خاموش و پرخروش
نگار بهرامی
شهرام لاسمی متولّد بیست و ششم آذرماه 1343، هنرمندی است که کودکانِ سه دهۀ کشورمان، با خاطراتِ خوشِ بازیهای بیکلامش رشد کردهاند. او که بچّهها را از ژرفای جان، دوست میدارد، با کاراکترِ «قلقلی» و مجموعۀ تلویزیونیِ «بازی، شادی، تماشا» به برنامههای کودک سیما قدم گذاشت. وی موفّقیّتِ حرفهایِ خود را مدیونِ ابتکارِ شادروان، فریماه فرّهی، یکی از برنامه سازانِ نکته سنجِ سیمای جمهوری اسلامی ایران میداند. آن زندهیاد بر این باور بود که اگر کودکان، به جای امر و نهیِ کلامی، خوبی یا بدیِ یک رفتار را به چشم ببینند، نسبت به حُسن و قُبحِ آن، درکی عمیقتر پیدا میکنند. این اعتقادِ فرّهی، شهرام لاسمی را که به اجرای پانتومیم علاقه نشان میداد، میهمانِ جعبۀ جادوییِ تلویزیون کرد و از او شخصیّتی ساخت که هیچ یک از همتایانِ توانمندش، قدرتِ رقابت با آن را ندارند. لاسمی سی سال خاموشی گزیده و همین سکوتِ بالاتر از فریاد، او را در همۀ شهرها و روستاهای ایران، بلندآوازه ساخته است. آری! سکوت، لبالب از ناگفتههای تلخ و شیرین است؛ امّا آنچه که قلقلی را عزیز و خواستنی کرده، رازناکیِ حاصل از همین لبفروبستن بوده است. او با ایمان به
کارکردِ معجزهآسای نمایشهای بیکلام، از پذیرفتنِ نقشهای باکلام، سر باز میزند. بله! تعجّب نکنید! قلقلی سخن میگوید. شیواتر از بسیاری از بازیگرانِ سینما و تئاتر. صدایی خوشطنین و لهجهای دلنشین دارد و خودش هم میگوید هربار در پشتِ صحنۀ برنامهها سخن گفته، شگفتیِ بچّههایی را که به دیدنِ بیکلامیِ او خو کرده بودند، برانگیخته است. مدارسِ ناشنوایان، از میزبانانِ قدیمیِ او و نمایشهای جذّابش هستند. او قدری از پررنگ شدنِ برنامههای موزیکالِ کودک، و دست و جیغ و هورایِ خالی از آموزههای تربیتی، نگران است و میخواهد که با بهرهگیریِ بیشترِ برنامهسازانِ تلویزیون از پانتومیم، هوش و خلّاقیّتِ کودکانِ سرزمینش دوچندان شود. قلقلی به دفتر نمایندگیِ روزنامۀ شرق در خراسانِ رضوی آمده و با سرپرست و سردبیرِ آن، مشغولِ گفت و شنود است. من که در کُنجی، نشستهام و این مقاله را مینویسم، خبرِ جالبی میشنوم. قلقلی قصد دارد به مشهد بیاید و یک فیلم سینمایی بازی کند! چه از این بهتر؟! امّا باز هم سکوت خواهد کرد؟ به وی میگویم: «استاد لاسمی! میشود کمی از داستانِ این فیلم را برای ما و «شرق» خوانان تعریف کنید»؟ لبخند میزند و
میگوید: «حتماً»؛ بعد، این طور ادامه میدهد: «نام این فیلم، «هشت» است و ماجرای آن به پیشوای هشتمِ شیعیان جهان، حضرت امام علیّ بن موسی الرضا علیه السلام، مربوط میشود. من در این فیلم نقشِ قلقلی را بازی میکنم؛ امّا با یک تفاوتِ مهم». لاسمی چند ثانیه، مکث میکند. درنگش کنجکاویام را دهچندان میسازد. میپرسم: «چه تفاوتی استاد؟!» میگوید: «قصد دارم پس از نزدیک به سیسال سکوت، در برابرِ دوربین سخن بگویم؛ البتّه این کار را به نحوی انجام میدهم که به کسی برنخورَد؛ چرا که ممکن است برخی از مخاطبانِ برنامههای دیروزم که تا به امروز گمان میکردند قادر به صحبت نیستم، دچار سوء تفاهم شوند و این طور تصوّر کنند که چندین سال، بازی خوردهاند». از این همه ادب و ملاحظۀ او حیرت میکنم؛ ولی با خود میگویم: این همه بزرگی، نتیجۀ همان سکوتهای لبریز از تفکّرِ سیسالۀ لاسمی است. استاد لاسمی در ادامه میگوید: «هماکنون در مرحلۀ جذب سرمایهگذار برای شروع پروژۀ فیلمبرداری هستیم و برآورد میکنیم که با تخصیصِ چهارصد و پنجاه میلیون تومان بتوانیم این فیلم را به یکی از آثار ماندگارِ سینمای کودک ایران و جهان تبدیل کنیم». من نیز فرصت را
مغتنم میشمارم و به سرمایهدارانِ علاقهمند پیشنهاد میکنم، گوی سبقت را از رقبای تجاریِ خود بربایند و در ساختِ این پروژۀ فرهنگیِ پرمخاطب ـ که خیلِ مشتاقِ کودکانِ سه دهۀ پس از انقلاب را دربرمیگیرد ـ مشارکت جویند. برای شهرام لاسمیِ عزیز هم که در آستانۀ پنجاه سالگی، همچنان قبراق و چالاک است، آرزوی سلامت، شادی و عمرِ بابرکت داریم.
شهرام لاسمی متولّد بیست و ششم آذرماه 1343، هنرمندی است که کودکانِ سه دهۀ کشورمان، با خاطراتِ خوشِ بازیهای بیکلامش رشد کردهاند. او که بچّهها را از ژرفای جان، دوست میدارد، با کاراکترِ «قلقلی» و مجموعۀ تلویزیونیِ «بازی، شادی، تماشا» به برنامههای کودک سیما قدم گذاشت. وی موفّقیّتِ حرفهایِ خود را مدیونِ ابتکارِ شادروان، فریماه فرّهی، یکی از برنامه سازانِ نکته سنجِ سیمای جمهوری اسلامی ایران میداند. آن زندهیاد بر این باور بود که اگر کودکان، به جای امر و نهیِ کلامی، خوبی یا بدیِ یک رفتار را به چشم ببینند، نسبت به حُسن و قُبحِ آن، درکی عمیقتر پیدا میکنند. این اعتقادِ فرّهی، شهرام لاسمی را که به اجرای پانتومیم علاقه نشان میداد، میهمانِ جعبۀ جادوییِ تلویزیون کرد و از او شخصیّتی ساخت که هیچ یک از همتایانِ توانمندش، قدرتِ رقابت با آن را ندارند. لاسمی سی سال خاموشی گزیده و همین سکوتِ بالاتر از فریاد، او را در همۀ شهرها و روستاهای ایران، بلندآوازه ساخته است. آری! سکوت، لبالب از ناگفتههای تلخ و شیرین است؛ امّا آنچه که قلقلی را عزیز و خواستنی کرده، رازناکیِ حاصل از همین لبفروبستن بوده است. او با ایمان به
کارکردِ معجزهآسای نمایشهای بیکلام، از پذیرفتنِ نقشهای باکلام، سر باز میزند. بله! تعجّب نکنید! قلقلی سخن میگوید. شیواتر از بسیاری از بازیگرانِ سینما و تئاتر. صدایی خوشطنین و لهجهای دلنشین دارد و خودش هم میگوید هربار در پشتِ صحنۀ برنامهها سخن گفته، شگفتیِ بچّههایی را که به دیدنِ بیکلامیِ او خو کرده بودند، برانگیخته است. مدارسِ ناشنوایان، از میزبانانِ قدیمیِ او و نمایشهای جذّابش هستند. او قدری از پررنگ شدنِ برنامههای موزیکالِ کودک، و دست و جیغ و هورایِ خالی از آموزههای تربیتی، نگران است و میخواهد که با بهرهگیریِ بیشترِ برنامهسازانِ تلویزیون از پانتومیم، هوش و خلّاقیّتِ کودکانِ سرزمینش دوچندان شود. قلقلی به دفتر نمایندگیِ روزنامۀ شرق در خراسانِ رضوی آمده و با سرپرست و سردبیرِ آن، مشغولِ گفت و شنود است. من که در کُنجی، نشستهام و این مقاله را مینویسم، خبرِ جالبی میشنوم. قلقلی قصد دارد به مشهد بیاید و یک فیلم سینمایی بازی کند! چه از این بهتر؟! امّا باز هم سکوت خواهد کرد؟ به وی میگویم: «استاد لاسمی! میشود کمی از داستانِ این فیلم را برای ما و «شرق» خوانان تعریف کنید»؟ لبخند میزند و
میگوید: «حتماً»؛ بعد، این طور ادامه میدهد: «نام این فیلم، «هشت» است و ماجرای آن به پیشوای هشتمِ شیعیان جهان، حضرت امام علیّ بن موسی الرضا علیه السلام، مربوط میشود. من در این فیلم نقشِ قلقلی را بازی میکنم؛ امّا با یک تفاوتِ مهم». لاسمی چند ثانیه، مکث میکند. درنگش کنجکاویام را دهچندان میسازد. میپرسم: «چه تفاوتی استاد؟!» میگوید: «قصد دارم پس از نزدیک به سیسال سکوت، در برابرِ دوربین سخن بگویم؛ البتّه این کار را به نحوی انجام میدهم که به کسی برنخورَد؛ چرا که ممکن است برخی از مخاطبانِ برنامههای دیروزم که تا به امروز گمان میکردند قادر به صحبت نیستم، دچار سوء تفاهم شوند و این طور تصوّر کنند که چندین سال، بازی خوردهاند». از این همه ادب و ملاحظۀ او حیرت میکنم؛ ولی با خود میگویم: این همه بزرگی، نتیجۀ همان سکوتهای لبریز از تفکّرِ سیسالۀ لاسمی است. استاد لاسمی در ادامه میگوید: «هماکنون در مرحلۀ جذب سرمایهگذار برای شروع پروژۀ فیلمبرداری هستیم و برآورد میکنیم که با تخصیصِ چهارصد و پنجاه میلیون تومان بتوانیم این فیلم را به یکی از آثار ماندگارِ سینمای کودک ایران و جهان تبدیل کنیم». من نیز فرصت را
مغتنم میشمارم و به سرمایهدارانِ علاقهمند پیشنهاد میکنم، گوی سبقت را از رقبای تجاریِ خود بربایند و در ساختِ این پروژۀ فرهنگیِ پرمخاطب ـ که خیلِ مشتاقِ کودکانِ سه دهۀ پس از انقلاب را دربرمیگیرد ـ مشارکت جویند. برای شهرام لاسمیِ عزیز هم که در آستانۀ پنجاه سالگی، همچنان قبراق و چالاک است، آرزوی سلامت، شادی و عمرِ بابرکت داریم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.