|

«نیمه‌شب در داستایفسکی» و «پایان شاد»

ادبیات بعد از فروپاشی

«پایان شاد» با عنوان فرعی داستان‌های معاصر روسیه، شامل شش قصه از سه نویسنده معاصر روسیه با نام‌های ویکتوریا توکاروا، آندری گلاسیموف و یوگنی گریشکاوتس است که اگرچه داستان‌ها مستقل از هم‌اند اما یک ویژگی مشترک آنها را به هم پیوند می‌زند و آن تعلق این داستان‌ها به دورانی است که حاکمیت حزب بلشویک در شوروی به اتمام رسیده است. به عبارتی این داستان‌ها مربوط به زمانی‌اند که دیگر خبری از انقلاب نیست و جای قطعیت آرمان‌های انقلاب را ابهام و سردرگمی و فضایی گنگ گرفته است. اگرچه داستان‌های کتاب به طور مستقیم به وضعیت اجتماعی و سیاسی روسیه نظر ندارند اما از خلال آنها می‌توان زندگی اجتماعی روسیه و شرایط آن را خاصه بعد از فروپاشی انقلاب بلشویکی دید. خواندن این داستان‌ها به شناخت روسیه بعد از فروپاشی دولت بلشویکی و نیز ادبیات پس از دوران طلایی و نقره‌ای روسیه کمک می‌کند.«نیمه‌شب در داستایفسکی» شامل داستان‌هایی از جولیان بارنز، دان دلیلو، نیکل کراوس، برد واتسن، موریل اسپاک و سیلویا پلات است؛ نویسندگانی که اگرچه شاید شهرت زیادی در میان کتاب‌خوانان ایرانی نداشته باشند، اما انتخاب داستان‌های این نویسندگان نشان‌دهنده نوع نگاه خاصی است که در پشت این انتخاب وجود دارد. داستان‌های این مجموعه عموما در همین سال‌ها در نیویورکر به چاپ رسیده‌اند. عنوان کتاب از داستانی با همین نام نوشته دان دلیلو گرفته شده و اتفاقا همین داستان نمونه خوبی برای نشان دادن نوع نگاهی است که در انتخاب داستان‌های این مجموعه وجود داشته است. روایت داستان نیمه‌شب در داستایفسکی از خلال پرسه زدن‌های دو جوان دانشجو شکل می‌گیرد؛ دو دانشجویی که در یک کالج درس می‌خوانند و پرسه‌زدن‌های آنها در خیابان روایت اصلی داستان را به پیش می‌برد. پرداختن به «اختلاف بنیادین میان قوای ذهنی» این دو دانشجو سازنده داستان است؛ خیالپردازی‌های دو ذهن درباره موضوعات مختلف در پیاده‌روی‌های هر روزه، خیالپردازی‌هایی درباره استاد منطق تا پیرمردی ناشناس در خیابان یا هر چیز دیگر. نویسنده از این طریق به ذهن شخصیت‌هایش ورود می‌کند و ابایی ندارد که در این مورد به حرافی بپردازد. این داستان و دیگر داستان‌های این مجموعه، به جای گزارش بدیهیات به تخیل توجه داشته‌اند و ایده محورند.
«پایان شاد» با عنوان فرعی داستان‌های معاصر روسیه، شامل شش قصه از سه نویسنده معاصر روسیه با نام‌های ویکتوریا توکاروا، آندری گلاسیموف و یوگنی گریشکاوتس است که اگرچه داستان‌ها مستقل از هم‌اند اما یک ویژگی مشترک آنها را به هم پیوند می‌زند و آن تعلق این داستان‌ها به دورانی است که حاکمیت حزب بلشویک در شوروی به اتمام رسیده است. به عبارتی این داستان‌ها مربوط به زمانی‌اند که دیگر خبری از انقلاب نیست و جای قطعیت آرمان‌های انقلاب را ابهام و سردرگمی و فضایی گنگ گرفته است. اگرچه داستان‌های کتاب به طور مستقیم به وضعیت اجتماعی و سیاسی روسیه نظر ندارند اما از خلال آنها می‌توان زندگی اجتماعی روسیه و شرایط آن را خاصه بعد از فروپاشی انقلاب بلشویکی دید. خواندن این داستان‌ها به شناخت روسیه بعد از فروپاشی دولت بلشویکی و نیز ادبیات پس از دوران طلایی و نقره‌ای روسیه کمک می‌کند.«نیمه‌شب در داستایفسکی» شامل داستان‌هایی از جولیان بارنز، دان دلیلو، نیکل کراوس، برد واتسن، موریل اسپاک و سیلویا پلات است؛ نویسندگانی که اگرچه شاید شهرت زیادی در میان کتاب‌خوانان ایرانی نداشته باشند، اما انتخاب داستان‌های این نویسندگان نشان‌دهنده نوع نگاه خاصی است که در پشت این انتخاب وجود دارد. داستان‌های این مجموعه عموما در همین سال‌ها در نیویورکر به چاپ رسیده‌اند. عنوان کتاب از داستانی با همین نام نوشته دان دلیلو گرفته شده و اتفاقا همین داستان نمونه خوبی برای نشان دادن نوع نگاهی است که در انتخاب داستان‌های این مجموعه وجود داشته است. روایت داستان نیمه‌شب در داستایفسکی از خلال پرسه زدن‌های دو جوان دانشجو شکل می‌گیرد؛ دو دانشجویی که در یک کالج درس می‌خوانند و پرسه‌زدن‌های آنها در خیابان روایت اصلی داستان را به پیش می‌برد. پرداختن به «اختلاف بنیادین میان قوای ذهنی» این دو دانشجو سازنده داستان است؛ خیالپردازی‌های دو ذهن درباره موضوعات مختلف در پیاده‌روی‌های هر روزه، خیالپردازی‌هایی درباره استاد منطق تا پیرمردی ناشناس در خیابان یا هر چیز دیگر. نویسنده از این طریق به ذهن شخصیت‌هایش ورود می‌کند و ابایی ندارد که در این مورد به حرافی بپردازد. این داستان و دیگر داستان‌های این مجموعه، به جای گزارش بدیهیات به تخیل توجه داشته‌اند و ایده محورند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.