|

فرمانده سایت موشک «هاگ» پدافند خارک در گفت‌وگو با «شرق»:

جنگیدیم و قرارداد ننگینی امضا نکردیم

پدافند هوایی از بخش‌های پشتیبانی نیروی هوایی ارتش جمهوری‌اسلامی است که در سال‌هایی از جنگ فرماندهی‌اش را حسن روحانی رییس دولت تدبیر و امید برعهده داشته است. سرهنگ حسن امیری که دوره آموزش فرماندهی موشک هاگ پدافند را در آمریکا دیده، می‌گوید تجربیاتش را در دوهزارو880 روز در مناطق مختلف عملیاتی به‌کار گرفته است. او بدترین خاطره دوران خدمتش در جنگ را از دست‌دادن تنها یکی از نیرو‌هایش می‌داند و خوشحال است که تا پایان جنگ جز این شهید، دیگر تلفاتی نداشته است. او معتقد است ایران هرگز چنین جنگی را نخواسته و عراق از مرزهای بی‌دفاع وارد کشور شده است. در این گفت‌وگو سعی شده به اهمیت پدافند هوایی خارک - شاهراه نفتی ایران با دنیا - اشاره شود که این سرباز کهنه‌کار در دو دوره در طول جنگ، فرماندهی آن را برعهده داشته است.

‌ زمان جنگ کجا خدمت می‌کردید؟
در پدافند هوایی خارک و مناطق عملیاتی غرب کشور حضور داشتم. اما پایگاه اصلی خدمتم همدان و تهران بود که به‌صورت ماموریت در جزیره خارک، سومار و مناطق دیگر در طول جنگ حضور داشتم.
‌ چه مدتی در خارک بودید؟
در دو مرحله در جزیره خارک بودم، یک‌بار دو ماه در اوایل جنگ و یک مرحله در سال 64 تا 65 در جزیره خدمت کردم.
‌ خارک آن زمان از نظر صادرات نفت برای ایران خیلی اهمیت داشت. این موضوع کارتان را دشوارتر نمی‌کرد؟
در زمان جنگ کل صادرات نفت ایران جمع می‌شد و به جزیره خارک می‌آمد و از آنجا صادر می‌شد و دشمن هم تمام تلاشش را به‌کار گرفته بود که جلو صادرات نفت ایران را بگیرد که خوشبختانه هیچ‌گاه صادرات نفت ما قطع نشد.
‌ اهمیت پدافند هوایی در جزیره خارک تا چه اندازه بود؟
تا این اندازه مهم بود که پدافند هوایی آنجا را اداره می‌کرد و واقعا خطرات و حملات هوایی عراق را پدافند کرد.
‌ میزان حملات هوایی در منطقه خارک به چه اندازه بود؟
بیشترین تلاش هوایی عراق در همان سال 64 بود که در یکی از سخنرانی‌ها امام گفتند یک جزیره را چند دفعه است که می‌زنند و می‌رود زیر آب اما همچنان سر جایش است و این صحبت ایشان در پاسخ به جو‌سازی رسانه‌های بیگانه بود که می‌گفتند خارک از بین رفته است.
‌ بهترین خاطره‌تان از جنگ چیست؟
شبی یکی از هواپیماهای عراقی را زدیم و در آب سقوط کرد. بعد دیده‌بان‌هایمان اشاره کردند خلبان از هواپیما خارج شده. همان موقع یک لنج از شرکت نفت احضار کردیم و تجسس فراوانی انجام دادیم که این خلبان را پیدا کنیم، زمانی که برگشتیم ناخدای انگلیسی کشتی که در آنجا بود گفت من از شما تشکر می‌کنم که حتی در زمان جنگ به فکر جان دشمن‌تان هستید در صورتی که عراقی‌ها در مقابل اینطور نبودند.
‌ و تلخ‌ترین خاطره شما در جنگ چیست؟
خوشبختانه در طول دوهزارو880 روزی که در مناطق عملیاتی حضور داشتم از مریوان، بانه، سومار، میمار، امیدیه و خارک تنها یک نفر از نیروهایم را که سربازوظیفه بود از دست دادم و این برایم خیلی ناراحت‌کننده بود و از طرفی هم خوشحال هستم که در طول این مدت با اینکه همیشه زیر آتش دشمن بودیم تنها یک نفر از نیروهایم را از دست دادم.
‌ برای حفظ جان نیروهایتان چه تمهیداتی در نظر می‌گرفتید؟
ارتش همواره تمام تلاشش را می‌کرد که نیرویی از دست ندهد به این دلیل که اگر نیروهایمان را از دست می‌دادیم با کدام نیرو می‌جنگیدیم و جنگ را ادامه می‌دادیم؟ ضمن اینکه نیروهایی که در پدافند هوایی خدمت می‌کردند یک‌شبه که آماده عملیات نمی‌شدند و باید کلی آموزش می‌دیدند و به همین دلیل بسیار باارزش بودند.
‌ اهمیت پدافند هوایی در جنگ تا چه اندازه بود؟
یک روز در استانداری کرمانشاه از ما گلایه می‌کردند که شهر بمباران شده است. من همان موقع برای آنها مثال زدم که یک هواپیمای ملخ‌دار یک‌نفره از آلمان بلند شده و رفته بود در مسکو نشسته بود بدون اینکه رادارها و پدافند‌های روسیه خبر‌دار شوند، می‌خواهم بگویم اگر ما پدافندی داشتیم برای مناطق استراتژیک کشور مانند نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها و جزیره خارک بود، نه برای شهر تهران. چون هیچ جای دنیا برای شهرها پدافند در نظر نمی‌گیرند.
‌ اما در پایان جنگ هواپیماهای عراقی می‌توانند به راحتی شهر‌های ایران را بمباران کنند، دلیل این موضوع چیست؟
چون متاسفانه در این جنگ که دشمن ناجوانمرد ما به راه انداخت، جنگ را به شهر‌های ما آورد وگرنه در هیچ جنگی مردم بی‌دفاع را نمی‌کشند. به جای شمردن تعداد بمب‌های فرودآمده بر شهرها، باید به تعداد حملاتی که پدافند آنها را ناکام گذاشت، فکر کنیم.
‌ تعداد بمباران‌های موفق عراق به نسبت ناموفق آنها چطور بود؟
به جرات می‌توانم بگویم تعداد حملات هوایی موفق عراق و خسارت‌هایی که وارد کرد به نسبت بمباران‌هایی که ناموفق بودند بسیار ناچیز است. ما از شهرها دفاع کردیم، نمازجمعه تهران را پدافند کردیم که در هیچ جای دنیا برای چنین چیزی تدابیری پیش‌بینی نمی‌کنند چون اصلا انسانی نیست که یک هواپیما بیاید و یک مشت مردم نماز‌گزار را به‌نام جنگ بمباران کند. پدافند ارتش ایران بسیار بسیار خوب عمل کرده است یعنی نسبت خسارت‌هایی که وارد شده به نسبت خسارت‌هایی که از آن پدافند جلوگیری کرده، نسبت آن یک‌به صد است.
‌ با توجه به اینکه نیروی هوایی موفق شد بخش‌های استراتژیک عراق را بزند آنها تا چه اندازه توانستند در این کار موفق باشند؟
شما دقت داشته باشید که عراق در طول جنگ، صادرات نفت نداشت و نیروی‌های هوایی و دریایی ارتش ایران پای عراق را از خلیج‌فارس بریدند تا در نهایت، کشور‌های عربی به عراق کمک می‌کردند. این برتری ما بود. دقت داشته باشید ما در زمان جنگ ارتش سازماندهی‌شده‌ای نداشتیم. من به شخصه به‌عنوان نفر دوم پادگان بهبهان، ظهر از منزل از تلویزیون متوجه شدم که جنگ شروع شده است یعنی واقعا ما در این جنگ غافلگیر شدیم و اهل این جنگ نبودیم و برعکس رادیو‌های بیگانه می‌گفتند ایران در این جنگ مسوول بوده است. چون در ابتدای جنگ به دلیل نابسامانی‌هایی که اوایل انقلاب به دلیل ترخیص سربازها و مرخص‌کردن فرماندهان رده‌بالا از خدمت و کم‌شدن نیروها، آمادگی لازم برای جنگ نداشتیم. وگرنه صدام که هیچ حتی شوروي پشتیبانش هم نمی‌توانست به ایران حمله کند. آن زمانی که عراق وارد مرز ایران شد از مرزهای بی‌دفاع وارد شد.
‌ پدافند هوایی از چه زمانی مستقر شد؟
پدافند هوایی بلافاصله آماده شد. چون ما پدافندی در منطقه نداشتیم و تنها پدافندی که در منطقه بود پدافند دزفول بود که جانانه دفاع کردند.
‌ هماهنگی‌تان با دیگر بخش‌های ارتش چگونه بود؟
بسیار خوب بود؛ به‌عنوان مثال زمانی که نیروی زمینی می‌خواستند عملیاتی انجام دهند به منطقه می‌رفتیم و پوشش هوایی می‌دادیم.
‌ در طول جنگ با چه مشکلاتی روبه‌رو بودید؟
خوشبختانه ما در زمان جنگ نه از نظر امکانات و نه از نظر نیرو احساس نیاز نکردیم. بعضی مواقع حرف‌هایی می‌زنند که من تعجب می‌کنم اینکه یک نیروی آمریکای به ما دستور می‌داد که ما کار کنیم یا نه، در صورتی که اینطور نبود و آنها اگر در ایران کار می‌کردند خرید خدمت بودند و تحت نظر ارتش بودند و زمانی که رفتند ما هیچ مشکلی از نظر تخصص نداشتیم. جای خوشبختی ما در نیروی هوایی این بود که اکثر نیروها کادر بودند و مرخص‌شدن سربازها از پادگان‌ها تاثیر چندانی روی کار نیروی هوایی ارتش نگذاشت. من معتقدم در جنگ نه‌فقط نیروهای نظامی که آن پیرمردی که در بازار تهران دستفروشی می‌کرد هم در جنگ نقش داشت و تمام ملت ایران در این جنگ سرباز بودند که توانستیم جنگ را ادامه دهیم و اگر اینگونه نبود، نمی‌توانستیم در مقابل یک ارتش از پیش تامین‌شده بایستیم. اصلا سابقه نداشته که یک کشوری مثل عربستان برود «آواکس» برای عراق اجاره کند یا فرانسه «سوپر اتاندارد» به عراق اجاره دهد. این قانون است، زمانی که دو کشور در جنگ هستند هیچ کشوری اجازه ندارد به هیچ‌کدام سلاح دهد. شوروی «میگ25» را که به هیچ کشوری نداده بود به عراق داد. یعنی شرق و غرب دست در دست هم پشت عراق ایستادند و پیرمرد‌ها و پیرزن‌ها و بچه‌ها و زن‌ها پشت ما ایستادند.
‌ در یک جمله جنگ را برایمان تعریف کنید؟
کسانی که در طول این هشت سال چه به‌عنوان ارتشی، سپاهی و بسیجی داخل لباس بودند واقعا در مقابل آیندگان سربلند هستند و می‌توانند بگویند ما در این جنگ شرکت کردیم و مانند جنگی که صد سال پیش توسط عباس‌میرزا با تمام فداکاری‌هایی که کرد یک قرارداد ننگین امضا نکردیم.
‌ و صحبت پایانی؟
من باز معتقدم در طول دفاع مقدس خیلی خیلی افتخارات کسب شده که گوشه‌هایی از آن عنوان شده و گوشه‌هایی نشده است و خیلی جا‌ها اغراق شده است. به اعتقاد من همه در این جنگ بودند اما متاسفانه از همه یاد نمی‌شود. از طرفی در این فیلم‌ها نشان می‌دهند یک نیروی ایرانی می‌رود و یک گروه را دستگیر می‌کند و می‌آورد. اصلا چنین چیزی نیست اگر اینطور بود که مشکلی نداشتیم. واقعیت این بود که دشمن به هیچ عنوان دست و پا بسته نبود، اگر اینطور بود در همان هفته اول جنگ را تمام می‌کردیم.
پدافند هوایی از بخش‌های پشتیبانی نیروی هوایی ارتش جمهوری‌اسلامی است که در سال‌هایی از جنگ فرماندهی‌اش را حسن روحانی رییس دولت تدبیر و امید برعهده داشته است. سرهنگ حسن امیری که دوره آموزش فرماندهی موشک هاگ پدافند را در آمریکا دیده، می‌گوید تجربیاتش را در دوهزارو880 روز در مناطق مختلف عملیاتی به‌کار گرفته است. او بدترین خاطره دوران خدمتش در جنگ را از دست‌دادن تنها یکی از نیرو‌هایش می‌داند و خوشحال است که تا پایان جنگ جز این شهید، دیگر تلفاتی نداشته است. او معتقد است ایران هرگز چنین جنگی را نخواسته و عراق از مرزهای بی‌دفاع وارد کشور شده است. در این گفت‌وگو سعی شده به اهمیت پدافند هوایی خارک - شاهراه نفتی ایران با دنیا - اشاره شود که این سرباز کهنه‌کار در دو دوره در طول جنگ، فرماندهی آن را برعهده داشته است.

‌ زمان جنگ کجا خدمت می‌کردید؟
در پدافند هوایی خارک و مناطق عملیاتی غرب کشور حضور داشتم. اما پایگاه اصلی خدمتم همدان و تهران بود که به‌صورت ماموریت در جزیره خارک، سومار و مناطق دیگر در طول جنگ حضور داشتم.
‌ چه مدتی در خارک بودید؟
در دو مرحله در جزیره خارک بودم، یک‌بار دو ماه در اوایل جنگ و یک مرحله در سال 64 تا 65 در جزیره خدمت کردم.
‌ خارک آن زمان از نظر صادرات نفت برای ایران خیلی اهمیت داشت. این موضوع کارتان را دشوارتر نمی‌کرد؟
در زمان جنگ کل صادرات نفت ایران جمع می‌شد و به جزیره خارک می‌آمد و از آنجا صادر می‌شد و دشمن هم تمام تلاشش را به‌کار گرفته بود که جلو صادرات نفت ایران را بگیرد که خوشبختانه هیچ‌گاه صادرات نفت ما قطع نشد.
‌ اهمیت پدافند هوایی در جزیره خارک تا چه اندازه بود؟
تا این اندازه مهم بود که پدافند هوایی آنجا را اداره می‌کرد و واقعا خطرات و حملات هوایی عراق را پدافند کرد.
‌ میزان حملات هوایی در منطقه خارک به چه اندازه بود؟
بیشترین تلاش هوایی عراق در همان سال 64 بود که در یکی از سخنرانی‌ها امام گفتند یک جزیره را چند دفعه است که می‌زنند و می‌رود زیر آب اما همچنان سر جایش است و این صحبت ایشان در پاسخ به جو‌سازی رسانه‌های بیگانه بود که می‌گفتند خارک از بین رفته است.
‌ بهترین خاطره‌تان از جنگ چیست؟
شبی یکی از هواپیماهای عراقی را زدیم و در آب سقوط کرد. بعد دیده‌بان‌هایمان اشاره کردند خلبان از هواپیما خارج شده. همان موقع یک لنج از شرکت نفت احضار کردیم و تجسس فراوانی انجام دادیم که این خلبان را پیدا کنیم، زمانی که برگشتیم ناخدای انگلیسی کشتی که در آنجا بود گفت من از شما تشکر می‌کنم که حتی در زمان جنگ به فکر جان دشمن‌تان هستید در صورتی که عراقی‌ها در مقابل اینطور نبودند.
‌ و تلخ‌ترین خاطره شما در جنگ چیست؟
خوشبختانه در طول دوهزارو880 روزی که در مناطق عملیاتی حضور داشتم از مریوان، بانه، سومار، میمار، امیدیه و خارک تنها یک نفر از نیروهایم را که سربازوظیفه بود از دست دادم و این برایم خیلی ناراحت‌کننده بود و از طرفی هم خوشحال هستم که در طول این مدت با اینکه همیشه زیر آتش دشمن بودیم تنها یک نفر از نیروهایم را از دست دادم.
‌ برای حفظ جان نیروهایتان چه تمهیداتی در نظر می‌گرفتید؟
ارتش همواره تمام تلاشش را می‌کرد که نیرویی از دست ندهد به این دلیل که اگر نیروهایمان را از دست می‌دادیم با کدام نیرو می‌جنگیدیم و جنگ را ادامه می‌دادیم؟ ضمن اینکه نیروهایی که در پدافند هوایی خدمت می‌کردند یک‌شبه که آماده عملیات نمی‌شدند و باید کلی آموزش می‌دیدند و به همین دلیل بسیار باارزش بودند.
‌ اهمیت پدافند هوایی در جنگ تا چه اندازه بود؟
یک روز در استانداری کرمانشاه از ما گلایه می‌کردند که شهر بمباران شده است. من همان موقع برای آنها مثال زدم که یک هواپیمای ملخ‌دار یک‌نفره از آلمان بلند شده و رفته بود در مسکو نشسته بود بدون اینکه رادارها و پدافند‌های روسیه خبر‌دار شوند، می‌خواهم بگویم اگر ما پدافندی داشتیم برای مناطق استراتژیک کشور مانند نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها و جزیره خارک بود، نه برای شهر تهران. چون هیچ جای دنیا برای شهرها پدافند در نظر نمی‌گیرند.
‌ اما در پایان جنگ هواپیماهای عراقی می‌توانند به راحتی شهر‌های ایران را بمباران کنند، دلیل این موضوع چیست؟
چون متاسفانه در این جنگ که دشمن ناجوانمرد ما به راه انداخت، جنگ را به شهر‌های ما آورد وگرنه در هیچ جنگی مردم بی‌دفاع را نمی‌کشند. به جای شمردن تعداد بمب‌های فرودآمده بر شهرها، باید به تعداد حملاتی که پدافند آنها را ناکام گذاشت، فکر کنیم.
‌ تعداد بمباران‌های موفق عراق به نسبت ناموفق آنها چطور بود؟
به جرات می‌توانم بگویم تعداد حملات هوایی موفق عراق و خسارت‌هایی که وارد کرد به نسبت بمباران‌هایی که ناموفق بودند بسیار ناچیز است. ما از شهرها دفاع کردیم، نمازجمعه تهران را پدافند کردیم که در هیچ جای دنیا برای چنین چیزی تدابیری پیش‌بینی نمی‌کنند چون اصلا انسانی نیست که یک هواپیما بیاید و یک مشت مردم نماز‌گزار را به‌نام جنگ بمباران کند. پدافند ارتش ایران بسیار بسیار خوب عمل کرده است یعنی نسبت خسارت‌هایی که وارد شده به نسبت خسارت‌هایی که از آن پدافند جلوگیری کرده، نسبت آن یک‌به صد است.
‌ با توجه به اینکه نیروی هوایی موفق شد بخش‌های استراتژیک عراق را بزند آنها تا چه اندازه توانستند در این کار موفق باشند؟
شما دقت داشته باشید که عراق در طول جنگ، صادرات نفت نداشت و نیروی‌های هوایی و دریایی ارتش ایران پای عراق را از خلیج‌فارس بریدند تا در نهایت، کشور‌های عربی به عراق کمک می‌کردند. این برتری ما بود. دقت داشته باشید ما در زمان جنگ ارتش سازماندهی‌شده‌ای نداشتیم. من به شخصه به‌عنوان نفر دوم پادگان بهبهان، ظهر از منزل از تلویزیون متوجه شدم که جنگ شروع شده است یعنی واقعا ما در این جنگ غافلگیر شدیم و اهل این جنگ نبودیم و برعکس رادیو‌های بیگانه می‌گفتند ایران در این جنگ مسوول بوده است. چون در ابتدای جنگ به دلیل نابسامانی‌هایی که اوایل انقلاب به دلیل ترخیص سربازها و مرخص‌کردن فرماندهان رده‌بالا از خدمت و کم‌شدن نیروها، آمادگی لازم برای جنگ نداشتیم. وگرنه صدام که هیچ حتی شوروي پشتیبانش هم نمی‌توانست به ایران حمله کند. آن زمانی که عراق وارد مرز ایران شد از مرزهای بی‌دفاع وارد شد.
‌ پدافند هوایی از چه زمانی مستقر شد؟
پدافند هوایی بلافاصله آماده شد. چون ما پدافندی در منطقه نداشتیم و تنها پدافندی که در منطقه بود پدافند دزفول بود که جانانه دفاع کردند.
‌ هماهنگی‌تان با دیگر بخش‌های ارتش چگونه بود؟
بسیار خوب بود؛ به‌عنوان مثال زمانی که نیروی زمینی می‌خواستند عملیاتی انجام دهند به منطقه می‌رفتیم و پوشش هوایی می‌دادیم.
‌ در طول جنگ با چه مشکلاتی روبه‌رو بودید؟
خوشبختانه ما در زمان جنگ نه از نظر امکانات و نه از نظر نیرو احساس نیاز نکردیم. بعضی مواقع حرف‌هایی می‌زنند که من تعجب می‌کنم اینکه یک نیروی آمریکای به ما دستور می‌داد که ما کار کنیم یا نه، در صورتی که اینطور نبود و آنها اگر در ایران کار می‌کردند خرید خدمت بودند و تحت نظر ارتش بودند و زمانی که رفتند ما هیچ مشکلی از نظر تخصص نداشتیم. جای خوشبختی ما در نیروی هوایی این بود که اکثر نیروها کادر بودند و مرخص‌شدن سربازها از پادگان‌ها تاثیر چندانی روی کار نیروی هوایی ارتش نگذاشت. من معتقدم در جنگ نه‌فقط نیروهای نظامی که آن پیرمردی که در بازار تهران دستفروشی می‌کرد هم در جنگ نقش داشت و تمام ملت ایران در این جنگ سرباز بودند که توانستیم جنگ را ادامه دهیم و اگر اینگونه نبود، نمی‌توانستیم در مقابل یک ارتش از پیش تامین‌شده بایستیم. اصلا سابقه نداشته که یک کشوری مثل عربستان برود «آواکس» برای عراق اجاره کند یا فرانسه «سوپر اتاندارد» به عراق اجاره دهد. این قانون است، زمانی که دو کشور در جنگ هستند هیچ کشوری اجازه ندارد به هیچ‌کدام سلاح دهد. شوروی «میگ25» را که به هیچ کشوری نداده بود به عراق داد. یعنی شرق و غرب دست در دست هم پشت عراق ایستادند و پیرمرد‌ها و پیرزن‌ها و بچه‌ها و زن‌ها پشت ما ایستادند.
‌ در یک جمله جنگ را برایمان تعریف کنید؟
کسانی که در طول این هشت سال چه به‌عنوان ارتشی، سپاهی و بسیجی داخل لباس بودند واقعا در مقابل آیندگان سربلند هستند و می‌توانند بگویند ما در این جنگ شرکت کردیم و مانند جنگی که صد سال پیش توسط عباس‌میرزا با تمام فداکاری‌هایی که کرد یک قرارداد ننگین امضا نکردیم.
‌ و صحبت پایانی؟
من باز معتقدم در طول دفاع مقدس خیلی خیلی افتخارات کسب شده که گوشه‌هایی از آن عنوان شده و گوشه‌هایی نشده است و خیلی جا‌ها اغراق شده است. به اعتقاد من همه در این جنگ بودند اما متاسفانه از همه یاد نمی‌شود. از طرفی در این فیلم‌ها نشان می‌دهند یک نیروی ایرانی می‌رود و یک گروه را دستگیر می‌کند و می‌آورد. اصلا چنین چیزی نیست اگر اینطور بود که مشکلی نداشتیم. واقعیت این بود که دشمن به هیچ عنوان دست و پا بسته نبود، اگر اینطور بود در همان هفته اول جنگ را تمام می‌کردیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.