|

ادبیات و انقلاب

ادبیات و خط مشی حزب

«ادبیات و انقلاب»، نوشته یورگن روله کتابی در سه بخش است که دو جلد از آن در سال 91 و با ترجمه علی‌اصغر حداد منتشر شد. یورگن روله که سال‌ها در آلمان شرقی زندگی کرده و به عنوان منتقد ادبیات و تئاتر شناخته می‌شود، در این کتاب سه جلدی به بررسی جریان چپ ادبی پرداخته است. جلد اول کتاب مربوط به ادبیات قرن بیستم شوروی است و جلد دوم آن به ادبیات چپگرای آلمان می‌پردازد و جلد سوم که هنوز منتشر نشده به ادبیات چپگرای سایر کشورهای دنیا می‌پردازد. رئالیسم سوسیالیستی که بعد از انقلاب اکتبر 1917 در روسیه شکل گرفت، همواره محل منازعه بوده و روله در کتاب اول زوایای ناشناخته‌ای از ادبیات روسیه در این دوران را طرح می‌کند. روایت او شرح درخشانی از نویسندگان و شاعرانی است که در وضعیتی تراژیک گرفتار شده‌اند. آنها از طرفی دل در گرو انقلاب دارند و ادبیات را در راه آرمان‌های انقلاب قرار می‌دهند اما ازسویی دیگر با گذر زمان و روی کارآمدن استالین، این آرمان‌ها و رسالت ادبی‌شان را در تضاد با ایدئولوژی حزب می‌بینند. این وضعیت اغلب یا سرنوشتی خونبار برای نویسندگان و روشنفکران روسی پدید می‌آورد یا آنها را به حاشیه و سکوت می‌کشاند. روله شرح می‌دهد که در این میان نویسندگانی چون شولوخوف یا پاسترناک آثاری منتشر می‌کنند که نظم مسلط را به چالش می‌کشد و روایتی دیگر برخلاف ایدئولوژی حزب ارایه می‌دهند. شاید یکی از بهترین بخش‌های این کتاب، بخش مربوط به ماکسیم گورکی و رمان آخر او که نیمه‌تمام هم مانده، باشد. روله در این بخش تصویری برخلاف تصور رایج در مورد گور‌کی ارایه می‌دهد و بر روی این مساله دست می‌گذارد که دولت استالین حتی گورکی را نیز تحمل نمی‌کرده است. جلد دوم کتاب به بررسی ویژگی‌ها و شرایط جریان چپ‌گرای ادبی در آلمان می‌پردازد و بر تفاوت شرایط آلمان و شوروی تاکید می‌کند. ادبیات چپ‌گرای آلمان برخلاف ادبیات شوروی که زیر سلطه حزب و دولت بوده، این امکان را می‌یابد تا تصویری ضدونقیض و نه‌چندان یکپارچه ارایه کند. ادبیات شورشگری که در میان تلاطم‌های جنگ و انقلاب متولد می‌شود از ابتدا در مقایسه با ادبیات شوروی از این مزیت برخوردار است که فارغ از خط مشی حزبی و کنترل دولتی رشد کند و شکوفا شود.
«ادبیات و انقلاب»، نوشته یورگن روله کتابی در سه بخش است که دو جلد از آن در سال 91 و با ترجمه علی‌اصغر حداد منتشر شد. یورگن روله که سال‌ها در آلمان شرقی زندگی کرده و به عنوان منتقد ادبیات و تئاتر شناخته می‌شود، در این کتاب سه جلدی به بررسی جریان چپ ادبی پرداخته است. جلد اول کتاب مربوط به ادبیات قرن بیستم شوروی است و جلد دوم آن به ادبیات چپگرای آلمان می‌پردازد و جلد سوم که هنوز منتشر نشده به ادبیات چپگرای سایر کشورهای دنیا می‌پردازد. رئالیسم سوسیالیستی که بعد از انقلاب اکتبر 1917 در روسیه شکل گرفت، همواره محل منازعه بوده و روله در کتاب اول زوایای ناشناخته‌ای از ادبیات روسیه در این دوران را طرح می‌کند. روایت او شرح درخشانی از نویسندگان و شاعرانی است که در وضعیتی تراژیک گرفتار شده‌اند. آنها از طرفی دل در گرو انقلاب دارند و ادبیات را در راه آرمان‌های انقلاب قرار می‌دهند اما ازسویی دیگر با گذر زمان و روی کارآمدن استالین، این آرمان‌ها و رسالت ادبی‌شان را در تضاد با ایدئولوژی حزب می‌بینند. این وضعیت اغلب یا سرنوشتی خونبار برای نویسندگان و روشنفکران روسی پدید می‌آورد یا آنها را به حاشیه و سکوت می‌کشاند. روله شرح می‌دهد که در این میان نویسندگانی چون شولوخوف یا پاسترناک آثاری منتشر می‌کنند که نظم مسلط را به چالش می‌کشد و روایتی دیگر برخلاف ایدئولوژی حزب ارایه می‌دهند. شاید یکی از بهترین بخش‌های این کتاب، بخش مربوط به ماکسیم گورکی و رمان آخر او که نیمه‌تمام هم مانده، باشد. روله در این بخش تصویری برخلاف تصور رایج در مورد گور‌کی ارایه می‌دهد و بر روی این مساله دست می‌گذارد که دولت استالین حتی گورکی را نیز تحمل نمی‌کرده است. جلد دوم کتاب به بررسی ویژگی‌ها و شرایط جریان چپ‌گرای ادبی در آلمان می‌پردازد و بر تفاوت شرایط آلمان و شوروی تاکید می‌کند. ادبیات چپ‌گرای آلمان برخلاف ادبیات شوروی که زیر سلطه حزب و دولت بوده، این امکان را می‌یابد تا تصویری ضدونقیض و نه‌چندان یکپارچه ارایه کند. ادبیات شورشگری که در میان تلاطم‌های جنگ و انقلاب متولد می‌شود از ابتدا در مقایسه با ادبیات شوروی از این مزیت برخوردار است که فارغ از خط مشی حزبی و کنترل دولتی رشد کند و شکوفا شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.