تکسوار انقلاب، یکهتاز جنگ
زهرا محمدی
عبای بلند روشنگریاش همچون چتری سپید بر پهنه شهر اصفهان گستره انداخته و پیر و جوان شهر را زیر این چتر جا میداد. چه در سالهای 51، 52 که آغازگر منبرهای آتشین در مسجد مصری (واقع در خیابان طوقچی اصفهان) بود و چه زمانی که در مهاباد دوران تبعید را میگذراند و امر کرده بود به شهربانی مهاباد که اگر با میهمانان اصفهانیاش بدرفتاری شود، مهاباد را همچون اصفهان میکند. آیتالله جلالالدین طاهری در روشنگری مردم اصفهان، نقشی بیبدیل داشت. از اینرو شاید بتوان زندگی این پیر مبارز را به سه زمان پیش از انقلاب، دوران جنگ و پس از جنگ دستهبندی کرد. منبرهایش آتشین بود و راه روشنگری را بر مردم اصفهان باز میکرد و شیفتگان امامخمینی (ره) را هر روز بیشتر از گذشته، به مسجد اعظم (واقع در خیابان حسینآباد) میکشاند و کوچههای ظلم و تعدی را بر ساواک، بنبست میکرد. شکست این بنبستها راهی جز ممنوعالمنبر کردن و تبعید آیتالله طاهری نداشت. آیتالله عباسعلی روحانی از سرشناسترین شاگردان آیتالله طاهری در کتاب در دست چاپ تاریخ انقلاب در اصفهان (نوشته حسین نصر) نقل میکند: روزی آیتالله جایی رفته بودند و نشسته بودند و بلندگو را آورده بودند پایین (روی منبر نرفته بودند) ساواک به ایشان گفته بودند چرا منبر رفتهاید؟ آیتالله طاهری پاسخ دادند «من منبر نرفتهام و شما نگفتید که نشسته هم صحبت نکنم.» از این سخنان، ساواک عصبانی شده و عمامه ایشان را برداشته و پرت کرده بودند و محاسن ایشان را گرفته و 30 بار سر ایشان را زده بودند به دیوار بتنی تا ایشان از حال رفته بودند. هربار، تبعید آیتالله طاهری با خشم و اعتراض گسترده مردم اصفهان مواجه بود. اصفهانیها در هربار تبعید خطشکن انقلاب، پناهگاهی جز منزل آیتالله خادمی نمییافتند و آنجا خواستار آزادی پرچمدار مبارزشان میشدند. نخستین بار که آیتالله طاهری از تبعید بازگشت، استقبال بینظیری از او شد که در تاریخ ماندگار ماند همچون تشییعجنازهاش. از پلیسراه قم-اصفهان تا دروازه تهران، زن، مرد، پیر و جوان آمده بودند تا پیر فرزانهشان را دوباره در منبرهای روشنگری فراخوانند. نیازی به این فراخوان نبود، حاجآقاجلال قول داده بودند نمازجمعه در مصلا سخنرانی کنند. نمازجمعه باشکوهی که ساواک را ذوب کرد و آیتالله طاهری را شب به نیمه نرسیده زندانی. اینزمان بود که نام اصفهان را در تاریخ ثبت کرد. مردم صبحگاهان در حسینآباد به اعتراض ایستادند و در برابر گاز اشکآور و تیراندازیها مقاومت کردند و شهید دادند. این مقاومت ادامه داشت تا پنجم رمضان معروف. ایشان همانطور که در روشنگری مردم تکسوار انقلاب بودند یکهتاز جبهههای جنگ نیز بودند. انقلاب که شد نام پنجنفر برای ترور در دست منافقین بود. «دستغیب»، «صدوقی»، «مدنی» و «اشرفیاصفهانی» ندای حق را لبیک گفتند اما شهادت نصیب آیتالله طاهری نشد. سپاه پاسداران محافظانی را برای ایشان برگزید. یکی از آنها آخوندزاده بود. جوانی که از 19-18سالگی خود را پای منبرهای آیتالله طاهری گذرانده بود و هشتسال همگام با آیتالله طاهری وارد جبهههای جنگ شد. او از روحیات خطشکن آیتالله طاهری و رابطهاش با حاجحسین خرازی اینگونه میگوید: حاجحسین خرازی و شهید بابایی علاقه خاصی به آیتالله طاهری داشتند و هرموقع شهید خرازی به مشکلی برخورد میکرد، آیتالله به او آرامش میداد. در یکی از عملیاتها، بچههای لشکر امامحسین (ع) گفته بودند زمانی به طرف اروند میرویم که آیتالله طاهری را ببینیم. وقتی ایشان شنیدند برای وداع و دادن قوت قلب به بچهها آماده شدند. ما نمیگذاشتیم بروند چون منطقه را نمیشناختیم و خطرناک بود، اما سرانجام با اصرار آیتالله طاهری و با تانک نفربر شهید خرازی ایشان را پیش بچهها بردیم و ایشان 150نفر را یکییکی از زیر قرآن رد کرد و به آنها گفت «امیدوار باشید، خدا پشت و پناه شماست.» حاجآقا طاهری هشتسال در طلب شهادت جبهه جنگ را طی کرد. در هیچ عملیاتی محافظانشان نمیتوانستند ایشان را قانع کنند که به جلو نرود. آخوندزاده از عملیات جزیره مجنون میگوید: آن زمانی که محافظان به سردار محسن رضایی خبر میرسانند، آیتالله طاهری عزمش را جزم کرده که به جزیره مجنون برود و کسی جلودارش نیست، او سردار رحیم صفوی را مامور میکند تا مانع رفتن آیتالله طاهری شود و به او میگوید: تو اصفهانی هستی پس میتوانی این پیر اصفهانیها را راضی کنی و رحیم صفوی وقتی پیش آیتالله طاهری میآید تنها یک جمله میگوید: «ما از نظر نظامی به شما اجازه نمیدهیم به جزیره مجنون بروید اما از نظر شرعی خود میدانید.» آیتالله طاهری پس از جنگ، آرام نگرفت. به محض ورود به مدرسه صدر از رییس وقت سازمان میراث فرهنگی اصفهان خواستند بازسازیها را شروع و مدرسه صدر را دوطبقه کنند. اقدامی ماندگار که آیتالله مظاهری همزمان با وفات ایشان در آغاز درس خارج فقه خود به آن اشاره کرد و گفت: «آقای طاهری به انقلاب و حوزه اصفهان و به این مدرسه علمیه، حق دارد. ایشان برای اصفهان خیلی کار کردند. همین مدرسهای که ما الان در آن مباحثه میکنیم، مرهون زحمات ایشان است و بالاخره مدرسه صدر را ایشان احیا و آباد کردند.» آیتالله طاهری تاکید بسیاری به ساخت مصلای اصفهان داشت و وقتی بتن مصلا را ریختند گفت: «عمر من کفاف نمیدهد اینجا نماز بخوانم.»
هرچند اینگونه شد و آیتالله در مسجد تازهساز مصلای اصفهان نماز نخواند اما حضور باشکوه مردم در تشییع پیکرش در گلستان شهدا، سومین رویداد مهم پس از قیام تاریخی پنجم رمضان مردم اصفهان و حضور ایشان در کنار رزمندگان اصفهانی در جبههها بود که ایشان به همراه اصفهانیهای همگام با خود در تاریخ این شهر ثبت کردند.
عبای بلند روشنگریاش همچون چتری سپید بر پهنه شهر اصفهان گستره انداخته و پیر و جوان شهر را زیر این چتر جا میداد. چه در سالهای 51، 52 که آغازگر منبرهای آتشین در مسجد مصری (واقع در خیابان طوقچی اصفهان) بود و چه زمانی که در مهاباد دوران تبعید را میگذراند و امر کرده بود به شهربانی مهاباد که اگر با میهمانان اصفهانیاش بدرفتاری شود، مهاباد را همچون اصفهان میکند. آیتالله جلالالدین طاهری در روشنگری مردم اصفهان، نقشی بیبدیل داشت. از اینرو شاید بتوان زندگی این پیر مبارز را به سه زمان پیش از انقلاب، دوران جنگ و پس از جنگ دستهبندی کرد. منبرهایش آتشین بود و راه روشنگری را بر مردم اصفهان باز میکرد و شیفتگان امامخمینی (ره) را هر روز بیشتر از گذشته، به مسجد اعظم (واقع در خیابان حسینآباد) میکشاند و کوچههای ظلم و تعدی را بر ساواک، بنبست میکرد. شکست این بنبستها راهی جز ممنوعالمنبر کردن و تبعید آیتالله طاهری نداشت. آیتالله عباسعلی روحانی از سرشناسترین شاگردان آیتالله طاهری در کتاب در دست چاپ تاریخ انقلاب در اصفهان (نوشته حسین نصر) نقل میکند: روزی آیتالله جایی رفته بودند و نشسته بودند و بلندگو را آورده بودند پایین (روی منبر نرفته بودند) ساواک به ایشان گفته بودند چرا منبر رفتهاید؟ آیتالله طاهری پاسخ دادند «من منبر نرفتهام و شما نگفتید که نشسته هم صحبت نکنم.» از این سخنان، ساواک عصبانی شده و عمامه ایشان را برداشته و پرت کرده بودند و محاسن ایشان را گرفته و 30 بار سر ایشان را زده بودند به دیوار بتنی تا ایشان از حال رفته بودند. هربار، تبعید آیتالله طاهری با خشم و اعتراض گسترده مردم اصفهان مواجه بود. اصفهانیها در هربار تبعید خطشکن انقلاب، پناهگاهی جز منزل آیتالله خادمی نمییافتند و آنجا خواستار آزادی پرچمدار مبارزشان میشدند. نخستین بار که آیتالله طاهری از تبعید بازگشت، استقبال بینظیری از او شد که در تاریخ ماندگار ماند همچون تشییعجنازهاش. از پلیسراه قم-اصفهان تا دروازه تهران، زن، مرد، پیر و جوان آمده بودند تا پیر فرزانهشان را دوباره در منبرهای روشنگری فراخوانند. نیازی به این فراخوان نبود، حاجآقاجلال قول داده بودند نمازجمعه در مصلا سخنرانی کنند. نمازجمعه باشکوهی که ساواک را ذوب کرد و آیتالله طاهری را شب به نیمه نرسیده زندانی. اینزمان بود که نام اصفهان را در تاریخ ثبت کرد. مردم صبحگاهان در حسینآباد به اعتراض ایستادند و در برابر گاز اشکآور و تیراندازیها مقاومت کردند و شهید دادند. این مقاومت ادامه داشت تا پنجم رمضان معروف. ایشان همانطور که در روشنگری مردم تکسوار انقلاب بودند یکهتاز جبهههای جنگ نیز بودند. انقلاب که شد نام پنجنفر برای ترور در دست منافقین بود. «دستغیب»، «صدوقی»، «مدنی» و «اشرفیاصفهانی» ندای حق را لبیک گفتند اما شهادت نصیب آیتالله طاهری نشد. سپاه پاسداران محافظانی را برای ایشان برگزید. یکی از آنها آخوندزاده بود. جوانی که از 19-18سالگی خود را پای منبرهای آیتالله طاهری گذرانده بود و هشتسال همگام با آیتالله طاهری وارد جبهههای جنگ شد. او از روحیات خطشکن آیتالله طاهری و رابطهاش با حاجحسین خرازی اینگونه میگوید: حاجحسین خرازی و شهید بابایی علاقه خاصی به آیتالله طاهری داشتند و هرموقع شهید خرازی به مشکلی برخورد میکرد، آیتالله به او آرامش میداد. در یکی از عملیاتها، بچههای لشکر امامحسین (ع) گفته بودند زمانی به طرف اروند میرویم که آیتالله طاهری را ببینیم. وقتی ایشان شنیدند برای وداع و دادن قوت قلب به بچهها آماده شدند. ما نمیگذاشتیم بروند چون منطقه را نمیشناختیم و خطرناک بود، اما سرانجام با اصرار آیتالله طاهری و با تانک نفربر شهید خرازی ایشان را پیش بچهها بردیم و ایشان 150نفر را یکییکی از زیر قرآن رد کرد و به آنها گفت «امیدوار باشید، خدا پشت و پناه شماست.» حاجآقا طاهری هشتسال در طلب شهادت جبهه جنگ را طی کرد. در هیچ عملیاتی محافظانشان نمیتوانستند ایشان را قانع کنند که به جلو نرود. آخوندزاده از عملیات جزیره مجنون میگوید: آن زمانی که محافظان به سردار محسن رضایی خبر میرسانند، آیتالله طاهری عزمش را جزم کرده که به جزیره مجنون برود و کسی جلودارش نیست، او سردار رحیم صفوی را مامور میکند تا مانع رفتن آیتالله طاهری شود و به او میگوید: تو اصفهانی هستی پس میتوانی این پیر اصفهانیها را راضی کنی و رحیم صفوی وقتی پیش آیتالله طاهری میآید تنها یک جمله میگوید: «ما از نظر نظامی به شما اجازه نمیدهیم به جزیره مجنون بروید اما از نظر شرعی خود میدانید.» آیتالله طاهری پس از جنگ، آرام نگرفت. به محض ورود به مدرسه صدر از رییس وقت سازمان میراث فرهنگی اصفهان خواستند بازسازیها را شروع و مدرسه صدر را دوطبقه کنند. اقدامی ماندگار که آیتالله مظاهری همزمان با وفات ایشان در آغاز درس خارج فقه خود به آن اشاره کرد و گفت: «آقای طاهری به انقلاب و حوزه اصفهان و به این مدرسه علمیه، حق دارد. ایشان برای اصفهان خیلی کار کردند. همین مدرسهای که ما الان در آن مباحثه میکنیم، مرهون زحمات ایشان است و بالاخره مدرسه صدر را ایشان احیا و آباد کردند.» آیتالله طاهری تاکید بسیاری به ساخت مصلای اصفهان داشت و وقتی بتن مصلا را ریختند گفت: «عمر من کفاف نمیدهد اینجا نماز بخوانم.»
هرچند اینگونه شد و آیتالله در مسجد تازهساز مصلای اصفهان نماز نخواند اما حضور باشکوه مردم در تشییع پیکرش در گلستان شهدا، سومین رویداد مهم پس از قیام تاریخی پنجم رمضان مردم اصفهان و حضور ایشان در کنار رزمندگان اصفهانی در جبههها بود که ایشان به همراه اصفهانیهای همگام با خود در تاریخ این شهر ثبت کردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.