|

از «روبسپیر» تا «چارلتون هستون»

بونوا برویل

١٤ دسامبر ٢٠١٢، در یک مدرسه ابتدایی در شهر نیوتاون (ایالت کنکتیکات آمریکا)، مردی با سلاح جنگی ٢٦ نفر را که ٢٠ نفر از آنها خردسال بودند به قتل رساند. از ابتدای سال ٢٠١٢ این هفدهمین قتل‌عام در ایالات متحده است. رییس‌جمهور باراک اوباما اعلام کرد «باید به این تراژدی‌ها پایان بخشید» و همزمان تشکیل کمیسیونی جهت کنترل سلاح‌های گرم را به اطلاع رساند. چندی بعد فروش اسلحه در ایالت تنسی از حدنصاب تاریخی آن بالاتر رفت. در پنج ایالت انبار‌های فروشگاه والمارت از سلاح نیمه‌خودکار خالی شد و لابی
پر قدرت سلاح گرم؛ National Rifle Association، صد هزار عضو جدید گرفت (در مجموع این انجمن سه‌میلیون و 300هزار عضو دارد که چارلتون هستون معروف‌ترین آنهاست).
روز ١٦ ژانویه ٢٠١٣، آقای اوباما موازین پیشنهادی کمیسیون را اعلام کرد (منع استفاده از سلاح جنگی و سلاح‌هایی که ظرفیت خشاب بالایی دارند و...). بلافاصله سهام غول‌های فروشنده اسلحه در بورس نیویورک سر به فلک کشید: Sterum Roger & Co + 5/6درصد + ;6/5درصد برای
Smith & Wesson. قبل از آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری رییس هیات‌مدیره شرکت Sterum Roger & Co آقای Michael O. Fifer گفته بود: «اگر نظر افرادی که در صنایع اسلحه‌سازی دست‌اندرکارند را بخواهید، نیمی از آنها مخالف انتخاب مجدد آقای اوباما هستند. اما در خفا به او رای می‌دهند.»١ رییس‌جمهور دموکرات ایالات متحده که خواهان کنترل سلاح گرم است «متحد بالقوه» حامیان باروت و فشنگ است: در آمریکا وحشت از قدغن شدن سلاح گرم، فروش آن را بالا می‌برد و تهدید به کنترل آن موجب صعود سود فروشندگان اسلحه است. این تناقض ناشی از تعبیر زیرکانه از بند دوم قانون اساسی آمریکا (١٧٨٧) است، به محض آنکه موج عواطف مردمی به دنبال یک کشتار علیه سلاح گرم اوج می‌گیرد، موافقان سلاح گرم بالای منبر می‌روند که پدران بنیانگذار این مملکت می‌خواستند که هر شهروند دارای حق «تملک و به همراه داشتن سلاح» باشد؛ هیچ دولتی نیز حق محدود کردن این آزادی بنیادین را ندارد. اما به راستی چرا پدران ملت این حق را در قانون اساسی وارد کردند؟ آیا آنان نگران حق آزادی شکار برای نسل‌های آتی بودند؟ آیا در نظر داشتند که نقش دولت را در تامین امنیت شهروندان کم کنند؟
رسانه‌های خارجی معمولا این بند قانون اساسی را بزرگ می‌کنند و آن را غیرمتعارف و بیانگر عقب‌ماندگی جامعه آمریکا می‌دانند. گاه تصویر Redneck*‌های افراطی که اسلحه به دست شاخ و شانه می‌کشند را ارایه می‌دهند و گاه نیز پدر خانواده‌ای که بی‌جهت به همه چیز مظنون است و می‌خواهد از نزدیکانش دفاع کند. به این ترتیب حق داشتن سلاح گرم نماد فردگرایی مردم آمریکا می‌شود. آقای مارک الیویه فوژیل گوینده رادیو لوگزامبورگ RTL می‌گوید: «ما می‌دانیم که سلاح گرم در ایالات متحده خوفناک است.» کلود آسکولویچ روزنامه‌نگار، این پدیده را «عجین به ذات آمریکا» می‌داند چرا که «آمریکایی‌ها هنوز خود را دهاتیانی می‌دانند که علیه انگلیسی‌ها می‌جنگند» و تنها «روشنفکران روشن‌بین کرانه شرق ایالات متحده» از این امر مبرا هستند.
زهی خیال باطل! در قرن هجدهم، همین «روشنفکران روشن‌بین کرانه شرق ایالات متحده» حق برخورداری از سلاح گرم را در بند دوم اساسنامه گنجاندند. در آن زمان این عمل نه امری در چارچوب فرهنگ جامعه بود و نه فردگرایانه؛ بلکه سیاسی و رهایی‌بخش و در راستای سنتی دیرین می‌گنجید که امروز فراموش شده. طی قرن‌ها داشتن سلاح مترادف با آزادی بود: در دوران هانری اول (١١35-١١00) هنگامی که برده آزاد می‌شد شمشیری به او می‌دادند. در فرانسه نیز برده حق داشتن سلاح نداشت - بنا به ماده ١٥ قانون سیاه (١٦٨٥)- برده حق نداشت «هیچ‌گونه سلاح یا حتی چماق بزرگی داشته باشد و در صورت سرپیچی از این امر با شلاق و مصادره اموال مواجه می‌شد.» پدران بنیانگذار به هر شهروندی اجازه داشتن سلاح را دادند تا از حقی بنیادین دفاع کند: یعنی مقاومت در مقابل زور و استبداد یا هر دولتی که سعی داشته باشد تا از حدود اختیاراتی که قانون اساسی برایش تعریف کرده پا را فراتر نهد.
باز شناختن حق قیام، از جمله همراه با خشونت در اروپای قرن هفدهم توسط اسلاف پیشگامان عصر روشنایی مدون شد: جان لاک، فیلسوف انگلیسی در قرارداد حاکمیت مدنی می‌نویسد: «مردم بدون شورش و انتقاد در خفا، برخی اشتباهات مهم دولت‌هایشان و بسیاری از قوانین ناعادلانه را می‌بخشند اما چنانچه سوءاستفاده، بی‌قانونی و تقلب از حد بگذرد و به رویه‌ای بدل شود که از چشم مردم دور نماند، جان خلق از باری که بر دوشش فشار می‌آورد و استبداد حاکم به لبش می‌رسد و نباید تعجب کرد که به پا خیزد.»
این اندیشه از قرن‌ها و مرزها عبور کرد. در دوران انقلاب فرانسه ماکسیمیلین روبسپیر فراخوان داد تا «آهنگران بساط خود را در میادین عمومی پهن کنند و برای مسلح ساختن خلق اسلحه بسازند.»2 نزدیک یک قرن بعد هنگامی که دولت مستبد آدلف تییه تصمیم به مصادره 227 توپ متعلق به مردم پاریس که از محله بلویل تا مونپارناس مستقر شده بود گرفت، مردم قیام کردند و کمون پاریس را برقرار کردند. یک انقلابی از شهر ناربن چنین گفت: «اسلحه! هر شهروند حق دارد به‌مثابه تنها ضامن جدی و موثر حفظ حقوقش مسلح باشد.» این اعتقاد انقلابیون جمهوریخواه اسپانیایی در سال ١٩٣٦ نیز بود که از خارج سلاح خواستند تا علیه فرانکیست‌ها بجنگند، همچنین خواست نیرو‌های جنبش مقاومت در دوران جنگ دوم جهانی که در نظر داشتند مردم پاریس را مسلح کنند و نیز باور انقلابیون کوبا....3
در آمریکا این اندیشه از جانب اردوگاه نیرو‌های مترقی که درون دولت ادغام شده بود رها شد، سنت دوگانه سلاح «رهایی‌بخش» و «حق مقاومت» را این بار نیرو‌های محافظه‌کار در دستور خود قرار دادند. تنها آنها روح اصلی بند دو اساسنامه را مطرح می‌کنند. آندرو ناپولیتانو از شبکه فاکس‌نیوز چنین می‌گوید: «بند دو اساسنامه برای این نیست که به شما حق آن را بدهد که مثلا به یک آهو تیری شلیک کنید، بلکه برای حفظ حق نشانه رفتن به طرف یک فرد مستبد است چنانچه زمام امورتان را در دست گیرد.» در این بازار ملغمه و سوءاستفاده از مفاهیم، مدافعان سلاح گرم حتی به مارتین لوترکینگ که از هواداران نافرمانی مدنی غیرخشن بود نیز متوصل می‌شوند. لاری وارد، فعال مدافع بند دوم اساسنامه که «روز ارج‌گذاری به سلاح» را نیز برپا کرده است در نخستین همایش این روز، ١٩ ژانویه ٢٠١٣ در شبکه سی‌ان‌ان چنین گفت: «به نظر من این روز به میراث دکتر کینگ ارج می‌نهد. وی اگر هنوز زنده بود با این گفته من موافق می‌شد که هرگز برده‌داری مبحثی به این طول و درازی را در تاریخ ما به خود اختصاص نمی‌داد اگر آمریکایی - آفریقاییان از بدو تولد این مملکت از حق داشتن سلاح برخوردار بودند.»٤ آقای واین لاپییر، معاون مدیر انجمن هواداران سلاح National Rifle Association که حاضر هم نیست کرسی خود را رها کند به قتل‌عام یهودیان در اروپا اشاره دارد: «در آلمان، کنترل سلاح گرم موجب بروز شوا یا قتل‌عام یهودیان شد.»٥
پس هواداران مقررات‌گذاری در تجارت سلاح گرم بدون آنکه خود بدانند هوادار برده‌داری یا نازی‌ها هستند و حال که اساسنامه حق هر فرد می‌داند تا با داشتن اسلحه علیه استبداد مقاومت کند، هر آنکه در نظر داشته باشد این حق را محدود کند، به نوعی با مستبدان یکدست است. جان کلام، خلق باید مسلح شود تا از حق داشتن سلاح دفاع کند.
البته شهروندان آمریکا، در زمینه‌های دیگری نیز باید از میراث پدران بنیانگذار دفاع کنند. از زمان عملیات ١١ سپتامبر ٢٠٠١ دولت آنها، جاسوسی شهروندان بی‌گناه بدون اجازه رسمی، زندانی کردن بدون محاکمه مظنونان به تروریسم و کشتار خارج از کادر قانونی را جایز شمرده و حتی بدون تایید کنگره جنگ اعلام کرده است. با این اعمال بند‌های چهار، پنج، شش و هشت قانون اساسی را زیر پانهاده٦ بدون آنکه یکی از 300میلیون سلاح گرمی که در ایالات متحده در گردش است برای تقاضای احترام به قانون اساسی تیری در کرده باشد.
این واژه در ابتدا برای اشاره به ساکنان فقیر مناطق روستایی‌نشین استفاده می‌شد که بر اثر کار کردن در مزرعه‌ها برای ساعت‌های متمادی زیر تابش نور آفتاب، پشت گردن‌شان آفتاب‌سوخته و سرخ می‌شد. اما امروز بیشتر به مفهوم فردی با فرهنگ عامی سفیدپوستان ایالت‌های جنوبی به‌کار می‌رود.
1- Joshua Green, «Why the gun industry secretly loves Obama», Bloomberg Businessweek, New York, 1er septembre 2011.
٢- سخنرانی روبسپیر در انجمن دوستان آزادی و برابری ٨ می ١٧٩٣
Œuvres de Maximilien de Robespierre, Société des études robespierristes - Ecole pratique des hautes études, tome IX, Paris, 1957.
٣- ارنستو چه‌گوارا «خلق مسلح»
Ernesto Che Guevara, «Le peuple en armes», Partisan, novembre-décembre Disponible à l'adresse. 1961:
http://www.monde-diplomatique.fr/48714
4- Charles M. Blow, «Revolutionary Language», The New York Times, 11 janvier 2013.
5- Wayne LaPierre, Guns, Crime and Freedom, Regenery Publishing, Washington, DC, 1994.
6- Conor Friedersdorf, «The strangest conservative priority: prepping a"2nd amendment solution», The Atlantic, Washington, DC, janvier 2013.
١٤ دسامبر ٢٠١٢، در یک مدرسه ابتدایی در شهر نیوتاون (ایالت کنکتیکات آمریکا)، مردی با سلاح جنگی ٢٦ نفر را که ٢٠ نفر از آنها خردسال بودند به قتل رساند. از ابتدای سال ٢٠١٢ این هفدهمین قتل‌عام در ایالات متحده است. رییس‌جمهور باراک اوباما اعلام کرد «باید به این تراژدی‌ها پایان بخشید» و همزمان تشکیل کمیسیونی جهت کنترل سلاح‌های گرم را به اطلاع رساند. چندی بعد فروش اسلحه در ایالت تنسی از حدنصاب تاریخی آن بالاتر رفت. در پنج ایالت انبار‌های فروشگاه والمارت از سلاح نیمه‌خودکار خالی شد و لابی
پر قدرت سلاح گرم؛ National Rifle Association، صد هزار عضو جدید گرفت (در مجموع این انجمن سه‌میلیون و 300هزار عضو دارد که چارلتون هستون معروف‌ترین آنهاست).
روز ١٦ ژانویه ٢٠١٣، آقای اوباما موازین پیشنهادی کمیسیون را اعلام کرد (منع استفاده از سلاح جنگی و سلاح‌هایی که ظرفیت خشاب بالایی دارند و...). بلافاصله سهام غول‌های فروشنده اسلحه در بورس نیویورک سر به فلک کشید: Sterum Roger & Co + 5/6درصد + ;6/5درصد برای
Smith & Wesson. قبل از آخرین انتخابات ریاست‌جمهوری رییس هیات‌مدیره شرکت Sterum Roger & Co آقای Michael O. Fifer گفته بود: «اگر نظر افرادی که در صنایع اسلحه‌سازی دست‌اندرکارند را بخواهید، نیمی از آنها مخالف انتخاب مجدد آقای اوباما هستند. اما در خفا به او رای می‌دهند.»١ رییس‌جمهور دموکرات ایالات متحده که خواهان کنترل سلاح گرم است «متحد بالقوه» حامیان باروت و فشنگ است: در آمریکا وحشت از قدغن شدن سلاح گرم، فروش آن را بالا می‌برد و تهدید به کنترل آن موجب صعود سود فروشندگان اسلحه است. این تناقض ناشی از تعبیر زیرکانه از بند دوم قانون اساسی آمریکا (١٧٨٧) است، به محض آنکه موج عواطف مردمی به دنبال یک کشتار علیه سلاح گرم اوج می‌گیرد، موافقان سلاح گرم بالای منبر می‌روند که پدران بنیانگذار این مملکت می‌خواستند که هر شهروند دارای حق «تملک و به همراه داشتن سلاح» باشد؛ هیچ دولتی نیز حق محدود کردن این آزادی بنیادین را ندارد. اما به راستی چرا پدران ملت این حق را در قانون اساسی وارد کردند؟ آیا آنان نگران حق آزادی شکار برای نسل‌های آتی بودند؟ آیا در نظر داشتند که نقش دولت را در تامین امنیت شهروندان کم کنند؟
رسانه‌های خارجی معمولا این بند قانون اساسی را بزرگ می‌کنند و آن را غیرمتعارف و بیانگر عقب‌ماندگی جامعه آمریکا می‌دانند. گاه تصویر Redneck*‌های افراطی که اسلحه به دست شاخ و شانه می‌کشند را ارایه می‌دهند و گاه نیز پدر خانواده‌ای که بی‌جهت به همه چیز مظنون است و می‌خواهد از نزدیکانش دفاع کند. به این ترتیب حق داشتن سلاح گرم نماد فردگرایی مردم آمریکا می‌شود. آقای مارک الیویه فوژیل گوینده رادیو لوگزامبورگ RTL می‌گوید: «ما می‌دانیم که سلاح گرم در ایالات متحده خوفناک است.» کلود آسکولویچ روزنامه‌نگار، این پدیده را «عجین به ذات آمریکا» می‌داند چرا که «آمریکایی‌ها هنوز خود را دهاتیانی می‌دانند که علیه انگلیسی‌ها می‌جنگند» و تنها «روشنفکران روشن‌بین کرانه شرق ایالات متحده» از این امر مبرا هستند.
زهی خیال باطل! در قرن هجدهم، همین «روشنفکران روشن‌بین کرانه شرق ایالات متحده» حق برخورداری از سلاح گرم را در بند دوم اساسنامه گنجاندند. در آن زمان این عمل نه امری در چارچوب فرهنگ جامعه بود و نه فردگرایانه؛ بلکه سیاسی و رهایی‌بخش و در راستای سنتی دیرین می‌گنجید که امروز فراموش شده. طی قرن‌ها داشتن سلاح مترادف با آزادی بود: در دوران هانری اول (١١35-١١00) هنگامی که برده آزاد می‌شد شمشیری به او می‌دادند. در فرانسه نیز برده حق داشتن سلاح نداشت - بنا به ماده ١٥ قانون سیاه (١٦٨٥)- برده حق نداشت «هیچ‌گونه سلاح یا حتی چماق بزرگی داشته باشد و در صورت سرپیچی از این امر با شلاق و مصادره اموال مواجه می‌شد.» پدران بنیانگذار به هر شهروندی اجازه داشتن سلاح را دادند تا از حقی بنیادین دفاع کند: یعنی مقاومت در مقابل زور و استبداد یا هر دولتی که سعی داشته باشد تا از حدود اختیاراتی که قانون اساسی برایش تعریف کرده پا را فراتر نهد.
باز شناختن حق قیام، از جمله همراه با خشونت در اروپای قرن هفدهم توسط اسلاف پیشگامان عصر روشنایی مدون شد: جان لاک، فیلسوف انگلیسی در قرارداد حاکمیت مدنی می‌نویسد: «مردم بدون شورش و انتقاد در خفا، برخی اشتباهات مهم دولت‌هایشان و بسیاری از قوانین ناعادلانه را می‌بخشند اما چنانچه سوءاستفاده، بی‌قانونی و تقلب از حد بگذرد و به رویه‌ای بدل شود که از چشم مردم دور نماند، جان خلق از باری که بر دوشش فشار می‌آورد و استبداد حاکم به لبش می‌رسد و نباید تعجب کرد که به پا خیزد.»
این اندیشه از قرن‌ها و مرزها عبور کرد. در دوران انقلاب فرانسه ماکسیمیلین روبسپیر فراخوان داد تا «آهنگران بساط خود را در میادین عمومی پهن کنند و برای مسلح ساختن خلق اسلحه بسازند.»2 نزدیک یک قرن بعد هنگامی که دولت مستبد آدلف تییه تصمیم به مصادره 227 توپ متعلق به مردم پاریس که از محله بلویل تا مونپارناس مستقر شده بود گرفت، مردم قیام کردند و کمون پاریس را برقرار کردند. یک انقلابی از شهر ناربن چنین گفت: «اسلحه! هر شهروند حق دارد به‌مثابه تنها ضامن جدی و موثر حفظ حقوقش مسلح باشد.» این اعتقاد انقلابیون جمهوریخواه اسپانیایی در سال ١٩٣٦ نیز بود که از خارج سلاح خواستند تا علیه فرانکیست‌ها بجنگند، همچنین خواست نیرو‌های جنبش مقاومت در دوران جنگ دوم جهانی که در نظر داشتند مردم پاریس را مسلح کنند و نیز باور انقلابیون کوبا....3
در آمریکا این اندیشه از جانب اردوگاه نیرو‌های مترقی که درون دولت ادغام شده بود رها شد، سنت دوگانه سلاح «رهایی‌بخش» و «حق مقاومت» را این بار نیرو‌های محافظه‌کار در دستور خود قرار دادند. تنها آنها روح اصلی بند دو اساسنامه را مطرح می‌کنند. آندرو ناپولیتانو از شبکه فاکس‌نیوز چنین می‌گوید: «بند دو اساسنامه برای این نیست که به شما حق آن را بدهد که مثلا به یک آهو تیری شلیک کنید، بلکه برای حفظ حق نشانه رفتن به طرف یک فرد مستبد است چنانچه زمام امورتان را در دست گیرد.» در این بازار ملغمه و سوءاستفاده از مفاهیم، مدافعان سلاح گرم حتی به مارتین لوترکینگ که از هواداران نافرمانی مدنی غیرخشن بود نیز متوصل می‌شوند. لاری وارد، فعال مدافع بند دوم اساسنامه که «روز ارج‌گذاری به سلاح» را نیز برپا کرده است در نخستین همایش این روز، ١٩ ژانویه ٢٠١٣ در شبکه سی‌ان‌ان چنین گفت: «به نظر من این روز به میراث دکتر کینگ ارج می‌نهد. وی اگر هنوز زنده بود با این گفته من موافق می‌شد که هرگز برده‌داری مبحثی به این طول و درازی را در تاریخ ما به خود اختصاص نمی‌داد اگر آمریکایی - آفریقاییان از بدو تولد این مملکت از حق داشتن سلاح برخوردار بودند.»٤ آقای واین لاپییر، معاون مدیر انجمن هواداران سلاح National Rifle Association که حاضر هم نیست کرسی خود را رها کند به قتل‌عام یهودیان در اروپا اشاره دارد: «در آلمان، کنترل سلاح گرم موجب بروز شوا یا قتل‌عام یهودیان شد.»٥
پس هواداران مقررات‌گذاری در تجارت سلاح گرم بدون آنکه خود بدانند هوادار برده‌داری یا نازی‌ها هستند و حال که اساسنامه حق هر فرد می‌داند تا با داشتن اسلحه علیه استبداد مقاومت کند، هر آنکه در نظر داشته باشد این حق را محدود کند، به نوعی با مستبدان یکدست است. جان کلام، خلق باید مسلح شود تا از حق داشتن سلاح دفاع کند.
البته شهروندان آمریکا، در زمینه‌های دیگری نیز باید از میراث پدران بنیانگذار دفاع کنند. از زمان عملیات ١١ سپتامبر ٢٠٠١ دولت آنها، جاسوسی شهروندان بی‌گناه بدون اجازه رسمی، زندانی کردن بدون محاکمه مظنونان به تروریسم و کشتار خارج از کادر قانونی را جایز شمرده و حتی بدون تایید کنگره جنگ اعلام کرده است. با این اعمال بند‌های چهار، پنج، شش و هشت قانون اساسی را زیر پانهاده٦ بدون آنکه یکی از 300میلیون سلاح گرمی که در ایالات متحده در گردش است برای تقاضای احترام به قانون اساسی تیری در کرده باشد.
این واژه در ابتدا برای اشاره به ساکنان فقیر مناطق روستایی‌نشین استفاده می‌شد که بر اثر کار کردن در مزرعه‌ها برای ساعت‌های متمادی زیر تابش نور آفتاب، پشت گردن‌شان آفتاب‌سوخته و سرخ می‌شد. اما امروز بیشتر به مفهوم فردی با فرهنگ عامی سفیدپوستان ایالت‌های جنوبی به‌کار می‌رود.
1- Joshua Green, «Why the gun industry secretly loves Obama», Bloomberg Businessweek, New York, 1er septembre 2011.
٢- سخنرانی روبسپیر در انجمن دوستان آزادی و برابری ٨ می ١٧٩٣
Œuvres de Maximilien de Robespierre, Société des études robespierristes - Ecole pratique des hautes études, tome IX, Paris, 1957.
٣- ارنستو چه‌گوارا «خلق مسلح»
Ernesto Che Guevara, «Le peuple en armes», Partisan, novembre-décembre Disponible à l'adresse. 1961:
http://www.monde-diplomatique.fr/48714
4- Charles M. Blow, «Revolutionary Language», The New York Times, 11 janvier 2013.
5- Wayne LaPierre, Guns, Crime and Freedom, Regenery Publishing, Washington, DC, 1994.
6- Conor Friedersdorf, «The strangest conservative priority: prepping a"2nd amendment solution», The Atlantic, Washington, DC, janvier 2013.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.