مفهوم آزادی
محمدرضا جمالی. سردبیر
«آزادی»، همان استقلال اراده است. در این معنا، آزادی، تعبیر کننده خود گردانی و خود مدیری است. آزادی، اصولا از مفهومی حکایت دارد که غالبا از حد امکان عملی تخطی از قاعده فراتر می رود. فاعل منفرد یا «من» که عامل تشخیص راه وصول به مقصد است، طبعا با توجه به معلومات و اراده ای که دارد، این راه را آزادانه انتخاب می کند. آزادی، در این مفهوم، بیشتر به معنای حوزه اختیار است تا وابستگی؛ معافیت از سیستم پیش ساخته و محصور است؛ تبعیت از شناختی ذهنی است که همواره قانون گذار فرد و تعیین کننده سرنوشت اوست. این آزادی، به شرطی موجود می گردد که جامعه انسانی، به دنبال حقیقت مطلق و انضمامی که همه افراد بشر در مقابل آن، سر فرود آورند، نباشند.
آزادی، در مفهوم پذیرفته شده امروزی، مبنایی نسبی و ارادی و همچنین، دموکراتیک دارد. در این مفهوم، چون از حقیقت مطلق و متولیان سر سپرده آن خبری نیست، شخص، استقلال اخلاقی دارد، و آزادی فردی، به آزادی دموکراتیک متمایل است، زیرا فقط در چنین حیطه ای است که به اعتقادات فردی، احترام گذارده می شود. در پس آزادی، اندیشه مطلق «انسان» پنهان است؛ همان انسانی که حامل آزادی اخلاقی است. بدین سبب، انسان هیچ گاه نباید «وسیله» شود. انسان غایت فی نفسه است.
آزادی در مفهوم اختیار، دارای سه وجه تجربی، بایسته و متعالی است. در وجه نخست، آزادی، واقعیتی خام است؛ امکان نامحدود انتخاب، اتخاذ تصمیم و اجرای تصمیم است. این آزادی را استبداد یا خودکامگی نیز نامیده اند. چنانچه آزادی تجربی در امور اجتماعی راه پیدا کند، هرج و مرج بر جامعه مستولی می شود و اراده افراد، به صورتی مطلق در می آید.
آزادی واقعی، مستلزم عمل به قانون اخلاق، یعنی همان «امر مطلق» است که بدون آن، نه از آزادی نشانی باقی می ماند، و نه می توان از کارکرد آن سخن به میان آورد. این نوع آزادی، با «عقل» عجین است، نه با اراده خود خواهانه انسان. هر کس که آزادی خویش را به کار می گیرد، باید مواظب باشد به آزادی دیگران لطمه نزند تا دیگران نیز، هنگام استفاده از آزادی خویش، به همین ترتیب عمل و در نتیجه، حریم آزادی وی را حفظ کنند.
در اینجا، «آزادی»، چیزی است بیشتر از آن واقعیت خام که همان امکان انتخاب نامحدود باشد. آزادی در مفهوم بایسته، اختیار تبعیت از خویش در حد موجودی عاقل است. به عبارت دیگر، «آزادی بایسته»، به معنای امکان تصمیم گیری مستقلانه در جهت انجام دادن تکالیف و یا حتی خودداری از انجام دادن آن است. چنانچه آزادی در جهت خلاف عقل به کار گرفته شود، مفهوم خود را از دست می دهد، زیرا آزادی دیگران را از میان می برد .
اما در وجه سوم، «آزادی» سیمایی مبهم دارد. در این حالت، عقل انسانی، جای خود را به عقل عینی متعالی، یعنی همان عقلی می دهد که بر اراده و عمل هر فرد حکومت می کند. در این وجه، چنانچه روح ذهنی (اراده و وجدان فرد) با روح عینی (قوانین حاکم بر اعمال انسانی) یکی شود، آزادی نیز با ضرورت، یکی خواهد شد. در حیطه چنین سیستمی، آزادی فردی زایل میشود، زیرا وجدان فردی انسانی با روح عینی که دیالکتیک آنها در حوزه های تفکر، پدید آورنده تاریخ است، یکی می شود. علت آنکه انسان در عرصه تاریخ به دنبال آزادی است، آن است که «آزادی»، بیان یک ضرورت، یعنی ضرورت قانون روح عینی است که جهان را به پیش می راند. در این صورت، به محض آنکه «ذهن»، ممزوج «عین» شود، «آزادی» جزو لایتجزای قانون می گردد. آزادی در این مفهوم، همیشه از مجرای «تاریخ» عبور می کند. انسان، مرکز عالم وجود و اشرف مخلوقات است و در طول تاریخ، هر سه مفهوم آزادی را با پرداخت
هزینه های بسیار گزاف و سنگین تجربه کرده و این تجربه کردن ها، همچنان ادامه دارد.
آزادی، در مفهوم پذیرفته شده امروزی، مبنایی نسبی و ارادی و همچنین، دموکراتیک دارد. در این مفهوم، چون از حقیقت مطلق و متولیان سر سپرده آن خبری نیست، شخص، استقلال اخلاقی دارد، و آزادی فردی، به آزادی دموکراتیک متمایل است، زیرا فقط در چنین حیطه ای است که به اعتقادات فردی، احترام گذارده می شود. در پس آزادی، اندیشه مطلق «انسان» پنهان است؛ همان انسانی که حامل آزادی اخلاقی است. بدین سبب، انسان هیچ گاه نباید «وسیله» شود. انسان غایت فی نفسه است.
آزادی در مفهوم اختیار، دارای سه وجه تجربی، بایسته و متعالی است. در وجه نخست، آزادی، واقعیتی خام است؛ امکان نامحدود انتخاب، اتخاذ تصمیم و اجرای تصمیم است. این آزادی را استبداد یا خودکامگی نیز نامیده اند. چنانچه آزادی تجربی در امور اجتماعی راه پیدا کند، هرج و مرج بر جامعه مستولی می شود و اراده افراد، به صورتی مطلق در می آید.
آزادی واقعی، مستلزم عمل به قانون اخلاق، یعنی همان «امر مطلق» است که بدون آن، نه از آزادی نشانی باقی می ماند، و نه می توان از کارکرد آن سخن به میان آورد. این نوع آزادی، با «عقل» عجین است، نه با اراده خود خواهانه انسان. هر کس که آزادی خویش را به کار می گیرد، باید مواظب باشد به آزادی دیگران لطمه نزند تا دیگران نیز، هنگام استفاده از آزادی خویش، به همین ترتیب عمل و در نتیجه، حریم آزادی وی را حفظ کنند.
در اینجا، «آزادی»، چیزی است بیشتر از آن واقعیت خام که همان امکان انتخاب نامحدود باشد. آزادی در مفهوم بایسته، اختیار تبعیت از خویش در حد موجودی عاقل است. به عبارت دیگر، «آزادی بایسته»، به معنای امکان تصمیم گیری مستقلانه در جهت انجام دادن تکالیف و یا حتی خودداری از انجام دادن آن است. چنانچه آزادی در جهت خلاف عقل به کار گرفته شود، مفهوم خود را از دست می دهد، زیرا آزادی دیگران را از میان می برد .
اما در وجه سوم، «آزادی» سیمایی مبهم دارد. در این حالت، عقل انسانی، جای خود را به عقل عینی متعالی، یعنی همان عقلی می دهد که بر اراده و عمل هر فرد حکومت می کند. در این وجه، چنانچه روح ذهنی (اراده و وجدان فرد) با روح عینی (قوانین حاکم بر اعمال انسانی) یکی شود، آزادی نیز با ضرورت، یکی خواهد شد. در حیطه چنین سیستمی، آزادی فردی زایل میشود، زیرا وجدان فردی انسانی با روح عینی که دیالکتیک آنها در حوزه های تفکر، پدید آورنده تاریخ است، یکی می شود. علت آنکه انسان در عرصه تاریخ به دنبال آزادی است، آن است که «آزادی»، بیان یک ضرورت، یعنی ضرورت قانون روح عینی است که جهان را به پیش می راند. در این صورت، به محض آنکه «ذهن»، ممزوج «عین» شود، «آزادی» جزو لایتجزای قانون می گردد. آزادی در این مفهوم، همیشه از مجرای «تاریخ» عبور می کند. انسان، مرکز عالم وجود و اشرف مخلوقات است و در طول تاریخ، هر سه مفهوم آزادی را با پرداخت
هزینه های بسیار گزاف و سنگین تجربه کرده و این تجربه کردن ها، همچنان ادامه دارد.
«آزادی»، همان استقلال اراده است. در این معنا، آزادی، تعبیر کننده خود گردانی و خود مدیری است. آزادی، اصولا از مفهومی حکایت دارد که غالبا از حد امکان عملی تخطی از قاعده فراتر می رود. فاعل منفرد یا «من» که عامل تشخیص راه وصول به مقصد است، طبعا با توجه به معلومات و اراده ای که دارد، این راه را آزادانه انتخاب می کند. آزادی، در این مفهوم، بیشتر به معنای حوزه اختیار است تا وابستگی؛ معافیت از سیستم پیش ساخته و محصور است؛ تبعیت از شناختی ذهنی است که همواره قانون گذار فرد و تعیین کننده سرنوشت اوست. این آزادی، به شرطی موجود می گردد که جامعه انسانی، به دنبال حقیقت مطلق و انضمامی که همه افراد بشر در مقابل آن، سر فرود آورند، نباشند.
آزادی، در مفهوم پذیرفته شده امروزی، مبنایی نسبی و ارادی و همچنین، دموکراتیک دارد. در این مفهوم، چون از حقیقت مطلق و متولیان سر سپرده آن خبری نیست، شخص، استقلال اخلاقی دارد، و آزادی فردی، به آزادی دموکراتیک متمایل است، زیرا فقط در چنین حیطه ای است که به اعتقادات فردی، احترام گذارده می شود. در پس آزادی، اندیشه مطلق «انسان» پنهان است؛ همان انسانی که حامل آزادی اخلاقی است. بدین سبب، انسان هیچ گاه نباید «وسیله» شود. انسان غایت فی نفسه است.
آزادی در مفهوم اختیار، دارای سه وجه تجربی، بایسته و متعالی است. در وجه نخست، آزادی، واقعیتی خام است؛ امکان نامحدود انتخاب، اتخاذ تصمیم و اجرای تصمیم است. این آزادی را استبداد یا خودکامگی نیز نامیده اند. چنانچه آزادی تجربی در امور اجتماعی راه پیدا کند، هرج و مرج بر جامعه مستولی می شود و اراده افراد، به صورتی مطلق در می آید.
آزادی واقعی، مستلزم عمل به قانون اخلاق، یعنی همان «امر مطلق» است که بدون آن، نه از آزادی نشانی باقی می ماند، و نه می توان از کارکرد آن سخن به میان آورد. این نوع آزادی، با «عقل» عجین است، نه با اراده خود خواهانه انسان. هر کس که آزادی خویش را به کار می گیرد، باید مواظب باشد به آزادی دیگران لطمه نزند تا دیگران نیز، هنگام استفاده از آزادی خویش، به همین ترتیب عمل و در نتیجه، حریم آزادی وی را حفظ کنند.
در اینجا، «آزادی»، چیزی است بیشتر از آن واقعیت خام که همان امکان انتخاب نامحدود باشد. آزادی در مفهوم بایسته، اختیار تبعیت از خویش در حد موجودی عاقل است. به عبارت دیگر، «آزادی بایسته»، به معنای امکان تصمیم گیری مستقلانه در جهت انجام دادن تکالیف و یا حتی خودداری از انجام دادن آن است. چنانچه آزادی در جهت خلاف عقل به کار گرفته شود، مفهوم خود را از دست می دهد، زیرا آزادی دیگران را از میان می برد .
اما در وجه سوم، «آزادی» سیمایی مبهم دارد. در این حالت، عقل انسانی، جای خود را به عقل عینی متعالی، یعنی همان عقلی می دهد که بر اراده و عمل هر فرد حکومت می کند. در این وجه، چنانچه روح ذهنی (اراده و وجدان فرد) با روح عینی (قوانین حاکم بر اعمال انسانی) یکی شود، آزادی نیز با ضرورت، یکی خواهد شد. در حیطه چنین سیستمی، آزادی فردی زایل میشود، زیرا وجدان فردی انسانی با روح عینی که دیالکتیک آنها در حوزه های تفکر، پدید آورنده تاریخ است، یکی می شود. علت آنکه انسان در عرصه تاریخ به دنبال آزادی است، آن است که «آزادی»، بیان یک ضرورت، یعنی ضرورت قانون روح عینی است که جهان را به پیش می راند. در این صورت، به محض آنکه «ذهن»، ممزوج «عین» شود، «آزادی» جزو لایتجزای قانون می گردد. آزادی در این مفهوم، همیشه از مجرای «تاریخ» عبور می کند. انسان، مرکز عالم وجود و اشرف مخلوقات است و در طول تاریخ، هر سه مفهوم آزادی را با پرداخت
هزینه های بسیار گزاف و سنگین تجربه کرده و این تجربه کردن ها، همچنان ادامه دارد.
آزادی، در مفهوم پذیرفته شده امروزی، مبنایی نسبی و ارادی و همچنین، دموکراتیک دارد. در این مفهوم، چون از حقیقت مطلق و متولیان سر سپرده آن خبری نیست، شخص، استقلال اخلاقی دارد، و آزادی فردی، به آزادی دموکراتیک متمایل است، زیرا فقط در چنین حیطه ای است که به اعتقادات فردی، احترام گذارده می شود. در پس آزادی، اندیشه مطلق «انسان» پنهان است؛ همان انسانی که حامل آزادی اخلاقی است. بدین سبب، انسان هیچ گاه نباید «وسیله» شود. انسان غایت فی نفسه است.
آزادی در مفهوم اختیار، دارای سه وجه تجربی، بایسته و متعالی است. در وجه نخست، آزادی، واقعیتی خام است؛ امکان نامحدود انتخاب، اتخاذ تصمیم و اجرای تصمیم است. این آزادی را استبداد یا خودکامگی نیز نامیده اند. چنانچه آزادی تجربی در امور اجتماعی راه پیدا کند، هرج و مرج بر جامعه مستولی می شود و اراده افراد، به صورتی مطلق در می آید.
آزادی واقعی، مستلزم عمل به قانون اخلاق، یعنی همان «امر مطلق» است که بدون آن، نه از آزادی نشانی باقی می ماند، و نه می توان از کارکرد آن سخن به میان آورد. این نوع آزادی، با «عقل» عجین است، نه با اراده خود خواهانه انسان. هر کس که آزادی خویش را به کار می گیرد، باید مواظب باشد به آزادی دیگران لطمه نزند تا دیگران نیز، هنگام استفاده از آزادی خویش، به همین ترتیب عمل و در نتیجه، حریم آزادی وی را حفظ کنند.
در اینجا، «آزادی»، چیزی است بیشتر از آن واقعیت خام که همان امکان انتخاب نامحدود باشد. آزادی در مفهوم بایسته، اختیار تبعیت از خویش در حد موجودی عاقل است. به عبارت دیگر، «آزادی بایسته»، به معنای امکان تصمیم گیری مستقلانه در جهت انجام دادن تکالیف و یا حتی خودداری از انجام دادن آن است. چنانچه آزادی در جهت خلاف عقل به کار گرفته شود، مفهوم خود را از دست می دهد، زیرا آزادی دیگران را از میان می برد .
اما در وجه سوم، «آزادی» سیمایی مبهم دارد. در این حالت، عقل انسانی، جای خود را به عقل عینی متعالی، یعنی همان عقلی می دهد که بر اراده و عمل هر فرد حکومت می کند. در این وجه، چنانچه روح ذهنی (اراده و وجدان فرد) با روح عینی (قوانین حاکم بر اعمال انسانی) یکی شود، آزادی نیز با ضرورت، یکی خواهد شد. در حیطه چنین سیستمی، آزادی فردی زایل میشود، زیرا وجدان فردی انسانی با روح عینی که دیالکتیک آنها در حوزه های تفکر، پدید آورنده تاریخ است، یکی می شود. علت آنکه انسان در عرصه تاریخ به دنبال آزادی است، آن است که «آزادی»، بیان یک ضرورت، یعنی ضرورت قانون روح عینی است که جهان را به پیش می راند. در این صورت، به محض آنکه «ذهن»، ممزوج «عین» شود، «آزادی» جزو لایتجزای قانون می گردد. آزادی در این مفهوم، همیشه از مجرای «تاریخ» عبور می کند. انسان، مرکز عالم وجود و اشرف مخلوقات است و در طول تاریخ، هر سه مفهوم آزادی را با پرداخت
هزینه های بسیار گزاف و سنگین تجربه کرده و این تجربه کردن ها، همچنان ادامه دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.