|

گفتگوی اختصاصی شرق با نصرالله ترابی، نماینده مردم شهرکرد در مجلس هشتم

مردم بعد از انتخاب، باید مطالبه محور باشند

خورشیدی که از دریچه شرق تابیدن آغاز کرده است، سبب شد که در یک عصر خسته پاییزی همنشین مردی باشیم که زبانش را لحظه ای از نقد منصفانه به کام نبرده است و سرسبزیش را از مردمی به عاریه دارد که باورش کردند. آن زمان که سکه اصلاح طلبی چندان رواج نداشت، بر آستانه اصولش ایستاد تا مانعی بر انحراف و رویهای باشد که با اندیشه اش همخوانی نداشت.
وکیلی که ماه عسلش بر مسند قدرت را به تلخی افروختن آشیانه و شماتت مخالفان سپرد تا عیار اصلاح طلبی را به سنگ محک موکلینش بسپارد. اینک که به خواست امیدوارانه مردم، تدبیر از محاق بیرون آمده و از حصارهای رسانهاش قدری کاسته شده است، از او خواستیم تا میهمان کلامش باشیم.


عصرتان به خیر، تشکر میکنم از اینکه وقتتان را در اختیار این نشریه قرار دادید، به عنوان اولین سئوال می خواهم بدانم که پیش بینیتان از انتخابات 24 خرداد چه بود؟ چقدر به سلامت و نتیجه انتخابات خوش بین بودید؟
پس از حضور همهی طیف های مشغول در حاکمیت و همچنین صحبتهایی که از طرف رهبری بیان شد در خصوص این که، رای مردم حق الناس است، فضایی مهیا گردید که مردم جهت حضور، اطمینان قلبی پیدا کردند. به خصوص جوانان چون این قشر از جامعه، در واقع معترض ترین قشر و بیشک موتور محرک انتخابات بودند و ستاد ملی جوانان اصلاح طلب نقش موثری در این پیروزی داشت. تمام این موارد و عملکرد نامطلوب دولت گذشته و نگاهی که مردم نسبت به انتخابات داشتند، فضا را طوری فراهم کرد که به نظر میآمد انتخابات خوبی خواهیم داشت.
در پروسه پیروزی اصلاح طلبان در انتخابات امسال، مهمترین عامل چه چیز بود؟ آیا مسیری که اصلاح طلبان انتخاب کردند درست بود و یا بهتر هم میتوانست باشد؟
یکی از عوامل، تحرک خوب جوانان بود، عامل دوم آن ائتلاف معروف بود که پس از رد صلاحیت آقای هاشمی و از خود گذشتگی آقای عارف، وحدت و انسجام مورد نیاز اصلاح طلبان را فراهم کرد. عامل دیگر رهبری اصلاحات و حضور فعال آقایان هاشمی و خاتمی، هرچند به صورت کاریزماتیک و نه تشکیلاتی، بود. همه این عوامل باعث شد که مردم گرد هم جمع شوند و اگر زمان بیشتری در اختیار داشتیم، ممکن بود تا اعتماد بخشی از کسانی که در انتخابات شرکت نکردند هم جلب شود و همچون جوانان اصلاح طلب فعال میشدند.
اینکه عدهای از تحول خواهان در انتخابات شرکت نکردند آیا ناشی از عملکرد اشتباه اصلاح طلبان بود؟
به هر حال در فضای قبلی عملکردهایی بود و پس از رد صلاحیت آقای هاشمی حس تردید در مردم ایجاد شد، که این تردیدها تا روزهای پایانی با توجه به ائتلاف دیر هنگام همچنان وجود داشت.
در انتخابات گذشته اصلاح طلبان خیلی خوب به اتفاقات واکنش نشان دادند، به گونهای که غالب بهبود خواهان رهبریت اصلاحات را به رسمیت پذیرفتند، آیا میتوان گفت که اصلاح طلبان به بلوغ سیاسی رسیده اند؟
بلوغ سیاسی یعنی نهایت تکامل سیاسی، به نظر من اصلاح طلبان، در مسیر رشد و بلوغ، حرکت کرده اند. ولی همچنان باید از لحاظ سیاسی در کشور کار شود تا به بلوغ سیاسی برسیم. به هر حال انسجام و همگرایی خوبی بین اصلاح طلبان ایجاد شد و رهبریت اصلاحات را به صورت کاریزماتیک و نه تشکیلاتی پذیرفتند، چرا که ما هنوز احزاب و تشکیلات منسجمی نداریم.
وقتی صحبت از اعتدال میشود، فارغ از امیدهایی که وجود دارد، بیمهایی هم متصور است، به طور مثال مهمترین خطری که شرایط بینابینی را تهدید میکند، خطر ظهور فرصت طلبان است ،آیا آسیب وجود دارد؟
دولت میبایست بر اساس قواعد مشخص سیاسی، تشکیلاتی و اقتصادی حرکت کند. اگر جهت احراز پست، این شاخصها ملاک عمل باشد، خطر بروز فرصت طلبی به حداقل میرسد ولی اگر لابی فردی ملاک عمل شد احتمال استفاده افراد فرصت طلب بسیار بالا خواهد بود. طبیعتاً در انتخابات، دو تفکر اصلاحطلبی و اصولگرایی وجود داشت. حال اگر کسی برای کاندیدای دیگری تبلیغ کرده و امروز بخواهد استاندار دولت روحانی شود، این معنی دقیق فرصتطلبی خواهد بود. اگر شاخصی همچون مشی و روش داشته باشیم و تجربه و تخصص را لحاظ کنیم، این آسیب رخ نخواهد داد.
در حال حاضر این شاخصها وجود دارد؟
اینکه به طور مطلق بگوییم وجود دارد نخیر، خب استثناهایی هم هستند، ولی به طور میانگین عملکرد خوب بوده.
در خصوص به کارگیری نیروهای اصولگرای معتدل، که به قول شما در جبهه اصولگرا فعال بوده و امروز همسو با دولت تدبیر و امید شدهاند، آیا این فرصتطلبی است؟ مگر در دولت نهم و دهم که از نیروهای اصولگرا استفاده شد تخصص معنا داشت؟ غیر از این بود که همه امور امری بود؟
ما به آن روش انتقاد داشتیم. اینکه ما از اصولگرایان معتدل استفاده میکنیم هیچ تضادی ندارد. مثلاٌ فردی مثل آقای علی مطهری یک اصولگرا است، که به آقای روحانی رای داده و به شعارهای این دولت اعتماد داشته است، حال اگر کسی مشی و روش دولت آقای احمدی نژاد را قبول داشته و در آن دولت مسوولیت گرفته است، حالا نمیشود در دولت روحانی هم مسوولیت بگیرد. یعنی اگر احمدی نژاد باشد ما هستیم، خاتمی باشد ما هستیم، هاشمی هم باشد ما هستیم. بودن اشکالی ندارد، ولی فرد باید جایگاه خود را بشناسد. هرکسی نسبت به انتخاب خود مسوول است و باید از آن دفاع کند.
دولت حاضر، توسعه اقتصادی را اولویت خود قرار داده. این باعث نمیشود که از توسعه سیاسی غافل شود؟ اصلاً آیا این دو لازم و ملزوم هم هستند؟ ممکن است با هم پیش بروند، یا تقدم و تأخر دارند؟
توسعه اقتصادی نیاز جامعه است. یعنی اگر نیازهای اولیه جامعه مرتفع نشود، احتمالاً توسعه سیاسی در آن جامعه اتفاق نمیافتد. برعکس اگر افراد جامعه به حقوق خود آشنا نباشند، نمیتوانند آن حقوق را مطالبه کنند. در واقع این دو لازم و ملزوم یکدیگرند. اگر معاش مردم، تامین نشود به دنبال نیازهای بعدی نخواهند بود و از طرفی اگر فرد آگاهی نداشته باشد و تشکیلاتی هم برای استیفای حقوقش نباشد نمیتواند نیازهای اولیهاش را تامین نماید. این دو اگر با هم رشد کنند، در مردم احساس لذت ایجاد میشود. یعنی هم رشد اقتصادی وجود دارد و هم آزادیها بیشتر شدهاند. رفاه یعنی بالاترین مرتبه در زندگی، ولی اگر منزلت نباشد این رفاه دلچسب نخواهد بود.
آیا دولت آقای روحانی در این مدت کوتاه، به دنبال توسعه سیاسی هم بوده، یا بیشترین تلاشش را بر توسعه اقتصادی و بهبود معیشت مردم گذاشته است؟
اتفاقی که در سطح دیپلماسی خارجی افتاد به نوعی توسعه سیاسی بود. این توسعه سیاسی مسلماً میتواند گرههای اقتصادی را باز کند. رمز موفقیت، همین خواهد بود که این دو با هم رشد کنند، مانند پرنده که دو بال دارد ولی با تک بال نمیتواند پرواز کند.
رابطه اصلاح طلبی و اعتدالگرایی چیست؟ چند نوع نگاه وجود دارد، عدهای اعتدالگرایی را به اصلاح گفتمان اصلاحات، برخی آن را یک بازخوانی از اصلاحطلبی و بعضی دیگر اعتدال را یک گفتمان مستقل میدانند؟
اعتدال یکی از شاخههای اصلاحطلبی است، اصلاحطلبی را اگر چند شاخه در نظر بگیریم یکی از آنها پذیرش اشتباهات است، استفاده از تجارب، نگاه به آینده و گفت وگو، همه اینها ایجاد اعتدال و تعادل در جامعه است. متاسفانه عدهای، اصلاح طلبی را چیزی غیر از اعتدال عنوان میکنند. اصولگراها و مخالفین، اصلاح طلبی را نوعی افراطگری تفسیرمیکنند. اگر شما بخواهید چیزی را اصلاح کنید، با زبان تهدید نمیشود. وقتی میخواهید با دنیا وارد مذاکره شوید میبایست راه گفت و گو را انتخاب کنید، همانگونه که آقای خاتمی برای گفتگو بین ادیان و تمدنها «گفتگوی تمدنها» را مطرح کرد. اعتدال، بازخوانی اصلاحطلبی است. اصلاحطلب، اهل گفت و گو، اهل منطق، اهل خرد جمعی و اهل واقعنگری است. مگر اعتدال چیزی غیر از این است؟ در مجموع تعبیری که گفتمان اعتدال را یک بازخوانی از اصلاحطلبی تلقی میکند، به نظر من نزدیکتر است.
از نظر ساختار و رویه دولت آقای روحانی را شبیه کدام یک از دولتهای پیشین میدانید؟
افرادی که منصوب شده اند، ترکیبی از دولت آقای هاشمی و خاتمی هستند. شعارهایی که داده شده همچون حقوق شهروندی، گفت وگو با دنیا و توسعه سیاسی، به دولت آقای خاتمی مربوط است و مباحث اقتصادی با دولت آقای هاشمی قرابت دارد.
میراث احمدی نژاد برای این کشور چه بود؟
احمدی نژاد خصلت های خوبی داشت همچون پرکاری، حمایت از مجموعه خودش ولی خصلتهایی هم داشت که به نفع کشور نبود.
مگر پرکار بودن لزوماً نشانه بهتر بودن است؟
ببینید در شرایط مساوی بازده هشت ساعت کار بیشتر است یا نه ساعت؟ از نظر من پرکاری خصلت خوبی است، ولی باید دید که این خصلت در جهت خوب و درست استفاده شده یا نه، که مسلماً پاسخ، منفی است. البته اشکالاتی هم به ایشان وارد است: مثلاً ایشان کمتر به خرد جمعی اعتقاد داشتند و نظر شخصی خودشان بیشتر حاکم بود و یا اینکه بدون حساب و کتاب صحبت می کردند وتحریمها را کاغذ پاره میخواندند. حالا شما ببینید این کاغذپارهها چه بلایی بر سر ما آورده است. باید از این تجارب استفاده کنیم و به مردم چیزی جز واقعیت نگوییم.
فضای گذشته تا چه حدی از سر اصلاحطلبان برداشته شده است؟
فضای آن تا حد زیادی برداشته شده، احساسی که اکنون اصلاحطلبان دارند این است، که فشار روانی و سیستمی کمتر شده ولی جهت بهتر شدن فضا باید به سمت محقق شدن حقوق شهروندی گام برداریم.
یکی از خواسته های مردم از آقای روحانی در زمان انتخابات مباحث سیاسی بود، به نظرتان دولت جدید تا چه اندازه بر این خواسته اصرار دارد و چه زمانی ممکن است این اتفاق بیافتد؟
دولت مسلماً به دنبال رفع مشکلات سیاسی بوده و اقداماتی هم انجام داده، ولی از طرف دیگر افرادی تلاشهای منفی را از تریبونهایی مثل نماز جمعه و صدا و سیما انجام دادند که قدری مانع تسریع این موضوع شد. این موضوع باید به عنوان یک خواست عمومی توسط روشنفکران، تریبون داران و تشکلهای غیر دولتی به عنوان حقوق شهروندی و یک اصل از قانون اساسی مطالبه شود تا دولت به عنوان مجری قانون اساسی از مطالبات مردم دفاع کند.بسیاری از سیاسیون و مردم، شما را با نطق معروف 8 دی میشناسند، یعنی دقیقا یک روز قبل از 9 دی 88، اگر زمان به عقب برگردد باز هم آن نطق را تکرار میکنید؟ یا اگر درمجلس فعلی بودید چطور؟
در مورد آن نطق و دیگر نطقهای بنده در مجلس، بعضی بدون مطالعه و آگاهی، از مفاد و مفهوم آن، دست به قضاوت زده اند. هنوز هم از کلیه نطقهایم در مجلس دفاع میکنم و اگر کسی انتقادی دارد، به روشنی بگوید که به فلان جمله ایراد دارم. اما در مورد آن نطقها مساله مهم، قضاوت عامه مردم است. در سفرهای درون استانی و حتی برخورد با نمایندگان مجلس، به خصوص طیف اصولگرا، قسمتهایی از آن نطق بیان میشود که نشان دهنده ماندگاری آن است.
از نطق معروف 8 دی کدام قسمت از آن برای خود شما ماندگارتر بوده؟
بنده در سر تیتر نطقم عنوان کردم، ضد انقلاب و کسانی که عکس امام را پاره کردند، خوب بدانند، مگر میشود اصلاح طلبی که پیرو و طرفدار خط امام است، عکس امام (ره) را پاره کند؟ یا فردی که خود را فدایی امام حسین (ع) میداند و همه جوانانی که جز هیاتهای عزاداری محله خود هستند، در روز عاشورا به امام حسین(ع)توهین میکنند؟ این مسایل باهم جور در نمیآیند و غیر منطقی هستند.
جریان به آتش کشیده شدن دفتر ارتباطات مردمی شما در شهرکرد چه بود؟
گویا نطق مجلس به مذاق برخی خوش نیامده بود. دوستان گفتند که ظاهرا در نیمههای شب، کسانی که ناراحت شده بودند آدم فرستادند و دفتر را به آتش کشیدند.
تلخترین اتفاقی که در دوران نمایندگیتان برایتان اتفاق افتاد، چه بود؟
تلخترین اتفاق در جلسه هیات دولت وقت در استان رخ داد. در آن جلسه بنده نسبت به آمار و ارقام ارایه شده انتقاد کردم، که با واقعیت همخوانی ندارد. آقای رحیمی معاون اول رییس جمهور عصبانی شدند و گفتند این چه حرفی است که شما میزنید؟ و خطاب به وزیر اطلاعات گفتند که شما این مساله را بررسی کنید! خیلی برای من سخت بود که ما به کجا رسیدهایم که نماینده مردم بر اساس استدلال و منطق سوالی پرسیده و هیات دولت با این همه وزیر در نهایت از وزیر اطلاعات میخواهد که بررسی کند! من از این برخوردها ابایی نداشتم ولی برخورد اینگونه با نماینده مردم تلخ بود.
گزارش 100 روز آقای روحانی را شنیدید؟ واکنشتان به آمار و ارقام ارایه شده چه بود؟ آیا تعجب کردید؟
نخیر تعجب نکردم. بنده از شرایط و آمار و ارقام اطلاع داشتم ولی شاید برای مردم تعجب برانگیر بود. وقتی کسی به راحتی از سیستم بانکی استقراض میکند، وقتی به بانک مرکزی دستور داده میشود که فلان کار غیر قانونی انجام شود، نتیجه آن اعداد و ارقامی است که آقای روحانی ارایه کردند. ولی بحث آقای روحانی تا حدودی بد جا افتاد، فکر کردند آقای روحانی گزارشی از 100 روز عملکرد دولت ارایه دادهاند در حالی که در اوایل تبلبغاتشان گفتند، که در فرصت 100 روز خواهم گفت چه دولتی را تحویل گرفته ام.
شما گزینه اول ستادهای تبلیغاتی آقای روحانی و اجماع اصلاحطلبان استان در خصوص تصدی پست استانداری بودید، چه شد که این امر محقق نشد؟
به هرحال افراد پیشنهاد میشوند و انتخابکننده وزارت کشور و شخص رییس جمهور خواهد بود. بنده شانس آوردم که انتخاب نشدم. ولی در کل، وقتی قاعده و معیارسنجی وجود نداشته باشد، یک شخص میتواند یک موضوع را کاملاً از دستور خارج کند. آنچه که به من گفته شد، و از آقای میرولد معاونت سیاسی-امنیتی وزارت کشور نقل قول شد، این بود که ایشان گفتند از نظر بنده فلانی اولویت اول ماست. ولی قبل از اینکه این موضوع در هیأت دولت مطرح شود، از سوی وزیر کشور کاملاً منتفی شد.
در حال حاضر کجا فعالیت میکنید؟
جایی مشغول به کار نشدهام، عضو نظام مهندسی تهران هستم. قبل از انتخابات هم به عنوان مشاور کمسیون اجتماعی، در خدمت مجلس بودم که متأسفانه در بحث انتخابات و بعد از آن فرصت نکردهام در این کمیسیون حاضر شوم.
در دولت آقای روحانی منصبی به شما پیشنهاد شده؟
چند موردی بوده ولی در این زمان که حجم کارها بالاست مسلماً باید خود فرد پیگیر باشد، که من شخصا علاقه ندارم که پیگیری کنم چون معتقد هستم مسوولیت را باید بر دوش یک نفر بگذارند نه اینکه کسی بگوید پست میخواهم.
مسوولیت بار است و بار را بر دوش فرد میگذارند، پس اگر عقیده داریم مسوولیت بار است نباید خود فرد به دنبال آن باشد مگر اینکه به دنبال چیز دیگری باشد که تعبیر از آن غنیمت است. من به دنبال بار نمیروم ولی اگر باری بر دوشم گذاشته شد با تمام توان انجام خواهم داد چون به این دولت معتقد هستم.
این روزها آیا دیدار و نشستی با سران اصلاحات به خصوص جناب آقای خاتمی داشته اید؟
بله. در این جلسات موضوع در مورد مباحث ملی و روند دولت بوده است که با حضور آقایان هاشمی و خاتمی و آقای جهانگیری و بقیه دوستان برگزار شده.
فعالیت اصلاح طلبان در استان تا چه اندازه نهادینه شده؟ آیا با اصول اصلاح طلبی منطبق است؟
هیچ جایی کامل نیست. اما دوستان اصلاح طلب در این 8 سال تحمل و تلاش فراوان کردند که هزینههایی هم پرداخت کردند.
یعنی هیچ انحرافی در بین اصلاح طلبان استان مشاهده نمیکنید؟
وقتی کسی بخواهد مسایل قومی را پررنگتر از اصلاحطلبی جلوه دهد این انحراف است، ولی اینها را باید به عنوان خطای فرد در نظر گرفت نه خطای اصلاحات. از نگاه مردم وقتی فرد به عنوان اصلاحطلب شناخته شد، خطای فرد هم خطای جریان اصلاحطلبی محسوب خواهد شد، همان طور که در 8سال دولت احمدینژاد ما این انتقاد را به عملکرد داشتیم.
نیاز به بازنگری یا غربال در بدنه اصلاحات احساس نمیشود؟
درست است به شرطی که احزاب و تشکیلات فعال باشند. افراد نظرات را بیان کنند و هرکسی که تابع مشی و روش نبود مشخص میشود که ایشان انحراف دارد اگر اصلاح طلبی و خط و مشی آن را دوست ندارد برود اصولگرا شود یا چیز دیگری را انتخاب کند. بیتردید نبود حزب باعث انحراف خواهد شد. فرد نه تنها در دوران پیروزی بلکه در دوران محرومیت هم میبایست پایبندی و تعهد خود را نشان دهد، در غیر این صورت، اگر فرد پایبند به اصلاح طلبی به عنوان راه کاری در جهت نجات کشور باشد، به هیچ عنوان مصالح قومی را به مصالح ملی و اصلاح طلبی ترجیح نخواهد داد.
یکی از آسیبهایی که هر جریان سیاسی ممکن است با آن مواجه شود بروز انحصار گرایی است آیا این موضوع در استان ما وجود دارد؟
انحصارگرایی همواره وجود داشته ولی شدت و ضعف دارد، اما باز هم به تفکرات فرد بر میگردد اینکه فرد نظر خود و یا گروهش را برتر از خرد جمعی بداند وبگوید خرد جمعی نه، آن چه من میگویم یعنی برای خودم، برای گروهم، این معنای انحصار است. حتی اگر فردی اصولگرا هم صحبت خوبی داشت، چون اصولگرا است او راقبول ندارند و این برخلاف آموزههای دینی ما میباشد که میگوید نگاه نکنید چه کسی صحبت میکند، گوش کنید چه چیزی میگوید.
به نظر شما مهمترین ضعف اصلاح طلبان در دوره قدرت و دوره فترت چه بود؟
در دوره هشت ساله اصلاحات، توسعه سیاسی به اندازه شعاری که داده شد، محقق نشده. مثلاً ما نتوانستیم فرهنگ تحزب را نهادینه کنیم و یا گاهی نتوانستیم مسایل شخصی و قومی را به مسایل اصلاحطلبی ترجیح ندهیم، نتوانستیم و یا نگذاشتند درست به مردم رجوع کنیم و مشکلاتی ایجاد شد که اصلاحطلبی نتوانست عمق پیدا کند و از فرصتی که وجود داشت در جهت تعمیق تفکر اصلاحات کمتر استفاده شد. برخی تندرویها مثل بحث «عبور از خاتمی» نیز به وجود آمد و برخی اهداف و خواستهها با واقعیات و داشتهها منطبق نبود.
و اما در دوره فترت و دوری از قدرت نیز بسیاری از اصلاح طلبان که قبلاًپستهایی داشتند و یکباره از مناصب دولتی عزل شدند، در فقدان تشکیلات و به وجود آمدن موانعی برای برخی از احزاب، با نوعی سردرگمی مواجه شدند و نتوانستند ارتباط ارگانیک خودشان را حفظ نمایند که این هم باز به ضعف دوره اصلاحات برمیگردد که نتوانستیم احزاب را درست نهادینه کنیم. فقط چندین و چند حزب تشکیل دادیم و خود این تعدد احزاب باعث شد که نتوانیم یک قدرت مردمی مطلوب ایجاد کنیم و برخی نهادها نیز احزاب و تشکلهای ما را به سمتی بردند که نتوانستند فعالیت منسجمی داشته باشند. این باعث شد که کانون ها و کانالهای ارتباطی اصلاحطلبان کم شود و همچنین نقطه اتصال دیگری نیز پیشبینی نشده بود، تقریبا در زمان انتخابات بود که اصلاحطلبان گرد هم جمع میشدند.
آقای سلیمانی به عنوان استاندار انتخاب شدند، تا چه اندازه از ایشان شناخت دارید و پیشبینی شما از عملکردشان چیست؟
جناب سلیمانی را از زمانی که مدیرکل تعاون بودند میشناختم، از دوستان اصلاحطلبی هستند که تجاربی در سمت مدیرکلی و معاون استاندار دارند. شخص با منطق و جا افتادهای هستند، از پیشنهادات و انتقادات استقبال میکنند و سعی ایشان بر این است که بتواند فارغ از مسایل قومی ارتباط خوبی با مجموعهها داشته باشند. علی رغم اینکه کار کردن برای نیروهای بومی بسیار سخت است اما انشاا... با کمک همه دوستان بتوانند موفق باشند.
نظر شما درباره روزنامه شرق؟
روزنامه شرق پس از یک دوره تعلیق فعالیت، اکنون بیش از پیش خودش را با واقعیات منطبق کرده از نظر سیاسی هم با این خلأیی که وجود داشت توانست جایگاه خوبی را به دست بیاورد و به نوعی تریبون اصلاح طلبان بود.
چهار سال نماینده مردم شهرکرد بودید چه صحبتی با مردم دارید در حالی که امروز به پشتوانه این مردم تفکر شما پیروز شده است؟
از مردم درخواست میکنم به دنبال مطالبه محوری باشند مطالبات خود را پیگیری کنند، یعنی بعد از انتخاب کردن باید به دنبال مطالبه باشند چون نماینده مردم باید پاسخگو باشد.
تقویت سازمانهای مردمنهاد از مهمترین امور خواهد بود و تلاش کنیم که مطالبات ما واقعی و در دسترس باشد. مردم باید در هر جایی کوتاهی هست انتقاد کنند، بایستی دولت به مردم اعتماد داشته باشد و دولت هم با صداقت و راستگویی اعتماد مردم را به سمت خود جلب کند.
خورشیدی که از دریچه شرق تابیدن آغاز کرده است، سبب شد که در یک عصر خسته پاییزی همنشین مردی باشیم که زبانش را لحظه ای از نقد منصفانه به کام نبرده است و سرسبزیش را از مردمی به عاریه دارد که باورش کردند. آن زمان که سکه اصلاح طلبی چندان رواج نداشت، بر آستانه اصولش ایستاد تا مانعی بر انحراف و رویهای باشد که با اندیشه اش همخوانی نداشت.
وکیلی که ماه عسلش بر مسند قدرت را به تلخی افروختن آشیانه و شماتت مخالفان سپرد تا عیار اصلاح طلبی را به سنگ محک موکلینش بسپارد. اینک که به خواست امیدوارانه مردم، تدبیر از محاق بیرون آمده و از حصارهای رسانهاش قدری کاسته شده است، از او خواستیم تا میهمان کلامش باشیم.


عصرتان به خیر، تشکر میکنم از اینکه وقتتان را در اختیار این نشریه قرار دادید، به عنوان اولین سئوال می خواهم بدانم که پیش بینیتان از انتخابات 24 خرداد چه بود؟ چقدر به سلامت و نتیجه انتخابات خوش بین بودید؟
پس از حضور همهی طیف های مشغول در حاکمیت و همچنین صحبتهایی که از طرف رهبری بیان شد در خصوص این که، رای مردم حق الناس است، فضایی مهیا گردید که مردم جهت حضور، اطمینان قلبی پیدا کردند. به خصوص جوانان چون این قشر از جامعه، در واقع معترض ترین قشر و بیشک موتور محرک انتخابات بودند و ستاد ملی جوانان اصلاح طلب نقش موثری در این پیروزی داشت. تمام این موارد و عملکرد نامطلوب دولت گذشته و نگاهی که مردم نسبت به انتخابات داشتند، فضا را طوری فراهم کرد که به نظر میآمد انتخابات خوبی خواهیم داشت.
در پروسه پیروزی اصلاح طلبان در انتخابات امسال، مهمترین عامل چه چیز بود؟ آیا مسیری که اصلاح طلبان انتخاب کردند درست بود و یا بهتر هم میتوانست باشد؟
یکی از عوامل، تحرک خوب جوانان بود، عامل دوم آن ائتلاف معروف بود که پس از رد صلاحیت آقای هاشمی و از خود گذشتگی آقای عارف، وحدت و انسجام مورد نیاز اصلاح طلبان را فراهم کرد. عامل دیگر رهبری اصلاحات و حضور فعال آقایان هاشمی و خاتمی، هرچند به صورت کاریزماتیک و نه تشکیلاتی، بود. همه این عوامل باعث شد که مردم گرد هم جمع شوند و اگر زمان بیشتری در اختیار داشتیم، ممکن بود تا اعتماد بخشی از کسانی که در انتخابات شرکت نکردند هم جلب شود و همچون جوانان اصلاح طلب فعال میشدند.
اینکه عدهای از تحول خواهان در انتخابات شرکت نکردند آیا ناشی از عملکرد اشتباه اصلاح طلبان بود؟
به هر حال در فضای قبلی عملکردهایی بود و پس از رد صلاحیت آقای هاشمی حس تردید در مردم ایجاد شد، که این تردیدها تا روزهای پایانی با توجه به ائتلاف دیر هنگام همچنان وجود داشت.
در انتخابات گذشته اصلاح طلبان خیلی خوب به اتفاقات واکنش نشان دادند، به گونهای که غالب بهبود خواهان رهبریت اصلاحات را به رسمیت پذیرفتند، آیا میتوان گفت که اصلاح طلبان به بلوغ سیاسی رسیده اند؟
بلوغ سیاسی یعنی نهایت تکامل سیاسی، به نظر من اصلاح طلبان، در مسیر رشد و بلوغ، حرکت کرده اند. ولی همچنان باید از لحاظ سیاسی در کشور کار شود تا به بلوغ سیاسی برسیم. به هر حال انسجام و همگرایی خوبی بین اصلاح طلبان ایجاد شد و رهبریت اصلاحات را به صورت کاریزماتیک و نه تشکیلاتی پذیرفتند، چرا که ما هنوز احزاب و تشکیلات منسجمی نداریم.
وقتی صحبت از اعتدال میشود، فارغ از امیدهایی که وجود دارد، بیمهایی هم متصور است، به طور مثال مهمترین خطری که شرایط بینابینی را تهدید میکند، خطر ظهور فرصت طلبان است ،آیا آسیب وجود دارد؟
دولت میبایست بر اساس قواعد مشخص سیاسی، تشکیلاتی و اقتصادی حرکت کند. اگر جهت احراز پست، این شاخصها ملاک عمل باشد، خطر بروز فرصت طلبی به حداقل میرسد ولی اگر لابی فردی ملاک عمل شد احتمال استفاده افراد فرصت طلب بسیار بالا خواهد بود. طبیعتاً در انتخابات، دو تفکر اصلاحطلبی و اصولگرایی وجود داشت. حال اگر کسی برای کاندیدای دیگری تبلیغ کرده و امروز بخواهد استاندار دولت روحانی شود، این معنی دقیق فرصتطلبی خواهد بود. اگر شاخصی همچون مشی و روش داشته باشیم و تجربه و تخصص را لحاظ کنیم، این آسیب رخ نخواهد داد.
در حال حاضر این شاخصها وجود دارد؟
اینکه به طور مطلق بگوییم وجود دارد نخیر، خب استثناهایی هم هستند، ولی به طور میانگین عملکرد خوب بوده.
در خصوص به کارگیری نیروهای اصولگرای معتدل، که به قول شما در جبهه اصولگرا فعال بوده و امروز همسو با دولت تدبیر و امید شدهاند، آیا این فرصتطلبی است؟ مگر در دولت نهم و دهم که از نیروهای اصولگرا استفاده شد تخصص معنا داشت؟ غیر از این بود که همه امور امری بود؟
ما به آن روش انتقاد داشتیم. اینکه ما از اصولگرایان معتدل استفاده میکنیم هیچ تضادی ندارد. مثلاٌ فردی مثل آقای علی مطهری یک اصولگرا است، که به آقای روحانی رای داده و به شعارهای این دولت اعتماد داشته است، حال اگر کسی مشی و روش دولت آقای احمدی نژاد را قبول داشته و در آن دولت مسوولیت گرفته است، حالا نمیشود در دولت روحانی هم مسوولیت بگیرد. یعنی اگر احمدی نژاد باشد ما هستیم، خاتمی باشد ما هستیم، هاشمی هم باشد ما هستیم. بودن اشکالی ندارد، ولی فرد باید جایگاه خود را بشناسد. هرکسی نسبت به انتخاب خود مسوول است و باید از آن دفاع کند.
دولت حاضر، توسعه اقتصادی را اولویت خود قرار داده. این باعث نمیشود که از توسعه سیاسی غافل شود؟ اصلاً آیا این دو لازم و ملزوم هم هستند؟ ممکن است با هم پیش بروند، یا تقدم و تأخر دارند؟
توسعه اقتصادی نیاز جامعه است. یعنی اگر نیازهای اولیه جامعه مرتفع نشود، احتمالاً توسعه سیاسی در آن جامعه اتفاق نمیافتد. برعکس اگر افراد جامعه به حقوق خود آشنا نباشند، نمیتوانند آن حقوق را مطالبه کنند. در واقع این دو لازم و ملزوم یکدیگرند. اگر معاش مردم، تامین نشود به دنبال نیازهای بعدی نخواهند بود و از طرفی اگر فرد آگاهی نداشته باشد و تشکیلاتی هم برای استیفای حقوقش نباشد نمیتواند نیازهای اولیهاش را تامین نماید. این دو اگر با هم رشد کنند، در مردم احساس لذت ایجاد میشود. یعنی هم رشد اقتصادی وجود دارد و هم آزادیها بیشتر شدهاند. رفاه یعنی بالاترین مرتبه در زندگی، ولی اگر منزلت نباشد این رفاه دلچسب نخواهد بود.
آیا دولت آقای روحانی در این مدت کوتاه، به دنبال توسعه سیاسی هم بوده، یا بیشترین تلاشش را بر توسعه اقتصادی و بهبود معیشت مردم گذاشته است؟
اتفاقی که در سطح دیپلماسی خارجی افتاد به نوعی توسعه سیاسی بود. این توسعه سیاسی مسلماً میتواند گرههای اقتصادی را باز کند. رمز موفقیت، همین خواهد بود که این دو با هم رشد کنند، مانند پرنده که دو بال دارد ولی با تک بال نمیتواند پرواز کند.
رابطه اصلاح طلبی و اعتدالگرایی چیست؟ چند نوع نگاه وجود دارد، عدهای اعتدالگرایی را به اصلاح گفتمان اصلاحات، برخی آن را یک بازخوانی از اصلاحطلبی و بعضی دیگر اعتدال را یک گفتمان مستقل میدانند؟
اعتدال یکی از شاخههای اصلاحطلبی است، اصلاحطلبی را اگر چند شاخه در نظر بگیریم یکی از آنها پذیرش اشتباهات است، استفاده از تجارب، نگاه به آینده و گفت وگو، همه اینها ایجاد اعتدال و تعادل در جامعه است. متاسفانه عدهای، اصلاح طلبی را چیزی غیر از اعتدال عنوان میکنند. اصولگراها و مخالفین، اصلاح طلبی را نوعی افراطگری تفسیرمیکنند. اگر شما بخواهید چیزی را اصلاح کنید، با زبان تهدید نمیشود. وقتی میخواهید با دنیا وارد مذاکره شوید میبایست راه گفت و گو را انتخاب کنید، همانگونه که آقای خاتمی برای گفتگو بین ادیان و تمدنها «گفتگوی تمدنها» را مطرح کرد. اعتدال، بازخوانی اصلاحطلبی است. اصلاحطلب، اهل گفت و گو، اهل منطق، اهل خرد جمعی و اهل واقعنگری است. مگر اعتدال چیزی غیر از این است؟ در مجموع تعبیری که گفتمان اعتدال را یک بازخوانی از اصلاحطلبی تلقی میکند، به نظر من نزدیکتر است.
از نظر ساختار و رویه دولت آقای روحانی را شبیه کدام یک از دولتهای پیشین میدانید؟
افرادی که منصوب شده اند، ترکیبی از دولت آقای هاشمی و خاتمی هستند. شعارهایی که داده شده همچون حقوق شهروندی، گفت وگو با دنیا و توسعه سیاسی، به دولت آقای خاتمی مربوط است و مباحث اقتصادی با دولت آقای هاشمی قرابت دارد.
میراث احمدی نژاد برای این کشور چه بود؟
احمدی نژاد خصلت های خوبی داشت همچون پرکاری، حمایت از مجموعه خودش ولی خصلتهایی هم داشت که به نفع کشور نبود.
مگر پرکار بودن لزوماً نشانه بهتر بودن است؟
ببینید در شرایط مساوی بازده هشت ساعت کار بیشتر است یا نه ساعت؟ از نظر من پرکاری خصلت خوبی است، ولی باید دید که این خصلت در جهت خوب و درست استفاده شده یا نه، که مسلماً پاسخ، منفی است. البته اشکالاتی هم به ایشان وارد است: مثلاً ایشان کمتر به خرد جمعی اعتقاد داشتند و نظر شخصی خودشان بیشتر حاکم بود و یا اینکه بدون حساب و کتاب صحبت می کردند وتحریمها را کاغذ پاره میخواندند. حالا شما ببینید این کاغذپارهها چه بلایی بر سر ما آورده است. باید از این تجارب استفاده کنیم و به مردم چیزی جز واقعیت نگوییم.
فضای گذشته تا چه حدی از سر اصلاحطلبان برداشته شده است؟
فضای آن تا حد زیادی برداشته شده، احساسی که اکنون اصلاحطلبان دارند این است، که فشار روانی و سیستمی کمتر شده ولی جهت بهتر شدن فضا باید به سمت محقق شدن حقوق شهروندی گام برداریم.
یکی از خواسته های مردم از آقای روحانی در زمان انتخابات مباحث سیاسی بود، به نظرتان دولت جدید تا چه اندازه بر این خواسته اصرار دارد و چه زمانی ممکن است این اتفاق بیافتد؟
دولت مسلماً به دنبال رفع مشکلات سیاسی بوده و اقداماتی هم انجام داده، ولی از طرف دیگر افرادی تلاشهای منفی را از تریبونهایی مثل نماز جمعه و صدا و سیما انجام دادند که قدری مانع تسریع این موضوع شد. این موضوع باید به عنوان یک خواست عمومی توسط روشنفکران، تریبون داران و تشکلهای غیر دولتی به عنوان حقوق شهروندی و یک اصل از قانون اساسی مطالبه شود تا دولت به عنوان مجری قانون اساسی از مطالبات مردم دفاع کند.بسیاری از سیاسیون و مردم، شما را با نطق معروف 8 دی میشناسند، یعنی دقیقا یک روز قبل از 9 دی 88، اگر زمان به عقب برگردد باز هم آن نطق را تکرار میکنید؟ یا اگر درمجلس فعلی بودید چطور؟
در مورد آن نطق و دیگر نطقهای بنده در مجلس، بعضی بدون مطالعه و آگاهی، از مفاد و مفهوم آن، دست به قضاوت زده اند. هنوز هم از کلیه نطقهایم در مجلس دفاع میکنم و اگر کسی انتقادی دارد، به روشنی بگوید که به فلان جمله ایراد دارم. اما در مورد آن نطقها مساله مهم، قضاوت عامه مردم است. در سفرهای درون استانی و حتی برخورد با نمایندگان مجلس، به خصوص طیف اصولگرا، قسمتهایی از آن نطق بیان میشود که نشان دهنده ماندگاری آن است.
از نطق معروف 8 دی کدام قسمت از آن برای خود شما ماندگارتر بوده؟
بنده در سر تیتر نطقم عنوان کردم، ضد انقلاب و کسانی که عکس امام را پاره کردند، خوب بدانند، مگر میشود اصلاح طلبی که پیرو و طرفدار خط امام است، عکس امام (ره) را پاره کند؟ یا فردی که خود را فدایی امام حسین (ع) میداند و همه جوانانی که جز هیاتهای عزاداری محله خود هستند، در روز عاشورا به امام حسین(ع)توهین میکنند؟ این مسایل باهم جور در نمیآیند و غیر منطقی هستند.
جریان به آتش کشیده شدن دفتر ارتباطات مردمی شما در شهرکرد چه بود؟
گویا نطق مجلس به مذاق برخی خوش نیامده بود. دوستان گفتند که ظاهرا در نیمههای شب، کسانی که ناراحت شده بودند آدم فرستادند و دفتر را به آتش کشیدند.
تلخترین اتفاقی که در دوران نمایندگیتان برایتان اتفاق افتاد، چه بود؟
تلخترین اتفاق در جلسه هیات دولت وقت در استان رخ داد. در آن جلسه بنده نسبت به آمار و ارقام ارایه شده انتقاد کردم، که با واقعیت همخوانی ندارد. آقای رحیمی معاون اول رییس جمهور عصبانی شدند و گفتند این چه حرفی است که شما میزنید؟ و خطاب به وزیر اطلاعات گفتند که شما این مساله را بررسی کنید! خیلی برای من سخت بود که ما به کجا رسیدهایم که نماینده مردم بر اساس استدلال و منطق سوالی پرسیده و هیات دولت با این همه وزیر در نهایت از وزیر اطلاعات میخواهد که بررسی کند! من از این برخوردها ابایی نداشتم ولی برخورد اینگونه با نماینده مردم تلخ بود.
گزارش 100 روز آقای روحانی را شنیدید؟ واکنشتان به آمار و ارقام ارایه شده چه بود؟ آیا تعجب کردید؟
نخیر تعجب نکردم. بنده از شرایط و آمار و ارقام اطلاع داشتم ولی شاید برای مردم تعجب برانگیر بود. وقتی کسی به راحتی از سیستم بانکی استقراض میکند، وقتی به بانک مرکزی دستور داده میشود که فلان کار غیر قانونی انجام شود، نتیجه آن اعداد و ارقامی است که آقای روحانی ارایه کردند. ولی بحث آقای روحانی تا حدودی بد جا افتاد، فکر کردند آقای روحانی گزارشی از 100 روز عملکرد دولت ارایه دادهاند در حالی که در اوایل تبلبغاتشان گفتند، که در فرصت 100 روز خواهم گفت چه دولتی را تحویل گرفته ام.
شما گزینه اول ستادهای تبلیغاتی آقای روحانی و اجماع اصلاحطلبان استان در خصوص تصدی پست استانداری بودید، چه شد که این امر محقق نشد؟
به هرحال افراد پیشنهاد میشوند و انتخابکننده وزارت کشور و شخص رییس جمهور خواهد بود. بنده شانس آوردم که انتخاب نشدم. ولی در کل، وقتی قاعده و معیارسنجی وجود نداشته باشد، یک شخص میتواند یک موضوع را کاملاً از دستور خارج کند. آنچه که به من گفته شد، و از آقای میرولد معاونت سیاسی-امنیتی وزارت کشور نقل قول شد، این بود که ایشان گفتند از نظر بنده فلانی اولویت اول ماست. ولی قبل از اینکه این موضوع در هیأت دولت مطرح شود، از سوی وزیر کشور کاملاً منتفی شد.
در حال حاضر کجا فعالیت میکنید؟
جایی مشغول به کار نشدهام، عضو نظام مهندسی تهران هستم. قبل از انتخابات هم به عنوان مشاور کمسیون اجتماعی، در خدمت مجلس بودم که متأسفانه در بحث انتخابات و بعد از آن فرصت نکردهام در این کمیسیون حاضر شوم.
در دولت آقای روحانی منصبی به شما پیشنهاد شده؟
چند موردی بوده ولی در این زمان که حجم کارها بالاست مسلماً باید خود فرد پیگیر باشد، که من شخصا علاقه ندارم که پیگیری کنم چون معتقد هستم مسوولیت را باید بر دوش یک نفر بگذارند نه اینکه کسی بگوید پست میخواهم.
مسوولیت بار است و بار را بر دوش فرد میگذارند، پس اگر عقیده داریم مسوولیت بار است نباید خود فرد به دنبال آن باشد مگر اینکه به دنبال چیز دیگری باشد که تعبیر از آن غنیمت است. من به دنبال بار نمیروم ولی اگر باری بر دوشم گذاشته شد با تمام توان انجام خواهم داد چون به این دولت معتقد هستم.
این روزها آیا دیدار و نشستی با سران اصلاحات به خصوص جناب آقای خاتمی داشته اید؟
بله. در این جلسات موضوع در مورد مباحث ملی و روند دولت بوده است که با حضور آقایان هاشمی و خاتمی و آقای جهانگیری و بقیه دوستان برگزار شده.
فعالیت اصلاح طلبان در استان تا چه اندازه نهادینه شده؟ آیا با اصول اصلاح طلبی منطبق است؟
هیچ جایی کامل نیست. اما دوستان اصلاح طلب در این 8 سال تحمل و تلاش فراوان کردند که هزینههایی هم پرداخت کردند.
یعنی هیچ انحرافی در بین اصلاح طلبان استان مشاهده نمیکنید؟
وقتی کسی بخواهد مسایل قومی را پررنگتر از اصلاحطلبی جلوه دهد این انحراف است، ولی اینها را باید به عنوان خطای فرد در نظر گرفت نه خطای اصلاحات. از نگاه مردم وقتی فرد به عنوان اصلاحطلب شناخته شد، خطای فرد هم خطای جریان اصلاحطلبی محسوب خواهد شد، همان طور که در 8سال دولت احمدینژاد ما این انتقاد را به عملکرد داشتیم.
نیاز به بازنگری یا غربال در بدنه اصلاحات احساس نمیشود؟
درست است به شرطی که احزاب و تشکیلات فعال باشند. افراد نظرات را بیان کنند و هرکسی که تابع مشی و روش نبود مشخص میشود که ایشان انحراف دارد اگر اصلاح طلبی و خط و مشی آن را دوست ندارد برود اصولگرا شود یا چیز دیگری را انتخاب کند. بیتردید نبود حزب باعث انحراف خواهد شد. فرد نه تنها در دوران پیروزی بلکه در دوران محرومیت هم میبایست پایبندی و تعهد خود را نشان دهد، در غیر این صورت، اگر فرد پایبند به اصلاح طلبی به عنوان راه کاری در جهت نجات کشور باشد، به هیچ عنوان مصالح قومی را به مصالح ملی و اصلاح طلبی ترجیح نخواهد داد.
یکی از آسیبهایی که هر جریان سیاسی ممکن است با آن مواجه شود بروز انحصار گرایی است آیا این موضوع در استان ما وجود دارد؟
انحصارگرایی همواره وجود داشته ولی شدت و ضعف دارد، اما باز هم به تفکرات فرد بر میگردد اینکه فرد نظر خود و یا گروهش را برتر از خرد جمعی بداند وبگوید خرد جمعی نه، آن چه من میگویم یعنی برای خودم، برای گروهم، این معنای انحصار است. حتی اگر فردی اصولگرا هم صحبت خوبی داشت، چون اصولگرا است او راقبول ندارند و این برخلاف آموزههای دینی ما میباشد که میگوید نگاه نکنید چه کسی صحبت میکند، گوش کنید چه چیزی میگوید.
به نظر شما مهمترین ضعف اصلاح طلبان در دوره قدرت و دوره فترت چه بود؟
در دوره هشت ساله اصلاحات، توسعه سیاسی به اندازه شعاری که داده شد، محقق نشده. مثلاً ما نتوانستیم فرهنگ تحزب را نهادینه کنیم و یا گاهی نتوانستیم مسایل شخصی و قومی را به مسایل اصلاحطلبی ترجیح ندهیم، نتوانستیم و یا نگذاشتند درست به مردم رجوع کنیم و مشکلاتی ایجاد شد که اصلاحطلبی نتوانست عمق پیدا کند و از فرصتی که وجود داشت در جهت تعمیق تفکر اصلاحات کمتر استفاده شد. برخی تندرویها مثل بحث «عبور از خاتمی» نیز به وجود آمد و برخی اهداف و خواستهها با واقعیات و داشتهها منطبق نبود.
و اما در دوره فترت و دوری از قدرت نیز بسیاری از اصلاح طلبان که قبلاًپستهایی داشتند و یکباره از مناصب دولتی عزل شدند، در فقدان تشکیلات و به وجود آمدن موانعی برای برخی از احزاب، با نوعی سردرگمی مواجه شدند و نتوانستند ارتباط ارگانیک خودشان را حفظ نمایند که این هم باز به ضعف دوره اصلاحات برمیگردد که نتوانستیم احزاب را درست نهادینه کنیم. فقط چندین و چند حزب تشکیل دادیم و خود این تعدد احزاب باعث شد که نتوانیم یک قدرت مردمی مطلوب ایجاد کنیم و برخی نهادها نیز احزاب و تشکلهای ما را به سمتی بردند که نتوانستند فعالیت منسجمی داشته باشند. این باعث شد که کانون ها و کانالهای ارتباطی اصلاحطلبان کم شود و همچنین نقطه اتصال دیگری نیز پیشبینی نشده بود، تقریبا در زمان انتخابات بود که اصلاحطلبان گرد هم جمع میشدند.
آقای سلیمانی به عنوان استاندار انتخاب شدند، تا چه اندازه از ایشان شناخت دارید و پیشبینی شما از عملکردشان چیست؟
جناب سلیمانی را از زمانی که مدیرکل تعاون بودند میشناختم، از دوستان اصلاحطلبی هستند که تجاربی در سمت مدیرکلی و معاون استاندار دارند. شخص با منطق و جا افتادهای هستند، از پیشنهادات و انتقادات استقبال میکنند و سعی ایشان بر این است که بتواند فارغ از مسایل قومی ارتباط خوبی با مجموعهها داشته باشند. علی رغم اینکه کار کردن برای نیروهای بومی بسیار سخت است اما انشاا... با کمک همه دوستان بتوانند موفق باشند.
نظر شما درباره روزنامه شرق؟
روزنامه شرق پس از یک دوره تعلیق فعالیت، اکنون بیش از پیش خودش را با واقعیات منطبق کرده از نظر سیاسی هم با این خلأیی که وجود داشت توانست جایگاه خوبی را به دست بیاورد و به نوعی تریبون اصلاح طلبان بود.
چهار سال نماینده مردم شهرکرد بودید چه صحبتی با مردم دارید در حالی که امروز به پشتوانه این مردم تفکر شما پیروز شده است؟
از مردم درخواست میکنم به دنبال مطالبه محوری باشند مطالبات خود را پیگیری کنند، یعنی بعد از انتخاب کردن باید به دنبال مطالبه باشند چون نماینده مردم باید پاسخگو باشد.
تقویت سازمانهای مردمنهاد از مهمترین امور خواهد بود و تلاش کنیم که مطالبات ما واقعی و در دسترس باشد. مردم باید در هر جایی کوتاهی هست انتقاد کنند، بایستی دولت به مردم اعتماد داشته باشد و دولت هم با صداقت و راستگویی اعتماد مردم را به سمت خود جلب کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.