نگاهی به 90 ماه تصدی وزارت بهداشت توسط لنکرانی، دستجردی و طریقتمنفرد
حکایت «نورچشمیها»ی کابینه
زهرا جعفرزاده/عکس: مهر
اگر «مرضیه وحیددستجردی» با انتخاب رییس دولت دهم عنوان نخستین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی را به نام خود ثبت کرد، کامران باقریلنکرانی نیز در چهار سال تصدیگری وزارت بهداشت در کابینه نهم، نام جوانترین وزیر در 34 سال گذشته را یدک میکشید. زن بودن یکی و جوانترین بودن دیگری هم نتوانست، دستجردی و لنکرانی را از کنار گذاشته شدن در کابینههای احمدینژاد در امان دارد، یکی پس از پایان کار دولت نهم، از لیست اعضای کابینه خط زده شد و دیگری 6 ماه مانده به اتمام کار دولت دهم. یکی وزیری بود که کار بهداشت و درمان کشور را «نورعلی نور» کرده بود، آن یکی «هلویی» بود که با این توصیف مورد توجه مرد اول کابینه اصولگرا قرار گرفت. وزارت عظیم بهداشت در 90 ماه گذشته تغییر و تحول فراوان به خود دید. شاید روند تغییرات در یکسال گذشته و به طور ویژه نیمه دوم سال 91 تندتر از هفت سال قبل بود، زمانی که خانم وزیر در دی ماه برکنار شد و این وزارتخانه در کارنامه دولتهای اصولگرا، سرپرستی شخص دیگری را نیز تجربه کرد. این بار احمدینژاد دیگر ریسک نکرد و آگاهانه دست به انتخاب سرپرستی از جنس خود زد تا ماههای مانده به دولت دهم، به خوبی و خوشی سپری
شود و نمره این وزارتخانه نیز همانند 18 وزارتخانه دیگر قبولی باشد، اتفاقی که به طور مشخص در نیمه دوم سال 91 با آغاز موج تندی از انتقادهای خانم وزیر، برایش نگرانکننده شده بود. همین باعث شد تا ظهر یکی از روزهای پنجشنبه، مرضیه وحیددستجردی را به همان جایی برگرداند که 42 ماه قبل از آنجا آمده بود. بیمارستان تخصصی زنان و زایمان آرش! و در نهایت محمد حسن طریقت منفرد را سکاندار وزارت بهداشت ولو به صورت موقت کند.
بیماری 5 ماهه دولت
وزارت بهداشت از اواخر شهریور ماه 91 تا اوایل دی ماه، به بیماری صعبالعلاج اختصاص نیافتن ارز دارو مبتلا شد، هر چند که علایم آن از ماهها قبل، حتی از زمستان سال 90 خود را نشان داده بود اما به تجویز متخصصان امر، ماجرا مسکوت ماند، تحریمها تشدید شد، نرخ ارز نوسان پیدا کرد، دارو کم شد، گران شد، هزینههای درمان بالا رفت، خدمات بستری سخت شد و... اما تا تابستان 91 اسمی از مشکلات ارزی و تحریمها بر زبان هیچ یک از مقامات وزارت بهداشت نیامد تا اینکه شهریور ماه سالی که گذشت، فشارها به قول دستجردی آنقدر زیاد شد که او سنتشکنی کرد و علیه مسببان کمبود دارویی تاخت و در نخستین گام رییس بانک مرکزی را مقصر معرفی کرد. اگر تا پیش از آن وزارت بهداشت آرام و بیصدا کارش را انجام میداد و جز خبرهایی مانند تولید 97درصد داروها در داخل و بهرهبرداری از پروژههای عمرانی و... اعلام نمیشد از آن زمان به بعد، اختصاص یافتن ارز دارو و تجهیزات پزشکی برای واردات زین اسب و لوازم آرایشی و خودروهای لوکس و... تیتر یک روزنامهها و سایتهای خبری شد. او کسی بود که به هزینههای کمرشکن درمان اشاره کرد و اینکه سالانه 5/7درصد ایرانیها با پرداخت این هزینهها به زیر خط فقر سقوط میکنند، اظهارات تند وزیری که کاسه صبر احمدینژاد را لبریز کرد و یک هفته پیش از اعلام رسمی برکناریاش، در یک گفتوگوی تلویزیونی آب پاکی را بر دستان وزیرش ریخت و تاکید کرد که «نه تنها ارز دارویی به طور کامل اختصاص یافته بلکه احدی هم حقگران کردن دارو را ندارد.» اظهارنظری که با واکنش وزیر بهداشت مواجه شد و با تکرار اظهارات قبلیاش و اعلام افزایش قیمت دارو، خود را در مقابل سناریوی عزل از سوی رییس دولت قرار داد. اکنون دیگر همه از ماجرای برکناری مرضیه وحیددستجردی خبردار شدهاند، داستان عزلی که نه تنها به ضرر اولین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی نشد بلکه بیتوجه به نگرش سیاسیاش، او را به قهرمانی بدل کرد که قربانی سیاستهای احمدینژاد شده است. شخصی که از نظر رییس دولت تنها برای اینکه انتصاب وزیر زن از تبلیغات انتخاباتی خارج شود، وزیر شد!
ماجرای دستجردی چه بود؟
دستجردی مرداد ماه 88 با 175 رای موافق از مجموع 286 رای موفق به کسب اعتماد مجلسیان شد، اما با گذشت حدود 42 ماه از تصدیگریاش در وزارت بهداشت بازهم تکلیفش مشخص نشد. مرضیه وحید دستجردی نورچشمی احمدینژاد بود یا خانم متخصص درجه یک؟ کسی که کار نظام سلامت را نور علی نور کرد یا وزیری که قرار بود تا وقتی رحیمی معاون اول دولت و احمدینژاد سرکار هستند، او نیز در کابینه باشد؟ مورد حمایت دولت بود یا کسی بود که مورد غضب احمدینژاد قرار گرفت؟ فعالیتش در وزارت بهداشت ایراد داشت؟ از سیاستهای اختصاص ارز دارو انتقاد میکرد یا کسی را به ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب کرده بود که مورد تایید احمدینژاد نبود؟ او قربانی سیاستهای احمدینژاد شد یا قهرمان؟ حدود سه ماه از برکناری وزیر بهداشت میگذرد، اما هنوز نه وزیر سابق و نه رییس دولت اظهارنظری در این زمینه نکردهاند. دستجردی فعلا ترجیح میدهد چیزی نگوید، پیش از این نیز توصیه کرده بود هیچ زنی وزیر نشود، خون دل فراوان خورده بود، تایید این حرفش را میشد از خستگی چهرهاش در روزهای کم مانده به برکناری گرفت، زمانی که به صورت مرتب از سوی خبرنگاران با پرسش برکناری و ماجرای آن مواجه میشد و هر بار محترمانهتر و مودبانهتر از قبل پاسخ میداد: «هر آمدنی رفتنی دارد، شما خود هم نمیدانی تا چه زمان سر کار هستی، ما کار خودمان را میکنیم و...». از یک طرف همه چیز برای انتقاد به نفعش بود؛ مشکل واردات مواد اولیه دارویی از خارج، گران شدن داروها و تجهیزات پزشکی به دلیل اختصاص نیافتن ارز مرجع و اجبار در استفاده از ارز آزاد برای رفع کمبودهای دارویی، کارشکنی رییس بانک مرکزی که وزیر سابق بهداشت او را مسوول تمام این اتفاقات میدانست و...، از سوی دیگر اما در روزنامه دولتی، ماجرا کاملا متفاوت بود، اتهام ایستادگی او در برابر دولت و به طور مشخص احمدینژاد، اصرار برگران کردن دارو با وجود تاکید رییس دولت، مبنی برکنترل بازار دارو، وجود مافیای دارو و... . در نهایت اما آنچه برای این متخصص زنان و زایمان 54 ساله رقم خورد، خارج شدنش از کابینه دولت دهم بود، ماموریتی که نیمه تمام ماند. عزل مرضیه وحید دستجردی آنهم ظهر یک روز کاری، بدون اطلاع قبلی، شاید «روز خوب» اولین روز کاریش در وزارت بهداشت را که سه سال و اندی پیش تجربه کرده بود به کلی به دست فراموشی سپرد، زمانیکه با موجی از تلفنها مبنی بر برکناریاش از سمت بالاترین مقام وزارت بهداشت روبهرو شد. شاید اگر وزیر بهداشت به هشدار باقریلنکرانی در اولین روز کاری با این مضمون که «این وزارتخانه نکات حاشیهای زیاد دارد» گوش میداد، چنین سرنوشتی در انتظارش نبود.
بحرانهای یک وزارتخانه
شاید بتوان گفت از مرداد ماه سال 88 که مرضیه وحید دستجردی بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد تا زمانی که ظهر یک روز پنجشنبه محل کارش را به سمت خانه ترک کرد، بحرانهای فراوانی گریبانگیر این وزارتخانه که از آن به عنوان «وزارت ناتمام» نیز یاد میشود، شد. از مرداد ماه سال 88 تا دی 91، وزارت بهداشت اتفاقات فراوانی را شاهد بود که حاشیه کم نداشت.
ابطال آزمون دستیاری پزشکی
اولین بحران جدی دوران مدیریت دستجردی، ابطال آزمون دستیاری بود. 29 بهمن سال 88 سیوهفتمین دوره آزمون دستیاری از سوی وحیددستجردی باطل و دلیل آن نیز فروش سوالات آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد. وزارت بهداشت در آن زمان اطلاعیهای صادر کرد و آزمون جایگزین در 13 اسفند همان سال برگزار شد. پس از آن بسیاری از نمایندگان مجلس خواستار پاسخگویی وزیر بهداشت شدند و در نهایت اعلام ابطال آزمون را از سوی او یک «عمل شجاعانه و مردانه» توصیف کردند.
انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران
پس از آن، انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران به عنوان بحران دیگر شناخته میشود، 8 آبان سال بعد ابلاغیهای بر صفحه پایگاه اطلاعرسانی وزارت بهداشت قرار گرفت که حکایت از منحل شدن دانشگاه علوم پزشکی ایران داشت، به این ترتیب تمام واحدها به دو دانشگاه دیگر یعنی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شد. اتفاقی که مخالفان و منتقدان فراوانی را به صف کشید.
کشته شدن دو پزشک
از این تصمیمگیریها که بگذریم، ترور و سوءقصد به دو پزشک در فاصله شهریور و مهر ماه سال 89 که منجر به کشتهشدن آنها شد، ماجرای دیگری برای این وزارتخانه ساخت. دکتر عبدالرضا سودبخش عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مقابل مطب شخصی خود از طرف افراد ناشناس کشته شد و دکتر غلامرضا سرابی، متخصص بیماریهای قلب و عروق و شاغل بیمارستان خاتم الانبیاء هنگام خروج از مطب، از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و کشته شد.
رهاسازی بیماران در بیابان
رهاسازی دو بیمار در بیابان در حالیکه لباس بیمارستان امام خمینی (ره) به تن داشتند با انتشار وسیع عکس و خبرهای مربوط به آن در اردیبهشت سال 90، این وزارتخانه را وارد چالش جدی کرد، دستجردی همان زمان نیز سعی کرد تا قوی وارد عمل شود و از دادستان خواست تا خاطیان را به اشد مجازات محکوم کند. با این حال این اتفاق نقطهتاریکی برای وزارت بهداشت به شمار رفت.
اصرار برای یک انتصاب
شاید آنچه بیش از همه وزیر سابق بهداشت را در سراشیبی برکناری قرار داد، اختلاف شخص احمدینژاد با باقر لاریجانی رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت بود. نگاهی به سوابق احمدینژاد در برکناری وزرایش اما این گزینه را پررنگتر میکند. دلایل برکناری وزیر بهداشت نیز زمانی رنگ و بوی این نوع از اختلاف به خود گرفت که گفته شد رییس دولت تمایلی به حضور باقر لاریجانی بر ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران ندارد، اما این تمایل نداشتن نه تنها منجر به برکناری لاریجانی از این سمت نشد، بلکه وزیر سابق بهداشت، کرسی ریاست شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت را نیز به همان مردی سپرد که از سال 84 ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران را با موافقت تمام اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی عهدهدار شده بود، همین موضوع شاید نسخه دستجردی را پیچاند، البته این بار اولی نبود که احمدینژاد در پی این دست از اختلافات دست به تغییر میزد، پیش از این نیز گفته میشد او در ماههای پایانی دولت نهم، مخالفت لنکرانی با روی کار آمدن مشایی را تاب نیاورده و در دولت دهم دیگر جایی برایش در دل کابینه تعریف نکرد. اینگونه به نظر میرسد که حمایت دستجردی از باقر لاریجانی و فشارهای دولت که حتی در نامه نگاریهای او و لاریجانی در روز آخر کاملا واضح بود، کار دستش داد. در این میان نباید فراموش کرد که دستجردی اولین وزیر بهداشتی بود که نسبت به آتشفشان ایدز که همان شیوع ایدز از راه روابط جنسی بود، هشدار داد. جنجال ممنوعیت مصرف قلیان در قهوهخانهها، تفکیک جنسیتی در بیمارستانها و وجود نیترات در آب تهران را به راه انداخت. او از جمله کسانی بود که به شدت تاثیر پارازیتها و سایر امواج بر سلامتی انسان را تکذیب کرد و آمارهای اعلام شده از افزایش سقط جنین را بیاساس عنوان کرد.
سرپرستی برای 6 ماه
احمدینژاد، تامل نکرد و همزمان با برکناری وزیر بهداشت، جانشین او را نیز انتخاب کرد، دکتر محمدحسن طریقتمنفرد همان کسی بود که با روی کار آمدن دولت دهم، گزینه تصدیگری وزارت بهداشت بود اما به دلایلی انتخاب نشد. این را منفرد در مراسم معارفهاش که بدون دعوت از وزیر سابق بهداشت برگزار شد، عنوان کرد. او دکترای طب عمومی دارد و متخصص جراحی چشم است و در سالهای گذشته عضو هیاتمدیره و معاونت درمان سازمان تامین اجتماعی، معاونت سیاستگذاری و برنامهریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی و... بود. منفرد از صبح روز جمعه 8 دی یعنی کمتر از 24 ساعت پس از انتصابش، با برگزاری اولین جلسه، کار خود در این وزارتخانه را به صورت رسمی آغاز کرد. با این حال تا پایان سال هر قدر مورد سوال خبرنگاران قرار میگرفت، تنها پاسخ میداد: «کمبود دارویی نداریم، ارز دارو به اندازه اختصاص پیدا کرده و طرح پزشک خانواده اجرا میشود.» او آمده بود تا طرح پزشک خانواده را اجرا کند و حتی به خبرنگاران تاکید کرد در مدت دو ماه نیز میتوان این طرح عظیم را عملیاتی کرد! طرحی که دو وزیر پیش از او در مدت 7 سال نتوانستند بر آن جامه عمل بپوشانند. دو ماه تمام شد و هنوز هم طرح پزشک خانواده همچنان میان آسمان و زمین معلق مانده بود. او همان کسی بود که مرد اول کابینه میخواست!
«هلوی» احمدینژاد که بود؟
پیش از این اتفاقات تنشزا در وزارتخانهای که متولی سلامت کشور بود، سکان نظام بهداشت و درمان چهار سال در دست کامران باقریلنکرانی 43 ساله بود، مردی که در مرداد سال 84، مورد مهرورزی احمدینژاد قرار گرفت بهطوریکه در مقام تعریف از وزیرش در یک برنامه تلویزیونی او را به «هلوی خوردنی» تشبیه کرد، توصیفی که البته خیلی هم به مذاق لنکرانی با آن درجه علمی و دانشگاهی خوش نیامده بود. لنکرانی از شهریور سال 84 که بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد، تا خرداد 88، محتاط و آرام کارهای خود را پیش برد و احمدینژاد را ناراضی نکرد، زمانی که از اجرای موفق طرح پزشک خانواده که منجر به کاهش ۲۰درصدی مرگ و میر نوزادان و مادران شده بود و ماموریت ویژهاش برای تولید داروی جدید، رونمایی از 11 داروی زیست فناوری در کمتر از چهار سال و تولید واکسن هپاتیت بی و آیمود، آنژی پارس و... سخنها گفت. نگاهی به اظهارنظرهای لنکرانی در چهار سال فعالیتش در وزارت بهداشت به خوبی نشان میدهد که او بیشتر به تبلیغ از این وزارتخانه به دور از هرگونه انتقادی پرداخته بود، حتی زمانی که مشکل آنفلوآنزای پرندگان پیش آمد، به طور مرتب شیوع این بیماری در کشور را تکذیب میکرد، بهمن ماه سال 86 که شیوع این ویروس سازمان بهداشت جهانی را مشغول کرده بود، وزیر بهداشت وقت، به هیچوجه زیر بار وجود مواردی از این بیماری در کشور نرفت، حتی آن زمان که رییس سازمان دامپزشکی شیوع آنفلوآنزای پرندگان در مازندران را تایید کرد و خبرها بر معدومسازی حدود یکصدهزار قطعه پرنده در شهرستان آمل به دلیل احتمال آنفلوآنزای پرندگان تاکید داشتند. به هر حال به کار او ایراداتی وارد بود که یکی از آنها نداشتن اختیار در انتخاب معاونان و روسای دانشگاههای علوم پزشکی بود که از سوی منتقدان به عنوان نقطه ضعف او یاد میشود. اجرای طرح پزشک خانواده اولویت اول او برای سال 88 بود، او قصد داشت تا در صورت ادامه همکاری در دولت دهم، این طرح را در تمام شهرهای زیر صدهزار نفر به مرحله اجرا برساند، طرحی که تا پایان سال 91 همچنان در کش و قوس عملیاتی شدن به سر برد و دولت بر سر پرداخت اعتبارات مربوط به آن خساست فراوان کرد.
افشای پشت پرده انتخاب وزیر زن
باقریلنکرانی پس از آغاز به کار دولت دهم، پشت پرده، انتخاب وزیر زن از سوی احمدینژاد را برملا کرد. در اینباره اشاره کرد. او مهر ماه سال 90 گفت: «در جلسه مرداد ماه 88، احمدینژاد گفت من به این نتیجه رسیدم که حتما وزیرانی را از خانمها معرفی کنم و انتخاب وزیران زن را از مطالبه و یک شعار انتخاباتی که برخی روی آن سوار میشوند، خارج کنم.» همین شد تا لنکرانی کوله بار خود را از وزارت بهداشت جمع کرد و به طبقه هشتم دانشگاه علوم پزشکی زادگاهش شیراز پناه برده و در مرکز تحقیقات سلامت کشور که پس از دوران وزارتش آن را راه انداخته بود، فعالیت کند. این در حالی بود که احمدینژاد در مرداد ماه سال 88، درباره علت انتخاب یک زن برای تصدی وزارت بهداشت، که مورد سوال گوینده تلویزیون بود، توضیح داده بود: «گفتیم یک مدتی خانم متخصص درجه یک بیاید جایی که خانمها چک شوند. خانمها اگر سالم باشند جامعه سالم خواهد شد و...» لنکرانی پس از برکناری همانند دیگر عضو کابینه نهم، جذب وزارت نفت شد. وزیر نفت در حکمی باقری لنکرانی را به عنوان رییس هیاتمدیره سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت منصوب کرد. پیش از او نیز علیرضا علیاحمدی وزیر آموزشوپرورش دولت نهم را نیز به آن وزراتخانه برده بود و کرسی ریاست هیاترییسه صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت را در اختیارش قرار داد.
بیماری 5 ماهه دولت
وزارت بهداشت از اواخر شهریور ماه 91 تا اوایل دی ماه، به بیماری صعبالعلاج اختصاص نیافتن ارز دارو مبتلا شد، هر چند که علایم آن از ماهها قبل، حتی از زمستان سال 90 خود را نشان داده بود اما به تجویز متخصصان امر، ماجرا مسکوت ماند، تحریمها تشدید شد، نرخ ارز نوسان پیدا کرد، دارو کم شد، گران شد، هزینههای درمان بالا رفت، خدمات بستری سخت شد و... اما تا تابستان 91 اسمی از مشکلات ارزی و تحریمها بر زبان هیچ یک از مقامات وزارت بهداشت نیامد تا اینکه شهریور ماه سالی که گذشت، فشارها به قول دستجردی آنقدر زیاد شد که او سنتشکنی کرد و علیه مسببان کمبود دارویی تاخت و در نخستین گام رییس بانک مرکزی را مقصر معرفی کرد. اگر تا پیش از آن وزارت بهداشت آرام و بیصدا کارش را انجام میداد و جز خبرهایی مانند تولید 97درصد داروها در داخل و بهرهبرداری از پروژههای عمرانی و... اعلام نمیشد از آن زمان به بعد، اختصاص یافتن ارز دارو و تجهیزات پزشکی برای واردات زین اسب و لوازم آرایشی و خودروهای لوکس و... تیتر یک روزنامهها و سایتهای خبری شد. او کسی بود که به هزینههای کمرشکن درمان اشاره کرد و اینکه سالانه 5/7درصد ایرانیها با پرداخت این هزینهها به زیر خط فقر سقوط میکنند، اظهارات تند وزیری که کاسه صبر احمدینژاد را لبریز کرد و یک هفته پیش از اعلام رسمی برکناریاش، در یک گفتوگوی تلویزیونی آب پاکی را بر دستان وزیرش ریخت و تاکید کرد که «نه تنها ارز دارویی به طور کامل اختصاص یافته بلکه احدی هم حقگران کردن دارو را ندارد.» اظهارنظری که با واکنش وزیر بهداشت مواجه شد و با تکرار اظهارات قبلیاش و اعلام افزایش قیمت دارو، خود را در مقابل سناریوی عزل از سوی رییس دولت قرار داد. اکنون دیگر همه از ماجرای برکناری مرضیه وحیددستجردی خبردار شدهاند، داستان عزلی که نه تنها به ضرر اولین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی نشد بلکه بیتوجه به نگرش سیاسیاش، او را به قهرمانی بدل کرد که قربانی سیاستهای احمدینژاد شده است. شخصی که از نظر رییس دولت تنها برای اینکه انتصاب وزیر زن از تبلیغات انتخاباتی خارج شود، وزیر شد!
ماجرای دستجردی چه بود؟
دستجردی مرداد ماه 88 با 175 رای موافق از مجموع 286 رای موفق به کسب اعتماد مجلسیان شد، اما با گذشت حدود 42 ماه از تصدیگریاش در وزارت بهداشت بازهم تکلیفش مشخص نشد. مرضیه وحید دستجردی نورچشمی احمدینژاد بود یا خانم متخصص درجه یک؟ کسی که کار نظام سلامت را نور علی نور کرد یا وزیری که قرار بود تا وقتی رحیمی معاون اول دولت و احمدینژاد سرکار هستند، او نیز در کابینه باشد؟ مورد حمایت دولت بود یا کسی بود که مورد غضب احمدینژاد قرار گرفت؟ فعالیتش در وزارت بهداشت ایراد داشت؟ از سیاستهای اختصاص ارز دارو انتقاد میکرد یا کسی را به ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب کرده بود که مورد تایید احمدینژاد نبود؟ او قربانی سیاستهای احمدینژاد شد یا قهرمان؟ حدود سه ماه از برکناری وزیر بهداشت میگذرد، اما هنوز نه وزیر سابق و نه رییس دولت اظهارنظری در این زمینه نکردهاند. دستجردی فعلا ترجیح میدهد چیزی نگوید، پیش از این نیز توصیه کرده بود هیچ زنی وزیر نشود، خون دل فراوان خورده بود، تایید این حرفش را میشد از خستگی چهرهاش در روزهای کم مانده به برکناری گرفت، زمانی که به صورت مرتب از سوی خبرنگاران با پرسش برکناری و ماجرای آن مواجه میشد و هر بار محترمانهتر و مودبانهتر از قبل پاسخ میداد: «هر آمدنی رفتنی دارد، شما خود هم نمیدانی تا چه زمان سر کار هستی، ما کار خودمان را میکنیم و...». از یک طرف همه چیز برای انتقاد به نفعش بود؛ مشکل واردات مواد اولیه دارویی از خارج، گران شدن داروها و تجهیزات پزشکی به دلیل اختصاص نیافتن ارز مرجع و اجبار در استفاده از ارز آزاد برای رفع کمبودهای دارویی، کارشکنی رییس بانک مرکزی که وزیر سابق بهداشت او را مسوول تمام این اتفاقات میدانست و...، از سوی دیگر اما در روزنامه دولتی، ماجرا کاملا متفاوت بود، اتهام ایستادگی او در برابر دولت و به طور مشخص احمدینژاد، اصرار برگران کردن دارو با وجود تاکید رییس دولت، مبنی برکنترل بازار دارو، وجود مافیای دارو و... . در نهایت اما آنچه برای این متخصص زنان و زایمان 54 ساله رقم خورد، خارج شدنش از کابینه دولت دهم بود، ماموریتی که نیمه تمام ماند. عزل مرضیه وحید دستجردی آنهم ظهر یک روز کاری، بدون اطلاع قبلی، شاید «روز خوب» اولین روز کاریش در وزارت بهداشت را که سه سال و اندی پیش تجربه کرده بود به کلی به دست فراموشی سپرد، زمانیکه با موجی از تلفنها مبنی بر برکناریاش از سمت بالاترین مقام وزارت بهداشت روبهرو شد. شاید اگر وزیر بهداشت به هشدار باقریلنکرانی در اولین روز کاری با این مضمون که «این وزارتخانه نکات حاشیهای زیاد دارد» گوش میداد، چنین سرنوشتی در انتظارش نبود.
بحرانهای یک وزارتخانه
شاید بتوان گفت از مرداد ماه سال 88 که مرضیه وحید دستجردی بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد تا زمانی که ظهر یک روز پنجشنبه محل کارش را به سمت خانه ترک کرد، بحرانهای فراوانی گریبانگیر این وزارتخانه که از آن به عنوان «وزارت ناتمام» نیز یاد میشود، شد. از مرداد ماه سال 88 تا دی 91، وزارت بهداشت اتفاقات فراوانی را شاهد بود که حاشیه کم نداشت.
ابطال آزمون دستیاری پزشکی
اولین بحران جدی دوران مدیریت دستجردی، ابطال آزمون دستیاری بود. 29 بهمن سال 88 سیوهفتمین دوره آزمون دستیاری از سوی وحیددستجردی باطل و دلیل آن نیز فروش سوالات آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد. وزارت بهداشت در آن زمان اطلاعیهای صادر کرد و آزمون جایگزین در 13 اسفند همان سال برگزار شد. پس از آن بسیاری از نمایندگان مجلس خواستار پاسخگویی وزیر بهداشت شدند و در نهایت اعلام ابطال آزمون را از سوی او یک «عمل شجاعانه و مردانه» توصیف کردند.
انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران
پس از آن، انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران به عنوان بحران دیگر شناخته میشود، 8 آبان سال بعد ابلاغیهای بر صفحه پایگاه اطلاعرسانی وزارت بهداشت قرار گرفت که حکایت از منحل شدن دانشگاه علوم پزشکی ایران داشت، به این ترتیب تمام واحدها به دو دانشگاه دیگر یعنی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شد. اتفاقی که مخالفان و منتقدان فراوانی را به صف کشید.
کشته شدن دو پزشک
از این تصمیمگیریها که بگذریم، ترور و سوءقصد به دو پزشک در فاصله شهریور و مهر ماه سال 89 که منجر به کشتهشدن آنها شد، ماجرای دیگری برای این وزارتخانه ساخت. دکتر عبدالرضا سودبخش عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مقابل مطب شخصی خود از طرف افراد ناشناس کشته شد و دکتر غلامرضا سرابی، متخصص بیماریهای قلب و عروق و شاغل بیمارستان خاتم الانبیاء هنگام خروج از مطب، از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و کشته شد.
رهاسازی بیماران در بیابان
رهاسازی دو بیمار در بیابان در حالیکه لباس بیمارستان امام خمینی (ره) به تن داشتند با انتشار وسیع عکس و خبرهای مربوط به آن در اردیبهشت سال 90، این وزارتخانه را وارد چالش جدی کرد، دستجردی همان زمان نیز سعی کرد تا قوی وارد عمل شود و از دادستان خواست تا خاطیان را به اشد مجازات محکوم کند. با این حال این اتفاق نقطهتاریکی برای وزارت بهداشت به شمار رفت.
اصرار برای یک انتصاب
شاید آنچه بیش از همه وزیر سابق بهداشت را در سراشیبی برکناری قرار داد، اختلاف شخص احمدینژاد با باقر لاریجانی رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت بود. نگاهی به سوابق احمدینژاد در برکناری وزرایش اما این گزینه را پررنگتر میکند. دلایل برکناری وزیر بهداشت نیز زمانی رنگ و بوی این نوع از اختلاف به خود گرفت که گفته شد رییس دولت تمایلی به حضور باقر لاریجانی بر ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران ندارد، اما این تمایل نداشتن نه تنها منجر به برکناری لاریجانی از این سمت نشد، بلکه وزیر سابق بهداشت، کرسی ریاست شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت را نیز به همان مردی سپرد که از سال 84 ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران را با موافقت تمام اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی عهدهدار شده بود، همین موضوع شاید نسخه دستجردی را پیچاند، البته این بار اولی نبود که احمدینژاد در پی این دست از اختلافات دست به تغییر میزد، پیش از این نیز گفته میشد او در ماههای پایانی دولت نهم، مخالفت لنکرانی با روی کار آمدن مشایی را تاب نیاورده و در دولت دهم دیگر جایی برایش در دل کابینه تعریف نکرد. اینگونه به نظر میرسد که حمایت دستجردی از باقر لاریجانی و فشارهای دولت که حتی در نامه نگاریهای او و لاریجانی در روز آخر کاملا واضح بود، کار دستش داد. در این میان نباید فراموش کرد که دستجردی اولین وزیر بهداشتی بود که نسبت به آتشفشان ایدز که همان شیوع ایدز از راه روابط جنسی بود، هشدار داد. جنجال ممنوعیت مصرف قلیان در قهوهخانهها، تفکیک جنسیتی در بیمارستانها و وجود نیترات در آب تهران را به راه انداخت. او از جمله کسانی بود که به شدت تاثیر پارازیتها و سایر امواج بر سلامتی انسان را تکذیب کرد و آمارهای اعلام شده از افزایش سقط جنین را بیاساس عنوان کرد.
سرپرستی برای 6 ماه
احمدینژاد، تامل نکرد و همزمان با برکناری وزیر بهداشت، جانشین او را نیز انتخاب کرد، دکتر محمدحسن طریقتمنفرد همان کسی بود که با روی کار آمدن دولت دهم، گزینه تصدیگری وزارت بهداشت بود اما به دلایلی انتخاب نشد. این را منفرد در مراسم معارفهاش که بدون دعوت از وزیر سابق بهداشت برگزار شد، عنوان کرد. او دکترای طب عمومی دارد و متخصص جراحی چشم است و در سالهای گذشته عضو هیاتمدیره و معاونت درمان سازمان تامین اجتماعی، معاونت سیاستگذاری و برنامهریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی و... بود. منفرد از صبح روز جمعه 8 دی یعنی کمتر از 24 ساعت پس از انتصابش، با برگزاری اولین جلسه، کار خود در این وزارتخانه را به صورت رسمی آغاز کرد. با این حال تا پایان سال هر قدر مورد سوال خبرنگاران قرار میگرفت، تنها پاسخ میداد: «کمبود دارویی نداریم، ارز دارو به اندازه اختصاص پیدا کرده و طرح پزشک خانواده اجرا میشود.» او آمده بود تا طرح پزشک خانواده را اجرا کند و حتی به خبرنگاران تاکید کرد در مدت دو ماه نیز میتوان این طرح عظیم را عملیاتی کرد! طرحی که دو وزیر پیش از او در مدت 7 سال نتوانستند بر آن جامه عمل بپوشانند. دو ماه تمام شد و هنوز هم طرح پزشک خانواده همچنان میان آسمان و زمین معلق مانده بود. او همان کسی بود که مرد اول کابینه میخواست!
«هلوی» احمدینژاد که بود؟
پیش از این اتفاقات تنشزا در وزارتخانهای که متولی سلامت کشور بود، سکان نظام بهداشت و درمان چهار سال در دست کامران باقریلنکرانی 43 ساله بود، مردی که در مرداد سال 84، مورد مهرورزی احمدینژاد قرار گرفت بهطوریکه در مقام تعریف از وزیرش در یک برنامه تلویزیونی او را به «هلوی خوردنی» تشبیه کرد، توصیفی که البته خیلی هم به مذاق لنکرانی با آن درجه علمی و دانشگاهی خوش نیامده بود. لنکرانی از شهریور سال 84 که بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد، تا خرداد 88، محتاط و آرام کارهای خود را پیش برد و احمدینژاد را ناراضی نکرد، زمانی که از اجرای موفق طرح پزشک خانواده که منجر به کاهش ۲۰درصدی مرگ و میر نوزادان و مادران شده بود و ماموریت ویژهاش برای تولید داروی جدید، رونمایی از 11 داروی زیست فناوری در کمتر از چهار سال و تولید واکسن هپاتیت بی و آیمود، آنژی پارس و... سخنها گفت. نگاهی به اظهارنظرهای لنکرانی در چهار سال فعالیتش در وزارت بهداشت به خوبی نشان میدهد که او بیشتر به تبلیغ از این وزارتخانه به دور از هرگونه انتقادی پرداخته بود، حتی زمانی که مشکل آنفلوآنزای پرندگان پیش آمد، به طور مرتب شیوع این بیماری در کشور را تکذیب میکرد، بهمن ماه سال 86 که شیوع این ویروس سازمان بهداشت جهانی را مشغول کرده بود، وزیر بهداشت وقت، به هیچوجه زیر بار وجود مواردی از این بیماری در کشور نرفت، حتی آن زمان که رییس سازمان دامپزشکی شیوع آنفلوآنزای پرندگان در مازندران را تایید کرد و خبرها بر معدومسازی حدود یکصدهزار قطعه پرنده در شهرستان آمل به دلیل احتمال آنفلوآنزای پرندگان تاکید داشتند. به هر حال به کار او ایراداتی وارد بود که یکی از آنها نداشتن اختیار در انتخاب معاونان و روسای دانشگاههای علوم پزشکی بود که از سوی منتقدان به عنوان نقطه ضعف او یاد میشود. اجرای طرح پزشک خانواده اولویت اول او برای سال 88 بود، او قصد داشت تا در صورت ادامه همکاری در دولت دهم، این طرح را در تمام شهرهای زیر صدهزار نفر به مرحله اجرا برساند، طرحی که تا پایان سال 91 همچنان در کش و قوس عملیاتی شدن به سر برد و دولت بر سر پرداخت اعتبارات مربوط به آن خساست فراوان کرد.
افشای پشت پرده انتخاب وزیر زن
باقریلنکرانی پس از آغاز به کار دولت دهم، پشت پرده، انتخاب وزیر زن از سوی احمدینژاد را برملا کرد. در اینباره اشاره کرد. او مهر ماه سال 90 گفت: «در جلسه مرداد ماه 88، احمدینژاد گفت من به این نتیجه رسیدم که حتما وزیرانی را از خانمها معرفی کنم و انتخاب وزیران زن را از مطالبه و یک شعار انتخاباتی که برخی روی آن سوار میشوند، خارج کنم.» همین شد تا لنکرانی کوله بار خود را از وزارت بهداشت جمع کرد و به طبقه هشتم دانشگاه علوم پزشکی زادگاهش شیراز پناه برده و در مرکز تحقیقات سلامت کشور که پس از دوران وزارتش آن را راه انداخته بود، فعالیت کند. این در حالی بود که احمدینژاد در مرداد ماه سال 88، درباره علت انتخاب یک زن برای تصدی وزارت بهداشت، که مورد سوال گوینده تلویزیون بود، توضیح داده بود: «گفتیم یک مدتی خانم متخصص درجه یک بیاید جایی که خانمها چک شوند. خانمها اگر سالم باشند جامعه سالم خواهد شد و...» لنکرانی پس از برکناری همانند دیگر عضو کابینه نهم، جذب وزارت نفت شد. وزیر نفت در حکمی باقری لنکرانی را به عنوان رییس هیاتمدیره سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت منصوب کرد. پیش از او نیز علیرضا علیاحمدی وزیر آموزشوپرورش دولت نهم را نیز به آن وزراتخانه برده بود و کرسی ریاست هیاترییسه صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت را در اختیارش قرار داد.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نمره قبولی وزارت بهداشت در دولت اصولگرا
محمدحسین قربانی/عضو کمیسیون بهداشت و درمان
نگاهی به نزدیک هشت سال فعالیت «کامران باقریلنکرانی» و «مرضیه وحیددستجردی» در وزارت بهداشت، کارنامه قابل قبولی از آنها ارایه میدهد، هر چند در یک سال گذشته اوضاع این وزارتخانه خوب نبود و اتفاقات ناگواری از جمله برکناری دستجردی در آن رخ داد، با این حال اقداماتی که در دولتهای نهم و دهم شاهد آن بودیم حکایت از اجرای سیاستهای دولت در حوزه سلامت داشت. برای نمونه در دوره تصدیگری لنکرانی بر این وزارتخانه با توجه به اینکه او دوره مدیریتش را در دور اول ریاست احمدینژاد بر دولت اصولگرا تجربه کرد، توانست کارهای خوبی را به نام خود به ثبت برساند. او توانست یک گفتمان اصولگرایی را در این وزارتخانه بنا نهد و تدبیری بیندیشد و مدیریتی را شروع کند که چهار سال دوام آورد. لنکرانی توانست در تامین منابع مالی این وزارتخانه و اختصاص اعتبار از سوی دولت به وزارت بهداشت موفق عمل کند. او اقداماتی نیز در زمینه مسایل عمرانی و تربیت نیروی انسانی و تامین دارو صورت داد. پس از او خانم دستجردی به عنوان وزیر بهداشت دولت دهم روی کار آمد. او هم توانست با همان تفکر حرکت به سمت جلو را با شتاب خوبی ادامه دهد. برای نمونه کارهای خوبی در زمینههای عمرانی صورت داد و در سالهای 88، 89 و 90، اعتبارات قابل قبولی از درآمدهای دولت را وارد وزارت بهداشت کرد. در دوره دستجردی نیز پروژههای عمرانی تا جای قابل قبولی جلو رفت و توسعه خوبی در زمینه تاسیس و تجهیز بیمارستانهای دولتی انجام شد که از سرعت خوبی نیز برخوردار بود. او در زمینه تربیت و توزیع نیروی انسانی نیز اقدامات موفقی به ثبت رساند. به طور کلی در دولتهای نهم و دهم علاوه بر این کارها، در زمینه تولید دارو نیز کارهای موفقی انجام شد که از جمله آن تامین 97درصد داروهای مورد نیاز در داخل کشور بود، هر چند از نظر تامین مواد اولیه هنوز وابسته به خارج هستیم با این حال باز هم کارهای قابل تقدیری در این زمینه انجام شد. پس از پایان دولت نهم و بعد از آن در سهسال و نیم دولت دهم، اوضاع وزارت بهداشت به همریخت، تمام این اتفاقات نیز مربوط به سال 91 است که هم کارهای عمرانی را تحت تاثیر قرار داد و هم مشکلات درمان و دارو را افزایش داد. متاسفانه در یکسال گذشته تفکر نامطلوبی نسبت به اختصاص اعتبار به حوزه بهداشت و ارز دارویی وجود داشت، البته هدف این نیست که این عدمموفقیت را به سیاستهای دولت احمدینژاد یا نداشتن تعامل گرم میان دولت و وزارت بهداشت مرتبط دانست، به هر حال دستهایی در کار بود که مانع اجرای سیاستهای رییس دولت در وزارت بهداشت شد. از یکسو احمدینژاد بر اجرای طرح پزشک خانواده تاکید میکرد اما متاسفانه خبرهایی از توقف این طرح در وزارت بهداشت شنیده میشد، از دیگر سو درآمدهای دولت در وزارت بهداشت تحقق پیدا نکرد، همه اینها دست به دست هم داد تا عملکرد این وزارتخانه در سال 91 چشمگیر نباشد. در این میان دولت نیز به تعهدهای مالی خود نسبت به این وزارتخانه عمل نکرد و ششهزارمیلیاردتومان این وزارتخانه و سهم 10درصدی از درآمدهای هدفمند کردن یارانهها را پرداخت نکرد. همه اینها باعث شد تا سیاستهای وزارت بهداشت مغفول بماند.
محمدحسین قربانی/عضو کمیسیون بهداشت و درمان
نگاهی به نزدیک هشت سال فعالیت «کامران باقریلنکرانی» و «مرضیه وحیددستجردی» در وزارت بهداشت، کارنامه قابل قبولی از آنها ارایه میدهد، هر چند در یک سال گذشته اوضاع این وزارتخانه خوب نبود و اتفاقات ناگواری از جمله برکناری دستجردی در آن رخ داد، با این حال اقداماتی که در دولتهای نهم و دهم شاهد آن بودیم حکایت از اجرای سیاستهای دولت در حوزه سلامت داشت. برای نمونه در دوره تصدیگری لنکرانی بر این وزارتخانه با توجه به اینکه او دوره مدیریتش را در دور اول ریاست احمدینژاد بر دولت اصولگرا تجربه کرد، توانست کارهای خوبی را به نام خود به ثبت برساند. او توانست یک گفتمان اصولگرایی را در این وزارتخانه بنا نهد و تدبیری بیندیشد و مدیریتی را شروع کند که چهار سال دوام آورد. لنکرانی توانست در تامین منابع مالی این وزارتخانه و اختصاص اعتبار از سوی دولت به وزارت بهداشت موفق عمل کند. او اقداماتی نیز در زمینه مسایل عمرانی و تربیت نیروی انسانی و تامین دارو صورت داد. پس از او خانم دستجردی به عنوان وزیر بهداشت دولت دهم روی کار آمد. او هم توانست با همان تفکر حرکت به سمت جلو را با شتاب خوبی ادامه دهد. برای نمونه کارهای خوبی در زمینههای عمرانی صورت داد و در سالهای 88، 89 و 90، اعتبارات قابل قبولی از درآمدهای دولت را وارد وزارت بهداشت کرد. در دوره دستجردی نیز پروژههای عمرانی تا جای قابل قبولی جلو رفت و توسعه خوبی در زمینه تاسیس و تجهیز بیمارستانهای دولتی انجام شد که از سرعت خوبی نیز برخوردار بود. او در زمینه تربیت و توزیع نیروی انسانی نیز اقدامات موفقی به ثبت رساند. به طور کلی در دولتهای نهم و دهم علاوه بر این کارها، در زمینه تولید دارو نیز کارهای موفقی انجام شد که از جمله آن تامین 97درصد داروهای مورد نیاز در داخل کشور بود، هر چند از نظر تامین مواد اولیه هنوز وابسته به خارج هستیم با این حال باز هم کارهای قابل تقدیری در این زمینه انجام شد. پس از پایان دولت نهم و بعد از آن در سهسال و نیم دولت دهم، اوضاع وزارت بهداشت به همریخت، تمام این اتفاقات نیز مربوط به سال 91 است که هم کارهای عمرانی را تحت تاثیر قرار داد و هم مشکلات درمان و دارو را افزایش داد. متاسفانه در یکسال گذشته تفکر نامطلوبی نسبت به اختصاص اعتبار به حوزه بهداشت و ارز دارویی وجود داشت، البته هدف این نیست که این عدمموفقیت را به سیاستهای دولت احمدینژاد یا نداشتن تعامل گرم میان دولت و وزارت بهداشت مرتبط دانست، به هر حال دستهایی در کار بود که مانع اجرای سیاستهای رییس دولت در وزارت بهداشت شد. از یکسو احمدینژاد بر اجرای طرح پزشک خانواده تاکید میکرد اما متاسفانه خبرهایی از توقف این طرح در وزارت بهداشت شنیده میشد، از دیگر سو درآمدهای دولت در وزارت بهداشت تحقق پیدا نکرد، همه اینها دست به دست هم داد تا عملکرد این وزارتخانه در سال 91 چشمگیر نباشد. در این میان دولت نیز به تعهدهای مالی خود نسبت به این وزارتخانه عمل نکرد و ششهزارمیلیاردتومان این وزارتخانه و سهم 10درصدی از درآمدهای هدفمند کردن یارانهها را پرداخت نکرد. همه اینها باعث شد تا سیاستهای وزارت بهداشت مغفول بماند.
اگر «مرضیه وحیددستجردی» با انتخاب رییس دولت دهم عنوان نخستین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی را به نام خود ثبت کرد، کامران باقریلنکرانی نیز در چهار سال تصدیگری وزارت بهداشت در کابینه نهم، نام جوانترین وزیر در 34 سال گذشته را یدک میکشید. زن بودن یکی و جوانترین بودن دیگری هم نتوانست، دستجردی و لنکرانی را از کنار گذاشته شدن در کابینههای احمدینژاد در امان دارد، یکی پس از پایان کار دولت نهم، از لیست اعضای کابینه خط زده شد و دیگری 6 ماه مانده به اتمام کار دولت دهم. یکی وزیری بود که کار بهداشت و درمان کشور را «نورعلی نور» کرده بود، آن یکی «هلویی» بود که با این توصیف مورد توجه مرد اول کابینه اصولگرا قرار گرفت. وزارت عظیم بهداشت در 90 ماه گذشته تغییر و تحول فراوان به خود دید. شاید روند تغییرات در یکسال گذشته و به طور ویژه نیمه دوم سال 91 تندتر از هفت سال قبل بود، زمانی که خانم وزیر در دی ماه برکنار شد و این وزارتخانه در کارنامه دولتهای اصولگرا، سرپرستی شخص دیگری را نیز تجربه کرد. این بار احمدینژاد دیگر ریسک نکرد و آگاهانه دست به انتخاب سرپرستی از جنس خود زد تا ماههای مانده به دولت دهم، به خوبی و خوشی سپری
شود و نمره این وزارتخانه نیز همانند 18 وزارتخانه دیگر قبولی باشد، اتفاقی که به طور مشخص در نیمه دوم سال 91 با آغاز موج تندی از انتقادهای خانم وزیر، برایش نگرانکننده شده بود. همین باعث شد تا ظهر یکی از روزهای پنجشنبه، مرضیه وحیددستجردی را به همان جایی برگرداند که 42 ماه قبل از آنجا آمده بود. بیمارستان تخصصی زنان و زایمان آرش! و در نهایت محمد حسن طریقت منفرد را سکاندار وزارت بهداشت ولو به صورت موقت کند.
بیماری 5 ماهه دولت
وزارت بهداشت از اواخر شهریور ماه 91 تا اوایل دی ماه، به بیماری صعبالعلاج اختصاص نیافتن ارز دارو مبتلا شد، هر چند که علایم آن از ماهها قبل، حتی از زمستان سال 90 خود را نشان داده بود اما به تجویز متخصصان امر، ماجرا مسکوت ماند، تحریمها تشدید شد، نرخ ارز نوسان پیدا کرد، دارو کم شد، گران شد، هزینههای درمان بالا رفت، خدمات بستری سخت شد و... اما تا تابستان 91 اسمی از مشکلات ارزی و تحریمها بر زبان هیچ یک از مقامات وزارت بهداشت نیامد تا اینکه شهریور ماه سالی که گذشت، فشارها به قول دستجردی آنقدر زیاد شد که او سنتشکنی کرد و علیه مسببان کمبود دارویی تاخت و در نخستین گام رییس بانک مرکزی را مقصر معرفی کرد. اگر تا پیش از آن وزارت بهداشت آرام و بیصدا کارش را انجام میداد و جز خبرهایی مانند تولید 97درصد داروها در داخل و بهرهبرداری از پروژههای عمرانی و... اعلام نمیشد از آن زمان به بعد، اختصاص یافتن ارز دارو و تجهیزات پزشکی برای واردات زین اسب و لوازم آرایشی و خودروهای لوکس و... تیتر یک روزنامهها و سایتهای خبری شد. او کسی بود که به هزینههای کمرشکن درمان اشاره کرد و اینکه سالانه 5/7درصد ایرانیها با پرداخت این هزینهها به زیر خط فقر سقوط میکنند، اظهارات تند وزیری که کاسه صبر احمدینژاد را لبریز کرد و یک هفته پیش از اعلام رسمی برکناریاش، در یک گفتوگوی تلویزیونی آب پاکی را بر دستان وزیرش ریخت و تاکید کرد که «نه تنها ارز دارویی به طور کامل اختصاص یافته بلکه احدی هم حقگران کردن دارو را ندارد.» اظهارنظری که با واکنش وزیر بهداشت مواجه شد و با تکرار اظهارات قبلیاش و اعلام افزایش قیمت دارو، خود را در مقابل سناریوی عزل از سوی رییس دولت قرار داد. اکنون دیگر همه از ماجرای برکناری مرضیه وحیددستجردی خبردار شدهاند، داستان عزلی که نه تنها به ضرر اولین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی نشد بلکه بیتوجه به نگرش سیاسیاش، او را به قهرمانی بدل کرد که قربانی سیاستهای احمدینژاد شده است. شخصی که از نظر رییس دولت تنها برای اینکه انتصاب وزیر زن از تبلیغات انتخاباتی خارج شود، وزیر شد!
ماجرای دستجردی چه بود؟
دستجردی مرداد ماه 88 با 175 رای موافق از مجموع 286 رای موفق به کسب اعتماد مجلسیان شد، اما با گذشت حدود 42 ماه از تصدیگریاش در وزارت بهداشت بازهم تکلیفش مشخص نشد. مرضیه وحید دستجردی نورچشمی احمدینژاد بود یا خانم متخصص درجه یک؟ کسی که کار نظام سلامت را نور علی نور کرد یا وزیری که قرار بود تا وقتی رحیمی معاون اول دولت و احمدینژاد سرکار هستند، او نیز در کابینه باشد؟ مورد حمایت دولت بود یا کسی بود که مورد غضب احمدینژاد قرار گرفت؟ فعالیتش در وزارت بهداشت ایراد داشت؟ از سیاستهای اختصاص ارز دارو انتقاد میکرد یا کسی را به ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب کرده بود که مورد تایید احمدینژاد نبود؟ او قربانی سیاستهای احمدینژاد شد یا قهرمان؟ حدود سه ماه از برکناری وزیر بهداشت میگذرد، اما هنوز نه وزیر سابق و نه رییس دولت اظهارنظری در این زمینه نکردهاند. دستجردی فعلا ترجیح میدهد چیزی نگوید، پیش از این نیز توصیه کرده بود هیچ زنی وزیر نشود، خون دل فراوان خورده بود، تایید این حرفش را میشد از خستگی چهرهاش در روزهای کم مانده به برکناری گرفت، زمانی که به صورت مرتب از سوی خبرنگاران با پرسش برکناری و ماجرای آن مواجه میشد و هر بار محترمانهتر و مودبانهتر از قبل پاسخ میداد: «هر آمدنی رفتنی دارد، شما خود هم نمیدانی تا چه زمان سر کار هستی، ما کار خودمان را میکنیم و...». از یک طرف همه چیز برای انتقاد به نفعش بود؛ مشکل واردات مواد اولیه دارویی از خارج، گران شدن داروها و تجهیزات پزشکی به دلیل اختصاص نیافتن ارز مرجع و اجبار در استفاده از ارز آزاد برای رفع کمبودهای دارویی، کارشکنی رییس بانک مرکزی که وزیر سابق بهداشت او را مسوول تمام این اتفاقات میدانست و...، از سوی دیگر اما در روزنامه دولتی، ماجرا کاملا متفاوت بود، اتهام ایستادگی او در برابر دولت و به طور مشخص احمدینژاد، اصرار برگران کردن دارو با وجود تاکید رییس دولت، مبنی برکنترل بازار دارو، وجود مافیای دارو و... . در نهایت اما آنچه برای این متخصص زنان و زایمان 54 ساله رقم خورد، خارج شدنش از کابینه دولت دهم بود، ماموریتی که نیمه تمام ماند. عزل مرضیه وحید دستجردی آنهم ظهر یک روز کاری، بدون اطلاع قبلی، شاید «روز خوب» اولین روز کاریش در وزارت بهداشت را که سه سال و اندی پیش تجربه کرده بود به کلی به دست فراموشی سپرد، زمانیکه با موجی از تلفنها مبنی بر برکناریاش از سمت بالاترین مقام وزارت بهداشت روبهرو شد. شاید اگر وزیر بهداشت به هشدار باقریلنکرانی در اولین روز کاری با این مضمون که «این وزارتخانه نکات حاشیهای زیاد دارد» گوش میداد، چنین سرنوشتی در انتظارش نبود.
بحرانهای یک وزارتخانه
شاید بتوان گفت از مرداد ماه سال 88 که مرضیه وحید دستجردی بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد تا زمانی که ظهر یک روز پنجشنبه محل کارش را به سمت خانه ترک کرد، بحرانهای فراوانی گریبانگیر این وزارتخانه که از آن به عنوان «وزارت ناتمام» نیز یاد میشود، شد. از مرداد ماه سال 88 تا دی 91، وزارت بهداشت اتفاقات فراوانی را شاهد بود که حاشیه کم نداشت.
ابطال آزمون دستیاری پزشکی
اولین بحران جدی دوران مدیریت دستجردی، ابطال آزمون دستیاری بود. 29 بهمن سال 88 سیوهفتمین دوره آزمون دستیاری از سوی وحیددستجردی باطل و دلیل آن نیز فروش سوالات آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد. وزارت بهداشت در آن زمان اطلاعیهای صادر کرد و آزمون جایگزین در 13 اسفند همان سال برگزار شد. پس از آن بسیاری از نمایندگان مجلس خواستار پاسخگویی وزیر بهداشت شدند و در نهایت اعلام ابطال آزمون را از سوی او یک «عمل شجاعانه و مردانه» توصیف کردند.
انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران
پس از آن، انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران به عنوان بحران دیگر شناخته میشود، 8 آبان سال بعد ابلاغیهای بر صفحه پایگاه اطلاعرسانی وزارت بهداشت قرار گرفت که حکایت از منحل شدن دانشگاه علوم پزشکی ایران داشت، به این ترتیب تمام واحدها به دو دانشگاه دیگر یعنی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شد. اتفاقی که مخالفان و منتقدان فراوانی را به صف کشید.
کشته شدن دو پزشک
از این تصمیمگیریها که بگذریم، ترور و سوءقصد به دو پزشک در فاصله شهریور و مهر ماه سال 89 که منجر به کشتهشدن آنها شد، ماجرای دیگری برای این وزارتخانه ساخت. دکتر عبدالرضا سودبخش عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مقابل مطب شخصی خود از طرف افراد ناشناس کشته شد و دکتر غلامرضا سرابی، متخصص بیماریهای قلب و عروق و شاغل بیمارستان خاتم الانبیاء هنگام خروج از مطب، از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و کشته شد.
رهاسازی بیماران در بیابان
رهاسازی دو بیمار در بیابان در حالیکه لباس بیمارستان امام خمینی (ره) به تن داشتند با انتشار وسیع عکس و خبرهای مربوط به آن در اردیبهشت سال 90، این وزارتخانه را وارد چالش جدی کرد، دستجردی همان زمان نیز سعی کرد تا قوی وارد عمل شود و از دادستان خواست تا خاطیان را به اشد مجازات محکوم کند. با این حال این اتفاق نقطهتاریکی برای وزارت بهداشت به شمار رفت.
اصرار برای یک انتصاب
شاید آنچه بیش از همه وزیر سابق بهداشت را در سراشیبی برکناری قرار داد، اختلاف شخص احمدینژاد با باقر لاریجانی رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت بود. نگاهی به سوابق احمدینژاد در برکناری وزرایش اما این گزینه را پررنگتر میکند. دلایل برکناری وزیر بهداشت نیز زمانی رنگ و بوی این نوع از اختلاف به خود گرفت که گفته شد رییس دولت تمایلی به حضور باقر لاریجانی بر ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران ندارد، اما این تمایل نداشتن نه تنها منجر به برکناری لاریجانی از این سمت نشد، بلکه وزیر سابق بهداشت، کرسی ریاست شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت را نیز به همان مردی سپرد که از سال 84 ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران را با موافقت تمام اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی عهدهدار شده بود، همین موضوع شاید نسخه دستجردی را پیچاند، البته این بار اولی نبود که احمدینژاد در پی این دست از اختلافات دست به تغییر میزد، پیش از این نیز گفته میشد او در ماههای پایانی دولت نهم، مخالفت لنکرانی با روی کار آمدن مشایی را تاب نیاورده و در دولت دهم دیگر جایی برایش در دل کابینه تعریف نکرد. اینگونه به نظر میرسد که حمایت دستجردی از باقر لاریجانی و فشارهای دولت که حتی در نامه نگاریهای او و لاریجانی در روز آخر کاملا واضح بود، کار دستش داد. در این میان نباید فراموش کرد که دستجردی اولین وزیر بهداشتی بود که نسبت به آتشفشان ایدز که همان شیوع ایدز از راه روابط جنسی بود، هشدار داد. جنجال ممنوعیت مصرف قلیان در قهوهخانهها، تفکیک جنسیتی در بیمارستانها و وجود نیترات در آب تهران را به راه انداخت. او از جمله کسانی بود که به شدت تاثیر پارازیتها و سایر امواج بر سلامتی انسان را تکذیب کرد و آمارهای اعلام شده از افزایش سقط جنین را بیاساس عنوان کرد.
سرپرستی برای 6 ماه
احمدینژاد، تامل نکرد و همزمان با برکناری وزیر بهداشت، جانشین او را نیز انتخاب کرد، دکتر محمدحسن طریقتمنفرد همان کسی بود که با روی کار آمدن دولت دهم، گزینه تصدیگری وزارت بهداشت بود اما به دلایلی انتخاب نشد. این را منفرد در مراسم معارفهاش که بدون دعوت از وزیر سابق بهداشت برگزار شد، عنوان کرد. او دکترای طب عمومی دارد و متخصص جراحی چشم است و در سالهای گذشته عضو هیاتمدیره و معاونت درمان سازمان تامین اجتماعی، معاونت سیاستگذاری و برنامهریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی و... بود. منفرد از صبح روز جمعه 8 دی یعنی کمتر از 24 ساعت پس از انتصابش، با برگزاری اولین جلسه، کار خود در این وزارتخانه را به صورت رسمی آغاز کرد. با این حال تا پایان سال هر قدر مورد سوال خبرنگاران قرار میگرفت، تنها پاسخ میداد: «کمبود دارویی نداریم، ارز دارو به اندازه اختصاص پیدا کرده و طرح پزشک خانواده اجرا میشود.» او آمده بود تا طرح پزشک خانواده را اجرا کند و حتی به خبرنگاران تاکید کرد در مدت دو ماه نیز میتوان این طرح عظیم را عملیاتی کرد! طرحی که دو وزیر پیش از او در مدت 7 سال نتوانستند بر آن جامه عمل بپوشانند. دو ماه تمام شد و هنوز هم طرح پزشک خانواده همچنان میان آسمان و زمین معلق مانده بود. او همان کسی بود که مرد اول کابینه میخواست!
«هلوی» احمدینژاد که بود؟
پیش از این اتفاقات تنشزا در وزارتخانهای که متولی سلامت کشور بود، سکان نظام بهداشت و درمان چهار سال در دست کامران باقریلنکرانی 43 ساله بود، مردی که در مرداد سال 84، مورد مهرورزی احمدینژاد قرار گرفت بهطوریکه در مقام تعریف از وزیرش در یک برنامه تلویزیونی او را به «هلوی خوردنی» تشبیه کرد، توصیفی که البته خیلی هم به مذاق لنکرانی با آن درجه علمی و دانشگاهی خوش نیامده بود. لنکرانی از شهریور سال 84 که بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد، تا خرداد 88، محتاط و آرام کارهای خود را پیش برد و احمدینژاد را ناراضی نکرد، زمانی که از اجرای موفق طرح پزشک خانواده که منجر به کاهش ۲۰درصدی مرگ و میر نوزادان و مادران شده بود و ماموریت ویژهاش برای تولید داروی جدید، رونمایی از 11 داروی زیست فناوری در کمتر از چهار سال و تولید واکسن هپاتیت بی و آیمود، آنژی پارس و... سخنها گفت. نگاهی به اظهارنظرهای لنکرانی در چهار سال فعالیتش در وزارت بهداشت به خوبی نشان میدهد که او بیشتر به تبلیغ از این وزارتخانه به دور از هرگونه انتقادی پرداخته بود، حتی زمانی که مشکل آنفلوآنزای پرندگان پیش آمد، به طور مرتب شیوع این بیماری در کشور را تکذیب میکرد، بهمن ماه سال 86 که شیوع این ویروس سازمان بهداشت جهانی را مشغول کرده بود، وزیر بهداشت وقت، به هیچوجه زیر بار وجود مواردی از این بیماری در کشور نرفت، حتی آن زمان که رییس سازمان دامپزشکی شیوع آنفلوآنزای پرندگان در مازندران را تایید کرد و خبرها بر معدومسازی حدود یکصدهزار قطعه پرنده در شهرستان آمل به دلیل احتمال آنفلوآنزای پرندگان تاکید داشتند. به هر حال به کار او ایراداتی وارد بود که یکی از آنها نداشتن اختیار در انتخاب معاونان و روسای دانشگاههای علوم پزشکی بود که از سوی منتقدان به عنوان نقطه ضعف او یاد میشود. اجرای طرح پزشک خانواده اولویت اول او برای سال 88 بود، او قصد داشت تا در صورت ادامه همکاری در دولت دهم، این طرح را در تمام شهرهای زیر صدهزار نفر به مرحله اجرا برساند، طرحی که تا پایان سال 91 همچنان در کش و قوس عملیاتی شدن به سر برد و دولت بر سر پرداخت اعتبارات مربوط به آن خساست فراوان کرد.
افشای پشت پرده انتخاب وزیر زن
باقریلنکرانی پس از آغاز به کار دولت دهم، پشت پرده، انتخاب وزیر زن از سوی احمدینژاد را برملا کرد. در اینباره اشاره کرد. او مهر ماه سال 90 گفت: «در جلسه مرداد ماه 88، احمدینژاد گفت من به این نتیجه رسیدم که حتما وزیرانی را از خانمها معرفی کنم و انتخاب وزیران زن را از مطالبه و یک شعار انتخاباتی که برخی روی آن سوار میشوند، خارج کنم.» همین شد تا لنکرانی کوله بار خود را از وزارت بهداشت جمع کرد و به طبقه هشتم دانشگاه علوم پزشکی زادگاهش شیراز پناه برده و در مرکز تحقیقات سلامت کشور که پس از دوران وزارتش آن را راه انداخته بود، فعالیت کند. این در حالی بود که احمدینژاد در مرداد ماه سال 88، درباره علت انتخاب یک زن برای تصدی وزارت بهداشت، که مورد سوال گوینده تلویزیون بود، توضیح داده بود: «گفتیم یک مدتی خانم متخصص درجه یک بیاید جایی که خانمها چک شوند. خانمها اگر سالم باشند جامعه سالم خواهد شد و...» لنکرانی پس از برکناری همانند دیگر عضو کابینه نهم، جذب وزارت نفت شد. وزیر نفت در حکمی باقری لنکرانی را به عنوان رییس هیاتمدیره سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت منصوب کرد. پیش از او نیز علیرضا علیاحمدی وزیر آموزشوپرورش دولت نهم را نیز به آن وزراتخانه برده بود و کرسی ریاست هیاترییسه صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت را در اختیارش قرار داد.
بیماری 5 ماهه دولت
وزارت بهداشت از اواخر شهریور ماه 91 تا اوایل دی ماه، به بیماری صعبالعلاج اختصاص نیافتن ارز دارو مبتلا شد، هر چند که علایم آن از ماهها قبل، حتی از زمستان سال 90 خود را نشان داده بود اما به تجویز متخصصان امر، ماجرا مسکوت ماند، تحریمها تشدید شد، نرخ ارز نوسان پیدا کرد، دارو کم شد، گران شد، هزینههای درمان بالا رفت، خدمات بستری سخت شد و... اما تا تابستان 91 اسمی از مشکلات ارزی و تحریمها بر زبان هیچ یک از مقامات وزارت بهداشت نیامد تا اینکه شهریور ماه سالی که گذشت، فشارها به قول دستجردی آنقدر زیاد شد که او سنتشکنی کرد و علیه مسببان کمبود دارویی تاخت و در نخستین گام رییس بانک مرکزی را مقصر معرفی کرد. اگر تا پیش از آن وزارت بهداشت آرام و بیصدا کارش را انجام میداد و جز خبرهایی مانند تولید 97درصد داروها در داخل و بهرهبرداری از پروژههای عمرانی و... اعلام نمیشد از آن زمان به بعد، اختصاص یافتن ارز دارو و تجهیزات پزشکی برای واردات زین اسب و لوازم آرایشی و خودروهای لوکس و... تیتر یک روزنامهها و سایتهای خبری شد. او کسی بود که به هزینههای کمرشکن درمان اشاره کرد و اینکه سالانه 5/7درصد ایرانیها با پرداخت این هزینهها به زیر خط فقر سقوط میکنند، اظهارات تند وزیری که کاسه صبر احمدینژاد را لبریز کرد و یک هفته پیش از اعلام رسمی برکناریاش، در یک گفتوگوی تلویزیونی آب پاکی را بر دستان وزیرش ریخت و تاکید کرد که «نه تنها ارز دارویی به طور کامل اختصاص یافته بلکه احدی هم حقگران کردن دارو را ندارد.» اظهارنظری که با واکنش وزیر بهداشت مواجه شد و با تکرار اظهارات قبلیاش و اعلام افزایش قیمت دارو، خود را در مقابل سناریوی عزل از سوی رییس دولت قرار داد. اکنون دیگر همه از ماجرای برکناری مرضیه وحیددستجردی خبردار شدهاند، داستان عزلی که نه تنها به ضرر اولین وزیر زن بعد از انقلاب اسلامی نشد بلکه بیتوجه به نگرش سیاسیاش، او را به قهرمانی بدل کرد که قربانی سیاستهای احمدینژاد شده است. شخصی که از نظر رییس دولت تنها برای اینکه انتصاب وزیر زن از تبلیغات انتخاباتی خارج شود، وزیر شد!
ماجرای دستجردی چه بود؟
دستجردی مرداد ماه 88 با 175 رای موافق از مجموع 286 رای موفق به کسب اعتماد مجلسیان شد، اما با گذشت حدود 42 ماه از تصدیگریاش در وزارت بهداشت بازهم تکلیفش مشخص نشد. مرضیه وحید دستجردی نورچشمی احمدینژاد بود یا خانم متخصص درجه یک؟ کسی که کار نظام سلامت را نور علی نور کرد یا وزیری که قرار بود تا وقتی رحیمی معاون اول دولت و احمدینژاد سرکار هستند، او نیز در کابینه باشد؟ مورد حمایت دولت بود یا کسی بود که مورد غضب احمدینژاد قرار گرفت؟ فعالیتش در وزارت بهداشت ایراد داشت؟ از سیاستهای اختصاص ارز دارو انتقاد میکرد یا کسی را به ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران منصوب کرده بود که مورد تایید احمدینژاد نبود؟ او قربانی سیاستهای احمدینژاد شد یا قهرمان؟ حدود سه ماه از برکناری وزیر بهداشت میگذرد، اما هنوز نه وزیر سابق و نه رییس دولت اظهارنظری در این زمینه نکردهاند. دستجردی فعلا ترجیح میدهد چیزی نگوید، پیش از این نیز توصیه کرده بود هیچ زنی وزیر نشود، خون دل فراوان خورده بود، تایید این حرفش را میشد از خستگی چهرهاش در روزهای کم مانده به برکناری گرفت، زمانی که به صورت مرتب از سوی خبرنگاران با پرسش برکناری و ماجرای آن مواجه میشد و هر بار محترمانهتر و مودبانهتر از قبل پاسخ میداد: «هر آمدنی رفتنی دارد، شما خود هم نمیدانی تا چه زمان سر کار هستی، ما کار خودمان را میکنیم و...». از یک طرف همه چیز برای انتقاد به نفعش بود؛ مشکل واردات مواد اولیه دارویی از خارج، گران شدن داروها و تجهیزات پزشکی به دلیل اختصاص نیافتن ارز مرجع و اجبار در استفاده از ارز آزاد برای رفع کمبودهای دارویی، کارشکنی رییس بانک مرکزی که وزیر سابق بهداشت او را مسوول تمام این اتفاقات میدانست و...، از سوی دیگر اما در روزنامه دولتی، ماجرا کاملا متفاوت بود، اتهام ایستادگی او در برابر دولت و به طور مشخص احمدینژاد، اصرار برگران کردن دارو با وجود تاکید رییس دولت، مبنی برکنترل بازار دارو، وجود مافیای دارو و... . در نهایت اما آنچه برای این متخصص زنان و زایمان 54 ساله رقم خورد، خارج شدنش از کابینه دولت دهم بود، ماموریتی که نیمه تمام ماند. عزل مرضیه وحید دستجردی آنهم ظهر یک روز کاری، بدون اطلاع قبلی، شاید «روز خوب» اولین روز کاریش در وزارت بهداشت را که سه سال و اندی پیش تجربه کرده بود به کلی به دست فراموشی سپرد، زمانیکه با موجی از تلفنها مبنی بر برکناریاش از سمت بالاترین مقام وزارت بهداشت روبهرو شد. شاید اگر وزیر بهداشت به هشدار باقریلنکرانی در اولین روز کاری با این مضمون که «این وزارتخانه نکات حاشیهای زیاد دارد» گوش میداد، چنین سرنوشتی در انتظارش نبود.
بحرانهای یک وزارتخانه
شاید بتوان گفت از مرداد ماه سال 88 که مرضیه وحید دستجردی بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد تا زمانی که ظهر یک روز پنجشنبه محل کارش را به سمت خانه ترک کرد، بحرانهای فراوانی گریبانگیر این وزارتخانه که از آن به عنوان «وزارت ناتمام» نیز یاد میشود، شد. از مرداد ماه سال 88 تا دی 91، وزارت بهداشت اتفاقات فراوانی را شاهد بود که حاشیه کم نداشت.
ابطال آزمون دستیاری پزشکی
اولین بحران جدی دوران مدیریت دستجردی، ابطال آزمون دستیاری بود. 29 بهمن سال 88 سیوهفتمین دوره آزمون دستیاری از سوی وحیددستجردی باطل و دلیل آن نیز فروش سوالات آزمون دستیاری پزشکی اعلام شد. وزارت بهداشت در آن زمان اطلاعیهای صادر کرد و آزمون جایگزین در 13 اسفند همان سال برگزار شد. پس از آن بسیاری از نمایندگان مجلس خواستار پاسخگویی وزیر بهداشت شدند و در نهایت اعلام ابطال آزمون را از سوی او یک «عمل شجاعانه و مردانه» توصیف کردند.
انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران
پس از آن، انحلال دانشگاه علوم پزشکی ایران به عنوان بحران دیگر شناخته میشود، 8 آبان سال بعد ابلاغیهای بر صفحه پایگاه اطلاعرسانی وزارت بهداشت قرار گرفت که حکایت از منحل شدن دانشگاه علوم پزشکی ایران داشت، به این ترتیب تمام واحدها به دو دانشگاه دیگر یعنی دانشگاه علوم پزشکی تهران و دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی منتقل شد. اتفاقی که مخالفان و منتقدان فراوانی را به صف کشید.
کشته شدن دو پزشک
از این تصمیمگیریها که بگذریم، ترور و سوءقصد به دو پزشک در فاصله شهریور و مهر ماه سال 89 که منجر به کشتهشدن آنها شد، ماجرای دیگری برای این وزارتخانه ساخت. دکتر عبدالرضا سودبخش عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در مقابل مطب شخصی خود از طرف افراد ناشناس کشته شد و دکتر غلامرضا سرابی، متخصص بیماریهای قلب و عروق و شاغل بیمارستان خاتم الانبیاء هنگام خروج از مطب، از ناحیه شکم مورد اصابت گلوله افراد ناشناس قرار گرفت و کشته شد.
رهاسازی بیماران در بیابان
رهاسازی دو بیمار در بیابان در حالیکه لباس بیمارستان امام خمینی (ره) به تن داشتند با انتشار وسیع عکس و خبرهای مربوط به آن در اردیبهشت سال 90، این وزارتخانه را وارد چالش جدی کرد، دستجردی همان زمان نیز سعی کرد تا قوی وارد عمل شود و از دادستان خواست تا خاطیان را به اشد مجازات محکوم کند. با این حال این اتفاق نقطهتاریکی برای وزارت بهداشت به شمار رفت.
اصرار برای یک انتصاب
شاید آنچه بیش از همه وزیر سابق بهداشت را در سراشیبی برکناری قرار داد، اختلاف شخص احمدینژاد با باقر لاریجانی رییس دانشگاه علوم پزشکی تهران و رییس شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت بود. نگاهی به سوابق احمدینژاد در برکناری وزرایش اما این گزینه را پررنگتر میکند. دلایل برکناری وزیر بهداشت نیز زمانی رنگ و بوی این نوع از اختلاف به خود گرفت که گفته شد رییس دولت تمایلی به حضور باقر لاریجانی بر ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران ندارد، اما این تمایل نداشتن نه تنها منجر به برکناری لاریجانی از این سمت نشد، بلکه وزیر سابق بهداشت، کرسی ریاست شورای سیاستگذاری وزارت بهداشت را نیز به همان مردی سپرد که از سال 84 ریاست دانشگاه علوم پزشکی تهران را با موافقت تمام اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی عهدهدار شده بود، همین موضوع شاید نسخه دستجردی را پیچاند، البته این بار اولی نبود که احمدینژاد در پی این دست از اختلافات دست به تغییر میزد، پیش از این نیز گفته میشد او در ماههای پایانی دولت نهم، مخالفت لنکرانی با روی کار آمدن مشایی را تاب نیاورده و در دولت دهم دیگر جایی برایش در دل کابینه تعریف نکرد. اینگونه به نظر میرسد که حمایت دستجردی از باقر لاریجانی و فشارهای دولت که حتی در نامه نگاریهای او و لاریجانی در روز آخر کاملا واضح بود، کار دستش داد. در این میان نباید فراموش کرد که دستجردی اولین وزیر بهداشتی بود که نسبت به آتشفشان ایدز که همان شیوع ایدز از راه روابط جنسی بود، هشدار داد. جنجال ممنوعیت مصرف قلیان در قهوهخانهها، تفکیک جنسیتی در بیمارستانها و وجود نیترات در آب تهران را به راه انداخت. او از جمله کسانی بود که به شدت تاثیر پارازیتها و سایر امواج بر سلامتی انسان را تکذیب کرد و آمارهای اعلام شده از افزایش سقط جنین را بیاساس عنوان کرد.
سرپرستی برای 6 ماه
احمدینژاد، تامل نکرد و همزمان با برکناری وزیر بهداشت، جانشین او را نیز انتخاب کرد، دکتر محمدحسن طریقتمنفرد همان کسی بود که با روی کار آمدن دولت دهم، گزینه تصدیگری وزارت بهداشت بود اما به دلایلی انتخاب نشد. این را منفرد در مراسم معارفهاش که بدون دعوت از وزیر سابق بهداشت برگزار شد، عنوان کرد. او دکترای طب عمومی دارد و متخصص جراحی چشم است و در سالهای گذشته عضو هیاتمدیره و معاونت درمان سازمان تامین اجتماعی، معاونت سیاستگذاری و برنامهریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی و... بود. منفرد از صبح روز جمعه 8 دی یعنی کمتر از 24 ساعت پس از انتصابش، با برگزاری اولین جلسه، کار خود در این وزارتخانه را به صورت رسمی آغاز کرد. با این حال تا پایان سال هر قدر مورد سوال خبرنگاران قرار میگرفت، تنها پاسخ میداد: «کمبود دارویی نداریم، ارز دارو به اندازه اختصاص پیدا کرده و طرح پزشک خانواده اجرا میشود.» او آمده بود تا طرح پزشک خانواده را اجرا کند و حتی به خبرنگاران تاکید کرد در مدت دو ماه نیز میتوان این طرح عظیم را عملیاتی کرد! طرحی که دو وزیر پیش از او در مدت 7 سال نتوانستند بر آن جامه عمل بپوشانند. دو ماه تمام شد و هنوز هم طرح پزشک خانواده همچنان میان آسمان و زمین معلق مانده بود. او همان کسی بود که مرد اول کابینه میخواست!
«هلوی» احمدینژاد که بود؟
پیش از این اتفاقات تنشزا در وزارتخانهای که متولی سلامت کشور بود، سکان نظام بهداشت و درمان چهار سال در دست کامران باقریلنکرانی 43 ساله بود، مردی که در مرداد سال 84، مورد مهرورزی احمدینژاد قرار گرفت بهطوریکه در مقام تعریف از وزیرش در یک برنامه تلویزیونی او را به «هلوی خوردنی» تشبیه کرد، توصیفی که البته خیلی هم به مذاق لنکرانی با آن درجه علمی و دانشگاهی خوش نیامده بود. لنکرانی از شهریور سال 84 که بر صندلی بالاترین مقام وزارت بهداشت تکیه زد، تا خرداد 88، محتاط و آرام کارهای خود را پیش برد و احمدینژاد را ناراضی نکرد، زمانی که از اجرای موفق طرح پزشک خانواده که منجر به کاهش ۲۰درصدی مرگ و میر نوزادان و مادران شده بود و ماموریت ویژهاش برای تولید داروی جدید، رونمایی از 11 داروی زیست فناوری در کمتر از چهار سال و تولید واکسن هپاتیت بی و آیمود، آنژی پارس و... سخنها گفت. نگاهی به اظهارنظرهای لنکرانی در چهار سال فعالیتش در وزارت بهداشت به خوبی نشان میدهد که او بیشتر به تبلیغ از این وزارتخانه به دور از هرگونه انتقادی پرداخته بود، حتی زمانی که مشکل آنفلوآنزای پرندگان پیش آمد، به طور مرتب شیوع این بیماری در کشور را تکذیب میکرد، بهمن ماه سال 86 که شیوع این ویروس سازمان بهداشت جهانی را مشغول کرده بود، وزیر بهداشت وقت، به هیچوجه زیر بار وجود مواردی از این بیماری در کشور نرفت، حتی آن زمان که رییس سازمان دامپزشکی شیوع آنفلوآنزای پرندگان در مازندران را تایید کرد و خبرها بر معدومسازی حدود یکصدهزار قطعه پرنده در شهرستان آمل به دلیل احتمال آنفلوآنزای پرندگان تاکید داشتند. به هر حال به کار او ایراداتی وارد بود که یکی از آنها نداشتن اختیار در انتخاب معاونان و روسای دانشگاههای علوم پزشکی بود که از سوی منتقدان به عنوان نقطه ضعف او یاد میشود. اجرای طرح پزشک خانواده اولویت اول او برای سال 88 بود، او قصد داشت تا در صورت ادامه همکاری در دولت دهم، این طرح را در تمام شهرهای زیر صدهزار نفر به مرحله اجرا برساند، طرحی که تا پایان سال 91 همچنان در کش و قوس عملیاتی شدن به سر برد و دولت بر سر پرداخت اعتبارات مربوط به آن خساست فراوان کرد.
افشای پشت پرده انتخاب وزیر زن
باقریلنکرانی پس از آغاز به کار دولت دهم، پشت پرده، انتخاب وزیر زن از سوی احمدینژاد را برملا کرد. در اینباره اشاره کرد. او مهر ماه سال 90 گفت: «در جلسه مرداد ماه 88، احمدینژاد گفت من به این نتیجه رسیدم که حتما وزیرانی را از خانمها معرفی کنم و انتخاب وزیران زن را از مطالبه و یک شعار انتخاباتی که برخی روی آن سوار میشوند، خارج کنم.» همین شد تا لنکرانی کوله بار خود را از وزارت بهداشت جمع کرد و به طبقه هشتم دانشگاه علوم پزشکی زادگاهش شیراز پناه برده و در مرکز تحقیقات سلامت کشور که پس از دوران وزارتش آن را راه انداخته بود، فعالیت کند. این در حالی بود که احمدینژاد در مرداد ماه سال 88، درباره علت انتخاب یک زن برای تصدی وزارت بهداشت، که مورد سوال گوینده تلویزیون بود، توضیح داده بود: «گفتیم یک مدتی خانم متخصص درجه یک بیاید جایی که خانمها چک شوند. خانمها اگر سالم باشند جامعه سالم خواهد شد و...» لنکرانی پس از برکناری همانند دیگر عضو کابینه نهم، جذب وزارت نفت شد. وزیر نفت در حکمی باقری لنکرانی را به عنوان رییس هیاتمدیره سازمان بهداشت و درمان صنعت نفت منصوب کرد. پیش از او نیز علیرضا علیاحمدی وزیر آموزشوپرورش دولت نهم را نیز به آن وزراتخانه برده بود و کرسی ریاست هیاترییسه صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت را در اختیارش قرار داد.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
نمره قبولی وزارت بهداشت در دولت اصولگرا
محمدحسین قربانی/عضو کمیسیون بهداشت و درمان
نگاهی به نزدیک هشت سال فعالیت «کامران باقریلنکرانی» و «مرضیه وحیددستجردی» در وزارت بهداشت، کارنامه قابل قبولی از آنها ارایه میدهد، هر چند در یک سال گذشته اوضاع این وزارتخانه خوب نبود و اتفاقات ناگواری از جمله برکناری دستجردی در آن رخ داد، با این حال اقداماتی که در دولتهای نهم و دهم شاهد آن بودیم حکایت از اجرای سیاستهای دولت در حوزه سلامت داشت. برای نمونه در دوره تصدیگری لنکرانی بر این وزارتخانه با توجه به اینکه او دوره مدیریتش را در دور اول ریاست احمدینژاد بر دولت اصولگرا تجربه کرد، توانست کارهای خوبی را به نام خود به ثبت برساند. او توانست یک گفتمان اصولگرایی را در این وزارتخانه بنا نهد و تدبیری بیندیشد و مدیریتی را شروع کند که چهار سال دوام آورد. لنکرانی توانست در تامین منابع مالی این وزارتخانه و اختصاص اعتبار از سوی دولت به وزارت بهداشت موفق عمل کند. او اقداماتی نیز در زمینه مسایل عمرانی و تربیت نیروی انسانی و تامین دارو صورت داد. پس از او خانم دستجردی به عنوان وزیر بهداشت دولت دهم روی کار آمد. او هم توانست با همان تفکر حرکت به سمت جلو را با شتاب خوبی ادامه دهد. برای نمونه کارهای خوبی در زمینههای عمرانی صورت داد و در سالهای 88، 89 و 90، اعتبارات قابل قبولی از درآمدهای دولت را وارد وزارت بهداشت کرد. در دوره دستجردی نیز پروژههای عمرانی تا جای قابل قبولی جلو رفت و توسعه خوبی در زمینه تاسیس و تجهیز بیمارستانهای دولتی انجام شد که از سرعت خوبی نیز برخوردار بود. او در زمینه تربیت و توزیع نیروی انسانی نیز اقدامات موفقی به ثبت رساند. به طور کلی در دولتهای نهم و دهم علاوه بر این کارها، در زمینه تولید دارو نیز کارهای موفقی انجام شد که از جمله آن تامین 97درصد داروهای مورد نیاز در داخل کشور بود، هر چند از نظر تامین مواد اولیه هنوز وابسته به خارج هستیم با این حال باز هم کارهای قابل تقدیری در این زمینه انجام شد. پس از پایان دولت نهم و بعد از آن در سهسال و نیم دولت دهم، اوضاع وزارت بهداشت به همریخت، تمام این اتفاقات نیز مربوط به سال 91 است که هم کارهای عمرانی را تحت تاثیر قرار داد و هم مشکلات درمان و دارو را افزایش داد. متاسفانه در یکسال گذشته تفکر نامطلوبی نسبت به اختصاص اعتبار به حوزه بهداشت و ارز دارویی وجود داشت، البته هدف این نیست که این عدمموفقیت را به سیاستهای دولت احمدینژاد یا نداشتن تعامل گرم میان دولت و وزارت بهداشت مرتبط دانست، به هر حال دستهایی در کار بود که مانع اجرای سیاستهای رییس دولت در وزارت بهداشت شد. از یکسو احمدینژاد بر اجرای طرح پزشک خانواده تاکید میکرد اما متاسفانه خبرهایی از توقف این طرح در وزارت بهداشت شنیده میشد، از دیگر سو درآمدهای دولت در وزارت بهداشت تحقق پیدا نکرد، همه اینها دست به دست هم داد تا عملکرد این وزارتخانه در سال 91 چشمگیر نباشد. در این میان دولت نیز به تعهدهای مالی خود نسبت به این وزارتخانه عمل نکرد و ششهزارمیلیاردتومان این وزارتخانه و سهم 10درصدی از درآمدهای هدفمند کردن یارانهها را پرداخت نکرد. همه اینها باعث شد تا سیاستهای وزارت بهداشت مغفول بماند.
محمدحسین قربانی/عضو کمیسیون بهداشت و درمان
نگاهی به نزدیک هشت سال فعالیت «کامران باقریلنکرانی» و «مرضیه وحیددستجردی» در وزارت بهداشت، کارنامه قابل قبولی از آنها ارایه میدهد، هر چند در یک سال گذشته اوضاع این وزارتخانه خوب نبود و اتفاقات ناگواری از جمله برکناری دستجردی در آن رخ داد، با این حال اقداماتی که در دولتهای نهم و دهم شاهد آن بودیم حکایت از اجرای سیاستهای دولت در حوزه سلامت داشت. برای نمونه در دوره تصدیگری لنکرانی بر این وزارتخانه با توجه به اینکه او دوره مدیریتش را در دور اول ریاست احمدینژاد بر دولت اصولگرا تجربه کرد، توانست کارهای خوبی را به نام خود به ثبت برساند. او توانست یک گفتمان اصولگرایی را در این وزارتخانه بنا نهد و تدبیری بیندیشد و مدیریتی را شروع کند که چهار سال دوام آورد. لنکرانی توانست در تامین منابع مالی این وزارتخانه و اختصاص اعتبار از سوی دولت به وزارت بهداشت موفق عمل کند. او اقداماتی نیز در زمینه مسایل عمرانی و تربیت نیروی انسانی و تامین دارو صورت داد. پس از او خانم دستجردی به عنوان وزیر بهداشت دولت دهم روی کار آمد. او هم توانست با همان تفکر حرکت به سمت جلو را با شتاب خوبی ادامه دهد. برای نمونه کارهای خوبی در زمینههای عمرانی صورت داد و در سالهای 88، 89 و 90، اعتبارات قابل قبولی از درآمدهای دولت را وارد وزارت بهداشت کرد. در دوره دستجردی نیز پروژههای عمرانی تا جای قابل قبولی جلو رفت و توسعه خوبی در زمینه تاسیس و تجهیز بیمارستانهای دولتی انجام شد که از سرعت خوبی نیز برخوردار بود. او در زمینه تربیت و توزیع نیروی انسانی نیز اقدامات موفقی به ثبت رساند. به طور کلی در دولتهای نهم و دهم علاوه بر این کارها، در زمینه تولید دارو نیز کارهای موفقی انجام شد که از جمله آن تامین 97درصد داروهای مورد نیاز در داخل کشور بود، هر چند از نظر تامین مواد اولیه هنوز وابسته به خارج هستیم با این حال باز هم کارهای قابل تقدیری در این زمینه انجام شد. پس از پایان دولت نهم و بعد از آن در سهسال و نیم دولت دهم، اوضاع وزارت بهداشت به همریخت، تمام این اتفاقات نیز مربوط به سال 91 است که هم کارهای عمرانی را تحت تاثیر قرار داد و هم مشکلات درمان و دارو را افزایش داد. متاسفانه در یکسال گذشته تفکر نامطلوبی نسبت به اختصاص اعتبار به حوزه بهداشت و ارز دارویی وجود داشت، البته هدف این نیست که این عدمموفقیت را به سیاستهای دولت احمدینژاد یا نداشتن تعامل گرم میان دولت و وزارت بهداشت مرتبط دانست، به هر حال دستهایی در کار بود که مانع اجرای سیاستهای رییس دولت در وزارت بهداشت شد. از یکسو احمدینژاد بر اجرای طرح پزشک خانواده تاکید میکرد اما متاسفانه خبرهایی از توقف این طرح در وزارت بهداشت شنیده میشد، از دیگر سو درآمدهای دولت در وزارت بهداشت تحقق پیدا نکرد، همه اینها دست به دست هم داد تا عملکرد این وزارتخانه در سال 91 چشمگیر نباشد. در این میان دولت نیز به تعهدهای مالی خود نسبت به این وزارتخانه عمل نکرد و ششهزارمیلیاردتومان این وزارتخانه و سهم 10درصدی از درآمدهای هدفمند کردن یارانهها را پرداخت نکرد. همه اینها باعث شد تا سیاستهای وزارت بهداشت مغفول بماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.