|

نگاهی به فیلم “ دربند “ ساخته پرویز شهبازی

در بندِ دربند

آرمان اسعد

«دربند» که در مقام دیدار اولیه، نام تفرج‌گاهی در شمال پایتخت است، روایت وادادگی و درماندگی نسلی است که سودای رهایی از بند را در سر می‌پروراند. نسلی که شب را در «دربند» سپری می‌کند و فردا، در «بند» است. نسلی که به دنبال طوفان مدرنیته، پارادوکسیکال زیستن را آموخته است و در برزخ بی‌هویتی به سر می‌برد. در عین حال که اسیر اطوار مدرن است، از رفتار مدرن نصیبی نبرده است. شب‌هایش را با عیش سپری می‌کند ولی عشق را نمی‌فهمد. می‌خواهد همواره در بزم باشد، ولی بویی از نظم نبرده است. پایکوبی را حق خود می‌داند، ولی از رعایت حقوق دیگری چیزی نمی‌داند. در این فیلم، «فرد» حضور پر رنگی دارد. سحر و دوستانش افرادی بریده از خانواده‌اند. افرادی که به آسمان بلند «فردیت» می‌اندیشند ولی در حال فرو رفتن در باتلاق «تفرّد»اند. در مکان زندگی سحر قفلی وجود دارد که همه کس کلیدش را دارد. حتی آن کسی که کلیدش را نداشته باشد، به راحتی توسط کلیدساز به آن دسترسی پیدا می‌کند. نقطه عزیمت سحر از بند، در هم شکستن قفل است. در مقابل، نازنین سودای عبور آرام از جمعیت به فردیت را دارد. در بدو ورودش به دانشگاه، آگهی تدریس خصوصی را برای چاپ در نیازمندی‌ها، به پیک می‌دهد. گویی استقلال را شرط فرد شدن می‌داند. در ازای آن ملزم است که دفتر پیک را «امضا» کند. در این فیلم امضا، نمادی است که بارها و بارها به چشم می‌آید. به خصوص امضای نازنین که با عدد یک آغاز می‌شود و با حصاری به دور آن پایان می‌یابد. امضای نازنین، خود روایت فردی است که بعد از ابراز وجود، اسیر دایره‌ای خودخواسته و خودساخته می‌شود. نازنین برای پذیرفتن کوچکترین چیزی امضا می‌کند اما در ازای پول پیش اجارهبهای منزل، هیچ رسیدی دریافت نمی‌کند. گویی ترجیح می‌دهد آن گول‌خور بزرگواری باشد که بنا ندارد حقارت‌های خرده انسان‌های پست را ببیند. او حتی حاضر نیست سفته‌هایی را که امضا کرده، پاره کند. بنابراین می‌توان گفت که امضا برای نازنین «بند»ی درونی شده است. در سوی دیگر داستان فرید زارعی حاضر همیشه غایب، یا به عبارت دقیق‌تر، غایب همیشه حاضر ماجراست. او که در بند عشقی فروخفته است، فیلم را با بازگشت پرانتزگونه‌ای به سوی امید آغاز می‌کند. سایه‌اش در طول فیلم، چون خطی ممتد نمایان است؛ گاهی با سیگار، گاهی با قلیان و گاهی با قرص! اما عشق و امیدش دوام و قوامی ندارد. زیرا اسیر شهوت و قدرت پدرش می‌شود. رقابت پدر و پسر، بر سر پول و زن، داستان جدیدی نیست و در این فیلم به خوبی بازنمایی شده است. داستانی که دو سر باخت است و نهایتا با بازگشت یاس‌گونه‌ی فرید، پرانتز این کشمکش بسته می‌شود. در مجموع دربند توان به بند کشیدن مخاطب، و به فکر فرو بردن او را دارد و از این منظر فیلم قابل ستایشی است.
«دربند» که در مقام دیدار اولیه، نام تفرج‌گاهی در شمال پایتخت است، روایت وادادگی و درماندگی نسلی است که سودای رهایی از بند را در سر می‌پروراند. نسلی که شب را در «دربند» سپری می‌کند و فردا، در «بند» است. نسلی که به دنبال طوفان مدرنیته، پارادوکسیکال زیستن را آموخته است و در برزخ بی‌هویتی به سر می‌برد. در عین حال که اسیر اطوار مدرن است، از رفتار مدرن نصیبی نبرده است. شب‌هایش را با عیش سپری می‌کند ولی عشق را نمی‌فهمد. می‌خواهد همواره در بزم باشد، ولی بویی از نظم نبرده است. پایکوبی را حق خود می‌داند، ولی از رعایت حقوق دیگری چیزی نمی‌داند. در این فیلم، «فرد» حضور پر رنگی دارد. سحر و دوستانش افرادی بریده از خانواده‌اند. افرادی که به آسمان بلند «فردیت» می‌اندیشند ولی در حال فرو رفتن در باتلاق «تفرّد»اند. در مکان زندگی سحر قفلی وجود دارد که همه کس کلیدش را دارد. حتی آن کسی که کلیدش را نداشته باشد، به راحتی توسط کلیدساز به آن دسترسی پیدا می‌کند. نقطه عزیمت سحر از بند، در هم شکستن قفل است. در مقابل، نازنین سودای عبور آرام از جمعیت به فردیت را دارد. در بدو ورودش به دانشگاه، آگهی تدریس خصوصی را برای چاپ در نیازمندی‌ها، به پیک می‌دهد. گویی استقلال را شرط فرد شدن می‌داند. در ازای آن ملزم است که دفتر پیک را «امضا» کند. در این فیلم امضا، نمادی است که بارها و بارها به چشم می‌آید. به خصوص امضای نازنین که با عدد یک آغاز می‌شود و با حصاری به دور آن پایان می‌یابد. امضای نازنین، خود روایت فردی است که بعد از ابراز وجود، اسیر دایره‌ای خودخواسته و خودساخته می‌شود. نازنین برای پذیرفتن کوچکترین چیزی امضا می‌کند اما در ازای پول پیش اجارهبهای منزل، هیچ رسیدی دریافت نمی‌کند. گویی ترجیح می‌دهد آن گول‌خور بزرگواری باشد که بنا ندارد حقارت‌های خرده انسان‌های پست را ببیند. او حتی حاضر نیست سفته‌هایی را که امضا کرده، پاره کند. بنابراین می‌توان گفت که امضا برای نازنین «بند»ی درونی شده است. در سوی دیگر داستان فرید زارعی حاضر همیشه غایب، یا به عبارت دقیق‌تر، غایب همیشه حاضر ماجراست. او که در بند عشقی فروخفته است، فیلم را با بازگشت پرانتزگونه‌ای به سوی امید آغاز می‌کند. سایه‌اش در طول فیلم، چون خطی ممتد نمایان است؛ گاهی با سیگار، گاهی با قلیان و گاهی با قرص! اما عشق و امیدش دوام و قوامی ندارد. زیرا اسیر شهوت و قدرت پدرش می‌شود. رقابت پدر و پسر، بر سر پول و زن، داستان جدیدی نیست و در این فیلم به خوبی بازنمایی شده است. داستانی که دو سر باخت است و نهایتا با بازگشت یاس‌گونه‌ی فرید، پرانتز این کشمکش بسته می‌شود. در مجموع دربند توان به بند کشیدن مخاطب، و به فکر فرو بردن او را دارد و از این منظر فیلم قابل ستایشی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.