|

سال 92 سال جدایی یا زایش؟

عباس عبدی

پدیده‌های ناشی از روندهای سیاسی را می‌توان به زایمان کودک تشبیه کرد. نطفه‌ای که در زمان معینی در رحمِ سیاست منعقد می‌شود، اگرچه وجود دارد و حتی آثار و عوارض آن را در فرد حامله می‌توان دید، از حذف قاعدگی تا بروز ویار و نیز تقاضا برای مواد غذایی بیشتر و کم‌کم هم برآمدگی شکم مشهود می‌شود، ولی اینها برای کسانی قابل دیدن است که از نزدیک پیگیر وضعیت فرد حامله هستند و کسانی که او را از دور می‌بینند، فقط وقتی که به زمان وضع حمل و زایمان نزدیک می‌شویم، از مساله آگاه می‌شوند. حتی دیده شدن این وضع را هم برای افراد غریبه می‌توان با ترفندهایی به تاخیر انداخت. تنها فرقی که زایمان سیاسی با زایمان عادی دارد این است که زمان زایمان از پیش تعیین شده یا حداقل قابل پیش‌بینی نیست، زیرا متغیر‌های زیادی بر آن تاثیر می‌گذارند. با این وجود به‌نظر می‌رسد که سال 1392، موعد مقرر برای یک وضع حمل جدید است که البته نوزاد آن ناخواسته است ولی چون بیش از حد بزرگ شده و زن زائو را از ریخت و توانایی انداخته است، چاره‌ای جز زایمان یا سقط جنین نمانده. حتی می‌توان گفت زودتر از موعد هم متولد نمی‌شود، چرا که تا حدی هم دیر شده و بقای بیش از این در رحمِ این مادر سیاست، مصلحت هم هست.
حمایت اصولگرایان از جریان دولت در سال 1384 و به‌طور مشخص در سال 1388، بیش از آنکه ایجابی و خودخواسته باشد، سلبی و از روی ناچاری و در دشمنی با اصلاح‌طلبان بود و این نکته‌ای است که جریان دولت هم به آن آگاهی داشت. می‌توان گفت که اگر اصلاح‌طلبان در سال 1388، شیوه دیگری را برای حضور انتخاباتی خود پیش می‌گرفتند، سیر قضایا به کلی دگرگون می‌شد ولی چون در هر دو مورد، آنان اسب خود را برای پیروزی قاطع زین کردند، مانع از آن شدند که این نطفه منعقد شده به اندازه‌ای بزرگ شود که چاره‌ای جز خروج از رحمِ مادر سیاست را نداشته باشد. ولی به‌نظر نمی‌رسد که این رحم بیش از این توان تحمل چنین فرزندی را درون خود داشته باشد و به ناچار باید در سال‌92 آن را بر زمین بگذارد.
سال 91 با یک اتفاق مهم آغاز شد. جریان دولت به خوبی متوجه شد که اجازه حضور موثر در مجلس را به دست نیاورده است، از این‌رو امید در اختیار داشتن این قوه زایل شد. به همین دلیل دو اقدام موازی و مکمل را پیش گرفت؛ از یک سو تمام توان و نیروی خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری بسیج کرد و از سوی دیگر کوشید که مجلس و قدرت آن را در برابر دولت به چالش بکشد که نهایت آن در جلسه استیضاح وزیر کار دیده شد و از آن پس نیز ادامه یافت.
در این میان گوشه‌چشمی هم به دستگاه قضایی داشت تا با به چالش کشیدن آن مسیر خود را هموار کند و به‌نظر می‌رسد که دولت در هر دو مورد موفق بوده است. در کنار این سیاست چالشی، دولت در پی زمینه‌سازی برای انتخابات سال 92 است تا صلاحیت نامزد خاص خود را گرفته و کماکان قدرت اجرایی را در دست داشته باشد.
علت هم روشن است، از یک سو جذابیت کسب و حفظ قدرت و دستاوردهای آن است، از سوی دیگر به نظر می‌رسد که به دلیل مواجهه سنگینی که در این مدت با دو قوه دیگر داشته‌اند، پس از انتخابات اگر نامزد مورد نظرشان در مصدر امور قرار نگیرد، باید آماده دریافت هجمه سنگینی علیه گروه خود باشند. به همین دلیل تمامی اقدامات دولت در این دو سال اخیر را فقط معطوف به انتخابات سال 92 می‌توان فهم و درک کرد.
اتفاق مهم دیگری که در سال 91 رخ داد در حوزه اقتصاد بود. سقوط ارزش ریال و کاهش قدرت خرید مردم، در عرصه سیاست نیز بازتاب داشت و دو گروه اصولگرایان دولتی و غیر آنان را بیش از پیش در برابر هم قرار داد و غیردولتی‌ها کوشیدند که مسوولیت این وضع را متوجه دولت کنند و خرج خود را از آنان جدا کنند. در ادامه این روند و در جریان کشف و رسیدگی به پرونده سه‌هزارمیلیاردی و پرونده بیمه ایران نیز رخ داد که شکاف دو طرف را بیشتر کرد ولی دولت نیز بیکار ننشست و با پرتاپ کردن اتهام فساد به کاپیتان‌های تیم‌های مقابل، روابط میان طرفین را به نحو غیرقابل‌برگشتی، دو قطبی و سازش‌ناپذیر کرد. در این سال معلوم شد که جناح دولت حتی اصرار به فاصله‌گیری از روحانیت هم دارد، به این منظور یکی از اقدامات انتقاد بر انگيز خود را در جریان پیام تسلیت برای مرگ چاوز و نحوه حضور در مراسم تشییع جنازه وی به نمايش گذاشت.
بدون تردید رییس دولت معنای رفتار و کردار خود را می‌داند و آگاهانه در این راه گام برمی‌دارد و به‌نظر می‌رسد که برنامه سیاسی دولت در سال 92 بر چند محور زیر متمرکز شده است. به‌ویژه آنکه در غیاب اصلاح‌طلبان که نتوانسته‌اند خط‌مشی سیاسی قابل‌درکی را اتخاذ کنند و به طبع حضور موثری را در انتخابات تجربه کنند، محورهای زیر برای بسیج آرای انتخاباتی گروه دولت قابل تصور است. بسیجی که منجر به تشدید شکاف‌ها شده و در نهایت به جدا شدن این کودک از دل اصولگرایان منجر خواهد شد. هرچند پیش‌بینی درباره ویژگی‌های جسمی و روانی و چگونگی علایم حیاتی این کودک به دنیا آمده را به فرصتی دیگر باید موکول کرد.
* اولین محور تاکید بر پرداخت یارانه‌ها و اضافه کردن آن حتی تا حد پنج برابر مقدار کنونی است. مجلسی‌ها گمان می‌کنند که با ممنوع کردن این کار برای بهار سال 92 می‌توانند این سیاست را خنثی کنند، در حالی که این ممنوعیت دست دولتی‌ها را برای وعده دادن در این‌باره هموارتر می‌کند. روشن است که ترساندن مردم از قطع یارانه‌ها نیز محور فرعی دیگر در این زمینه است.
* فاصله‌گیری از الیگارشی موجود و گروه خود را تافته جدابافته‌ای از صاحب‌منصبان حکومتی معرفی کردن و نیز استفاده از برچسب فساد علیه نامزدهای الیگارشی که این برچسب جذابیت‌های فراوانی برای مردم دارد. این سیاست به معنای فاصله‌گیری از مجموعه نیروهای انقلاب در سه دهه گذشته نیز هست.
* در صورت کسب صلاحیت نامزد موردنظر خود، شعاری محوری را در سیاست خارجی مطرح خواهند کرد که نزد مردم به معنای صلح و سازش با غرب و آمریکا تلقی خواهد شد و از آنجا که دولت با زبان قدرت سخن گفته و رفتار خواهد کرد، عملی بودن این شعار نیز مورد پذیرش افکار عمومی قرار خواهد گرفت.
* تاکید بر ایران‌گرایی و مطالبات اجتماعی طبقه متوسط، محور دیگر این گروه پس از تایید نامزد موردنظرش خواهد بود و با توجه به این محورها، انتخاب نامزد خود را قطعی تلقی خواهند کرد ولی مشکل اساسی از اینجا آغاز خواهد شد که اگر این نامزد تایید صلاحیت نشود و این ظرف عسل که نقشه‌ها برای آن کشیده شده، به یک‌باره به زمین افتاده و بشکند، دولت چه واکنشی نشان خواهد داد؟ این همان نکته‌ای است که گمانه‌زنی درباره آن سخت است و ممکن است جشن زایمان این کودک را به یک تراژدی تبدیل کند.
پدیده‌های ناشی از روندهای سیاسی را می‌توان به زایمان کودک تشبیه کرد. نطفه‌ای که در زمان معینی در رحمِ سیاست منعقد می‌شود، اگرچه وجود دارد و حتی آثار و عوارض آن را در فرد حامله می‌توان دید، از حذف قاعدگی تا بروز ویار و نیز تقاضا برای مواد غذایی بیشتر و کم‌کم هم برآمدگی شکم مشهود می‌شود، ولی اینها برای کسانی قابل دیدن است که از نزدیک پیگیر وضعیت فرد حامله هستند و کسانی که او را از دور می‌بینند، فقط وقتی که به زمان وضع حمل و زایمان نزدیک می‌شویم، از مساله آگاه می‌شوند. حتی دیده شدن این وضع را هم برای افراد غریبه می‌توان با ترفندهایی به تاخیر انداخت. تنها فرقی که زایمان سیاسی با زایمان عادی دارد این است که زمان زایمان از پیش تعیین شده یا حداقل قابل پیش‌بینی نیست، زیرا متغیر‌های زیادی بر آن تاثیر می‌گذارند. با این وجود به‌نظر می‌رسد که سال 1392، موعد مقرر برای یک وضع حمل جدید است که البته نوزاد آن ناخواسته است ولی چون بیش از حد بزرگ شده و زن زائو را از ریخت و توانایی انداخته است، چاره‌ای جز زایمان یا سقط جنین نمانده. حتی می‌توان گفت زودتر از موعد هم متولد نمی‌شود، چرا که تا حدی هم دیر شده و بقای بیش از این در رحمِ این مادر سیاست، مصلحت هم هست.
حمایت اصولگرایان از جریان دولت در سال 1384 و به‌طور مشخص در سال 1388، بیش از آنکه ایجابی و خودخواسته باشد، سلبی و از روی ناچاری و در دشمنی با اصلاح‌طلبان بود و این نکته‌ای است که جریان دولت هم به آن آگاهی داشت. می‌توان گفت که اگر اصلاح‌طلبان در سال 1388، شیوه دیگری را برای حضور انتخاباتی خود پیش می‌گرفتند، سیر قضایا به کلی دگرگون می‌شد ولی چون در هر دو مورد، آنان اسب خود را برای پیروزی قاطع زین کردند، مانع از آن شدند که این نطفه منعقد شده به اندازه‌ای بزرگ شود که چاره‌ای جز خروج از رحمِ مادر سیاست را نداشته باشد. ولی به‌نظر نمی‌رسد که این رحم بیش از این توان تحمل چنین فرزندی را درون خود داشته باشد و به ناچار باید در سال‌92 آن را بر زمین بگذارد.
سال 91 با یک اتفاق مهم آغاز شد. جریان دولت به خوبی متوجه شد که اجازه حضور موثر در مجلس را به دست نیاورده است، از این‌رو امید در اختیار داشتن این قوه زایل شد. به همین دلیل دو اقدام موازی و مکمل را پیش گرفت؛ از یک سو تمام توان و نیروی خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری بسیج کرد و از سوی دیگر کوشید که مجلس و قدرت آن را در برابر دولت به چالش بکشد که نهایت آن در جلسه استیضاح وزیر کار دیده شد و از آن پس نیز ادامه یافت.
در این میان گوشه‌چشمی هم به دستگاه قضایی داشت تا با به چالش کشیدن آن مسیر خود را هموار کند و به‌نظر می‌رسد که دولت در هر دو مورد موفق بوده است. در کنار این سیاست چالشی، دولت در پی زمینه‌سازی برای انتخابات سال 92 است تا صلاحیت نامزد خاص خود را گرفته و کماکان قدرت اجرایی را در دست داشته باشد.
علت هم روشن است، از یک سو جذابیت کسب و حفظ قدرت و دستاوردهای آن است، از سوی دیگر به نظر می‌رسد که به دلیل مواجهه سنگینی که در این مدت با دو قوه دیگر داشته‌اند، پس از انتخابات اگر نامزد مورد نظرشان در مصدر امور قرار نگیرد، باید آماده دریافت هجمه سنگینی علیه گروه خود باشند. به همین دلیل تمامی اقدامات دولت در این دو سال اخیر را فقط معطوف به انتخابات سال 92 می‌توان فهم و درک کرد.
اتفاق مهم دیگری که در سال 91 رخ داد در حوزه اقتصاد بود. سقوط ارزش ریال و کاهش قدرت خرید مردم، در عرصه سیاست نیز بازتاب داشت و دو گروه اصولگرایان دولتی و غیر آنان را بیش از پیش در برابر هم قرار داد و غیردولتی‌ها کوشیدند که مسوولیت این وضع را متوجه دولت کنند و خرج خود را از آنان جدا کنند. در ادامه این روند و در جریان کشف و رسیدگی به پرونده سه‌هزارمیلیاردی و پرونده بیمه ایران نیز رخ داد که شکاف دو طرف را بیشتر کرد ولی دولت نیز بیکار ننشست و با پرتاپ کردن اتهام فساد به کاپیتان‌های تیم‌های مقابل، روابط میان طرفین را به نحو غیرقابل‌برگشتی، دو قطبی و سازش‌ناپذیر کرد. در این سال معلوم شد که جناح دولت حتی اصرار به فاصله‌گیری از روحانیت هم دارد، به این منظور یکی از اقدامات انتقاد بر انگيز خود را در جریان پیام تسلیت برای مرگ چاوز و نحوه حضور در مراسم تشییع جنازه وی به نمايش گذاشت.
بدون تردید رییس دولت معنای رفتار و کردار خود را می‌داند و آگاهانه در این راه گام برمی‌دارد و به‌نظر می‌رسد که برنامه سیاسی دولت در سال 92 بر چند محور زیر متمرکز شده است. به‌ویژه آنکه در غیاب اصلاح‌طلبان که نتوانسته‌اند خط‌مشی سیاسی قابل‌درکی را اتخاذ کنند و به طبع حضور موثری را در انتخابات تجربه کنند، محورهای زیر برای بسیج آرای انتخاباتی گروه دولت قابل تصور است. بسیجی که منجر به تشدید شکاف‌ها شده و در نهایت به جدا شدن این کودک از دل اصولگرایان منجر خواهد شد. هرچند پیش‌بینی درباره ویژگی‌های جسمی و روانی و چگونگی علایم حیاتی این کودک به دنیا آمده را به فرصتی دیگر باید موکول کرد.
* اولین محور تاکید بر پرداخت یارانه‌ها و اضافه کردن آن حتی تا حد پنج برابر مقدار کنونی است. مجلسی‌ها گمان می‌کنند که با ممنوع کردن این کار برای بهار سال 92 می‌توانند این سیاست را خنثی کنند، در حالی که این ممنوعیت دست دولتی‌ها را برای وعده دادن در این‌باره هموارتر می‌کند. روشن است که ترساندن مردم از قطع یارانه‌ها نیز محور فرعی دیگر در این زمینه است.
* فاصله‌گیری از الیگارشی موجود و گروه خود را تافته جدابافته‌ای از صاحب‌منصبان حکومتی معرفی کردن و نیز استفاده از برچسب فساد علیه نامزدهای الیگارشی که این برچسب جذابیت‌های فراوانی برای مردم دارد. این سیاست به معنای فاصله‌گیری از مجموعه نیروهای انقلاب در سه دهه گذشته نیز هست.
* در صورت کسب صلاحیت نامزد موردنظر خود، شعاری محوری را در سیاست خارجی مطرح خواهند کرد که نزد مردم به معنای صلح و سازش با غرب و آمریکا تلقی خواهد شد و از آنجا که دولت با زبان قدرت سخن گفته و رفتار خواهد کرد، عملی بودن این شعار نیز مورد پذیرش افکار عمومی قرار خواهد گرفت.
* تاکید بر ایران‌گرایی و مطالبات اجتماعی طبقه متوسط، محور دیگر این گروه پس از تایید نامزد موردنظرش خواهد بود و با توجه به این محورها، انتخاب نامزد خود را قطعی تلقی خواهند کرد ولی مشکل اساسی از اینجا آغاز خواهد شد که اگر این نامزد تایید صلاحیت نشود و این ظرف عسل که نقشه‌ها برای آن کشیده شده، به یک‌باره به زمین افتاده و بشکند، دولت چه واکنشی نشان خواهد داد؟ این همان نکته‌ای است که گمانه‌زنی درباره آن سخت است و ممکن است جشن زایمان این کودک را به یک تراژدی تبدیل کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.