لزوم اهتمام شاگردان به معرفي كامل «آيت الله»
مصطفی ایزدی
سرآمدان روزگار را نمیتوان شناخت، مگر اینکه همراه همیشگی آنان بود یا در کسب اطلاعات از ایشان به نزدیکان آنها مراجعه کرد. در غیراین صورت باید از آثار علمی و فکری آنان بهره گرفت یا به سراغشان در کتابها و مقالات کسانی رفت که از آنان سخن گفتهاند. بعضی از شخصیتهای مطرح جامعه، نهتنها خود را از معرض شناسایی به دور نگه میدارند که اطرافیان و دوستداران و حتی شاگردان آنها، تلاشی شایسته برای معرفی آنان به جامعه و به فرزندان آینده جامعه، از خود بروز نمیدهند. این نوشته کوتاه به سرگذشت و شخصیت مرد بزرگ و فرزانهای میپردازد که در یکی از مهمترین و بزرگترین شهرهای کشورمان، به هدایت مردم در جهات گوناگون مبارزاتی، سیاسی، علمی، اجتماعی، فرهنگی، روز گذرانده و به ویژه بیش از نیم قرن، رنج و سختی، راهی را که انتخاب و تحمل کرده، تا خدمتی به اسلام و مسلمین کرده باشد.
سید جلالالدین طاهری، آیتالله بزرگ و سرشناس اصفهان که از شخصیتهای درخشان انقلاب اسلامی و از برجستگان تاریخ معاصر ایران به شمار میرود، از زمره کسانی است که پرداختن به ابعاد زندگی، اندیشه و آثار او چندان، برای نگارنده آسان نیست، اما نمیتوان به دلیل این ناآسانی، از ادای دین این قلم به مرد شریفی چون او دست برداشت و به آسانی از کنار یک وظیفه ملی و اسلامی عبور کرد.
آیتالله طاهری، در 12خرداد 92 به سوی باریتعالی پرواز کرد؛ و چهلمین روز رحلت او با شب پنجم ماه مبارک رمضان مصادف شده است. پنجم رمضان که برای درخواست آزادی آیتالله طاهری شکل گرفته بود و به یک روز تاریخی برای این شهر تبدیل شد. روزی که برای اولینبار در تاریخ انقلاب اسلامی در اصفهان و پنجشهر دیگر اطراف آن، از طرف مقامات رژیم پهلوی حکومت نظامی اعلام و شرایط سختی بر مردم مبارز و انقلابی اصفهانی تحمیل شد.
مناسبت این نوشته که به مرحوم آیتالله طاهری میپردازد، ایجاب میکند که به این رخداد بزرگ انقلاب اسلامی در اصفهان، یعنی رویدادهای پنجم رمضان (19/5/1357) نیز پرداخته شود.
در نیمه مردادماه سال انقلاب، عوامل محلی رژیم پهلوی، سید جلالالدین طاهری را از زادگاه خود به شهرهای دوردست تبعید کردند که مردم انقلابی اصفهان از هدایتها و راهنماییهای او بیبهره شوند و از مبارزه برای سرنگونی نظام شاهنشاهی دست بکشند. این اقدام نابخردانه، بر مردم اصفهان سخت وگران آمد، بنابراین تصمیم به اعتراض گرفتند. این تصمیم که بسیار قاطع و فراگیر بود، منجر به تحصن در منزل آیتالله سید حسین خادمی شد. تحصن اعتراضآمیز علیه اقدام رژیم مبنی بر تبعید آیتالله طاهری، آن هم در منزل رییس حوزه علمیه اصفهان، از یک طرف بازتاب بسیار گسترده در میان مردم منطقه و در سطح ملی داشت و از طرف دیگر درباریان را به شدت نگران و وحشتزده کرد. تحصن منزل آیتالله خادمی چند روزی به طول انجامید و هرروز بر وسعت و دامنه آن افزوده میشد، جداکردن رهبر مبارزات مردم اصفهان از آنان که یک عالم دینی و یک سید جلیلالقدر بود، احساسات مذهبی و انقلابی مردمی که از این دو حس سرشار بودند را برانگیخته و همه استان از شهری و روستایی را به مقابله با رژیم کشاند. تجلی این مقابله در تحصن دشمنشکن همگان در منزل رییس حوزه علمیه نمود پیدا کرد. آغاز رمضان 57، منزل آیتالله خادمی و کوچه و خیابانهای اطراف آن مملو از جمعیت پرشوری بود که هر آن میتوانست تمام شهر بزرگ اصفهان را در اختیار بگیرد. نگرانی ناشی از عظمت مردم انقلابی، رژیم را وادار به عکسالعمل کرد. کشتار بیرحمانه این مردم که با اعلام حکومت نظامی آغاز شد، رخداد غمانگیز پنجم رمضان را شکل داد. پنجم رمضان اصفهان، که این شهر را پیشتاز انقلاب اسلامی در سراسر کشور معرفی کرد، در تاریخ انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر ایران ماندگار شد، آن هم به نام دو مجتهد عالیقدر، آیتالله سیدجلالالدین طاهری اصفهانی و آیتالله سیدحسین خادمی اصفهانی.
علیالقاعده، درباره زندگی و آثار علمی و اجتماعی مرحوم آیتالله طاهری، فرزندان یا شاگردان وی، مقالات و کتابها خواهند نوشت و آیندگان را از وجود چنین شخصیت شجاع و دانشمندي آگاه خواهند کرد؛ و دیگر نیازی نیست که این حقیر به آن بپردازم، اما میخواهم امروز از مظلومیت این سید بزرگوار آگاهتان کنم و از فرزندان و نزدیکان و کسانی که نزد ایشان درس خواندهاند، در مورد آن بپرسم و گلایه کنم که چرا؟ قصد ندارم گلایه کنم که چرا در این چند سال، که برای هر شخص سرشناسی، اعم از اینکه در چه سطحی از علم و مبارزه و مدیریت بوده یا نبوده، مراسم نکوداشت برگزار میکنند، اما برای این استاد ارجمند و انقلابی سترگ که 50 سال از عمر شریفش را در خدمت اسلام و ایران و مردم شریف اصفهان سپری کرد، هیچ مراسم نکوداشتی، برگزار نشد، بلکه میخواهم بگویم که در کتب تاریخ معاصر ایران به ویژه کتابهای مربوط به انقلاب اسلامی، به این مجاهد نستوه آنگونه که در شأن و منزلت آن بزرگوار بود پرداخته نشده است. نمیدانم اگر فردی از محققان جوان، علاقهمند بود که درباره آیتالله سیدجلالالدین طاهری، بیشتر از آنچه که در رسانهها مطرح است، آگاهی پیدا کند، باید به چه مرجع یا کتابهایی مراجعه کند؟
راقم این سطور، پس از رحلت مجاهد عالیقدر، آیتالله طاهری، به قصد کسب اطلاعات بیشتر از زندگی، فعالیتها و برنامهها و ایدههای ایشان، به دنبال کتب مربوطه رفت، بعضی از آنها را دید، اما متاسفانه، مطلب درخوری نیافت. بد نیست جزییات بیشتری از این جستوجو را بهعنوان یک درد دل بازگو کنم، شاید فرزندان و دوستداران و آشنایان جوان ایشان، تکانی بخورند و چارهای بیندیشند.
در این مدت به کتب زیر مراجعه کردم.
1- کتاب دو جلدی «خبرگان ملت» شرح حال نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، که در دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری آن را تهیه و تنظیم کرده است. در این کتاب هزارو270صفحهای (مجموعه دو جلدی) زندگینامه 98 نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری در دورههای اول ، دوم و سوم، چاپ شده، اما یک کلمه هم از زندگی مرحوم آیتالله طاهری اصفهانی نوشته نشده است. تنها در انتهای جلد دوم آن، اسامی نمایندگان مجلس خبرگان رهبری در سه دوره فهرست شده که در فهرست نمایندگان اصفهان، نام سیدجلالالدین طاهری به چشم میخورد.
2- کتاب رجال اصفهان در علم و عرفان و ادب و هنر، تالیف دکتر سید محمدباقر کتابی، در این کتاب نزدیک به 600 صفحهای که به زندگی دهها نفر از رجال علم و عرفان و حکمت و فلسفه و تفسیر و... پرداخته، از سرگذشت مرحوم آیتالله طاهری، فقط همین چند جمله را آوردهاند: «فقیه و دانشمند که مدتها در حوزه علمیه قم از محضر آیتالله بروجردی و دیگران استفاده علمی کرده است. ایشان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران (22 بهمن 1357 شمسی) از طرف حضرت امام خمینی قدس سره الشریف به امامت جمعه اصفهان منصوب شدند و تاکنون به این امر اشتغال دارند. » (ص 252) آیا نویسنده محترم این کتاب، منابعی که بتواند بیشتر از این درباره مجاهد اندیشمند، آیتالله طاهری اصفهانی بنویسد، یافت نکرده است؟ چه کسانی باید این منابع را تهیه میکردند؟
3- در جلد 11 «دانشنامه دانشگستر» درباره مرحوم آیتالله طاهری، حداکثر به اندازه دو برابر آنچه در کتاب «رجال اصفهان» آمده، نوشته شده است. البته از نویسندگان محترم این مجموعه عظیم 18 جلدی (بیش از 15هزارصفحه) انتظار بیشتر از این نیست، اما چرا در کتابهای مربوط به اصفهان، اینقدر کملطفی شده و میشود؟
4- در کتاب «تاریخ سیاسی انقلاب اسلامی در اصفهان» به قلم مهدی مهرعلیزاده که یک کتاب تحلیلی تاریخی است و در سال 1386 توسط سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان منتشر شده، رهبری مبارزات مردم اصفهان را در سالهای 56 و 57 از آن مرحوم آیتالله سیدحسین خادمی دانسته و نقش مرحوم آیتالله سیدجلالالدین طاهری را در ردههای بعدی تحلیل کرده است. در این کتاب آمده است: «مقارن با آغاز حوادث انقلاب در اصفهان، جریانها و افراد تاثیرگذار بر مردم که از دو ویژگی اسلامگرایی و اعتقاد به مبارزه با رژیم براساس روش سیاسی امام خمینی برخوردار بودند، در دو طیف سازماندهی شدند. گروه نخست که بیشتر متکی به حوزه و مدارس علوم دینی اصفهان بود و جمع کثیری از مجتهدان و روحانیون تراز اول اصفهان را در خود جای داده بوده، تحت رهبری آیتالله آقا حسین خادمی، همچنان در زمینه علمی، سیاسی و اجتماعی فعال بود. گروه دوم بخش دیگری از روحانیون اصفهان و تا حدود بیشتری نجفآباد و برخی از طلاب اصفهانی حوزه علمیه قم را شامل میشد که به واسطه آیتالله طاهری در ارتباط با آیتالله منتظری، در عرصه فعالیتهای سیاسی- اجتماعی تلاش میکرد. » (ص115)
در جای دیگر مینویسد: «همانگونه که قبل از این اشارت رفت، روحانیون، رهبری آیتالله خادمی را در شهر اصفهان به دلیل ارتباط ویژه اصفهان با امام خمینی در دوران تبعید و جایگاه خاص علمی و حوزوی ایشان پذیرفته بودند. اسناد نیز حکایت از آن دارند که این رهبری در تمام مراحل انقلاب در شهر اصفهان استمرار داشته است. » (ص120)
بدیهی است بیان حقایق مسلم تاریخی، از اهمیت شأن و مقام مرحوم آیتالله خادمی نمیکاهد، به ویژه اینکه خود آن مرحوم هیچگاه چنین ادعاهایی که در کتاب مذکور شده، نداشته است، ضمن اینکه چنین تحلیلی هرگز به معنی نفی فعالیتهای سیاسی آیتالله خادمی در آغاز نهضت روحانیون ایران (سالهای 43-41) نیست چرا که آیتالله طاهری در آن سالها تازه از قم به اصفهان آمده بود و جایگاه آیتالله خادمی را که رییس حوزه علمیه اصفهان بود، نداشت. اما اگر یک نفر که خود را محقق میپندارد، به دلایل نگاه سیاسیاش به مسایل جامعه و به تاریخ بخواهد واقعیات را نادیده بگیرد و اسناد و مدارک موجود را عمدا کنار بگذارد تا رویدادهای سیاسی و واقعیتهای تاریخی را به میل خود بنویسد، بیاعتنایی به حقیقت و به نسلهای آینده است.
5- جلد اول کتاب «اصفهان در انقلاب»، رویدادها و مسایل مربوط به آغاز انقلاب اسلامی در فاصله 1340 و 1343 پرداخته است. این کتاب را آقای محمد حنیف تدوین کرده و انتشارات عروج وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی منتشر کرده است. این کتاب جلد اول از پنج جلد آماده شده برای نشر است که چهار جلد دیگرش- در اختیار موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی است و امیدواریم به زیور نشر برسد. کتاب منتشرشده فوق چون مربوط به دو، سه سال اول نهضت امام خمینی است و آیتالله طاهری، مدتی از این دو سه سال را در قم بوده، چندان به ایشان نپرداخته است، اما در جلدهای سوم تا پنجم که توسط آقای عباس نصر آماده چاپ شده، به خوبی نقش همگان را روشن کرده و به نقش آیتالله طاهری اصفهانی در رهبری و هدایت مردم تا پیروزی انقلاب، آنگونه که بوده پرداخته است. ناگفته نماند که نامبرده (آقای نصر) یک کتاب تک جلدی دیگر
به نام تاریخ انقلاب در اصفهان در دست نشر دارد که امیدواریم ارشاد اصفهان همکاری لازم را کرده تا منتشر شده و گوشههایی از ناگفتههای انقلاب در اصفهان از جمله جایگاه آیتالله طاهری را روشنتر کند.
6- کتاب سه جلدی «انقلاب اسلامی در استان اصفهان به روایت اسناد ساواک» از جمله کتابهای تاریخیاي است که با اسناد و مدارک زیاد، نقش آیتالله طاهری را در گسترش روح انقلابی در اصفهان، منعکس کرده است. این کتاب هزارو900صفحهای (دوره سه جلدی) بخشی از اسناد انقلاب اسلامی در اصفهان را نشان میدهد. امید است که فرزندان آیتالله طاهری با اخذ پرونده آن مرحوم از وزارت اطلاعات و تدوین و انتشار کلیه اوراق آن، به زندهکردن تاریخ انقلاب اسلامی در اصفهان که توجه چندانی به آن نشده است، اهتمام ورزند.
اگر بخواهم به سایر کتابهای منتشره پیرامون انقلاب اسلامی در اصفهان، اشاره داشته باشم، حد این نوشته را از یک یادداشت که در بزرگداشت مقام متعالی حضرت آیتالله طاهری اصفهانی است، خارج میکند، پس ضمن درخواست از فرزندان، شاگردان و دوستان و دوستداران آیتالله مجاهد و شجاع سفر کرده، مبنی بر معرفی بیشتر و کاملتر آن حضرت و آثار علمی پر برکتش، این یادداشت را به پایان میبرم و فرصت بیشتری را برای کار بیشتر در موضوع مورد نظر از خدای بزرگ طلب میکنم.
سرآمدان روزگار را نمیتوان شناخت، مگر اینکه همراه همیشگی آنان بود یا در کسب اطلاعات از ایشان به نزدیکان آنها مراجعه کرد. در غیراین صورت باید از آثار علمی و فکری آنان بهره گرفت یا به سراغشان در کتابها و مقالات کسانی رفت که از آنان سخن گفتهاند. بعضی از شخصیتهای مطرح جامعه، نهتنها خود را از معرض شناسایی به دور نگه میدارند که اطرافیان و دوستداران و حتی شاگردان آنها، تلاشی شایسته برای معرفی آنان به جامعه و به فرزندان آینده جامعه، از خود بروز نمیدهند. این نوشته کوتاه به سرگذشت و شخصیت مرد بزرگ و فرزانهای میپردازد که در یکی از مهمترین و بزرگترین شهرهای کشورمان، به هدایت مردم در جهات گوناگون مبارزاتی، سیاسی، علمی، اجتماعی، فرهنگی، روز گذرانده و به ویژه بیش از نیم قرن، رنج و سختی، راهی را که انتخاب و تحمل کرده، تا خدمتی به اسلام و مسلمین کرده باشد.
سید جلالالدین طاهری، آیتالله بزرگ و سرشناس اصفهان که از شخصیتهای درخشان انقلاب اسلامی و از برجستگان تاریخ معاصر ایران به شمار میرود، از زمره کسانی است که پرداختن به ابعاد زندگی، اندیشه و آثار او چندان، برای نگارنده آسان نیست، اما نمیتوان به دلیل این ناآسانی، از ادای دین این قلم به مرد شریفی چون او دست برداشت و به آسانی از کنار یک وظیفه ملی و اسلامی عبور کرد.
آیتالله طاهری، در 12خرداد 92 به سوی باریتعالی پرواز کرد؛ و چهلمین روز رحلت او با شب پنجم ماه مبارک رمضان مصادف شده است. پنجم رمضان که برای درخواست آزادی آیتالله طاهری شکل گرفته بود و به یک روز تاریخی برای این شهر تبدیل شد. روزی که برای اولینبار در تاریخ انقلاب اسلامی در اصفهان و پنجشهر دیگر اطراف آن، از طرف مقامات رژیم پهلوی حکومت نظامی اعلام و شرایط سختی بر مردم مبارز و انقلابی اصفهانی تحمیل شد.
مناسبت این نوشته که به مرحوم آیتالله طاهری میپردازد، ایجاب میکند که به این رخداد بزرگ انقلاب اسلامی در اصفهان، یعنی رویدادهای پنجم رمضان (19/5/1357) نیز پرداخته شود.
در نیمه مردادماه سال انقلاب، عوامل محلی رژیم پهلوی، سید جلالالدین طاهری را از زادگاه خود به شهرهای دوردست تبعید کردند که مردم انقلابی اصفهان از هدایتها و راهنماییهای او بیبهره شوند و از مبارزه برای سرنگونی نظام شاهنشاهی دست بکشند. این اقدام نابخردانه، بر مردم اصفهان سخت وگران آمد، بنابراین تصمیم به اعتراض گرفتند. این تصمیم که بسیار قاطع و فراگیر بود، منجر به تحصن در منزل آیتالله سید حسین خادمی شد. تحصن اعتراضآمیز علیه اقدام رژیم مبنی بر تبعید آیتالله طاهری، آن هم در منزل رییس حوزه علمیه اصفهان، از یک طرف بازتاب بسیار گسترده در میان مردم منطقه و در سطح ملی داشت و از طرف دیگر درباریان را به شدت نگران و وحشتزده کرد. تحصن منزل آیتالله خادمی چند روزی به طول انجامید و هرروز بر وسعت و دامنه آن افزوده میشد، جداکردن رهبر مبارزات مردم اصفهان از آنان که یک عالم دینی و یک سید جلیلالقدر بود، احساسات مذهبی و انقلابی مردمی که از این دو حس سرشار بودند را برانگیخته و همه استان از شهری و روستایی را به مقابله با رژیم کشاند. تجلی این مقابله در تحصن دشمنشکن همگان در منزل رییس حوزه علمیه نمود پیدا کرد. آغاز رمضان 57، منزل آیتالله خادمی و کوچه و خیابانهای اطراف آن مملو از جمعیت پرشوری بود که هر آن میتوانست تمام شهر بزرگ اصفهان را در اختیار بگیرد. نگرانی ناشی از عظمت مردم انقلابی، رژیم را وادار به عکسالعمل کرد. کشتار بیرحمانه این مردم که با اعلام حکومت نظامی آغاز شد، رخداد غمانگیز پنجم رمضان را شکل داد. پنجم رمضان اصفهان، که این شهر را پیشتاز انقلاب اسلامی در سراسر کشور معرفی کرد، در تاریخ انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر ایران ماندگار شد، آن هم به نام دو مجتهد عالیقدر، آیتالله سیدجلالالدین طاهری اصفهانی و آیتالله سیدحسین خادمی اصفهانی.
علیالقاعده، درباره زندگی و آثار علمی و اجتماعی مرحوم آیتالله طاهری، فرزندان یا شاگردان وی، مقالات و کتابها خواهند نوشت و آیندگان را از وجود چنین شخصیت شجاع و دانشمندي آگاه خواهند کرد؛ و دیگر نیازی نیست که این حقیر به آن بپردازم، اما میخواهم امروز از مظلومیت این سید بزرگوار آگاهتان کنم و از فرزندان و نزدیکان و کسانی که نزد ایشان درس خواندهاند، در مورد آن بپرسم و گلایه کنم که چرا؟ قصد ندارم گلایه کنم که چرا در این چند سال، که برای هر شخص سرشناسی، اعم از اینکه در چه سطحی از علم و مبارزه و مدیریت بوده یا نبوده، مراسم نکوداشت برگزار میکنند، اما برای این استاد ارجمند و انقلابی سترگ که 50 سال از عمر شریفش را در خدمت اسلام و ایران و مردم شریف اصفهان سپری کرد، هیچ مراسم نکوداشتی، برگزار نشد، بلکه میخواهم بگویم که در کتب تاریخ معاصر ایران به ویژه کتابهای مربوط به انقلاب اسلامی، به این مجاهد نستوه آنگونه که در شأن و منزلت آن بزرگوار بود پرداخته نشده است. نمیدانم اگر فردی از محققان جوان، علاقهمند بود که درباره آیتالله سیدجلالالدین طاهری، بیشتر از آنچه که در رسانهها مطرح است، آگاهی پیدا کند، باید به چه مرجع یا کتابهایی مراجعه کند؟
راقم این سطور، پس از رحلت مجاهد عالیقدر، آیتالله طاهری، به قصد کسب اطلاعات بیشتر از زندگی، فعالیتها و برنامهها و ایدههای ایشان، به دنبال کتب مربوطه رفت، بعضی از آنها را دید، اما متاسفانه، مطلب درخوری نیافت. بد نیست جزییات بیشتری از این جستوجو را بهعنوان یک درد دل بازگو کنم، شاید فرزندان و دوستداران و آشنایان جوان ایشان، تکانی بخورند و چارهای بیندیشند.
در این مدت به کتب زیر مراجعه کردم.
1- کتاب دو جلدی «خبرگان ملت» شرح حال نمایندگان مجلس خبرگان رهبری، که در دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری آن را تهیه و تنظیم کرده است. در این کتاب هزارو270صفحهای (مجموعه دو جلدی) زندگینامه 98 نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری در دورههای اول ، دوم و سوم، چاپ شده، اما یک کلمه هم از زندگی مرحوم آیتالله طاهری اصفهانی نوشته نشده است. تنها در انتهای جلد دوم آن، اسامی نمایندگان مجلس خبرگان رهبری در سه دوره فهرست شده که در فهرست نمایندگان اصفهان، نام سیدجلالالدین طاهری به چشم میخورد.
2- کتاب رجال اصفهان در علم و عرفان و ادب و هنر، تالیف دکتر سید محمدباقر کتابی، در این کتاب نزدیک به 600 صفحهای که به زندگی دهها نفر از رجال علم و عرفان و حکمت و فلسفه و تفسیر و... پرداخته، از سرگذشت مرحوم آیتالله طاهری، فقط همین چند جمله را آوردهاند: «فقیه و دانشمند که مدتها در حوزه علمیه قم از محضر آیتالله بروجردی و دیگران استفاده علمی کرده است. ایشان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران (22 بهمن 1357 شمسی) از طرف حضرت امام خمینی قدس سره الشریف به امامت جمعه اصفهان منصوب شدند و تاکنون به این امر اشتغال دارند. » (ص 252) آیا نویسنده محترم این کتاب، منابعی که بتواند بیشتر از این درباره مجاهد اندیشمند، آیتالله طاهری اصفهانی بنویسد، یافت نکرده است؟ چه کسانی باید این منابع را تهیه میکردند؟
3- در جلد 11 «دانشنامه دانشگستر» درباره مرحوم آیتالله طاهری، حداکثر به اندازه دو برابر آنچه در کتاب «رجال اصفهان» آمده، نوشته شده است. البته از نویسندگان محترم این مجموعه عظیم 18 جلدی (بیش از 15هزارصفحه) انتظار بیشتر از این نیست، اما چرا در کتابهای مربوط به اصفهان، اینقدر کملطفی شده و میشود؟
4- در کتاب «تاریخ سیاسی انقلاب اسلامی در اصفهان» به قلم مهدی مهرعلیزاده که یک کتاب تحلیلی تاریخی است و در سال 1386 توسط سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان منتشر شده، رهبری مبارزات مردم اصفهان را در سالهای 56 و 57 از آن مرحوم آیتالله سیدحسین خادمی دانسته و نقش مرحوم آیتالله سیدجلالالدین طاهری را در ردههای بعدی تحلیل کرده است. در این کتاب آمده است: «مقارن با آغاز حوادث انقلاب در اصفهان، جریانها و افراد تاثیرگذار بر مردم که از دو ویژگی اسلامگرایی و اعتقاد به مبارزه با رژیم براساس روش سیاسی امام خمینی برخوردار بودند، در دو طیف سازماندهی شدند. گروه نخست که بیشتر متکی به حوزه و مدارس علوم دینی اصفهان بود و جمع کثیری از مجتهدان و روحانیون تراز اول اصفهان را در خود جای داده بوده، تحت رهبری آیتالله آقا حسین خادمی، همچنان در زمینه علمی، سیاسی و اجتماعی فعال بود. گروه دوم بخش دیگری از روحانیون اصفهان و تا حدود بیشتری نجفآباد و برخی از طلاب اصفهانی حوزه علمیه قم را شامل میشد که به واسطه آیتالله طاهری در ارتباط با آیتالله منتظری، در عرصه فعالیتهای سیاسی- اجتماعی تلاش میکرد. » (ص115)
در جای دیگر مینویسد: «همانگونه که قبل از این اشارت رفت، روحانیون، رهبری آیتالله خادمی را در شهر اصفهان به دلیل ارتباط ویژه اصفهان با امام خمینی در دوران تبعید و جایگاه خاص علمی و حوزوی ایشان پذیرفته بودند. اسناد نیز حکایت از آن دارند که این رهبری در تمام مراحل انقلاب در شهر اصفهان استمرار داشته است. » (ص120)
بدیهی است بیان حقایق مسلم تاریخی، از اهمیت شأن و مقام مرحوم آیتالله خادمی نمیکاهد، به ویژه اینکه خود آن مرحوم هیچگاه چنین ادعاهایی که در کتاب مذکور شده، نداشته است، ضمن اینکه چنین تحلیلی هرگز به معنی نفی فعالیتهای سیاسی آیتالله خادمی در آغاز نهضت روحانیون ایران (سالهای 43-41) نیست چرا که آیتالله طاهری در آن سالها تازه از قم به اصفهان آمده بود و جایگاه آیتالله خادمی را که رییس حوزه علمیه اصفهان بود، نداشت. اما اگر یک نفر که خود را محقق میپندارد، به دلایل نگاه سیاسیاش به مسایل جامعه و به تاریخ بخواهد واقعیات را نادیده بگیرد و اسناد و مدارک موجود را عمدا کنار بگذارد تا رویدادهای سیاسی و واقعیتهای تاریخی را به میل خود بنویسد، بیاعتنایی به حقیقت و به نسلهای آینده است.
5- جلد اول کتاب «اصفهان در انقلاب»، رویدادها و مسایل مربوط به آغاز انقلاب اسلامی در فاصله 1340 و 1343 پرداخته است. این کتاب را آقای محمد حنیف تدوین کرده و انتشارات عروج وابسته به موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی منتشر کرده است. این کتاب جلد اول از پنج جلد آماده شده برای نشر است که چهار جلد دیگرش- در اختیار موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی است و امیدواریم به زیور نشر برسد. کتاب منتشرشده فوق چون مربوط به دو، سه سال اول نهضت امام خمینی است و آیتالله طاهری، مدتی از این دو سه سال را در قم بوده، چندان به ایشان نپرداخته است، اما در جلدهای سوم تا پنجم که توسط آقای عباس نصر آماده چاپ شده، به خوبی نقش همگان را روشن کرده و به نقش آیتالله طاهری اصفهانی در رهبری و هدایت مردم تا پیروزی انقلاب، آنگونه که بوده پرداخته است. ناگفته نماند که نامبرده (آقای نصر) یک کتاب تک جلدی دیگر
به نام تاریخ انقلاب در اصفهان در دست نشر دارد که امیدواریم ارشاد اصفهان همکاری لازم را کرده تا منتشر شده و گوشههایی از ناگفتههای انقلاب در اصفهان از جمله جایگاه آیتالله طاهری را روشنتر کند.
6- کتاب سه جلدی «انقلاب اسلامی در استان اصفهان به روایت اسناد ساواک» از جمله کتابهای تاریخیاي است که با اسناد و مدارک زیاد، نقش آیتالله طاهری را در گسترش روح انقلابی در اصفهان، منعکس کرده است. این کتاب هزارو900صفحهای (دوره سه جلدی) بخشی از اسناد انقلاب اسلامی در اصفهان را نشان میدهد. امید است که فرزندان آیتالله طاهری با اخذ پرونده آن مرحوم از وزارت اطلاعات و تدوین و انتشار کلیه اوراق آن، به زندهکردن تاریخ انقلاب اسلامی در اصفهان که توجه چندانی به آن نشده است، اهتمام ورزند.
اگر بخواهم به سایر کتابهای منتشره پیرامون انقلاب اسلامی در اصفهان، اشاره داشته باشم، حد این نوشته را از یک یادداشت که در بزرگداشت مقام متعالی حضرت آیتالله طاهری اصفهانی است، خارج میکند، پس ضمن درخواست از فرزندان، شاگردان و دوستان و دوستداران آیتالله مجاهد و شجاع سفر کرده، مبنی بر معرفی بیشتر و کاملتر آن حضرت و آثار علمی پر برکتش، این یادداشت را به پایان میبرم و فرصت بیشتری را برای کار بیشتر در موضوع مورد نظر از خدای بزرگ طلب میکنم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.