|

اسکار هشتادوپنجم

ستایش عشق و نفرت، هنر و سیاست

نیما توسلی

درست است که جشنواره کن محفلی برای فیلم‌های هنری شده، اما مراسم اسکار نیز معمولا گردهمایی فیلم‌های شایسته از نظر ساخت و تولید است. جایی است که از دیرباز در آن فیلم‌های پربیننده بیشترین شانس را برای دریافت جایزه داشتند. مراسم اسکار 2013 سقوطی به مراتب نمایان‌تر از سقوط جنیفر لاورنس در پله‌های دریافت جایزه داشت. مراسمی که با کلمه آرگو شروع شد و با آرگو به پایان رسید. جشنی بود برای هالیوود، برای دولت آمریکا، اعلام یک چالش سیاسی، یک بی‌اعتمادی عمومی، اعلام اینکه برخی جایزه‌ها را قرار نیست داوران بدهند. بیشترین جایزه‌های این دوره متعلق به فیلم زندگی پای با چهار جایزه بود. پس از این فیلم، بینوایان و آرگو هر یک با سه جایزه و لینکلن، جانگو و سقوط از آسمان هر یک با دو جایزه قرار گرفتند. در مقایسه با اسکار 84 که هر یک از فیلم‌های آرتیست و هوگو پنج جایزه را اخذ کرده بودند، جوایز امسال از توزیع بیشتری برخوردار بود.
با وجود آنکه بسیاری از پیش‌بینی‌ها در این دوره طور دیگری رقم خورد اما ارزشمندترین جوایز این دوره، بیشتر از آن فیلم‌های زیر شد:
لینکلن: بهترین بازیگر مرد (دانیل دی‌لوییس)
دفترچه سیلور لاینینگز: بهترین بازیگر زن (جنیفر لاورنس)
بینوایان: بهترین بازیگر نقش مکمل زن (آن هات‌وی)
جانگو: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (کریستوفر والتز)
جانگو: بهترین فیلمنامه (کوئنتین تارانتینو)
آرگو: بهترین فیلمنامه اقتباسی (کریس ترییو)
عشق: بهترین فیلم غیرانگلیسی (میشل هانکه)
آرگو: بهترین فیلم (بن افلک، جورج کلونی و گرنت هسلو)
زندگی پای: بهترین کارگردانی (انگ لی)
موفق‌ترین فیلم این دوره بدون شک آرگو بود. این فیلم که به گفته کارتر، رییس‌جمهوری آمریکا در دهه 1980 - که زمان فیلم در این دوره است - با برخی انحرافات تاریخی همراه است و برخی جهت‌گیری‌ها نیز در آن دیده می‌شود، اگرچه سه جایزه بیشتر کسب نکرد اما بیشتر از هر فیلم دیگری مورد تاکید و تشویق قرار گرفت. هیاهویی که برای این فیلم صورت گرفت، با هیچ‌یک از فیلم‌های دیگر این دوره - و چه بسا دوره‌های دیگر مراسم اسکار - قابل مقایسه نیست. کار بزرگی که این فیلم کرد این بود که بخشی از نگاه آمریکا را به یک جریان به‌شدت اثرگذار بر روابط دو کشور ایران و آمریکا به تصویر کشید. این فیلم، هالیوود و آمریکا را قهرمان کرد و مزد این قهرمانی را از دولت آمریکا گرفت.
بهترین بازیگر نقش اول
مقایسه بهترین بازیگر مرد و بازیگر زن تفاوت‌های بارزی را در نحوه داوری نشان می‌دهد. در بین مردان، بردلی کوپر (دفترچه سیلور لاینینگز)، دانیل دی‌لوییس (لینکلن، هیو جکمن (بینوایان)، یواخین فونیکس (استاد) و دنزل واشنگتن (پرواز) نامزدهای دریافت جایزه بودند. در نهایت این دی‌لوییس بود که جایزه را کسب کرد. در بین زنان، جسیکا چستین (30 دقیقه بامداد)، جنیفر لاورنس (دفترچه سیلور لاینینگز)، امانوئلا ریوا (عشق)، کوانژان والیس (چهارپایان حیات وحش جنوبی) و نائومی واتس (جانگوی زنجیرگسیخته) با هم به رقابت پرداختند. دی‌لوییس 55 ساله سومین جایزه اسکار را پس از «پای چپ من» و «خون به پا خواهد شد» کسب کرد و لاورنس 22ساله اولین جایزه اسکار را به خانه برد. در بازیگری نقش اول مردان، به جز دی‌لوییس بازیگران فیلم‌های بینوایان و دفترچه سیلور لاینینگز هم شانس بالایی برای کسب اسکار داشتند اما دی‌لوییس فاصله زیادی با دیگر رقبا از حیث نحوه بازی و دشواری نقش داشت. در بین زنان، امانوئلا ریوا 85ساله و کوانژان والیس 9ساله پارادوکس سنی جالبی را به وجود آورده بودند و این دو به همراه جسیکا چستن از شانس بیشتری برای کسب جایزه تا قبل از اعطای آن برخوردار بودند.
بهترین بازیگر نقش مکمل
از بین آلان آرکین (آرگو)، رابرت دنیرو (دفترچه سیلور لاینینگز)، فیلیپ سیمور هافمن (استاد)، تامی لی جونز (لینکلن) و کریستوف والتز (جانگوی زنجیرگسیخته)، این والتز بود که جایزه را گرفت. رقابت اصلی در این بخش بین فیلم‌های جانگو و لینکلن بود. در بین بازیگران نقش مکمل زن، آمی آدامز (استاد)، سالی فیلد (لینکلن)، آن هات‌وی (بینوایان)، هلن هانت (فصل‌ها) و جکی ویور (دفترچه سیلور لاینینگز) شانس کسب اسکار را داشتند. با وجود آنکه هر پنج هنرپیشه به خوبی به ایفای نقش پرداخته بودند اما به درستی شایسته‌ترین شخص برای کسب اسکار کسی جز هات‌وی نبود. کریستوف والتز 56ساله پس از حرامزاده‌های لعنتی، به شایستگی دومین اسکار خود را در فیلم دیگری از تارانتینو گرفت و آن هات‌وی 30ساله نیز اولین جایزه اسکار خود را برای بازی درخشان در فیلم بینوایان کسب کرد.
بهترین فیلمنامه
انتخاب بهترین فیلمنامه‌های امسال با دشواری‌هایی همراه بود. در بخش فیلمنامه اقتباسی، آرگو با اغماض برنده شد. هرچند فیلمنامه این فیلم به هیچ‌وجه ضعیف نبود اما چهارپایان حیات‌وحش جنوبی می‌توانست جایگزین مناسبی برای دریافت بهترین فیلمنامه اصلی باشد. در بخش فیلمنامه اصلی نیز تارانتینو در حالی موفق به کسب جایزه شد که فیلمنامه‌های خوب دیگری همچون عشق و 30 دقیقه بامداد وجود داشتند. نامزدهای دریافت بهترین فیلمنامه اصلی، عشق، جانگوی زنجیرگسیخته، پرواز، قلمرو طلوع ماه و 30 دقیقه بامداد بودند. تارانتینو در سن 49سالگی دومین جایزه خود را از اسکار دریافت کرد. رقبای اصلی آرگو برای بهترین فیلمنامه اقتباسی، چهارپایان حیات وحش جنوبی، زندگی پای، لینکلن و دفترچه سیلور لاینینگز بودند. کریس تریو در 36سالگی موفق به دریافت این جایزه شد.
بهترین فیلم
عشق و نفرت هیچ فرقی برای داوران اسکار نداشت. در حالی فیلم عشق اثر هانکه جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان را گرفت که هیچ‌یک از فیلم‌های دیگر یعنی جادوگر جنگ (کانادا)، نه (شیلی)، یک رابطه شاهانه (دانمارک) و کن - تیکی (نروژ) قادر به رقابت با آن نبودند. این کارگردان اتریشی در حالی جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی را برد که همزمان با نامزدی در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین فیلمنامه اصلی، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول زن، نشان داد به عنوان متفاوت‌ترین اثر اسکار هشتادوپنجم قابل معرفی است. این فیلم را باید یکی از اصیل‌ترین فیلم‌های این دوره قلمداد کرد؛ فیلمی فراتر از اسکار که رنگ و بویی جز هنر نمی‌پذیرد. اتفاقی که سال گذشته برای فیلم غیرانگلیسی اسکار هشتادوچهارم یعنی جدایی نادر از سیمین نیز افتاد. در سال گذشته، فیلم آرتیست نیز فیلم شایسته‌تری در مقایسه با فیلم‌های اسکار امسال بود. میشل هانکه کارگردانی که معتقد است فیلم‌ها باید برای بینندگان فضای کافی برای تخیل و خوداندیشی فراهم کنند، در 70سالگی در حالی جایزه اسکار را برای فیلم عشق برد که پیشتر در کن نیز جایزه گرفته بود. این کارگردان همراه با چهره‌های سرشناسی مانند فرانسیس فورد کاپولا، برادران داردن و امیر کاستاریکا تاکنون دو بار موفق به کسب جایزه معتبر کن شده‌اند. از سوی دیگر در بخش بهترین فیلم انگلیسی‌زبان، آرگو تحت‌تاثیر فیلمنامه‌ای که داشت، آرای داوری را به سمت خود سوق داد تا اسکار نشان دهد که چگونه می‌توان از یک فیلم نسبتا خوب با فیلمنامه معمولی و با جذابیت بالا برای سیاسیون، یک قهرمان ساخت. انتخاب همزمان عشق و آرگو به عنوان بهترین فیلم‌های این دوره، مقام هالیوود را در عالم سینما بیش از پیش تضعیف کرد.
بهترین کارگردان
از بین فیلم‌های عشق، زندگی پای، دفترچه سیلور لاینینگز، لینکلن و چهارپایان حیات‌وحش جنوبی، در حالی زندگی پای جایزه را از آن خود کرد که هر پنج فیلم شانس کسب این جایزه را داشتند. موضوع خاص فیلم زندگی پای همراه با کارگردانی دشوار آن، انگ لی کارگردان 58ساله چینی را به این جایزه رساند. شاید اگر مراسم اسکار نبود، فیلم‌های دیگر هر یک شانس دریافت جایزه بهترین کارگردانی را داشتند.
درست است که جشنواره کن محفلی برای فیلم‌های هنری شده، اما مراسم اسکار نیز معمولا گردهمایی فیلم‌های شایسته از نظر ساخت و تولید است. جایی است که از دیرباز در آن فیلم‌های پربیننده بیشترین شانس را برای دریافت جایزه داشتند. مراسم اسکار 2013 سقوطی به مراتب نمایان‌تر از سقوط جنیفر لاورنس در پله‌های دریافت جایزه داشت. مراسمی که با کلمه آرگو شروع شد و با آرگو به پایان رسید. جشنی بود برای هالیوود، برای دولت آمریکا، اعلام یک چالش سیاسی، یک بی‌اعتمادی عمومی، اعلام اینکه برخی جایزه‌ها را قرار نیست داوران بدهند. بیشترین جایزه‌های این دوره متعلق به فیلم زندگی پای با چهار جایزه بود. پس از این فیلم، بینوایان و آرگو هر یک با سه جایزه و لینکلن، جانگو و سقوط از آسمان هر یک با دو جایزه قرار گرفتند. در مقایسه با اسکار 84 که هر یک از فیلم‌های آرتیست و هوگو پنج جایزه را اخذ کرده بودند، جوایز امسال از توزیع بیشتری برخوردار بود.
با وجود آنکه بسیاری از پیش‌بینی‌ها در این دوره طور دیگری رقم خورد اما ارزشمندترین جوایز این دوره، بیشتر از آن فیلم‌های زیر شد:
لینکلن: بهترین بازیگر مرد (دانیل دی‌لوییس)
دفترچه سیلور لاینینگز: بهترین بازیگر زن (جنیفر لاورنس)
بینوایان: بهترین بازیگر نقش مکمل زن (آن هات‌وی)
جانگو: بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (کریستوفر والتز)
جانگو: بهترین فیلمنامه (کوئنتین تارانتینو)
آرگو: بهترین فیلمنامه اقتباسی (کریس ترییو)
عشق: بهترین فیلم غیرانگلیسی (میشل هانکه)
آرگو: بهترین فیلم (بن افلک، جورج کلونی و گرنت هسلو)
زندگی پای: بهترین کارگردانی (انگ لی)
موفق‌ترین فیلم این دوره بدون شک آرگو بود. این فیلم که به گفته کارتر، رییس‌جمهوری آمریکا در دهه 1980 - که زمان فیلم در این دوره است - با برخی انحرافات تاریخی همراه است و برخی جهت‌گیری‌ها نیز در آن دیده می‌شود، اگرچه سه جایزه بیشتر کسب نکرد اما بیشتر از هر فیلم دیگری مورد تاکید و تشویق قرار گرفت. هیاهویی که برای این فیلم صورت گرفت، با هیچ‌یک از فیلم‌های دیگر این دوره - و چه بسا دوره‌های دیگر مراسم اسکار - قابل مقایسه نیست. کار بزرگی که این فیلم کرد این بود که بخشی از نگاه آمریکا را به یک جریان به‌شدت اثرگذار بر روابط دو کشور ایران و آمریکا به تصویر کشید. این فیلم، هالیوود و آمریکا را قهرمان کرد و مزد این قهرمانی را از دولت آمریکا گرفت.
بهترین بازیگر نقش اول
مقایسه بهترین بازیگر مرد و بازیگر زن تفاوت‌های بارزی را در نحوه داوری نشان می‌دهد. در بین مردان، بردلی کوپر (دفترچه سیلور لاینینگز)، دانیل دی‌لوییس (لینکلن، هیو جکمن (بینوایان)، یواخین فونیکس (استاد) و دنزل واشنگتن (پرواز) نامزدهای دریافت جایزه بودند. در نهایت این دی‌لوییس بود که جایزه را کسب کرد. در بین زنان، جسیکا چستین (30 دقیقه بامداد)، جنیفر لاورنس (دفترچه سیلور لاینینگز)، امانوئلا ریوا (عشق)، کوانژان والیس (چهارپایان حیات وحش جنوبی) و نائومی واتس (جانگوی زنجیرگسیخته) با هم به رقابت پرداختند. دی‌لوییس 55 ساله سومین جایزه اسکار را پس از «پای چپ من» و «خون به پا خواهد شد» کسب کرد و لاورنس 22ساله اولین جایزه اسکار را به خانه برد. در بازیگری نقش اول مردان، به جز دی‌لوییس بازیگران فیلم‌های بینوایان و دفترچه سیلور لاینینگز هم شانس بالایی برای کسب اسکار داشتند اما دی‌لوییس فاصله زیادی با دیگر رقبا از حیث نحوه بازی و دشواری نقش داشت. در بین زنان، امانوئلا ریوا 85ساله و کوانژان والیس 9ساله پارادوکس سنی جالبی را به وجود آورده بودند و این دو به همراه جسیکا چستن از شانس بیشتری برای کسب جایزه تا قبل از اعطای آن برخوردار بودند.
بهترین بازیگر نقش مکمل
از بین آلان آرکین (آرگو)، رابرت دنیرو (دفترچه سیلور لاینینگز)، فیلیپ سیمور هافمن (استاد)، تامی لی جونز (لینکلن) و کریستوف والتز (جانگوی زنجیرگسیخته)، این والتز بود که جایزه را گرفت. رقابت اصلی در این بخش بین فیلم‌های جانگو و لینکلن بود. در بین بازیگران نقش مکمل زن، آمی آدامز (استاد)، سالی فیلد (لینکلن)، آن هات‌وی (بینوایان)، هلن هانت (فصل‌ها) و جکی ویور (دفترچه سیلور لاینینگز) شانس کسب اسکار را داشتند. با وجود آنکه هر پنج هنرپیشه به خوبی به ایفای نقش پرداخته بودند اما به درستی شایسته‌ترین شخص برای کسب اسکار کسی جز هات‌وی نبود. کریستوف والتز 56ساله پس از حرامزاده‌های لعنتی، به شایستگی دومین اسکار خود را در فیلم دیگری از تارانتینو گرفت و آن هات‌وی 30ساله نیز اولین جایزه اسکار خود را برای بازی درخشان در فیلم بینوایان کسب کرد.
بهترین فیلمنامه
انتخاب بهترین فیلمنامه‌های امسال با دشواری‌هایی همراه بود. در بخش فیلمنامه اقتباسی، آرگو با اغماض برنده شد. هرچند فیلمنامه این فیلم به هیچ‌وجه ضعیف نبود اما چهارپایان حیات‌وحش جنوبی می‌توانست جایگزین مناسبی برای دریافت بهترین فیلمنامه اصلی باشد. در بخش فیلمنامه اصلی نیز تارانتینو در حالی موفق به کسب جایزه شد که فیلمنامه‌های خوب دیگری همچون عشق و 30 دقیقه بامداد وجود داشتند. نامزدهای دریافت بهترین فیلمنامه اصلی، عشق، جانگوی زنجیرگسیخته، پرواز، قلمرو طلوع ماه و 30 دقیقه بامداد بودند. تارانتینو در سن 49سالگی دومین جایزه خود را از اسکار دریافت کرد. رقبای اصلی آرگو برای بهترین فیلمنامه اقتباسی، چهارپایان حیات وحش جنوبی، زندگی پای، لینکلن و دفترچه سیلور لاینینگز بودند. کریس تریو در 36سالگی موفق به دریافت این جایزه شد.
بهترین فیلم
عشق و نفرت هیچ فرقی برای داوران اسکار نداشت. در حالی فیلم عشق اثر هانکه جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان را گرفت که هیچ‌یک از فیلم‌های دیگر یعنی جادوگر جنگ (کانادا)، نه (شیلی)، یک رابطه شاهانه (دانمارک) و کن - تیکی (نروژ) قادر به رقابت با آن نبودند. این کارگردان اتریشی در حالی جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی را برد که همزمان با نامزدی در بخش‌های بهترین فیلم، بهترین فیلمنامه اصلی، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول زن، نشان داد به عنوان متفاوت‌ترین اثر اسکار هشتادوپنجم قابل معرفی است. این فیلم را باید یکی از اصیل‌ترین فیلم‌های این دوره قلمداد کرد؛ فیلمی فراتر از اسکار که رنگ و بویی جز هنر نمی‌پذیرد. اتفاقی که سال گذشته برای فیلم غیرانگلیسی اسکار هشتادوچهارم یعنی جدایی نادر از سیمین نیز افتاد. در سال گذشته، فیلم آرتیست نیز فیلم شایسته‌تری در مقایسه با فیلم‌های اسکار امسال بود. میشل هانکه کارگردانی که معتقد است فیلم‌ها باید برای بینندگان فضای کافی برای تخیل و خوداندیشی فراهم کنند، در 70سالگی در حالی جایزه اسکار را برای فیلم عشق برد که پیشتر در کن نیز جایزه گرفته بود. این کارگردان همراه با چهره‌های سرشناسی مانند فرانسیس فورد کاپولا، برادران داردن و امیر کاستاریکا تاکنون دو بار موفق به کسب جایزه معتبر کن شده‌اند. از سوی دیگر در بخش بهترین فیلم انگلیسی‌زبان، آرگو تحت‌تاثیر فیلمنامه‌ای که داشت، آرای داوری را به سمت خود سوق داد تا اسکار نشان دهد که چگونه می‌توان از یک فیلم نسبتا خوب با فیلمنامه معمولی و با جذابیت بالا برای سیاسیون، یک قهرمان ساخت. انتخاب همزمان عشق و آرگو به عنوان بهترین فیلم‌های این دوره، مقام هالیوود را در عالم سینما بیش از پیش تضعیف کرد.
بهترین کارگردان
از بین فیلم‌های عشق، زندگی پای، دفترچه سیلور لاینینگز، لینکلن و چهارپایان حیات‌وحش جنوبی، در حالی زندگی پای جایزه را از آن خود کرد که هر پنج فیلم شانس کسب این جایزه را داشتند. موضوع خاص فیلم زندگی پای همراه با کارگردانی دشوار آن، انگ لی کارگردان 58ساله چینی را به این جایزه رساند. شاید اگر مراسم اسکار نبود، فیلم‌های دیگر هر یک شانس دریافت جایزه بهترین کارگردانی را داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.