اندر مضرات قلیان
دکتر علی اصغر کوه بری
هر قلیان، به اندازه 20 نخ سیگار، ضرر دارد. قلیان با نام های محلی Bohm، Hookah narghile، Shisha به طور شایعی در میان خانواده ها، مردان، کودکان و زنان مصرف می شود. از قرن 16 میلادی به بعد، تصور نادرست طریقه ایمن مصرف تنباکو، به صورت استفاده از قلیان مطرح گردید. زمانی که حکیمی به نام ابوالفتح گیلانی پیشنهاد کرد که دود باید اول از یک محفظه آبی بگذرد تا به شکل بی ضرر درآید، این عقیده، به منظور پوشاندن عوارض تنباکو بود، ولی، بدون هیچگونه شواهد مبنی بر کاهش بیماری، باعث تصور نادرست ایمن بودن مصرف تنباکو به شکل قلیان شد.
هر وعده قلیان، برابر مصرف یک پاکت سیگار می باشد. افراد سیگاری که به طور معمول، تعداد 8 تا 12 نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط، با 40 تا 75 پک که به مدت 5 تا 7 دقیقه به طول می انجامد، حدود 5 تا 6 لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که در هر وعده مصرف قلیان که به طور متوسط، بین 20 تا 80 دقیقه طول می کشد، حدود 50 تا 200 پک زده می شود که حدود 10 تا 20 لیتر دود تولید می شود. دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه مواد سرطان زای دود سیگار را داراست، بلکه مونو اکسید کربن بیشتری هم دارد. یک سری باورهای نادرست درباره کشیدن قلیان وجود دارد که عبارتند از:
باور غلط اول: کلیه مواد مضر تنباکوی قلیان، از طریق آب، فیلتر و تصفیه می شود.
باور غلط دوم: استنشاق دود قلیان، ریه ها را نمی سوزاند، پس به همین دلیل، مضر نیست.
باور غلط سوم: کشیدن قلیان، سالم تر از کشیدن سیگار است.
باور غلط چهارم: کشیدن قلیان، به اندازه کشیدن سیگار اعتیاد آور نیست، زیرا نیکوتین ندارد.
باور غلط پنجم: تنباکوی گیاهی قلیان، سالم تر از تنباکوی معمولی است.
تاثیرات مضر قلیان بر سلامت انسان: استنشاق دود سیگار یا قلیان، 400 ماده شیمیایی و 20 ماده سمی همچون سیانور، بنزین و فلزات سنگین همچون کروم و سرب وارد بدن می کند و این مواد، موجب بروز سرطان های ریه، حنجره، حفره دهان، مری، معده، کلیه، مثانه و دهانه رحم می شود. مصرف قلیان، تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن، یعنی ریه ها و قلب دارد. سایر خطراتی که در کشیدن سیگار مشاهده نمی شود ولی در کشیدن قلیان وجود دارد، شامل بیماری های عفونی مثل هپاتیت، سل ریوی و «هرپس» که در اثر استفاده مشترک از شیلنگ قلیان به وجود می آید و افزودن الکل یا داروهای روان گردان به تنباکوی قلیان است.
تحقیقات نشان داده است که پس از 45 دقیقه استفاده از دود قلیان، مونو اکسید کربن و نیکوتین پلاسمای خون افزایش یافته و ضربان قلب، به شدت بالا می رود. متاسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سال های اخیر وارد بازار می شود، اسانس هایی اضافه می شود که این اسانس ها، علاوه بر تحریک دستگاه تنفس، موجب حساسیت و آلرژی می گردد و علاوه بر بیماری های ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفه های مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد. این تصور نادرستی است که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از دهان خارج شود، آسیبی به ریهها نمی رسد، چون دود از طریق دهان و حنجره جذب بدن شده و آثار زیان بار خود را باقی می گذارد. حتی افرادی که در معرض دود قرار می گیرند، در دراز مدت، دچار عوارض آن خواهند شد؛ به ویژه کودکان در مقابل تاثیرات مضر قلیان آسیب پذیر هستند و اگر در محلی باشند که در آنجا قلیان کشیده می شود، احتمال ایجاد عفونت های ریوی، آسم و سندرم مرگ ناگهانی کودک در آنها افزایش می باید. چروکیدگی پوست، پیری زودرس، تیرگی زیر چشم و لب ها، زردی و فساد دندان ها از مهم ترین نشانه های ظاهری افرادی است که قلیان کشیدن جزو برنامه های روزمره زندگی اشان شده است. خانم هایی که سیگار و قلیان می کشند، باید با چهره زیبا و پوست شفاف و جوان خداحافظی کنند، چرا که نیکوتین سیگار یا قلیان در خانم ها جذب بیشتری دارد. مصرف قلیان، فرد را چهار تا ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض سرطان دهان، حنجره و مری قرار می دهد. به دلیل مرطوب بودن راه های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می تواند عامل مهمی در رشد میکروب و قارچ باشد.
اثر قلیان بر روی باروری مردان: شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، کشیدن قلیان می تواند تحرک و طول عمر اسپرم را کاهش داده و موجب تغییرات ژنتیکی شود که بر روی فرزند تاثیر می گذارد. از آنجایی که قلیان حاوی فلزات سنگین است، باعث کاهش تولید اسپرم و ناباروری مردان می شود.
اثر قلیان بر روی زنان باردار و جنین: بیشترین میزان تاثیر سو مصرف مواد دخانی بر روی جنین در سه ماهه دوم و سوم بارداری است که در صورت مصرف مواد دخانی، رشد اندام ها مختل و جنین با عقب ماندگی مواجه می شود. استعمال سیگار و قلیان، حتی پیش از بارداری نیز مضر است و بر تخمک های زن تاثیر منفی دارد و قدرت باروری آنها را کاهش می دهد. زنانی که در طول دوران بارداری خود، مصرف کننده قلیان بوده یا در معرض دود قلیان اطرافیان قرار گرفته اند، وزن نوزادشان هنگام تولد، کمتر از حد طبیعی بوده و خطر ابتلا به بیماری های ریوی در این نوزادان بیشتر است.
اثر قلیان بر روی استخوان ها: مصرف سیگار و قلیان، موجب یایسگی زودرس، کاهش وزن و تخریب هورمون های جنسی می شود که به تسریع پوکی استخوان می انجامد.
اثر قلیان و سیگار بر زخم: در سیستم گوارشی بیمارانی که مبتلا به سو هاضمه هستند، می توان گفت مصرف دخانیات در ایجاد زخم گوارشی، تشدید بازگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان های دستگاه گوارش موثر است. همچنین، در بیمارانی که دچار زخم های سیستم گوارشی هستند، مصرف مواد دخانی، بهبود زخم را به تاخیر می اندازد و پاسخ به درمان را کند می کند.
نتیجه گیری: بر خلاف تصور و باور عمومی که معتقدند، ضرر قلیان از سیگار کمتر بوده و آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد، با توجه به میزان و مدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرر و عوارض جسمانی و روانی استعمال قلیان از سیگار نه تنها کمتر نبوده، بلکه میزان و نوع عوارض آن بیشتر و متنوع تر می باشد و باید این باورهای غلط و مضرات استعمال قلیان، آموزشی فراگیر داده شود و زمینه برای از بین بردن این باورها را ایجاد کرد که پیشنهاد می شود، وزارت بهداشت و درمان با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش نسبت به برنامه ریزی آموزشی دانش آموزان جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نماید. همچنین، به تهیه و تولید برنامه های آموزشی و تیزرهای جذاب آموزشی از طریق رسانه ملی اقدام شود.
حال با نظری اجمالی در خصوص مضرات عنوان شده در بحث قلیان، و گفته های فراوانی که در این زمینه توسط صاحب نظران بیان شده است، سوالاتی چند مطرح می شود که جواب این سوالات و قضاوت در این خصوص را بر عهده شما خوانندگان محترم می گذاریم: 1- آیا انسان عاقل برای اینکه چند لحظه در جمع دوستان یا بستگان به ظاهر خوش بگذراند، این همه خطر را به جان می خرد؟ 2- آیا کسانی که به طور مداوم یا غیر مداوم قلیان مصرف می کنند، می دانند که ممکن است باعث وسوسه اطرافیان خود و تشویق غیر مستقیم آنها در مصرف قلیان می شوند؟ 3- آیا کسی که قلیان می کشد، می داند که بخشی از سرمایه مالی خود را برای از بین بردن خود اختصاص داده است؟ 4- آیا متصدیان و فروشندگان قلیان می دانند که ناخواسته کمر به نابودی همنوعان خود بسته اند، در حالی که واقعا نمی خواهند این اتفاق بیفتد؟ 5- آیا آنانکه قلیان می کشند، دقیقا به این موضوع فکر کرده اند که خدای ناخواسته، قلیان مقدمه ای برای ورود به وسوسه های بزرگ در آلودگی جسم و روان انسان می گردد؟ 6- آیا کسانی که قلیان می کشند، به این نکته توجه کرده اند که کشیدن قلیان در ملا عام، تجاوز به حقوق دیگران و بد آموزی به کودکان را تسری می بخشد؟
هر وعده قلیان، برابر مصرف یک پاکت سیگار می باشد. افراد سیگاری که به طور معمول، تعداد 8 تا 12 نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط، با 40 تا 75 پک که به مدت 5 تا 7 دقیقه به طول می انجامد، حدود 5 تا 6 لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که در هر وعده مصرف قلیان که به طور متوسط، بین 20 تا 80 دقیقه طول می کشد، حدود 50 تا 200 پک زده می شود که حدود 10 تا 20 لیتر دود تولید می شود. دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه مواد سرطان زای دود سیگار را داراست، بلکه مونو اکسید کربن بیشتری هم دارد. یک سری باورهای نادرست درباره کشیدن قلیان وجود دارد که عبارتند از:
باور غلط اول: کلیه مواد مضر تنباکوی قلیان، از طریق آب، فیلتر و تصفیه می شود.
باور غلط دوم: استنشاق دود قلیان، ریه ها را نمی سوزاند، پس به همین دلیل، مضر نیست.
باور غلط سوم: کشیدن قلیان، سالم تر از کشیدن سیگار است.
باور غلط چهارم: کشیدن قلیان، به اندازه کشیدن سیگار اعتیاد آور نیست، زیرا نیکوتین ندارد.
باور غلط پنجم: تنباکوی گیاهی قلیان، سالم تر از تنباکوی معمولی است.
تاثیرات مضر قلیان بر سلامت انسان: استنشاق دود سیگار یا قلیان، 400 ماده شیمیایی و 20 ماده سمی همچون سیانور، بنزین و فلزات سنگین همچون کروم و سرب وارد بدن می کند و این مواد، موجب بروز سرطان های ریه، حنجره، حفره دهان، مری، معده، کلیه، مثانه و دهانه رحم می شود. مصرف قلیان، تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن، یعنی ریه ها و قلب دارد. سایر خطراتی که در کشیدن سیگار مشاهده نمی شود ولی در کشیدن قلیان وجود دارد، شامل بیماری های عفونی مثل هپاتیت، سل ریوی و «هرپس» که در اثر استفاده مشترک از شیلنگ قلیان به وجود می آید و افزودن الکل یا داروهای روان گردان به تنباکوی قلیان است.
تحقیقات نشان داده است که پس از 45 دقیقه استفاده از دود قلیان، مونو اکسید کربن و نیکوتین پلاسمای خون افزایش یافته و ضربان قلب، به شدت بالا می رود. متاسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سال های اخیر وارد بازار می شود، اسانس هایی اضافه می شود که این اسانس ها، علاوه بر تحریک دستگاه تنفس، موجب حساسیت و آلرژی می گردد و علاوه بر بیماری های ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفه های مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد. این تصور نادرستی است که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از دهان خارج شود، آسیبی به ریهها نمی رسد، چون دود از طریق دهان و حنجره جذب بدن شده و آثار زیان بار خود را باقی می گذارد. حتی افرادی که در معرض دود قرار می گیرند، در دراز مدت، دچار عوارض آن خواهند شد؛ به ویژه کودکان در مقابل تاثیرات مضر قلیان آسیب پذیر هستند و اگر در محلی باشند که در آنجا قلیان کشیده می شود، احتمال ایجاد عفونت های ریوی، آسم و سندرم مرگ ناگهانی کودک در آنها افزایش می باید. چروکیدگی پوست، پیری زودرس، تیرگی زیر چشم و لب ها، زردی و فساد دندان ها از مهم ترین نشانه های ظاهری افرادی است که قلیان کشیدن جزو برنامه های روزمره زندگی اشان شده است. خانم هایی که سیگار و قلیان می کشند، باید با چهره زیبا و پوست شفاف و جوان خداحافظی کنند، چرا که نیکوتین سیگار یا قلیان در خانم ها جذب بیشتری دارد. مصرف قلیان، فرد را چهار تا ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض سرطان دهان، حنجره و مری قرار می دهد. به دلیل مرطوب بودن راه های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می تواند عامل مهمی در رشد میکروب و قارچ باشد.
اثر قلیان بر روی باروری مردان: شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، کشیدن قلیان می تواند تحرک و طول عمر اسپرم را کاهش داده و موجب تغییرات ژنتیکی شود که بر روی فرزند تاثیر می گذارد. از آنجایی که قلیان حاوی فلزات سنگین است، باعث کاهش تولید اسپرم و ناباروری مردان می شود.
اثر قلیان بر روی زنان باردار و جنین: بیشترین میزان تاثیر سو مصرف مواد دخانی بر روی جنین در سه ماهه دوم و سوم بارداری است که در صورت مصرف مواد دخانی، رشد اندام ها مختل و جنین با عقب ماندگی مواجه می شود. استعمال سیگار و قلیان، حتی پیش از بارداری نیز مضر است و بر تخمک های زن تاثیر منفی دارد و قدرت باروری آنها را کاهش می دهد. زنانی که در طول دوران بارداری خود، مصرف کننده قلیان بوده یا در معرض دود قلیان اطرافیان قرار گرفته اند، وزن نوزادشان هنگام تولد، کمتر از حد طبیعی بوده و خطر ابتلا به بیماری های ریوی در این نوزادان بیشتر است.
اثر قلیان بر روی استخوان ها: مصرف سیگار و قلیان، موجب یایسگی زودرس، کاهش وزن و تخریب هورمون های جنسی می شود که به تسریع پوکی استخوان می انجامد.
اثر قلیان و سیگار بر زخم: در سیستم گوارشی بیمارانی که مبتلا به سو هاضمه هستند، می توان گفت مصرف دخانیات در ایجاد زخم گوارشی، تشدید بازگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان های دستگاه گوارش موثر است. همچنین، در بیمارانی که دچار زخم های سیستم گوارشی هستند، مصرف مواد دخانی، بهبود زخم را به تاخیر می اندازد و پاسخ به درمان را کند می کند.
نتیجه گیری: بر خلاف تصور و باور عمومی که معتقدند، ضرر قلیان از سیگار کمتر بوده و آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد، با توجه به میزان و مدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرر و عوارض جسمانی و روانی استعمال قلیان از سیگار نه تنها کمتر نبوده، بلکه میزان و نوع عوارض آن بیشتر و متنوع تر می باشد و باید این باورهای غلط و مضرات استعمال قلیان، آموزشی فراگیر داده شود و زمینه برای از بین بردن این باورها را ایجاد کرد که پیشنهاد می شود، وزارت بهداشت و درمان با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش نسبت به برنامه ریزی آموزشی دانش آموزان جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نماید. همچنین، به تهیه و تولید برنامه های آموزشی و تیزرهای جذاب آموزشی از طریق رسانه ملی اقدام شود.
حال با نظری اجمالی در خصوص مضرات عنوان شده در بحث قلیان، و گفته های فراوانی که در این زمینه توسط صاحب نظران بیان شده است، سوالاتی چند مطرح می شود که جواب این سوالات و قضاوت در این خصوص را بر عهده شما خوانندگان محترم می گذاریم: 1- آیا انسان عاقل برای اینکه چند لحظه در جمع دوستان یا بستگان به ظاهر خوش بگذراند، این همه خطر را به جان می خرد؟ 2- آیا کسانی که به طور مداوم یا غیر مداوم قلیان مصرف می کنند، می دانند که ممکن است باعث وسوسه اطرافیان خود و تشویق غیر مستقیم آنها در مصرف قلیان می شوند؟ 3- آیا کسی که قلیان می کشد، می داند که بخشی از سرمایه مالی خود را برای از بین بردن خود اختصاص داده است؟ 4- آیا متصدیان و فروشندگان قلیان می دانند که ناخواسته کمر به نابودی همنوعان خود بسته اند، در حالی که واقعا نمی خواهند این اتفاق بیفتد؟ 5- آیا آنانکه قلیان می کشند، دقیقا به این موضوع فکر کرده اند که خدای ناخواسته، قلیان مقدمه ای برای ورود به وسوسه های بزرگ در آلودگی جسم و روان انسان می گردد؟ 6- آیا کسانی که قلیان می کشند، به این نکته توجه کرده اند که کشیدن قلیان در ملا عام، تجاوز به حقوق دیگران و بد آموزی به کودکان را تسری می بخشد؟
آدرس مطب: شهر گلستان، ابتدای خ 24 متری چمران، ساختمان پزشکان شکیبا
هر قلیان، به اندازه 20 نخ سیگار، ضرر دارد. قلیان با نام های محلی Bohm، Hookah narghile، Shisha به طور شایعی در میان خانواده ها، مردان، کودکان و زنان مصرف می شود. از قرن 16 میلادی به بعد، تصور نادرست طریقه ایمن مصرف تنباکو، به صورت استفاده از قلیان مطرح گردید. زمانی که حکیمی به نام ابوالفتح گیلانی پیشنهاد کرد که دود باید اول از یک محفظه آبی بگذرد تا به شکل بی ضرر درآید، این عقیده، به منظور پوشاندن عوارض تنباکو بود، ولی، بدون هیچگونه شواهد مبنی بر کاهش بیماری، باعث تصور نادرست ایمن بودن مصرف تنباکو به شکل قلیان شد.
هر وعده قلیان، برابر مصرف یک پاکت سیگار می باشد. افراد سیگاری که به طور معمول، تعداد 8 تا 12 نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط، با 40 تا 75 پک که به مدت 5 تا 7 دقیقه به طول می انجامد، حدود 5 تا 6 لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که در هر وعده مصرف قلیان که به طور متوسط، بین 20 تا 80 دقیقه طول می کشد، حدود 50 تا 200 پک زده می شود که حدود 10 تا 20 لیتر دود تولید می شود. دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه مواد سرطان زای دود سیگار را داراست، بلکه مونو اکسید کربن بیشتری هم دارد. یک سری باورهای نادرست درباره کشیدن قلیان وجود دارد که عبارتند از:
باور غلط اول: کلیه مواد مضر تنباکوی قلیان، از طریق آب، فیلتر و تصفیه می شود.
باور غلط دوم: استنشاق دود قلیان، ریه ها را نمی سوزاند، پس به همین دلیل، مضر نیست.
باور غلط سوم: کشیدن قلیان، سالم تر از کشیدن سیگار است.
باور غلط چهارم: کشیدن قلیان، به اندازه کشیدن سیگار اعتیاد آور نیست، زیرا نیکوتین ندارد.
باور غلط پنجم: تنباکوی گیاهی قلیان، سالم تر از تنباکوی معمولی است.
تاثیرات مضر قلیان بر سلامت انسان: استنشاق دود سیگار یا قلیان، 400 ماده شیمیایی و 20 ماده سمی همچون سیانور، بنزین و فلزات سنگین همچون کروم و سرب وارد بدن می کند و این مواد، موجب بروز سرطان های ریه، حنجره، حفره دهان، مری، معده، کلیه، مثانه و دهانه رحم می شود. مصرف قلیان، تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن، یعنی ریه ها و قلب دارد. سایر خطراتی که در کشیدن سیگار مشاهده نمی شود ولی در کشیدن قلیان وجود دارد، شامل بیماری های عفونی مثل هپاتیت، سل ریوی و «هرپس» که در اثر استفاده مشترک از شیلنگ قلیان به وجود می آید و افزودن الکل یا داروهای روان گردان به تنباکوی قلیان است.
تحقیقات نشان داده است که پس از 45 دقیقه استفاده از دود قلیان، مونو اکسید کربن و نیکوتین پلاسمای خون افزایش یافته و ضربان قلب، به شدت بالا می رود. متاسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سال های اخیر وارد بازار می شود، اسانس هایی اضافه می شود که این اسانس ها، علاوه بر تحریک دستگاه تنفس، موجب حساسیت و آلرژی می گردد و علاوه بر بیماری های ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفه های مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد. این تصور نادرستی است که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از دهان خارج شود، آسیبی به ریهها نمی رسد، چون دود از طریق دهان و حنجره جذب بدن شده و آثار زیان بار خود را باقی می گذارد. حتی افرادی که در معرض دود قرار می گیرند، در دراز مدت، دچار عوارض آن خواهند شد؛ به ویژه کودکان در مقابل تاثیرات مضر قلیان آسیب پذیر هستند و اگر در محلی باشند که در آنجا قلیان کشیده می شود، احتمال ایجاد عفونت های ریوی، آسم و سندرم مرگ ناگهانی کودک در آنها افزایش می باید. چروکیدگی پوست، پیری زودرس، تیرگی زیر چشم و لب ها، زردی و فساد دندان ها از مهم ترین نشانه های ظاهری افرادی است که قلیان کشیدن جزو برنامه های روزمره زندگی اشان شده است. خانم هایی که سیگار و قلیان می کشند، باید با چهره زیبا و پوست شفاف و جوان خداحافظی کنند، چرا که نیکوتین سیگار یا قلیان در خانم ها جذب بیشتری دارد. مصرف قلیان، فرد را چهار تا ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض سرطان دهان، حنجره و مری قرار می دهد. به دلیل مرطوب بودن راه های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می تواند عامل مهمی در رشد میکروب و قارچ باشد.
اثر قلیان بر روی باروری مردان: شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، کشیدن قلیان می تواند تحرک و طول عمر اسپرم را کاهش داده و موجب تغییرات ژنتیکی شود که بر روی فرزند تاثیر می گذارد. از آنجایی که قلیان حاوی فلزات سنگین است، باعث کاهش تولید اسپرم و ناباروری مردان می شود.
اثر قلیان بر روی زنان باردار و جنین: بیشترین میزان تاثیر سو مصرف مواد دخانی بر روی جنین در سه ماهه دوم و سوم بارداری است که در صورت مصرف مواد دخانی، رشد اندام ها مختل و جنین با عقب ماندگی مواجه می شود. استعمال سیگار و قلیان، حتی پیش از بارداری نیز مضر است و بر تخمک های زن تاثیر منفی دارد و قدرت باروری آنها را کاهش می دهد. زنانی که در طول دوران بارداری خود، مصرف کننده قلیان بوده یا در معرض دود قلیان اطرافیان قرار گرفته اند، وزن نوزادشان هنگام تولد، کمتر از حد طبیعی بوده و خطر ابتلا به بیماری های ریوی در این نوزادان بیشتر است.
اثر قلیان بر روی استخوان ها: مصرف سیگار و قلیان، موجب یایسگی زودرس، کاهش وزن و تخریب هورمون های جنسی می شود که به تسریع پوکی استخوان می انجامد.
اثر قلیان و سیگار بر زخم: در سیستم گوارشی بیمارانی که مبتلا به سو هاضمه هستند، می توان گفت مصرف دخانیات در ایجاد زخم گوارشی، تشدید بازگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان های دستگاه گوارش موثر است. همچنین، در بیمارانی که دچار زخم های سیستم گوارشی هستند، مصرف مواد دخانی، بهبود زخم را به تاخیر می اندازد و پاسخ به درمان را کند می کند.
نتیجه گیری: بر خلاف تصور و باور عمومی که معتقدند، ضرر قلیان از سیگار کمتر بوده و آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد، با توجه به میزان و مدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرر و عوارض جسمانی و روانی استعمال قلیان از سیگار نه تنها کمتر نبوده، بلکه میزان و نوع عوارض آن بیشتر و متنوع تر می باشد و باید این باورهای غلط و مضرات استعمال قلیان، آموزشی فراگیر داده شود و زمینه برای از بین بردن این باورها را ایجاد کرد که پیشنهاد می شود، وزارت بهداشت و درمان با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش نسبت به برنامه ریزی آموزشی دانش آموزان جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نماید. همچنین، به تهیه و تولید برنامه های آموزشی و تیزرهای جذاب آموزشی از طریق رسانه ملی اقدام شود.
حال با نظری اجمالی در خصوص مضرات عنوان شده در بحث قلیان، و گفته های فراوانی که در این زمینه توسط صاحب نظران بیان شده است، سوالاتی چند مطرح می شود که جواب این سوالات و قضاوت در این خصوص را بر عهده شما خوانندگان محترم می گذاریم: 1- آیا انسان عاقل برای اینکه چند لحظه در جمع دوستان یا بستگان به ظاهر خوش بگذراند، این همه خطر را به جان می خرد؟ 2- آیا کسانی که به طور مداوم یا غیر مداوم قلیان مصرف می کنند، می دانند که ممکن است باعث وسوسه اطرافیان خود و تشویق غیر مستقیم آنها در مصرف قلیان می شوند؟ 3- آیا کسی که قلیان می کشد، می داند که بخشی از سرمایه مالی خود را برای از بین بردن خود اختصاص داده است؟ 4- آیا متصدیان و فروشندگان قلیان می دانند که ناخواسته کمر به نابودی همنوعان خود بسته اند، در حالی که واقعا نمی خواهند این اتفاق بیفتد؟ 5- آیا آنانکه قلیان می کشند، دقیقا به این موضوع فکر کرده اند که خدای ناخواسته، قلیان مقدمه ای برای ورود به وسوسه های بزرگ در آلودگی جسم و روان انسان می گردد؟ 6- آیا کسانی که قلیان می کشند، به این نکته توجه کرده اند که کشیدن قلیان در ملا عام، تجاوز به حقوق دیگران و بد آموزی به کودکان را تسری می بخشد؟
هر وعده قلیان، برابر مصرف یک پاکت سیگار می باشد. افراد سیگاری که به طور معمول، تعداد 8 تا 12 نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط، با 40 تا 75 پک که به مدت 5 تا 7 دقیقه به طول می انجامد، حدود 5 تا 6 لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که در هر وعده مصرف قلیان که به طور متوسط، بین 20 تا 80 دقیقه طول می کشد، حدود 50 تا 200 پک زده می شود که حدود 10 تا 20 لیتر دود تولید می شود. دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه مواد سرطان زای دود سیگار را داراست، بلکه مونو اکسید کربن بیشتری هم دارد. یک سری باورهای نادرست درباره کشیدن قلیان وجود دارد که عبارتند از:
باور غلط اول: کلیه مواد مضر تنباکوی قلیان، از طریق آب، فیلتر و تصفیه می شود.
باور غلط دوم: استنشاق دود قلیان، ریه ها را نمی سوزاند، پس به همین دلیل، مضر نیست.
باور غلط سوم: کشیدن قلیان، سالم تر از کشیدن سیگار است.
باور غلط چهارم: کشیدن قلیان، به اندازه کشیدن سیگار اعتیاد آور نیست، زیرا نیکوتین ندارد.
باور غلط پنجم: تنباکوی گیاهی قلیان، سالم تر از تنباکوی معمولی است.
تاثیرات مضر قلیان بر سلامت انسان: استنشاق دود سیگار یا قلیان، 400 ماده شیمیایی و 20 ماده سمی همچون سیانور، بنزین و فلزات سنگین همچون کروم و سرب وارد بدن می کند و این مواد، موجب بروز سرطان های ریه، حنجره، حفره دهان، مری، معده، کلیه، مثانه و دهانه رحم می شود. مصرف قلیان، تاثیرات مضری بر دو عضو حیاتی بدن، یعنی ریه ها و قلب دارد. سایر خطراتی که در کشیدن سیگار مشاهده نمی شود ولی در کشیدن قلیان وجود دارد، شامل بیماری های عفونی مثل هپاتیت، سل ریوی و «هرپس» که در اثر استفاده مشترک از شیلنگ قلیان به وجود می آید و افزودن الکل یا داروهای روان گردان به تنباکوی قلیان است.
تحقیقات نشان داده است که پس از 45 دقیقه استفاده از دود قلیان، مونو اکسید کربن و نیکوتین پلاسمای خون افزایش یافته و ضربان قلب، به شدت بالا می رود. متاسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سال های اخیر وارد بازار می شود، اسانس هایی اضافه می شود که این اسانس ها، علاوه بر تحریک دستگاه تنفس، موجب حساسیت و آلرژی می گردد و علاوه بر بیماری های ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفه های مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد. این تصور نادرستی است که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از دهان خارج شود، آسیبی به ریهها نمی رسد، چون دود از طریق دهان و حنجره جذب بدن شده و آثار زیان بار خود را باقی می گذارد. حتی افرادی که در معرض دود قرار می گیرند، در دراز مدت، دچار عوارض آن خواهند شد؛ به ویژه کودکان در مقابل تاثیرات مضر قلیان آسیب پذیر هستند و اگر در محلی باشند که در آنجا قلیان کشیده می شود، احتمال ایجاد عفونت های ریوی، آسم و سندرم مرگ ناگهانی کودک در آنها افزایش می باید. چروکیدگی پوست، پیری زودرس، تیرگی زیر چشم و لب ها، زردی و فساد دندان ها از مهم ترین نشانه های ظاهری افرادی است که قلیان کشیدن جزو برنامه های روزمره زندگی اشان شده است. خانم هایی که سیگار و قلیان می کشند، باید با چهره زیبا و پوست شفاف و جوان خداحافظی کنند، چرا که نیکوتین سیگار یا قلیان در خانم ها جذب بیشتری دارد. مصرف قلیان، فرد را چهار تا ده برابر بیشتر از افراد دیگر در معرض سرطان دهان، حنجره و مری قرار می دهد. به دلیل مرطوب بودن راه های هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می تواند عامل مهمی در رشد میکروب و قارچ باشد.
اثر قلیان بر روی باروری مردان: شواهدی وجود دارد که نشان می دهد، کشیدن قلیان می تواند تحرک و طول عمر اسپرم را کاهش داده و موجب تغییرات ژنتیکی شود که بر روی فرزند تاثیر می گذارد. از آنجایی که قلیان حاوی فلزات سنگین است، باعث کاهش تولید اسپرم و ناباروری مردان می شود.
اثر قلیان بر روی زنان باردار و جنین: بیشترین میزان تاثیر سو مصرف مواد دخانی بر روی جنین در سه ماهه دوم و سوم بارداری است که در صورت مصرف مواد دخانی، رشد اندام ها مختل و جنین با عقب ماندگی مواجه می شود. استعمال سیگار و قلیان، حتی پیش از بارداری نیز مضر است و بر تخمک های زن تاثیر منفی دارد و قدرت باروری آنها را کاهش می دهد. زنانی که در طول دوران بارداری خود، مصرف کننده قلیان بوده یا در معرض دود قلیان اطرافیان قرار گرفته اند، وزن نوزادشان هنگام تولد، کمتر از حد طبیعی بوده و خطر ابتلا به بیماری های ریوی در این نوزادان بیشتر است.
اثر قلیان بر روی استخوان ها: مصرف سیگار و قلیان، موجب یایسگی زودرس، کاهش وزن و تخریب هورمون های جنسی می شود که به تسریع پوکی استخوان می انجامد.
اثر قلیان و سیگار بر زخم: در سیستم گوارشی بیمارانی که مبتلا به سو هاضمه هستند، می توان گفت مصرف دخانیات در ایجاد زخم گوارشی، تشدید بازگشت اسید معده به مری و ایجاد سرطان های دستگاه گوارش موثر است. همچنین، در بیمارانی که دچار زخم های سیستم گوارشی هستند، مصرف مواد دخانی، بهبود زخم را به تاخیر می اندازد و پاسخ به درمان را کند می کند.
نتیجه گیری: بر خلاف تصور و باور عمومی که معتقدند، ضرر قلیان از سیگار کمتر بوده و آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد، با توجه به میزان و مدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرر و عوارض جسمانی و روانی استعمال قلیان از سیگار نه تنها کمتر نبوده، بلکه میزان و نوع عوارض آن بیشتر و متنوع تر می باشد و باید این باورهای غلط و مضرات استعمال قلیان، آموزشی فراگیر داده شود و زمینه برای از بین بردن این باورها را ایجاد کرد که پیشنهاد می شود، وزارت بهداشت و درمان با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش نسبت به برنامه ریزی آموزشی دانش آموزان جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نماید. همچنین، به تهیه و تولید برنامه های آموزشی و تیزرهای جذاب آموزشی از طریق رسانه ملی اقدام شود.
حال با نظری اجمالی در خصوص مضرات عنوان شده در بحث قلیان، و گفته های فراوانی که در این زمینه توسط صاحب نظران بیان شده است، سوالاتی چند مطرح می شود که جواب این سوالات و قضاوت در این خصوص را بر عهده شما خوانندگان محترم می گذاریم: 1- آیا انسان عاقل برای اینکه چند لحظه در جمع دوستان یا بستگان به ظاهر خوش بگذراند، این همه خطر را به جان می خرد؟ 2- آیا کسانی که به طور مداوم یا غیر مداوم قلیان مصرف می کنند، می دانند که ممکن است باعث وسوسه اطرافیان خود و تشویق غیر مستقیم آنها در مصرف قلیان می شوند؟ 3- آیا کسی که قلیان می کشد، می داند که بخشی از سرمایه مالی خود را برای از بین بردن خود اختصاص داده است؟ 4- آیا متصدیان و فروشندگان قلیان می دانند که ناخواسته کمر به نابودی همنوعان خود بسته اند، در حالی که واقعا نمی خواهند این اتفاق بیفتد؟ 5- آیا آنانکه قلیان می کشند، دقیقا به این موضوع فکر کرده اند که خدای ناخواسته، قلیان مقدمه ای برای ورود به وسوسه های بزرگ در آلودگی جسم و روان انسان می گردد؟ 6- آیا کسانی که قلیان می کشند، به این نکته توجه کرده اند که کشیدن قلیان در ملا عام، تجاوز به حقوق دیگران و بد آموزی به کودکان را تسری می بخشد؟
آدرس مطب: شهر گلستان، ابتدای خ 24 متری چمران، ساختمان پزشکان شکیبا
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.