در گفت و گو با حبیب گرامی، گُلپرورِ جوان خراسانی به مناسبت هشتم دسامبر، روز جهانی «باغبانی و گلخانهداری»
حریمی سبز و شاداب و معطّر
شقایق دشتی
به نام خدا و با سلام حضور جناب عالی و تبریک بهخاطرِ خَلقِ این فضای باطراوت و خرّم، و سپاس ویژه از فرصتی که در اختیار اینجانب و دیگر فعّالان سرویس «محیط زیست» روزنامۀ «شرق» در خراسان رضوی قراردادهاید، خواهشمندم به مناسبت فرارسیدن هشتم دسامبر، روز جهانی «باغبانی و گلخانهداری»، از چیستیِ «گلخانه» و اهمّیّت ایجاد و توسعۀ آن در عصر حاضر، سخن بگویید.
به نام آفریدگارِ دانا و توانا. من هم حضور شما سرکار خانم مهندس دشتی، سلام و خیر مقدم عرض میکنم و به خوانندگان زیباییشناس و جمالدوست روزنامۀ «شرق» در استان خراسان رضوی، درود میفرستم و امیدوارم بتوانم اطلاعات قابل استفادهای را در خصوص باغبانی و گلخانهداری، عرضه کنم. شما میدانید که یکی از بشارتهای خدا به نیکوکاران، این است که آنها را در جهانِ باقی، مقیمِ باغهای همیشهسبز خواهد کرد. این وعدۀ الهی، پاسخی به دو غریزۀ طبیعی در نهادِ هر انسان است؛ یکی غریزۀ بقاخواهی و دیگری، علاقۀ ذاتیِ آدمی به زندگی در فضایی سبز و مالامال از گیاه و درخت. گلخانه یا Greenhouse، نسخهای کوچک و زمینی، از بوستانهای پهناور و لایزال بهشتی محسوب میشود که در آن، به دلیلِ کنترل دقیق و علمیِ شرایط محیطی، بسیاری از فرآوردههای زراعی خوراکی و نیز گلها و ریاحینِ خوشمنظر و معطّر، مجالِ رویشِ مستمرّ در تمام فصول سال را پیدا میکنند. رشد مطلوب در هر گیاه، به مؤلّفههایی همچون شدّت تابش نور، دمای روزانه، دمای شبانه و میزان رطوبت نسبی هوا و خاک بستگی دارد و گلخانهداران عملاً به شبیهسازیِ این کیفیّات، در محیطِ محدود و کنترلشدۀ گلخانه میپردازند. کمبود آب در سرزمین خراسان، ضرورتِ کِشتِ هدایتشدۀ گلخانهای را بیش از گذشته برجسته ساخته و بازارِ خوبی هم برای بخش کشاورزی فراهم آورده است. به یاریِ این روش، مردم هم با خیال آسوده، سبزی و صیفیجات موردِ علاقۀ خود را در زمانهایی خارج از فصلِ همیشگیِ رشدِ آنها، تهیّه میکنند و به مصرف میرسانند. به بیان سادهتر میتوان گفت که مهمترین مزیّت تولیدات گلخانهای نسبت به تولید در فضای باز، اشتغالزایی بالا, مصرف آب کم و افزایش تولید در واحد سطح است و همین سه فایده، اهمّیّت ایجاد و توسعۀ چنین فضاهایی را بهروشنی توجیه میکند.
اگر ممکن است توضیح دهید که گلخانهداران، معمولاً از چه بسترهایی برای کاشت محصولاتشان سود میجویند؟ چون اینطور که در برخی گلخانهها دیدهایم، بسترهایی بجز خاک نیز به کشت گیاهان اختصاص مییابد.
بله. همینطور است. بستر کاشت در گلخانهها، «خاکی»، «هیدروپونیک» و یا «ایروپونیک» است. در کشت خاکی، ریشۀ گیاه در خاک قرار میگیرد؛ ولی در کشت هیدروپونیک از شن، قلوهسنگ، پوست و میوۀ کاج، لولههای گشاد پلیکا و کیسههای نایلونی سیاه رنگ و مانند آن، برای ساخت بستر، استفاده میکنند.کشت هیدروپونیک به صورتهای گوناگونی اعمال میشود که در قدیمیترین روش، گیاهان در بستری از جنس کاه، کشت میشوند و مواد غذایی از طریق این بسترها به گیاه داده میشود. در روشهای جدید تر مانند NFT، مواد غذایی بهصورت یک لایۀ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرند. در این روشِ تمام اتوماتیک، مصرف آب، کم میشود و تهدیدات ناشی از بیماریهای خاکزی هم به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. از رشد خزه هم در اطراف ریشه، جلوگیری به عمل میآید. در روش ایروپونیک هم آب و محلول غذایی، تحت فشار زیاد و به صورت پودر شده در محیط ریشه و برگ اسپری میشود. استفاده از این قبیل بسترها، زحمت شخمزنی را از دوش باغبانان برمیدارد و به شرط تأمین سرمایهگذاری اوّلیه که البته خیلی هم کم نیست، بسیار بهصرفه است. مخصوصاً این که ضدّ عفونیِ محیطِ رشدِ گیاهان هم در آنها آسانتر است.
در پاسخ به سؤال اوّلم، اشارۀ گذرایی به کمآبیِ خراسان کردید. گلخانه داران با چه روشهایی سعی در استحصال بهینه از منابعِ محدودِ آبی دارند؟ اگر ممکن است شیوههای آبیاریِ معمول در گلخانهها را نیز به اختصار معرّفی کنید.
این که باید کمبود منابع آبی را برای توزیع درست آب در آبیاری گیاهان مدّ نظر داشت، امر درستی است؛ ولی این یک وجه موضوع است. وجه دیگرش این است که باید نیاز واقعی گیاه به آب را برآورده کرد. اساساً چه کمبود آب داشتهباشیم چه نداشتهباشیم، هر گیاه، به میزان تعریف شدهای احتیاج به آبیاری دارد. مثلاً در اروپا هم که دارای اقلیمی پربارش است، سعی میشود، آب به اندازهای در اختیار گیاهان گلخانهای قرار بگیرد که به رشدشان کمک کند. آنجا دیگر سخن از قلّت منابع آبی نیست؛ بلکه شیوۀ هدایت و تقسیم این منابع است که موضوعیّت دارد. متأسفانه روشسنّتیِ آبیاریِ سطحی در ایران، هم بازده اندکی دارد و هم اینکه موجب اتلاف آب به دو شکل نفوذِ بیش از حد یا جاری شدنِ روانابی میشود. املاح مفید خاک نیز در این روش، شستهمیشوند و از بین میروند و به همین خاطر، زمینهای مساعد برای رشد علفهای هرز فراهم میآید. پوسیدگی ساقه و ریشۀ گیاه نیز از تبعاتِ جبرانناپذیرِ این قِسم آبیاری است. آنچه که عرض کردم موجب شدهاست «آبیاریِ تحت فشار»، از دو نوع «بارانی» و «قطرهای» در دستور کار گلخانهداران قرار بگیرد. آبیاری بارانی در گلخانههایی اجرا میشود که هدف از آبیاری در آنها علاوه بر تأمین نیاز آبی گیاه، کاهش دمای محیط و یا افزایش درصد رطوبت گلخانه نیز هست. در آبیاری قطرهای هم کودهای شیمیایی و سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول و توسط قطره چکانهای نصب شده روی لولههای جانبی در اختیار گیاه قرار می-گیرد. با دقت در طراحی و اجرای این سیستم، میتوان دقیقاً مقدار آب مورد نیاز گیاه را در اختیار آن قرار داد و راندمان کاربری آب را به بیش از ۹۰ درصد رساند و امکان توسعۀ علفهای هرز را هم از بین برد.
گمان میکنم که پس از بحث دربارۀ بسترِ کِشت و شیوههای آبیاری در گلخانه، لازم باشد قدری هم دربارۀ جریانِ هوای داخلِ آن صحبت کنید.
درست میفرمایید. این نکته هم اهمّیّت ویژهای دارد. تأمینِ هوای تازه در نزدیکیِ برگها، برای دفع اکسیژن و جذبِ گاز کربنیک، یکی از ضروریترین ابعاد پایشِ محیطیِ گلخانه است که از طریقِ کنترلِ گردش صحیح هوا در آن، میسّر میشود. نصب فنهای گردش هوا در گلخانه، برای پراکندهسازیِ مساویِ رطوبت و گرما، الزامی است. توزیعِ یکنواختِ دیاکسید کربن که جزئی اساسی در فتوسنتز محسوب میشود، از نتایجِ خوبِ حرکت هوا در داخلِ گلخانه است. تهویۀ گلخانه، کاهشِ رطوبت را هم در پی دارد. چون مستحضرید که رطوبتِ بالا در گلخانه، تراکم بخار آب روی برگهای گیاه را افزایش میدهد و وجود لایۀ آب روی برگها، موجب رشد قارچ و جوانهزنیِ هاگ میشود. عدمِ استحکام ساقه، کاهشِ اندازۀ گُل و تأخیر در گُلدهی و مرگ جوانه، بخشی از اثراتِ زیانبارِ دمای بالا در گلخانه است. این را هم بگویم که خنک کردنِ گلخانه، پرهزینهتر از گرم کردنِ آن است.
پوششهایی که برای حفاظت از محیط گلخانه استفاده میشوند، باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ مرقوم به صرفهترین موادّی که امروزه در ساخت این حفاظها به کار میروند چه هستند؟
همانطور که در آغاز صحبتم گفتم، گلخانه یک حریم سبز و شاداب و معطّر است که ارتباط کنترل شدهای با محیط پیرامونش دارد و به همین خاطر، محتاج یک نظام حفاظتیِ ویژه است. پوشش گلخانه چنین نقشی دارد. البته علاوه بر محافظت و فیلترگری محیط، خصوصیت دیگرش باید این باشد که بیشترین مقدار نور و حرارت آفتاب را عبور بدهد و به گیاه برساند. بین پوششهای مختلف، شیشه از نظر عبور نور، مقام اوّل را دارد و پوشش پلاستیکی، بعد از شیشه در مقام دوم قرار میگیرد. شاید مزیّت پوششهای پلاستیکی، این باشد که به اسکلتهای سنگین نیاز ندارد. البته شکنندگی و تیرهشدن پلاستیک بر اثر اشعّۀ ماورای بنفش خورشید، یک عیب بزرگ است؛ به همین سبب میبینیم امروزه سعی میشود بیشتر از پوششهای پلاستیکی پلیاتیلنی استفاده شود که در برابرِ این اشعّه، مقاومسازی شدهاند.
وقتی که از محافظت حریم گلخانه سخن گفتید، ناخودآگاه، به فکر آفات احتمالیِ موجود در داخلِ محیط گلخانه افتادم. چگونه از بروز این قبیل معضلات جلوگیری میکنید؟
در باغبانی، از مدیریت تلفیقیِ مبارزه با آفات، سخن به میان میآید. این مدیریت، سه مرحله دارد که عبارتند از بهداشتی کردن، پیشگیری کردن و از بین بردن. ضدّ عفونی کردنِ بستر، قبل از کشت، به روشِ آفتابدهی، بهترین روش است. توجّه به زمانبندیِ سمپاشی و تنظیم غلظت سموم برای هر گیاه، تغییرِ شرایط مطلوب برای شیوع آفات، نصب توری ضدّ حشره، از همین نوعی که بالای سرتان مشاهده میفرمایید حذف برگهای پوسیده، جمعآوریِ آبِ انباشته شده در کفِ گلخانه و همینطور، برچیدنِ بقایای گیاه فصول زراعیِ قبل و استفاده از روشهای صحیحِ هرس و هدایت بوته، بخشی از مهمترین روشهای محافظت داخلی محیط گلخانه هستند.
شما در فعّالیّتهای فرهنگی هم مشارکت خوب و چشمگیری داشتهاید و از باغبانانِ پیشگام در این عرصه محسوب میشوید. نثار گل بر آرامگاه شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدّس، از جمله حرکتهای نمادین و ارزشمند جناب عالی بودهاست. تازهترین برنامههای خودتان را در این حوزه به اطلاع خوانندگان «شرق» برسانید.
گل، مظهرِ لطافت و پاکی است. هیچ گلفروشی هم نمیتواند با پولِ حاصل از فروشِ گل، چیزی به زیباییِ گل را خریداری کند. شهیدان، گرانمایهترین سرمایۀ وجودیِ خودشان را نثار نهالِ نوپای انقلاب کردهاند. باید لطیفترین نعمت الهی را نثارِ مرقد آنان کرد. اگر من و دیگر گُلپروران، بُستان بُستان، گُل به پایشان بریزیم، باز هم نمیتوانیم قطرهای از دریای احسان و از خودگذشتگیِ آنان را ولو به شکل نمادین جبران بکنیم. امسال قصد داریم به فرخندگیِ سی و پنجمین سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، در غروب دوشنبه، بیست و یکم بهمنماه، سی و پنجهزار شاخ گل شب بو را یکجا شکوفا کنیم وآن را به ولی نعمتمان، آقا علیّ بن موسی الرضا (ع) و حُسن یوسف فاطمه، امام عصر (عج) و سیّد خراسانی، حضرت امام خامنهای (دام عزّه) تقدیم بداریم.
برای شما و همکاران باذوق و سختکوشتان آرزوی بهروزی و طراوتگستری داریم. خدانگهدار.
من هم به اتّفاقِ یاوران تلاشگرَم در این محیط سرسبز و خوشرایحه، برای شما و خوانندگان محترم «شرق» در خراسان رضوی، صحّت و شادمانی آرزو میکنم. گُلِ وجودتان، همیشه بهار باشد.
به نام آفریدگارِ دانا و توانا. من هم حضور شما سرکار خانم مهندس دشتی، سلام و خیر مقدم عرض میکنم و به خوانندگان زیباییشناس و جمالدوست روزنامۀ «شرق» در استان خراسان رضوی، درود میفرستم و امیدوارم بتوانم اطلاعات قابل استفادهای را در خصوص باغبانی و گلخانهداری، عرضه کنم. شما میدانید که یکی از بشارتهای خدا به نیکوکاران، این است که آنها را در جهانِ باقی، مقیمِ باغهای همیشهسبز خواهد کرد. این وعدۀ الهی، پاسخی به دو غریزۀ طبیعی در نهادِ هر انسان است؛ یکی غریزۀ بقاخواهی و دیگری، علاقۀ ذاتیِ آدمی به زندگی در فضایی سبز و مالامال از گیاه و درخت. گلخانه یا Greenhouse، نسخهای کوچک و زمینی، از بوستانهای پهناور و لایزال بهشتی محسوب میشود که در آن، به دلیلِ کنترل دقیق و علمیِ شرایط محیطی، بسیاری از فرآوردههای زراعی خوراکی و نیز گلها و ریاحینِ خوشمنظر و معطّر، مجالِ رویشِ مستمرّ در تمام فصول سال را پیدا میکنند. رشد مطلوب در هر گیاه، به مؤلّفههایی همچون شدّت تابش نور، دمای روزانه، دمای شبانه و میزان رطوبت نسبی هوا و خاک بستگی دارد و گلخانهداران عملاً به شبیهسازیِ این کیفیّات، در محیطِ محدود و کنترلشدۀ گلخانه میپردازند. کمبود آب در سرزمین خراسان، ضرورتِ کِشتِ هدایتشدۀ گلخانهای را بیش از گذشته برجسته ساخته و بازارِ خوبی هم برای بخش کشاورزی فراهم آورده است. به یاریِ این روش، مردم هم با خیال آسوده، سبزی و صیفیجات موردِ علاقۀ خود را در زمانهایی خارج از فصلِ همیشگیِ رشدِ آنها، تهیّه میکنند و به مصرف میرسانند. به بیان سادهتر میتوان گفت که مهمترین مزیّت تولیدات گلخانهای نسبت به تولید در فضای باز، اشتغالزایی بالا, مصرف آب کم و افزایش تولید در واحد سطح است و همین سه فایده، اهمّیّت ایجاد و توسعۀ چنین فضاهایی را بهروشنی توجیه میکند.
اگر ممکن است توضیح دهید که گلخانهداران، معمولاً از چه بسترهایی برای کاشت محصولاتشان سود میجویند؟ چون اینطور که در برخی گلخانهها دیدهایم، بسترهایی بجز خاک نیز به کشت گیاهان اختصاص مییابد.
بله. همینطور است. بستر کاشت در گلخانهها، «خاکی»، «هیدروپونیک» و یا «ایروپونیک» است. در کشت خاکی، ریشۀ گیاه در خاک قرار میگیرد؛ ولی در کشت هیدروپونیک از شن، قلوهسنگ، پوست و میوۀ کاج، لولههای گشاد پلیکا و کیسههای نایلونی سیاه رنگ و مانند آن، برای ساخت بستر، استفاده میکنند.کشت هیدروپونیک به صورتهای گوناگونی اعمال میشود که در قدیمیترین روش، گیاهان در بستری از جنس کاه، کشت میشوند و مواد غذایی از طریق این بسترها به گیاه داده میشود. در روشهای جدید تر مانند NFT، مواد غذایی بهصورت یک لایۀ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرند. در این روشِ تمام اتوماتیک، مصرف آب، کم میشود و تهدیدات ناشی از بیماریهای خاکزی هم به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. از رشد خزه هم در اطراف ریشه، جلوگیری به عمل میآید. در روش ایروپونیک هم آب و محلول غذایی، تحت فشار زیاد و به صورت پودر شده در محیط ریشه و برگ اسپری میشود. استفاده از این قبیل بسترها، زحمت شخمزنی را از دوش باغبانان برمیدارد و به شرط تأمین سرمایهگذاری اوّلیه که البته خیلی هم کم نیست، بسیار بهصرفه است. مخصوصاً این که ضدّ عفونیِ محیطِ رشدِ گیاهان هم در آنها آسانتر است.
در پاسخ به سؤال اوّلم، اشارۀ گذرایی به کمآبیِ خراسان کردید. گلخانه داران با چه روشهایی سعی در استحصال بهینه از منابعِ محدودِ آبی دارند؟ اگر ممکن است شیوههای آبیاریِ معمول در گلخانهها را نیز به اختصار معرّفی کنید.
این که باید کمبود منابع آبی را برای توزیع درست آب در آبیاری گیاهان مدّ نظر داشت، امر درستی است؛ ولی این یک وجه موضوع است. وجه دیگرش این است که باید نیاز واقعی گیاه به آب را برآورده کرد. اساساً چه کمبود آب داشتهباشیم چه نداشتهباشیم، هر گیاه، به میزان تعریف شدهای احتیاج به آبیاری دارد. مثلاً در اروپا هم که دارای اقلیمی پربارش است، سعی میشود، آب به اندازهای در اختیار گیاهان گلخانهای قرار بگیرد که به رشدشان کمک کند. آنجا دیگر سخن از قلّت منابع آبی نیست؛ بلکه شیوۀ هدایت و تقسیم این منابع است که موضوعیّت دارد. متأسفانه روشسنّتیِ آبیاریِ سطحی در ایران، هم بازده اندکی دارد و هم اینکه موجب اتلاف آب به دو شکل نفوذِ بیش از حد یا جاری شدنِ روانابی میشود. املاح مفید خاک نیز در این روش، شستهمیشوند و از بین میروند و به همین خاطر، زمینهای مساعد برای رشد علفهای هرز فراهم میآید. پوسیدگی ساقه و ریشۀ گیاه نیز از تبعاتِ جبرانناپذیرِ این قِسم آبیاری است. آنچه که عرض کردم موجب شدهاست «آبیاریِ تحت فشار»، از دو نوع «بارانی» و «قطرهای» در دستور کار گلخانهداران قرار بگیرد. آبیاری بارانی در گلخانههایی اجرا میشود که هدف از آبیاری در آنها علاوه بر تأمین نیاز آبی گیاه، کاهش دمای محیط و یا افزایش درصد رطوبت گلخانه نیز هست. در آبیاری قطرهای هم کودهای شیمیایی و سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول و توسط قطره چکانهای نصب شده روی لولههای جانبی در اختیار گیاه قرار می-گیرد. با دقت در طراحی و اجرای این سیستم، میتوان دقیقاً مقدار آب مورد نیاز گیاه را در اختیار آن قرار داد و راندمان کاربری آب را به بیش از ۹۰ درصد رساند و امکان توسعۀ علفهای هرز را هم از بین برد.
گمان میکنم که پس از بحث دربارۀ بسترِ کِشت و شیوههای آبیاری در گلخانه، لازم باشد قدری هم دربارۀ جریانِ هوای داخلِ آن صحبت کنید.
درست میفرمایید. این نکته هم اهمّیّت ویژهای دارد. تأمینِ هوای تازه در نزدیکیِ برگها، برای دفع اکسیژن و جذبِ گاز کربنیک، یکی از ضروریترین ابعاد پایشِ محیطیِ گلخانه است که از طریقِ کنترلِ گردش صحیح هوا در آن، میسّر میشود. نصب فنهای گردش هوا در گلخانه، برای پراکندهسازیِ مساویِ رطوبت و گرما، الزامی است. توزیعِ یکنواختِ دیاکسید کربن که جزئی اساسی در فتوسنتز محسوب میشود، از نتایجِ خوبِ حرکت هوا در داخلِ گلخانه است. تهویۀ گلخانه، کاهشِ رطوبت را هم در پی دارد. چون مستحضرید که رطوبتِ بالا در گلخانه، تراکم بخار آب روی برگهای گیاه را افزایش میدهد و وجود لایۀ آب روی برگها، موجب رشد قارچ و جوانهزنیِ هاگ میشود. عدمِ استحکام ساقه، کاهشِ اندازۀ گُل و تأخیر در گُلدهی و مرگ جوانه، بخشی از اثراتِ زیانبارِ دمای بالا در گلخانه است. این را هم بگویم که خنک کردنِ گلخانه، پرهزینهتر از گرم کردنِ آن است.
پوششهایی که برای حفاظت از محیط گلخانه استفاده میشوند، باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ مرقوم به صرفهترین موادّی که امروزه در ساخت این حفاظها به کار میروند چه هستند؟
همانطور که در آغاز صحبتم گفتم، گلخانه یک حریم سبز و شاداب و معطّر است که ارتباط کنترل شدهای با محیط پیرامونش دارد و به همین خاطر، محتاج یک نظام حفاظتیِ ویژه است. پوشش گلخانه چنین نقشی دارد. البته علاوه بر محافظت و فیلترگری محیط، خصوصیت دیگرش باید این باشد که بیشترین مقدار نور و حرارت آفتاب را عبور بدهد و به گیاه برساند. بین پوششهای مختلف، شیشه از نظر عبور نور، مقام اوّل را دارد و پوشش پلاستیکی، بعد از شیشه در مقام دوم قرار میگیرد. شاید مزیّت پوششهای پلاستیکی، این باشد که به اسکلتهای سنگین نیاز ندارد. البته شکنندگی و تیرهشدن پلاستیک بر اثر اشعّۀ ماورای بنفش خورشید، یک عیب بزرگ است؛ به همین سبب میبینیم امروزه سعی میشود بیشتر از پوششهای پلاستیکی پلیاتیلنی استفاده شود که در برابرِ این اشعّه، مقاومسازی شدهاند.
وقتی که از محافظت حریم گلخانه سخن گفتید، ناخودآگاه، به فکر آفات احتمالیِ موجود در داخلِ محیط گلخانه افتادم. چگونه از بروز این قبیل معضلات جلوگیری میکنید؟
در باغبانی، از مدیریت تلفیقیِ مبارزه با آفات، سخن به میان میآید. این مدیریت، سه مرحله دارد که عبارتند از بهداشتی کردن، پیشگیری کردن و از بین بردن. ضدّ عفونی کردنِ بستر، قبل از کشت، به روشِ آفتابدهی، بهترین روش است. توجّه به زمانبندیِ سمپاشی و تنظیم غلظت سموم برای هر گیاه، تغییرِ شرایط مطلوب برای شیوع آفات، نصب توری ضدّ حشره، از همین نوعی که بالای سرتان مشاهده میفرمایید حذف برگهای پوسیده، جمعآوریِ آبِ انباشته شده در کفِ گلخانه و همینطور، برچیدنِ بقایای گیاه فصول زراعیِ قبل و استفاده از روشهای صحیحِ هرس و هدایت بوته، بخشی از مهمترین روشهای محافظت داخلی محیط گلخانه هستند.
شما در فعّالیّتهای فرهنگی هم مشارکت خوب و چشمگیری داشتهاید و از باغبانانِ پیشگام در این عرصه محسوب میشوید. نثار گل بر آرامگاه شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدّس، از جمله حرکتهای نمادین و ارزشمند جناب عالی بودهاست. تازهترین برنامههای خودتان را در این حوزه به اطلاع خوانندگان «شرق» برسانید.
گل، مظهرِ لطافت و پاکی است. هیچ گلفروشی هم نمیتواند با پولِ حاصل از فروشِ گل، چیزی به زیباییِ گل را خریداری کند. شهیدان، گرانمایهترین سرمایۀ وجودیِ خودشان را نثار نهالِ نوپای انقلاب کردهاند. باید لطیفترین نعمت الهی را نثارِ مرقد آنان کرد. اگر من و دیگر گُلپروران، بُستان بُستان، گُل به پایشان بریزیم، باز هم نمیتوانیم قطرهای از دریای احسان و از خودگذشتگیِ آنان را ولو به شکل نمادین جبران بکنیم. امسال قصد داریم به فرخندگیِ سی و پنجمین سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، در غروب دوشنبه، بیست و یکم بهمنماه، سی و پنجهزار شاخ گل شب بو را یکجا شکوفا کنیم وآن را به ولی نعمتمان، آقا علیّ بن موسی الرضا (ع) و حُسن یوسف فاطمه، امام عصر (عج) و سیّد خراسانی، حضرت امام خامنهای (دام عزّه) تقدیم بداریم.
برای شما و همکاران باذوق و سختکوشتان آرزوی بهروزی و طراوتگستری داریم. خدانگهدار.
من هم به اتّفاقِ یاوران تلاشگرَم در این محیط سرسبز و خوشرایحه، برای شما و خوانندگان محترم «شرق» در خراسان رضوی، صحّت و شادمانی آرزو میکنم. گُلِ وجودتان، همیشه بهار باشد.
به نام خدا و با سلام حضور جناب عالی و تبریک بهخاطرِ خَلقِ این فضای باطراوت و خرّم، و سپاس ویژه از فرصتی که در اختیار اینجانب و دیگر فعّالان سرویس «محیط زیست» روزنامۀ «شرق» در خراسان رضوی قراردادهاید، خواهشمندم به مناسبت فرارسیدن هشتم دسامبر، روز جهانی «باغبانی و گلخانهداری»، از چیستیِ «گلخانه» و اهمّیّت ایجاد و توسعۀ آن در عصر حاضر، سخن بگویید.
به نام آفریدگارِ دانا و توانا. من هم حضور شما سرکار خانم مهندس دشتی، سلام و خیر مقدم عرض میکنم و به خوانندگان زیباییشناس و جمالدوست روزنامۀ «شرق» در استان خراسان رضوی، درود میفرستم و امیدوارم بتوانم اطلاعات قابل استفادهای را در خصوص باغبانی و گلخانهداری، عرضه کنم. شما میدانید که یکی از بشارتهای خدا به نیکوکاران، این است که آنها را در جهانِ باقی، مقیمِ باغهای همیشهسبز خواهد کرد. این وعدۀ الهی، پاسخی به دو غریزۀ طبیعی در نهادِ هر انسان است؛ یکی غریزۀ بقاخواهی و دیگری، علاقۀ ذاتیِ آدمی به زندگی در فضایی سبز و مالامال از گیاه و درخت. گلخانه یا Greenhouse، نسخهای کوچک و زمینی، از بوستانهای پهناور و لایزال بهشتی محسوب میشود که در آن، به دلیلِ کنترل دقیق و علمیِ شرایط محیطی، بسیاری از فرآوردههای زراعی خوراکی و نیز گلها و ریاحینِ خوشمنظر و معطّر، مجالِ رویشِ مستمرّ در تمام فصول سال را پیدا میکنند. رشد مطلوب در هر گیاه، به مؤلّفههایی همچون شدّت تابش نور، دمای روزانه، دمای شبانه و میزان رطوبت نسبی هوا و خاک بستگی دارد و گلخانهداران عملاً به شبیهسازیِ این کیفیّات، در محیطِ محدود و کنترلشدۀ گلخانه میپردازند. کمبود آب در سرزمین خراسان، ضرورتِ کِشتِ هدایتشدۀ گلخانهای را بیش از گذشته برجسته ساخته و بازارِ خوبی هم برای بخش کشاورزی فراهم آورده است. به یاریِ این روش، مردم هم با خیال آسوده، سبزی و صیفیجات موردِ علاقۀ خود را در زمانهایی خارج از فصلِ همیشگیِ رشدِ آنها، تهیّه میکنند و به مصرف میرسانند. به بیان سادهتر میتوان گفت که مهمترین مزیّت تولیدات گلخانهای نسبت به تولید در فضای باز، اشتغالزایی بالا, مصرف آب کم و افزایش تولید در واحد سطح است و همین سه فایده، اهمّیّت ایجاد و توسعۀ چنین فضاهایی را بهروشنی توجیه میکند.
اگر ممکن است توضیح دهید که گلخانهداران، معمولاً از چه بسترهایی برای کاشت محصولاتشان سود میجویند؟ چون اینطور که در برخی گلخانهها دیدهایم، بسترهایی بجز خاک نیز به کشت گیاهان اختصاص مییابد.
بله. همینطور است. بستر کاشت در گلخانهها، «خاکی»، «هیدروپونیک» و یا «ایروپونیک» است. در کشت خاکی، ریشۀ گیاه در خاک قرار میگیرد؛ ولی در کشت هیدروپونیک از شن، قلوهسنگ، پوست و میوۀ کاج، لولههای گشاد پلیکا و کیسههای نایلونی سیاه رنگ و مانند آن، برای ساخت بستر، استفاده میکنند.کشت هیدروپونیک به صورتهای گوناگونی اعمال میشود که در قدیمیترین روش، گیاهان در بستری از جنس کاه، کشت میشوند و مواد غذایی از طریق این بسترها به گیاه داده میشود. در روشهای جدید تر مانند NFT، مواد غذایی بهصورت یک لایۀ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرند. در این روشِ تمام اتوماتیک، مصرف آب، کم میشود و تهدیدات ناشی از بیماریهای خاکزی هم به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. از رشد خزه هم در اطراف ریشه، جلوگیری به عمل میآید. در روش ایروپونیک هم آب و محلول غذایی، تحت فشار زیاد و به صورت پودر شده در محیط ریشه و برگ اسپری میشود. استفاده از این قبیل بسترها، زحمت شخمزنی را از دوش باغبانان برمیدارد و به شرط تأمین سرمایهگذاری اوّلیه که البته خیلی هم کم نیست، بسیار بهصرفه است. مخصوصاً این که ضدّ عفونیِ محیطِ رشدِ گیاهان هم در آنها آسانتر است.
در پاسخ به سؤال اوّلم، اشارۀ گذرایی به کمآبیِ خراسان کردید. گلخانه داران با چه روشهایی سعی در استحصال بهینه از منابعِ محدودِ آبی دارند؟ اگر ممکن است شیوههای آبیاریِ معمول در گلخانهها را نیز به اختصار معرّفی کنید.
این که باید کمبود منابع آبی را برای توزیع درست آب در آبیاری گیاهان مدّ نظر داشت، امر درستی است؛ ولی این یک وجه موضوع است. وجه دیگرش این است که باید نیاز واقعی گیاه به آب را برآورده کرد. اساساً چه کمبود آب داشتهباشیم چه نداشتهباشیم، هر گیاه، به میزان تعریف شدهای احتیاج به آبیاری دارد. مثلاً در اروپا هم که دارای اقلیمی پربارش است، سعی میشود، آب به اندازهای در اختیار گیاهان گلخانهای قرار بگیرد که به رشدشان کمک کند. آنجا دیگر سخن از قلّت منابع آبی نیست؛ بلکه شیوۀ هدایت و تقسیم این منابع است که موضوعیّت دارد. متأسفانه روشسنّتیِ آبیاریِ سطحی در ایران، هم بازده اندکی دارد و هم اینکه موجب اتلاف آب به دو شکل نفوذِ بیش از حد یا جاری شدنِ روانابی میشود. املاح مفید خاک نیز در این روش، شستهمیشوند و از بین میروند و به همین خاطر، زمینهای مساعد برای رشد علفهای هرز فراهم میآید. پوسیدگی ساقه و ریشۀ گیاه نیز از تبعاتِ جبرانناپذیرِ این قِسم آبیاری است. آنچه که عرض کردم موجب شدهاست «آبیاریِ تحت فشار»، از دو نوع «بارانی» و «قطرهای» در دستور کار گلخانهداران قرار بگیرد. آبیاری بارانی در گلخانههایی اجرا میشود که هدف از آبیاری در آنها علاوه بر تأمین نیاز آبی گیاه، کاهش دمای محیط و یا افزایش درصد رطوبت گلخانه نیز هست. در آبیاری قطرهای هم کودهای شیمیایی و سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول و توسط قطره چکانهای نصب شده روی لولههای جانبی در اختیار گیاه قرار می-گیرد. با دقت در طراحی و اجرای این سیستم، میتوان دقیقاً مقدار آب مورد نیاز گیاه را در اختیار آن قرار داد و راندمان کاربری آب را به بیش از ۹۰ درصد رساند و امکان توسعۀ علفهای هرز را هم از بین برد.
گمان میکنم که پس از بحث دربارۀ بسترِ کِشت و شیوههای آبیاری در گلخانه، لازم باشد قدری هم دربارۀ جریانِ هوای داخلِ آن صحبت کنید.
درست میفرمایید. این نکته هم اهمّیّت ویژهای دارد. تأمینِ هوای تازه در نزدیکیِ برگها، برای دفع اکسیژن و جذبِ گاز کربنیک، یکی از ضروریترین ابعاد پایشِ محیطیِ گلخانه است که از طریقِ کنترلِ گردش صحیح هوا در آن، میسّر میشود. نصب فنهای گردش هوا در گلخانه، برای پراکندهسازیِ مساویِ رطوبت و گرما، الزامی است. توزیعِ یکنواختِ دیاکسید کربن که جزئی اساسی در فتوسنتز محسوب میشود، از نتایجِ خوبِ حرکت هوا در داخلِ گلخانه است. تهویۀ گلخانه، کاهشِ رطوبت را هم در پی دارد. چون مستحضرید که رطوبتِ بالا در گلخانه، تراکم بخار آب روی برگهای گیاه را افزایش میدهد و وجود لایۀ آب روی برگها، موجب رشد قارچ و جوانهزنیِ هاگ میشود. عدمِ استحکام ساقه، کاهشِ اندازۀ گُل و تأخیر در گُلدهی و مرگ جوانه، بخشی از اثراتِ زیانبارِ دمای بالا در گلخانه است. این را هم بگویم که خنک کردنِ گلخانه، پرهزینهتر از گرم کردنِ آن است.
پوششهایی که برای حفاظت از محیط گلخانه استفاده میشوند، باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ مرقوم به صرفهترین موادّی که امروزه در ساخت این حفاظها به کار میروند چه هستند؟
همانطور که در آغاز صحبتم گفتم، گلخانه یک حریم سبز و شاداب و معطّر است که ارتباط کنترل شدهای با محیط پیرامونش دارد و به همین خاطر، محتاج یک نظام حفاظتیِ ویژه است. پوشش گلخانه چنین نقشی دارد. البته علاوه بر محافظت و فیلترگری محیط، خصوصیت دیگرش باید این باشد که بیشترین مقدار نور و حرارت آفتاب را عبور بدهد و به گیاه برساند. بین پوششهای مختلف، شیشه از نظر عبور نور، مقام اوّل را دارد و پوشش پلاستیکی، بعد از شیشه در مقام دوم قرار میگیرد. شاید مزیّت پوششهای پلاستیکی، این باشد که به اسکلتهای سنگین نیاز ندارد. البته شکنندگی و تیرهشدن پلاستیک بر اثر اشعّۀ ماورای بنفش خورشید، یک عیب بزرگ است؛ به همین سبب میبینیم امروزه سعی میشود بیشتر از پوششهای پلاستیکی پلیاتیلنی استفاده شود که در برابرِ این اشعّه، مقاومسازی شدهاند.
وقتی که از محافظت حریم گلخانه سخن گفتید، ناخودآگاه، به فکر آفات احتمالیِ موجود در داخلِ محیط گلخانه افتادم. چگونه از بروز این قبیل معضلات جلوگیری میکنید؟
در باغبانی، از مدیریت تلفیقیِ مبارزه با آفات، سخن به میان میآید. این مدیریت، سه مرحله دارد که عبارتند از بهداشتی کردن، پیشگیری کردن و از بین بردن. ضدّ عفونی کردنِ بستر، قبل از کشت، به روشِ آفتابدهی، بهترین روش است. توجّه به زمانبندیِ سمپاشی و تنظیم غلظت سموم برای هر گیاه، تغییرِ شرایط مطلوب برای شیوع آفات، نصب توری ضدّ حشره، از همین نوعی که بالای سرتان مشاهده میفرمایید حذف برگهای پوسیده، جمعآوریِ آبِ انباشته شده در کفِ گلخانه و همینطور، برچیدنِ بقایای گیاه فصول زراعیِ قبل و استفاده از روشهای صحیحِ هرس و هدایت بوته، بخشی از مهمترین روشهای محافظت داخلی محیط گلخانه هستند.
شما در فعّالیّتهای فرهنگی هم مشارکت خوب و چشمگیری داشتهاید و از باغبانانِ پیشگام در این عرصه محسوب میشوید. نثار گل بر آرامگاه شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدّس، از جمله حرکتهای نمادین و ارزشمند جناب عالی بودهاست. تازهترین برنامههای خودتان را در این حوزه به اطلاع خوانندگان «شرق» برسانید.
گل، مظهرِ لطافت و پاکی است. هیچ گلفروشی هم نمیتواند با پولِ حاصل از فروشِ گل، چیزی به زیباییِ گل را خریداری کند. شهیدان، گرانمایهترین سرمایۀ وجودیِ خودشان را نثار نهالِ نوپای انقلاب کردهاند. باید لطیفترین نعمت الهی را نثارِ مرقد آنان کرد. اگر من و دیگر گُلپروران، بُستان بُستان، گُل به پایشان بریزیم، باز هم نمیتوانیم قطرهای از دریای احسان و از خودگذشتگیِ آنان را ولو به شکل نمادین جبران بکنیم. امسال قصد داریم به فرخندگیِ سی و پنجمین سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، در غروب دوشنبه، بیست و یکم بهمنماه، سی و پنجهزار شاخ گل شب بو را یکجا شکوفا کنیم وآن را به ولی نعمتمان، آقا علیّ بن موسی الرضا (ع) و حُسن یوسف فاطمه، امام عصر (عج) و سیّد خراسانی، حضرت امام خامنهای (دام عزّه) تقدیم بداریم.
برای شما و همکاران باذوق و سختکوشتان آرزوی بهروزی و طراوتگستری داریم. خدانگهدار.
من هم به اتّفاقِ یاوران تلاشگرَم در این محیط سرسبز و خوشرایحه، برای شما و خوانندگان محترم «شرق» در خراسان رضوی، صحّت و شادمانی آرزو میکنم. گُلِ وجودتان، همیشه بهار باشد.
به نام آفریدگارِ دانا و توانا. من هم حضور شما سرکار خانم مهندس دشتی، سلام و خیر مقدم عرض میکنم و به خوانندگان زیباییشناس و جمالدوست روزنامۀ «شرق» در استان خراسان رضوی، درود میفرستم و امیدوارم بتوانم اطلاعات قابل استفادهای را در خصوص باغبانی و گلخانهداری، عرضه کنم. شما میدانید که یکی از بشارتهای خدا به نیکوکاران، این است که آنها را در جهانِ باقی، مقیمِ باغهای همیشهسبز خواهد کرد. این وعدۀ الهی، پاسخی به دو غریزۀ طبیعی در نهادِ هر انسان است؛ یکی غریزۀ بقاخواهی و دیگری، علاقۀ ذاتیِ آدمی به زندگی در فضایی سبز و مالامال از گیاه و درخت. گلخانه یا Greenhouse، نسخهای کوچک و زمینی، از بوستانهای پهناور و لایزال بهشتی محسوب میشود که در آن، به دلیلِ کنترل دقیق و علمیِ شرایط محیطی، بسیاری از فرآوردههای زراعی خوراکی و نیز گلها و ریاحینِ خوشمنظر و معطّر، مجالِ رویشِ مستمرّ در تمام فصول سال را پیدا میکنند. رشد مطلوب در هر گیاه، به مؤلّفههایی همچون شدّت تابش نور، دمای روزانه، دمای شبانه و میزان رطوبت نسبی هوا و خاک بستگی دارد و گلخانهداران عملاً به شبیهسازیِ این کیفیّات، در محیطِ محدود و کنترلشدۀ گلخانه میپردازند. کمبود آب در سرزمین خراسان، ضرورتِ کِشتِ هدایتشدۀ گلخانهای را بیش از گذشته برجسته ساخته و بازارِ خوبی هم برای بخش کشاورزی فراهم آورده است. به یاریِ این روش، مردم هم با خیال آسوده، سبزی و صیفیجات موردِ علاقۀ خود را در زمانهایی خارج از فصلِ همیشگیِ رشدِ آنها، تهیّه میکنند و به مصرف میرسانند. به بیان سادهتر میتوان گفت که مهمترین مزیّت تولیدات گلخانهای نسبت به تولید در فضای باز، اشتغالزایی بالا, مصرف آب کم و افزایش تولید در واحد سطح است و همین سه فایده، اهمّیّت ایجاد و توسعۀ چنین فضاهایی را بهروشنی توجیه میکند.
اگر ممکن است توضیح دهید که گلخانهداران، معمولاً از چه بسترهایی برای کاشت محصولاتشان سود میجویند؟ چون اینطور که در برخی گلخانهها دیدهایم، بسترهایی بجز خاک نیز به کشت گیاهان اختصاص مییابد.
بله. همینطور است. بستر کاشت در گلخانهها، «خاکی»، «هیدروپونیک» و یا «ایروپونیک» است. در کشت خاکی، ریشۀ گیاه در خاک قرار میگیرد؛ ولی در کشت هیدروپونیک از شن، قلوهسنگ، پوست و میوۀ کاج، لولههای گشاد پلیکا و کیسههای نایلونی سیاه رنگ و مانند آن، برای ساخت بستر، استفاده میکنند.کشت هیدروپونیک به صورتهای گوناگونی اعمال میشود که در قدیمیترین روش، گیاهان در بستری از جنس کاه، کشت میشوند و مواد غذایی از طریق این بسترها به گیاه داده میشود. در روشهای جدید تر مانند NFT، مواد غذایی بهصورت یک لایۀ نازک در اختیار گیاه قرار میگیرند. در این روشِ تمام اتوماتیک، مصرف آب، کم میشود و تهدیدات ناشی از بیماریهای خاکزی هم به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. از رشد خزه هم در اطراف ریشه، جلوگیری به عمل میآید. در روش ایروپونیک هم آب و محلول غذایی، تحت فشار زیاد و به صورت پودر شده در محیط ریشه و برگ اسپری میشود. استفاده از این قبیل بسترها، زحمت شخمزنی را از دوش باغبانان برمیدارد و به شرط تأمین سرمایهگذاری اوّلیه که البته خیلی هم کم نیست، بسیار بهصرفه است. مخصوصاً این که ضدّ عفونیِ محیطِ رشدِ گیاهان هم در آنها آسانتر است.
در پاسخ به سؤال اوّلم، اشارۀ گذرایی به کمآبیِ خراسان کردید. گلخانه داران با چه روشهایی سعی در استحصال بهینه از منابعِ محدودِ آبی دارند؟ اگر ممکن است شیوههای آبیاریِ معمول در گلخانهها را نیز به اختصار معرّفی کنید.
این که باید کمبود منابع آبی را برای توزیع درست آب در آبیاری گیاهان مدّ نظر داشت، امر درستی است؛ ولی این یک وجه موضوع است. وجه دیگرش این است که باید نیاز واقعی گیاه به آب را برآورده کرد. اساساً چه کمبود آب داشتهباشیم چه نداشتهباشیم، هر گیاه، به میزان تعریف شدهای احتیاج به آبیاری دارد. مثلاً در اروپا هم که دارای اقلیمی پربارش است، سعی میشود، آب به اندازهای در اختیار گیاهان گلخانهای قرار بگیرد که به رشدشان کمک کند. آنجا دیگر سخن از قلّت منابع آبی نیست؛ بلکه شیوۀ هدایت و تقسیم این منابع است که موضوعیّت دارد. متأسفانه روشسنّتیِ آبیاریِ سطحی در ایران، هم بازده اندکی دارد و هم اینکه موجب اتلاف آب به دو شکل نفوذِ بیش از حد یا جاری شدنِ روانابی میشود. املاح مفید خاک نیز در این روش، شستهمیشوند و از بین میروند و به همین خاطر، زمینهای مساعد برای رشد علفهای هرز فراهم میآید. پوسیدگی ساقه و ریشۀ گیاه نیز از تبعاتِ جبرانناپذیرِ این قِسم آبیاری است. آنچه که عرض کردم موجب شدهاست «آبیاریِ تحت فشار»، از دو نوع «بارانی» و «قطرهای» در دستور کار گلخانهداران قرار بگیرد. آبیاری بارانی در گلخانههایی اجرا میشود که هدف از آبیاری در آنها علاوه بر تأمین نیاز آبی گیاه، کاهش دمای محیط و یا افزایش درصد رطوبت گلخانه نیز هست. در آبیاری قطرهای هم کودهای شیمیایی و سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول و توسط قطره چکانهای نصب شده روی لولههای جانبی در اختیار گیاه قرار می-گیرد. با دقت در طراحی و اجرای این سیستم، میتوان دقیقاً مقدار آب مورد نیاز گیاه را در اختیار آن قرار داد و راندمان کاربری آب را به بیش از ۹۰ درصد رساند و امکان توسعۀ علفهای هرز را هم از بین برد.
گمان میکنم که پس از بحث دربارۀ بسترِ کِشت و شیوههای آبیاری در گلخانه، لازم باشد قدری هم دربارۀ جریانِ هوای داخلِ آن صحبت کنید.
درست میفرمایید. این نکته هم اهمّیّت ویژهای دارد. تأمینِ هوای تازه در نزدیکیِ برگها، برای دفع اکسیژن و جذبِ گاز کربنیک، یکی از ضروریترین ابعاد پایشِ محیطیِ گلخانه است که از طریقِ کنترلِ گردش صحیح هوا در آن، میسّر میشود. نصب فنهای گردش هوا در گلخانه، برای پراکندهسازیِ مساویِ رطوبت و گرما، الزامی است. توزیعِ یکنواختِ دیاکسید کربن که جزئی اساسی در فتوسنتز محسوب میشود، از نتایجِ خوبِ حرکت هوا در داخلِ گلخانه است. تهویۀ گلخانه، کاهشِ رطوبت را هم در پی دارد. چون مستحضرید که رطوبتِ بالا در گلخانه، تراکم بخار آب روی برگهای گیاه را افزایش میدهد و وجود لایۀ آب روی برگها، موجب رشد قارچ و جوانهزنیِ هاگ میشود. عدمِ استحکام ساقه، کاهشِ اندازۀ گُل و تأخیر در گُلدهی و مرگ جوانه، بخشی از اثراتِ زیانبارِ دمای بالا در گلخانه است. این را هم بگویم که خنک کردنِ گلخانه، پرهزینهتر از گرم کردنِ آن است.
پوششهایی که برای حفاظت از محیط گلخانه استفاده میشوند، باید دارای چه ویژگیهایی باشند؟ مرقوم به صرفهترین موادّی که امروزه در ساخت این حفاظها به کار میروند چه هستند؟
همانطور که در آغاز صحبتم گفتم، گلخانه یک حریم سبز و شاداب و معطّر است که ارتباط کنترل شدهای با محیط پیرامونش دارد و به همین خاطر، محتاج یک نظام حفاظتیِ ویژه است. پوشش گلخانه چنین نقشی دارد. البته علاوه بر محافظت و فیلترگری محیط، خصوصیت دیگرش باید این باشد که بیشترین مقدار نور و حرارت آفتاب را عبور بدهد و به گیاه برساند. بین پوششهای مختلف، شیشه از نظر عبور نور، مقام اوّل را دارد و پوشش پلاستیکی، بعد از شیشه در مقام دوم قرار میگیرد. شاید مزیّت پوششهای پلاستیکی، این باشد که به اسکلتهای سنگین نیاز ندارد. البته شکنندگی و تیرهشدن پلاستیک بر اثر اشعّۀ ماورای بنفش خورشید، یک عیب بزرگ است؛ به همین سبب میبینیم امروزه سعی میشود بیشتر از پوششهای پلاستیکی پلیاتیلنی استفاده شود که در برابرِ این اشعّه، مقاومسازی شدهاند.
وقتی که از محافظت حریم گلخانه سخن گفتید، ناخودآگاه، به فکر آفات احتمالیِ موجود در داخلِ محیط گلخانه افتادم. چگونه از بروز این قبیل معضلات جلوگیری میکنید؟
در باغبانی، از مدیریت تلفیقیِ مبارزه با آفات، سخن به میان میآید. این مدیریت، سه مرحله دارد که عبارتند از بهداشتی کردن، پیشگیری کردن و از بین بردن. ضدّ عفونی کردنِ بستر، قبل از کشت، به روشِ آفتابدهی، بهترین روش است. توجّه به زمانبندیِ سمپاشی و تنظیم غلظت سموم برای هر گیاه، تغییرِ شرایط مطلوب برای شیوع آفات، نصب توری ضدّ حشره، از همین نوعی که بالای سرتان مشاهده میفرمایید حذف برگهای پوسیده، جمعآوریِ آبِ انباشته شده در کفِ گلخانه و همینطور، برچیدنِ بقایای گیاه فصول زراعیِ قبل و استفاده از روشهای صحیحِ هرس و هدایت بوته، بخشی از مهمترین روشهای محافظت داخلی محیط گلخانه هستند.
شما در فعّالیّتهای فرهنگی هم مشارکت خوب و چشمگیری داشتهاید و از باغبانانِ پیشگام در این عرصه محسوب میشوید. نثار گل بر آرامگاه شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدّس، از جمله حرکتهای نمادین و ارزشمند جناب عالی بودهاست. تازهترین برنامههای خودتان را در این حوزه به اطلاع خوانندگان «شرق» برسانید.
گل، مظهرِ لطافت و پاکی است. هیچ گلفروشی هم نمیتواند با پولِ حاصل از فروشِ گل، چیزی به زیباییِ گل را خریداری کند. شهیدان، گرانمایهترین سرمایۀ وجودیِ خودشان را نثار نهالِ نوپای انقلاب کردهاند. باید لطیفترین نعمت الهی را نثارِ مرقد آنان کرد. اگر من و دیگر گُلپروران، بُستان بُستان، گُل به پایشان بریزیم، باز هم نمیتوانیم قطرهای از دریای احسان و از خودگذشتگیِ آنان را ولو به شکل نمادین جبران بکنیم. امسال قصد داریم به فرخندگیِ سی و پنجمین سالروز پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، در غروب دوشنبه، بیست و یکم بهمنماه، سی و پنجهزار شاخ گل شب بو را یکجا شکوفا کنیم وآن را به ولی نعمتمان، آقا علیّ بن موسی الرضا (ع) و حُسن یوسف فاطمه، امام عصر (عج) و سیّد خراسانی، حضرت امام خامنهای (دام عزّه) تقدیم بداریم.
برای شما و همکاران باذوق و سختکوشتان آرزوی بهروزی و طراوتگستری داریم. خدانگهدار.
من هم به اتّفاقِ یاوران تلاشگرَم در این محیط سرسبز و خوشرایحه، برای شما و خوانندگان محترم «شرق» در خراسان رضوی، صحّت و شادمانی آرزو میکنم. گُلِ وجودتان، همیشه بهار باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.