازی به شناخت بیشتر دارید این مطلب برای شما نوشته شده و ناگفته پیداست که این معرفی بسیار اجمالی و مختصر است. ضمناً تلاش دست‌اندرکاران روزنامه‌‌ شرق در دفتر شیراز بر این است که بتوانند در شماره‌‌ نوروز مطلب مفصّل‌تری را در این زمینه به خوانندگان خود تقدیم کنند.
اما نوئل والرشتاین در سپتامبر 1930 در نیویورک به دنیا آمد. وی از آغاز تحصیلات دانشگاهی تا پایان دوره‌‌ دکتری را در دانشگاه کلمبیا گذراند.
مهم‌ترین اثر والرشتاین مجموعه‌ای با عنوان «نظام نوین جهانی» است که به 9 زبان زنده‌‌ دنیا ترجمه شده و در سال 1975 جایزه‌ معتبر سوروکین (جایزه‌‌ انجمن جامعه‌شناسی آمریکا) را برای وی به ارمغان آورده. در واقع مسیر شهرت وی به عنوانی اندیشمندی بزرگ در عرصه‌‌ علوم اجتماعی با کتاب «آفریقا: سیاست استقلال» در سنّ سی و یک سالگی آغاز شد. در ادامه با انتشار پژوهش «کشاورزی تجاری و ریشه‌های اقتصاد جهانی اروپایی در قرن شانزدهم» ‌که بخشی از مجموعه‌ نظام نوین جهانی بود، جایگاه خود را به عنوان نظریه‌پردازی جهانی تثبیت کرد.
والرشتاین منتقد جدی سرمایه‌داری، متفکری چپ‌گرا و بخش مهمّی از جریان فکری موسوم به نیویورکی‌هاست. وی در آراء و اندیشه‌های خود بر تفکّر جهان دو قطبی پای می‌گذارد و از جهانی متکثّر سخن می‌گوید که در آن هیچ قدرتی توان اعمال هژمونی و برتری مطلق بر سایر قدرت‌ها را ندارد. او همچنین پایه‌گذار مکتبی است که با نام تحلیل سیستمی‌جهانی شناخته می‌شود.
والرشتاین معتقد است که «سرمایه‌داری به‌مثابه سیستمی فراملّی یعنی سیستمی که مرزهای ملی را برنمی‌تابد و ماهیتی جهانی دارد نیازمند هژمونی است. الگوی گسترش و انقباض سرمایه‌داری تنها بدان سبب امکان‌پذیر است که سرمایه‌داری در یک دولت ‌ ملت واحد جای نگرفته است بلکه فضای حیات آن سیستم جهانی است که از هر دولت واحدی بزرگ‌تر است. تنها اگر سرمایه‌داران در «اقتصاد جهانی» یعنی در اقتصادی با دولت ‌ ملت‌های متعدد حضور داشته باشند صاحبان کسب‌وکار می‌توانند انباشت بی‌پایان سرمایه را دنبال کنند. اما تنظیم اقتصاد جهانی نیازمند نظمی است که هژمون تحمیل می‌کند» (صداقت، پرویز: امانوئل والرشتاین و پایان سرمایه‌داری) انجمن جامعه‌شناسی ایران نیز به عنوان میزبان پروفسور والرشتاین در پایگاه اینترنتی خود آورده: « انجمن جامعه شناسی ایران از میزبانی این شخصیت برجسته علمی بسیار خرسند و امیدوار است حضور او در ایران فرصتی برای تجدید دیدار با آراء او در بین اساتید، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های گوناگون علوم اجتماعی باشد. والرشتاین نظریه پردازی است که از وحدت دانش اجتماعی برای درک درست شرایط زندگی انسانی در نظام جهانی معاصر دفاع می‌کند و تخصص گرایی افراطی و جدائی دانش‌های تاریخ جامعه شناسی، علوم سیاسی و علوم اقتصادی و... از همدیگر را عامل اصلی نارسائی‌های تبیینی و مداخلات راهبردی برای بهبود وضعیت کشورهای پیرامونی می داند. والرشتاین قرار است در ایران سه سخنرانی علمی در خصوص آراء و اندیشه‌های خود ارائه دهد. اولین جلسه سخنرانی او در مرکز بررسی‌های استراتژیک و با حضور تعدادی از صاحب نظران مطالعات راهبردی با عنوان «غروب ژئوپولتیک یک ابر قدرت» برگزار خواهد شد. انجمن جامعه شناسی ایران برای آشنایی بیشتر با اندیشه‌های والرشتاین در صبح روز یکشنبه یازدهم اسفند ماه «سمینار بررسی آراء ایمانوئل والرشتاین» را در سالن ابن خلدون دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می‌کرد. والرشتاین در این سمینار سخنرانی عمومی خود را با عنوان «بحران ساختاری در نظام جهانی سرمایه داری» در حضور اساتید و دانشجویان علوم اجتماعی ارایه می‌کرد. یکی دیگر از برنامه های والرشتاین در تهران کنفرانس مطبوعاتی او می‌باشد که با شرکت اصحاب رسانه و در ارتباط با محتوای دو سخنرانی او و به صورت پرسش و پاسخ برگزار می شود. والرشتاین در روزهای دوشنبه تا پنجشنبه 12 تا 15 اسفند ماه را از اماکن تاریخی و فرهنگی شیراز و اصفهان و نیز تخت‌جمشید و پاسارگاد بازدید می‌کرد و همچنین در سخنرانی خود در دانشگاه شیراز در روز سه شنبه 13 اسفند ماه ابعاد دیگری از اندیشه‌های خود را مطرح ساخت.»
در این هفته یک خبر مهم، در گپ و گفت‌های علاقه‌مندان علوم انسانی ‌و به طور خاص حوزه‌ علوم اجتماعی‌ نقش محوری پیدا کرده. خبر مهم، حضور جامعه‌شناس شهیر، امانوئل والرشتاین، در شیراز و سخنرانی سیزدهم اسفند وی در دانشگاه شیراز است. اگر پیگیر مباحث این حوزه باشید احتمالا با این متفکر و اندیشه‌هایش آشنایید امّا اگر نیازی به شناخت بیشتر دارید این مطلب برای شما نوشته شده و ناگفته پیداست که این معرفی بسیار اجمالی و مختصر است. ضمناً تلاش دست‌اندرکاران روزنامه‌‌ شرق در دفتر شیراز بر این است که بتوانند در شماره‌‌ نوروز مطلب مفصّل‌تری را در این زمینه به خوانندگان خود تقدیم کنند.
اما نوئل والرشتاین در سپتامبر 1930 در نیویورک به دنیا آمد. وی از آغاز تحصیلات دانشگاهی تا پایان دوره‌‌ دکتری را در دانشگاه کلمبیا گذراند.
مهم‌ترین اثر والرشتاین مجموعه‌ای با عنوان «نظام نوین جهانی» است که به 9 زبان زنده‌‌ دنیا ترجمه شده و در سال 1975 جایزه‌ معتبر سوروکین (جایزه‌‌ انجمن جامعه‌شناسی آمریکا) را برای وی به ارمغان آورده. در واقع مسیر شهرت وی به عنوانی اندیشمندی بزرگ در عرصه‌‌ علوم اجتماعی با کتاب «آفریقا: سیاست استقلال» در سنّ سی و یک سالگی آغاز شد. در ادامه با انتشار پژوهش «کشاورزی تجاری و ریشه‌های اقتصاد جهانی اروپایی در قرن شانزدهم» ‌که بخشی از مجموعه‌ نظام نوین جهانی بود، جایگاه خود را به عنوان نظریه‌پردازی جهانی تثبیت کرد.
والرشتاین منتقد جدی سرمایه‌داری، متفکری چپ‌گرا و بخش مهمّی از جریان فکری موسوم به نیویورکی‌هاست. وی در آراء و اندیشه‌های خود بر تفکّر جهان دو قطبی پای می‌گذارد و از جهانی متکثّر سخن می‌گوید که در آن هیچ قدرتی توان اعمال هژمونی و برتری مطلق بر سایر قدرت‌ها را ندارد. او همچنین پایه‌گذار مکتبی است که با نام تحلیل سیستمی‌جهانی شناخته می‌شود.
والرشتاین معتقد است که «سرمایه‌داری به‌مثابه سیستمی فراملّی یعنی سیستمی که مرزهای ملی را برنمی‌تابد و ماهیتی جهانی دارد نیازمند هژمونی است. الگوی گسترش و انقباض سرمایه‌داری تنها بدان سبب امکان‌پذیر است که سرمایه‌داری در یک دولت ‌ ملت واحد جای نگرفته است بلکه فضای حیات آن سیستم جهانی است که از هر دولت واحدی بزرگ‌تر است. تنها اگر سرمایه‌داران در «اقتصاد جهانی» یعنی در اقتصادی با دولت ‌ ملت‌های متعدد حضور داشته باشند صاحبان کسب‌وکار می‌توانند انباشت بی‌پایان سرمایه را دنبال کنند. اما تنظیم اقتصاد جهانی نیازمند نظمی است که هژمون تحمیل می‌کند» (صداقت، پرویز: امانوئل والرشتاین و پایان سرمایه‌داری) انجمن جامعه‌شناسی ایران نیز به عنوان میزبان پروفسور والرشتاین در پایگاه اینترنتی خود آورده: « انجمن جامعه شناسی ایران از میزبانی این شخصیت برجسته علمی بسیار خرسند و امیدوار است حضور او در ایران فرصتی برای تجدید دیدار با آراء او در بین اساتید، پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های گوناگون علوم اجتماعی باشد. والرشتاین نظریه پردازی است که از وحدت دانش اجتماعی برای درک درست شرایط زندگی انسانی در نظام جهانی معاصر دفاع می‌کند و تخصص گرایی افراطی و جدائی دانش‌های تاریخ جامعه شناسی، علوم سیاسی و علوم اقتصادی و... از همدیگر را عامل اصلی نارسائی‌های تبیینی و مداخلات راهبردی برای بهبود وضعیت کشورهای پیرامونی می داند. والرشتاین قرار است در ایران سه سخنرانی علمی در خصوص آراء و اندیشه‌های خود ارائه دهد. اولین جلسه سخنرانی او در مرکز بررسی‌های استراتژیک و با حضور تعدادی از صاحب نظران مطالعات راهبردی با عنوان «غروب ژئوپولتیک یک ابر قدرت» برگزار خواهد شد. انجمن جامعه شناسی ایران برای آشنایی بیشتر با اندیشه‌های والرشتاین در صبح روز یکشنبه یازدهم اسفند ماه «سمینار بررسی آراء ایمانوئل والرشتاین» را در سالن ابن خلدون دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می‌کرد. والرشتاین در این سمینار سخنرانی عمومی خود را با عنوان «بحران ساختاری در نظام جهانی سرمایه داری» در حضور اساتید و دانشجویان علوم اجتماعی ارایه می‌کرد. یکی دیگر از برنامه های والرشتاین در تهران کنفرانس مطبوعاتی او می‌باشد که با شرکت اصحاب رسانه و در ارتباط با محتوای دو سخنرانی او و به صورت پرسش و پاسخ برگزار می شود. والرشتاین در روزهای دوشنبه تا پنجشنبه 12 تا 15 اسفند ماه را از اماکن تاریخی و فرهنگی شیراز و اصفهان و نیز تخت‌جمشید و پاسارگاد بازدید می‌کرد و همچنین در سخنرانی خود در دانشگاه شیراز در روز سه شنبه 13 اسفند ماه ابعاد دیگری از اندیشه‌های خود را مطرح ساخت.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.