نگاهی به وبلاگهای کودکانه فارسی
اشتراکگذاردن یک تجربه تازه: مادرانگی
مونا حسینی
مهم نیست اسم وبلاگ چه باشد، نونوش، جوجهمامانی، طلا خانوم یا هر عنوانی شبیه این، واردش که بشوید به احتمال زیاد چنین عبارتی به چشمتان میخورد: «به وبلاگ نوگل ما خوش آمدید. ماشاءالله یادتان نرود.»... این یکی از معمولترین نوشتههای بالای وبلاگ در وبلاگهای مخصوص کودکان است، صفحههایی با رنگهای عمدتا صورتی و آبی پر از تصاویر کودکان، بیش از همه تصاویری که در آتلیههای عکاسی یا پارکها گرفته شدهاند. مانند همه انواع وبلاگها در میان این وبلاگها نیز پربازدیدکننده و پرکار زیاد دیده میشود. مادرها، بیش از پدرها مسوولیت وبلاگهای کودکانه را برعهده میگیرند. چرایش را لابد باید در فرصت بیشتر آنها و احساسات پرشورترشان جستوجو کرد؛ احساساتی که وبلاگ فضایی میشود برای بروز و به اشتراکگذاردن آن.
«الهام الف.» مادر یک جفت دوقلو، وبلاگ «دوقلوهای من، تاتیاناو لیانا» را اداره میکند. شور و هیجان زیاد بابت مادر شدن، آنهم مادر یک جفت دوقلو الهام را واداشته احساساتش را در وبلاگ ثبت کند: «تنها نوشتن میتوانست به من در بروز حسی که تمام مدت در وجودم لبریز میشد، کمک کند. مادرشدن با هیچ حس دیگری قابل مقایسه نیست. احساسم آنقدر سرریز کرد که وادارم کرد به نوشتن. انگار نیاز داشتم این عشق عجیب و غریب را با باقی آدمها به اشتراک بگذارم.»این اما تمام دلیل «الهام» برای نوشتن در مورد دوقلوهایش نیست: «خاطرههای شیرینشان را نوشتم. برایم جالب بود که وقتی بزرگ شدند بدانند در بچگی چه شکلی بودهاند، چه زمانی چه تجربههایی داشتهاند... و بیش از همه تاریخ این موارد برایم اهمیت داشت.» و البته جرقه ثبت لحظهها در جایی دیگر زده شده است: «البته گمان میکنم جرقه این ماجرا از نوار ضبطشدهای از کودکی دخترداییام خورد. مادرش شعرخوانیاش را روی نواری ضبط کرده بود. وقتی این شعرها را میشنیدم فکر میکردم که چه خوب که دخترک حالا میداند وقتی هنوز کامل زبان باز نکرده بوده، چگونه شعر میخوانده... در واقع یکی از مهمترین دلایل، خود بچهها بودند، اینکه در بزرگسالی بدانند در کودکی چه مسیری را طی کردهاند.» و البته واکنشها به آنچه مادران جوان مینویسند، خود مشوقی است برای ادامه راه. الهام که از قضا شاغل است و رسیدگی به یک جفت دوقلو فرصت زیادی برایش باقی نمیگذارد، دستکم ماهی دوبار وبلاگ را بهروز میکند. پستهای جدید عکسهای تازه تاتیاناو لیانا یا شرح رفتارهای تازه بچهها هستند.
هر پست در وبلاگ دوقلوها، به طور معمول بین هزار تا چهارهزار بار مشاهده میشود، به علاوه کاربران معمولا حدود 30 نظر در این وبلاگ ثبت میکنند.
الهام در مورد آغاز نوشتن در این وبلاگ میگوید: «تا وقتی دوقلوها سهماهه شدند، زمان کافی برای نوشتن در وبلاگ نداشتم. مطالب وبلاگ دوقلوها از سهماهگی آنها آغاز میشود. اما اینکه چرا در فضای مجازی نوشتم؟ من مدتها به دنبال دفتری بودم تا خاطرههای کودکانم را در آن بنویسم. دفترهایی که برای این منظور در بازار موجود بود، به هیچوجه برای انبوه خاطرهها کافی نبود. برای همین نوشتن در مورد آنها را در یک وبلاگ آغاز کردم با اینکه پیش از این دست به قلم نبودم.»
به اشتراک گذاردن تجربههای تازه
برای برخی هم ماجرا جدا از بروز هیجان مادر شدن، اطلاعرسانی و به اشتراکگذاردن تجربیات مادرانه و البته پدرانه با زوجهایی است که بهتازگی بچهدار میشوند و نیازمند این تجاربند. تجربه رازهای نگهداری نوزاد و البته هیجان ناشی از آن برخی والدین را وامیدارد تا داشتههایشان را به اشتراک بگذارند؛ تجربههایی در زمینه غذا دادن به کودکان، بیماریهای کودکان و حتی لوازم مورد نیاز برای یک نوزاد.
وبلاگ «شیرینعسل» را مادری جوان به نام مهرناز اداره میکند. در معرفی خودش نوشته: «اسم من مهرناز است. 28سالمه و قندعسلم فروردین 86 به دنیا میاد. بارداری تجربه جدیدیه که بدون اطلاعات و آگاهی نمیشه به سلامت ازش گذشت. تصمیم دارم مثل خیلی از مادرهای دیگه اطلاعات و تجربیاتی که توی این دوره زیبا به دست میآرم و خاطرات و لحظههاش و عکساشو و... توی وبلاگ شیرینعسل بنویسم.» مهرناز در این وبلاگ کوچکترین جزییات رفتار، خواستهها و نیازهای خود و پسر کوچکش را ثبت کرده است؛ از واکسن و تبعات آن تا حمام کودک، دندان درآوردن، غذا خوردن، چکاپ و جشنهای تولد. عکسهایی از نوزادی تا امروز پسرک هم در جایجای وبلاگ به چشم میخورند. هرچند این وبلاگ لزوما جایی برای به اشتراک گذاردن عکسهای پسر کوچک مهرناز نیست، اما هستند وبلاگهایی که به نظر میرسد کارکرد اصلیشان انتشار عکسهای کودکانه است.
بهمثابه آلبوم عکس
صفحه نخست وبلاگ «دردانه»، تماما به عکسهای به قول مدیر وبلاگ که مادر این دختر باشد، «دردانه مادر» اختصاص دارد. گویا این وبلاگ آلبومی است که لحظهلحظههای دردانه را به تصویر میکشد. چنین آلبومی هرگز فرسوده نمیشود و افراد بیشماری امکان بازدید از آن و در واقع بازدید از «دردانه» را خواهند داشت.
«دیانا» در سال 87 به دنیا آمده است. وبلاگش را که باز کنید، صفحهای پر از عکسهای او باز میشود که در آتلیه گرفته شدهاند با پیراهن صورتی. بیشترین حجم مطالب استفادهشده در این وبلاگ به عکسهای دخترک اختصاص دارد.
استفاده از عکس کودک در وبلاگ البته همیشه پیامدهای خوشی ندارد، کمااینکه برخی والدین بابت جلوگیری از دردسرهای بهوجودآمده بابت وجود عکس دخترشان در وبلاگ، اقدام به حذف آن کردهاند.
ترس از پورنوگرافی کودکان و پایان یک وبلاگ پرمخاطب
خانم «سین» مادر دختری است که حالا نوجوان است اما هنگامی که سین نوشتن برای او را در وبلاگی آغاز کرد، دخترک تنها هفت سال داشت. سین با توجه به حرفهاش، - روزنامهنگاری - از نخستین گروه مادران ایرانی بوده که برای فرزندشان وبلاگی درست کرده و در آن نوشتهاند. دلایل او هم کمابیش مشابه دلایل دیگر مادران است برای نوشتن در وبلاگ از آنچه فرزندانشان انجام میدهند: به اشتراک گذاشتن توانمندیهای فرزند با دیگران.
سین میگوید: «به نظر میرسید فضای ذهنی دخترم پیشروتر از هم سن و سالهایش است. هنگامی که رفتارها و حرفهایش را برای دوستانم تعریف میکردم، آنها بسیار متعجب و هیجانزده میشدند این بود که فکر کردم این موضوعات را با تعداد بیشتری از افراد به اشتراک بگذارم.» و البته فراموش نکنید زمانی که سین نوشتن در وبلاگ را برای دخترش آغاز کرد، تب وبلاگنویسی در ایران بسیار تند بود، اوایل دهه 80 شمسی و وبلاگهای کودکانه به فراوانی امروز نبودند.
یکی، دو سال همه چیز به خوبی و البته با کنترل پدر و مادر پیش میرود. عکسی هم از دخترک با یک تاپ رنگین، سمت راست وبلاگ موجود است؛ عکسی که زیباییهای ظاهری دختر را به رخ میکشد. واکنشها به نوشتههای وبلاگ گسترده است و البته یکی از مهمترین موارد ایجاد واکنش، همین عکس گوشه وبلاگ، چنانکه سین میگوید: «واکنش به عکس و نوشتهها زیاد بود. همه از دخترم تعریف میکردند و او بزرگتر از آن بود که آنها را درک نکند و البته کوچکتر از آنکه بتواند تشخیص بدهد به کدام اظهارنظر باید واکنش داشته باشد و به کدام، نه!»
و این به نگرانی مادر و پدر دخترک میانجامد: «یک جایی از کامنتها و ستایشهایی که از عکس دخترم در این وبلاگ میشد، نگران شدیم. پسرهای 16، 17ساله برای او کامنت میگذاشتند و از او تعریف میکردند و این نگرانکننده بود.» نگرانی البته چندان هم بیمورد نبود. سین میگوید: «احساس میکردم عدهای قصد سوءاستفاده از دخترم را دارند و این البته با توجه به رواج پورنوگرافی کودکان در اینترنت چندان بیراه نبود و این آرامآرام مایه نگرانی شد. بهخصوص از هنگامی که کنترل وبلاگ را به دخترم واگذار کردیم، احساس کردم ماجرا به کل از کنترل خارج شده است و این میتواند حتی به زودی مسیر زندگی دخترم را منحرف کند....» و در نهایت وبلاگ دخترک پس از دو سال فعالیت و تعداد بسیار زیادی بازدیدکننده توسط پدر و مادرش بسته شد. سین بر اساس تجربه شخصی و سالها حضور در مطبوعات و فضای مجازی عقیده دارد تا زمانی که کودکان به سن قانونی نرسیدهاند، نباید کنترل وبلاگها را به خود آنها سپرد: «این درست است که باید هر جور امکان برای رشد را در اختیار کودک گذارد اما از آنجا که جامعه ما دچار توسعه نامتوازن است، باید در مواردی مانند اداره وبلاگ کودکان و استفاده از عکس کودکان در آنها نگران بود.»
شبکهای از مادران جوان
اما با وجودی که مهمترین دلایل شکلگیری وبلاگهای کودکانه، ثبت لحظهلحظه زندگی کودک در تاریخ است، این فضاها تبدیل به عرصههایی برای ارتباط مادران جوان میشود. در لینکهای بسیاری از وبلاگهای کودکانه میتوان تعداد زیادی وبلاگهای مادرانه را هم دید. وبلاگ مادرانی که سربند نوشتن از فرزندانشان با هم دوست شدهاند و حالا حتی هویتشان بر اساس هویت فرزندشان اعلام میشود؛ مواردی مانند مامان آراز، مامان سارا، مامان مریم. به نظر میرسد بسیاری از مادران وبلاگنویس از به اشتراکگذاردن فضاهای فرزندانشان آغاز میکنند و در نهایت به فضاهایی میرسند که به عنوان افرادی با یک تجربه جمعی شبکهای را تشکیل میدهند که بحق خوب همدیگر را میشناسند. گویی همگی یک خواب مشترک دیدهاند. آنها تجربهای مشترک دارند که آن را به اشتراک میگذارند: «مادرانگی»
«الهام الف.» مادر یک جفت دوقلو، وبلاگ «دوقلوهای من، تاتیاناو لیانا» را اداره میکند. شور و هیجان زیاد بابت مادر شدن، آنهم مادر یک جفت دوقلو الهام را واداشته احساساتش را در وبلاگ ثبت کند: «تنها نوشتن میتوانست به من در بروز حسی که تمام مدت در وجودم لبریز میشد، کمک کند. مادرشدن با هیچ حس دیگری قابل مقایسه نیست. احساسم آنقدر سرریز کرد که وادارم کرد به نوشتن. انگار نیاز داشتم این عشق عجیب و غریب را با باقی آدمها به اشتراک بگذارم.»این اما تمام دلیل «الهام» برای نوشتن در مورد دوقلوهایش نیست: «خاطرههای شیرینشان را نوشتم. برایم جالب بود که وقتی بزرگ شدند بدانند در بچگی چه شکلی بودهاند، چه زمانی چه تجربههایی داشتهاند... و بیش از همه تاریخ این موارد برایم اهمیت داشت.» و البته جرقه ثبت لحظهها در جایی دیگر زده شده است: «البته گمان میکنم جرقه این ماجرا از نوار ضبطشدهای از کودکی دخترداییام خورد. مادرش شعرخوانیاش را روی نواری ضبط کرده بود. وقتی این شعرها را میشنیدم فکر میکردم که چه خوب که دخترک حالا میداند وقتی هنوز کامل زبان باز نکرده بوده، چگونه شعر میخوانده... در واقع یکی از مهمترین دلایل، خود بچهها بودند، اینکه در بزرگسالی بدانند در کودکی چه مسیری را طی کردهاند.» و البته واکنشها به آنچه مادران جوان مینویسند، خود مشوقی است برای ادامه راه. الهام که از قضا شاغل است و رسیدگی به یک جفت دوقلو فرصت زیادی برایش باقی نمیگذارد، دستکم ماهی دوبار وبلاگ را بهروز میکند. پستهای جدید عکسهای تازه تاتیاناو لیانا یا شرح رفتارهای تازه بچهها هستند.
هر پست در وبلاگ دوقلوها، به طور معمول بین هزار تا چهارهزار بار مشاهده میشود، به علاوه کاربران معمولا حدود 30 نظر در این وبلاگ ثبت میکنند.
الهام در مورد آغاز نوشتن در این وبلاگ میگوید: «تا وقتی دوقلوها سهماهه شدند، زمان کافی برای نوشتن در وبلاگ نداشتم. مطالب وبلاگ دوقلوها از سهماهگی آنها آغاز میشود. اما اینکه چرا در فضای مجازی نوشتم؟ من مدتها به دنبال دفتری بودم تا خاطرههای کودکانم را در آن بنویسم. دفترهایی که برای این منظور در بازار موجود بود، به هیچوجه برای انبوه خاطرهها کافی نبود. برای همین نوشتن در مورد آنها را در یک وبلاگ آغاز کردم با اینکه پیش از این دست به قلم نبودم.»
به اشتراک گذاردن تجربههای تازه
برای برخی هم ماجرا جدا از بروز هیجان مادر شدن، اطلاعرسانی و به اشتراکگذاردن تجربیات مادرانه و البته پدرانه با زوجهایی است که بهتازگی بچهدار میشوند و نیازمند این تجاربند. تجربه رازهای نگهداری نوزاد و البته هیجان ناشی از آن برخی والدین را وامیدارد تا داشتههایشان را به اشتراک بگذارند؛ تجربههایی در زمینه غذا دادن به کودکان، بیماریهای کودکان و حتی لوازم مورد نیاز برای یک نوزاد.
وبلاگ «شیرینعسل» را مادری جوان به نام مهرناز اداره میکند. در معرفی خودش نوشته: «اسم من مهرناز است. 28سالمه و قندعسلم فروردین 86 به دنیا میاد. بارداری تجربه جدیدیه که بدون اطلاعات و آگاهی نمیشه به سلامت ازش گذشت. تصمیم دارم مثل خیلی از مادرهای دیگه اطلاعات و تجربیاتی که توی این دوره زیبا به دست میآرم و خاطرات و لحظههاش و عکساشو و... توی وبلاگ شیرینعسل بنویسم.» مهرناز در این وبلاگ کوچکترین جزییات رفتار، خواستهها و نیازهای خود و پسر کوچکش را ثبت کرده است؛ از واکسن و تبعات آن تا حمام کودک، دندان درآوردن، غذا خوردن، چکاپ و جشنهای تولد. عکسهایی از نوزادی تا امروز پسرک هم در جایجای وبلاگ به چشم میخورند. هرچند این وبلاگ لزوما جایی برای به اشتراک گذاردن عکسهای پسر کوچک مهرناز نیست، اما هستند وبلاگهایی که به نظر میرسد کارکرد اصلیشان انتشار عکسهای کودکانه است.
بهمثابه آلبوم عکس
صفحه نخست وبلاگ «دردانه»، تماما به عکسهای به قول مدیر وبلاگ که مادر این دختر باشد، «دردانه مادر» اختصاص دارد. گویا این وبلاگ آلبومی است که لحظهلحظههای دردانه را به تصویر میکشد. چنین آلبومی هرگز فرسوده نمیشود و افراد بیشماری امکان بازدید از آن و در واقع بازدید از «دردانه» را خواهند داشت.
«دیانا» در سال 87 به دنیا آمده است. وبلاگش را که باز کنید، صفحهای پر از عکسهای او باز میشود که در آتلیه گرفته شدهاند با پیراهن صورتی. بیشترین حجم مطالب استفادهشده در این وبلاگ به عکسهای دخترک اختصاص دارد.
استفاده از عکس کودک در وبلاگ البته همیشه پیامدهای خوشی ندارد، کمااینکه برخی والدین بابت جلوگیری از دردسرهای بهوجودآمده بابت وجود عکس دخترشان در وبلاگ، اقدام به حذف آن کردهاند.
ترس از پورنوگرافی کودکان و پایان یک وبلاگ پرمخاطب
خانم «سین» مادر دختری است که حالا نوجوان است اما هنگامی که سین نوشتن برای او را در وبلاگی آغاز کرد، دخترک تنها هفت سال داشت. سین با توجه به حرفهاش، - روزنامهنگاری - از نخستین گروه مادران ایرانی بوده که برای فرزندشان وبلاگی درست کرده و در آن نوشتهاند. دلایل او هم کمابیش مشابه دلایل دیگر مادران است برای نوشتن در وبلاگ از آنچه فرزندانشان انجام میدهند: به اشتراک گذاشتن توانمندیهای فرزند با دیگران.
سین میگوید: «به نظر میرسید فضای ذهنی دخترم پیشروتر از هم سن و سالهایش است. هنگامی که رفتارها و حرفهایش را برای دوستانم تعریف میکردم، آنها بسیار متعجب و هیجانزده میشدند این بود که فکر کردم این موضوعات را با تعداد بیشتری از افراد به اشتراک بگذارم.» و البته فراموش نکنید زمانی که سین نوشتن در وبلاگ را برای دخترش آغاز کرد، تب وبلاگنویسی در ایران بسیار تند بود، اوایل دهه 80 شمسی و وبلاگهای کودکانه به فراوانی امروز نبودند.
یکی، دو سال همه چیز به خوبی و البته با کنترل پدر و مادر پیش میرود. عکسی هم از دخترک با یک تاپ رنگین، سمت راست وبلاگ موجود است؛ عکسی که زیباییهای ظاهری دختر را به رخ میکشد. واکنشها به نوشتههای وبلاگ گسترده است و البته یکی از مهمترین موارد ایجاد واکنش، همین عکس گوشه وبلاگ، چنانکه سین میگوید: «واکنش به عکس و نوشتهها زیاد بود. همه از دخترم تعریف میکردند و او بزرگتر از آن بود که آنها را درک نکند و البته کوچکتر از آنکه بتواند تشخیص بدهد به کدام اظهارنظر باید واکنش داشته باشد و به کدام، نه!»
و این به نگرانی مادر و پدر دخترک میانجامد: «یک جایی از کامنتها و ستایشهایی که از عکس دخترم در این وبلاگ میشد، نگران شدیم. پسرهای 16، 17ساله برای او کامنت میگذاشتند و از او تعریف میکردند و این نگرانکننده بود.» نگرانی البته چندان هم بیمورد نبود. سین میگوید: «احساس میکردم عدهای قصد سوءاستفاده از دخترم را دارند و این البته با توجه به رواج پورنوگرافی کودکان در اینترنت چندان بیراه نبود و این آرامآرام مایه نگرانی شد. بهخصوص از هنگامی که کنترل وبلاگ را به دخترم واگذار کردیم، احساس کردم ماجرا به کل از کنترل خارج شده است و این میتواند حتی به زودی مسیر زندگی دخترم را منحرف کند....» و در نهایت وبلاگ دخترک پس از دو سال فعالیت و تعداد بسیار زیادی بازدیدکننده توسط پدر و مادرش بسته شد. سین بر اساس تجربه شخصی و سالها حضور در مطبوعات و فضای مجازی عقیده دارد تا زمانی که کودکان به سن قانونی نرسیدهاند، نباید کنترل وبلاگها را به خود آنها سپرد: «این درست است که باید هر جور امکان برای رشد را در اختیار کودک گذارد اما از آنجا که جامعه ما دچار توسعه نامتوازن است، باید در مواردی مانند اداره وبلاگ کودکان و استفاده از عکس کودکان در آنها نگران بود.»
شبکهای از مادران جوان
اما با وجودی که مهمترین دلایل شکلگیری وبلاگهای کودکانه، ثبت لحظهلحظه زندگی کودک در تاریخ است، این فضاها تبدیل به عرصههایی برای ارتباط مادران جوان میشود. در لینکهای بسیاری از وبلاگهای کودکانه میتوان تعداد زیادی وبلاگهای مادرانه را هم دید. وبلاگ مادرانی که سربند نوشتن از فرزندانشان با هم دوست شدهاند و حالا حتی هویتشان بر اساس هویت فرزندشان اعلام میشود؛ مواردی مانند مامان آراز، مامان سارا، مامان مریم. به نظر میرسد بسیاری از مادران وبلاگنویس از به اشتراکگذاردن فضاهای فرزندانشان آغاز میکنند و در نهایت به فضاهایی میرسند که به عنوان افرادی با یک تجربه جمعی شبکهای را تشکیل میدهند که بحق خوب همدیگر را میشناسند. گویی همگی یک خواب مشترک دیدهاند. آنها تجربهای مشترک دارند که آن را به اشتراک میگذارند: «مادرانگی»
مهم نیست اسم وبلاگ چه باشد، نونوش، جوجهمامانی، طلا خانوم یا هر عنوانی شبیه این، واردش که بشوید به احتمال زیاد چنین عبارتی به چشمتان میخورد: «به وبلاگ نوگل ما خوش آمدید. ماشاءالله یادتان نرود.»... این یکی از معمولترین نوشتههای بالای وبلاگ در وبلاگهای مخصوص کودکان است، صفحههایی با رنگهای عمدتا صورتی و آبی پر از تصاویر کودکان، بیش از همه تصاویری که در آتلیههای عکاسی یا پارکها گرفته شدهاند. مانند همه انواع وبلاگها در میان این وبلاگها نیز پربازدیدکننده و پرکار زیاد دیده میشود. مادرها، بیش از پدرها مسوولیت وبلاگهای کودکانه را برعهده میگیرند. چرایش را لابد باید در فرصت بیشتر آنها و احساسات پرشورترشان جستوجو کرد؛ احساساتی که وبلاگ فضایی میشود برای بروز و به اشتراکگذاردن آن.
«الهام الف.» مادر یک جفت دوقلو، وبلاگ «دوقلوهای من، تاتیاناو لیانا» را اداره میکند. شور و هیجان زیاد بابت مادر شدن، آنهم مادر یک جفت دوقلو الهام را واداشته احساساتش را در وبلاگ ثبت کند: «تنها نوشتن میتوانست به من در بروز حسی که تمام مدت در وجودم لبریز میشد، کمک کند. مادرشدن با هیچ حس دیگری قابل مقایسه نیست. احساسم آنقدر سرریز کرد که وادارم کرد به نوشتن. انگار نیاز داشتم این عشق عجیب و غریب را با باقی آدمها به اشتراک بگذارم.»این اما تمام دلیل «الهام» برای نوشتن در مورد دوقلوهایش نیست: «خاطرههای شیرینشان را نوشتم. برایم جالب بود که وقتی بزرگ شدند بدانند در بچگی چه شکلی بودهاند، چه زمانی چه تجربههایی داشتهاند... و بیش از همه تاریخ این موارد برایم اهمیت داشت.» و البته جرقه ثبت لحظهها در جایی دیگر زده شده است: «البته گمان میکنم جرقه این ماجرا از نوار ضبطشدهای از کودکی دخترداییام خورد. مادرش شعرخوانیاش را روی نواری ضبط کرده بود. وقتی این شعرها را میشنیدم فکر میکردم که چه خوب که دخترک حالا میداند وقتی هنوز کامل زبان باز نکرده بوده، چگونه شعر میخوانده... در واقع یکی از مهمترین دلایل، خود بچهها بودند، اینکه در بزرگسالی بدانند در کودکی چه مسیری را طی کردهاند.» و البته واکنشها به آنچه مادران جوان مینویسند، خود مشوقی است برای ادامه راه. الهام که از قضا شاغل است و رسیدگی به یک جفت دوقلو فرصت زیادی برایش باقی نمیگذارد، دستکم ماهی دوبار وبلاگ را بهروز میکند. پستهای جدید عکسهای تازه تاتیاناو لیانا یا شرح رفتارهای تازه بچهها هستند.
هر پست در وبلاگ دوقلوها، به طور معمول بین هزار تا چهارهزار بار مشاهده میشود، به علاوه کاربران معمولا حدود 30 نظر در این وبلاگ ثبت میکنند.
الهام در مورد آغاز نوشتن در این وبلاگ میگوید: «تا وقتی دوقلوها سهماهه شدند، زمان کافی برای نوشتن در وبلاگ نداشتم. مطالب وبلاگ دوقلوها از سهماهگی آنها آغاز میشود. اما اینکه چرا در فضای مجازی نوشتم؟ من مدتها به دنبال دفتری بودم تا خاطرههای کودکانم را در آن بنویسم. دفترهایی که برای این منظور در بازار موجود بود، به هیچوجه برای انبوه خاطرهها کافی نبود. برای همین نوشتن در مورد آنها را در یک وبلاگ آغاز کردم با اینکه پیش از این دست به قلم نبودم.»
به اشتراک گذاردن تجربههای تازه
برای برخی هم ماجرا جدا از بروز هیجان مادر شدن، اطلاعرسانی و به اشتراکگذاردن تجربیات مادرانه و البته پدرانه با زوجهایی است که بهتازگی بچهدار میشوند و نیازمند این تجاربند. تجربه رازهای نگهداری نوزاد و البته هیجان ناشی از آن برخی والدین را وامیدارد تا داشتههایشان را به اشتراک بگذارند؛ تجربههایی در زمینه غذا دادن به کودکان، بیماریهای کودکان و حتی لوازم مورد نیاز برای یک نوزاد.
وبلاگ «شیرینعسل» را مادری جوان به نام مهرناز اداره میکند. در معرفی خودش نوشته: «اسم من مهرناز است. 28سالمه و قندعسلم فروردین 86 به دنیا میاد. بارداری تجربه جدیدیه که بدون اطلاعات و آگاهی نمیشه به سلامت ازش گذشت. تصمیم دارم مثل خیلی از مادرهای دیگه اطلاعات و تجربیاتی که توی این دوره زیبا به دست میآرم و خاطرات و لحظههاش و عکساشو و... توی وبلاگ شیرینعسل بنویسم.» مهرناز در این وبلاگ کوچکترین جزییات رفتار، خواستهها و نیازهای خود و پسر کوچکش را ثبت کرده است؛ از واکسن و تبعات آن تا حمام کودک، دندان درآوردن، غذا خوردن، چکاپ و جشنهای تولد. عکسهایی از نوزادی تا امروز پسرک هم در جایجای وبلاگ به چشم میخورند. هرچند این وبلاگ لزوما جایی برای به اشتراک گذاردن عکسهای پسر کوچک مهرناز نیست، اما هستند وبلاگهایی که به نظر میرسد کارکرد اصلیشان انتشار عکسهای کودکانه است.
بهمثابه آلبوم عکس
صفحه نخست وبلاگ «دردانه»، تماما به عکسهای به قول مدیر وبلاگ که مادر این دختر باشد، «دردانه مادر» اختصاص دارد. گویا این وبلاگ آلبومی است که لحظهلحظههای دردانه را به تصویر میکشد. چنین آلبومی هرگز فرسوده نمیشود و افراد بیشماری امکان بازدید از آن و در واقع بازدید از «دردانه» را خواهند داشت.
«دیانا» در سال 87 به دنیا آمده است. وبلاگش را که باز کنید، صفحهای پر از عکسهای او باز میشود که در آتلیه گرفته شدهاند با پیراهن صورتی. بیشترین حجم مطالب استفادهشده در این وبلاگ به عکسهای دخترک اختصاص دارد.
استفاده از عکس کودک در وبلاگ البته همیشه پیامدهای خوشی ندارد، کمااینکه برخی والدین بابت جلوگیری از دردسرهای بهوجودآمده بابت وجود عکس دخترشان در وبلاگ، اقدام به حذف آن کردهاند.
ترس از پورنوگرافی کودکان و پایان یک وبلاگ پرمخاطب
خانم «سین» مادر دختری است که حالا نوجوان است اما هنگامی که سین نوشتن برای او را در وبلاگی آغاز کرد، دخترک تنها هفت سال داشت. سین با توجه به حرفهاش، - روزنامهنگاری - از نخستین گروه مادران ایرانی بوده که برای فرزندشان وبلاگی درست کرده و در آن نوشتهاند. دلایل او هم کمابیش مشابه دلایل دیگر مادران است برای نوشتن در وبلاگ از آنچه فرزندانشان انجام میدهند: به اشتراک گذاشتن توانمندیهای فرزند با دیگران.
سین میگوید: «به نظر میرسید فضای ذهنی دخترم پیشروتر از هم سن و سالهایش است. هنگامی که رفتارها و حرفهایش را برای دوستانم تعریف میکردم، آنها بسیار متعجب و هیجانزده میشدند این بود که فکر کردم این موضوعات را با تعداد بیشتری از افراد به اشتراک بگذارم.» و البته فراموش نکنید زمانی که سین نوشتن در وبلاگ را برای دخترش آغاز کرد، تب وبلاگنویسی در ایران بسیار تند بود، اوایل دهه 80 شمسی و وبلاگهای کودکانه به فراوانی امروز نبودند.
یکی، دو سال همه چیز به خوبی و البته با کنترل پدر و مادر پیش میرود. عکسی هم از دخترک با یک تاپ رنگین، سمت راست وبلاگ موجود است؛ عکسی که زیباییهای ظاهری دختر را به رخ میکشد. واکنشها به نوشتههای وبلاگ گسترده است و البته یکی از مهمترین موارد ایجاد واکنش، همین عکس گوشه وبلاگ، چنانکه سین میگوید: «واکنش به عکس و نوشتهها زیاد بود. همه از دخترم تعریف میکردند و او بزرگتر از آن بود که آنها را درک نکند و البته کوچکتر از آنکه بتواند تشخیص بدهد به کدام اظهارنظر باید واکنش داشته باشد و به کدام، نه!»
و این به نگرانی مادر و پدر دخترک میانجامد: «یک جایی از کامنتها و ستایشهایی که از عکس دخترم در این وبلاگ میشد، نگران شدیم. پسرهای 16، 17ساله برای او کامنت میگذاشتند و از او تعریف میکردند و این نگرانکننده بود.» نگرانی البته چندان هم بیمورد نبود. سین میگوید: «احساس میکردم عدهای قصد سوءاستفاده از دخترم را دارند و این البته با توجه به رواج پورنوگرافی کودکان در اینترنت چندان بیراه نبود و این آرامآرام مایه نگرانی شد. بهخصوص از هنگامی که کنترل وبلاگ را به دخترم واگذار کردیم، احساس کردم ماجرا به کل از کنترل خارج شده است و این میتواند حتی به زودی مسیر زندگی دخترم را منحرف کند....» و در نهایت وبلاگ دخترک پس از دو سال فعالیت و تعداد بسیار زیادی بازدیدکننده توسط پدر و مادرش بسته شد. سین بر اساس تجربه شخصی و سالها حضور در مطبوعات و فضای مجازی عقیده دارد تا زمانی که کودکان به سن قانونی نرسیدهاند، نباید کنترل وبلاگها را به خود آنها سپرد: «این درست است که باید هر جور امکان برای رشد را در اختیار کودک گذارد اما از آنجا که جامعه ما دچار توسعه نامتوازن است، باید در مواردی مانند اداره وبلاگ کودکان و استفاده از عکس کودکان در آنها نگران بود.»
شبکهای از مادران جوان
اما با وجودی که مهمترین دلایل شکلگیری وبلاگهای کودکانه، ثبت لحظهلحظه زندگی کودک در تاریخ است، این فضاها تبدیل به عرصههایی برای ارتباط مادران جوان میشود. در لینکهای بسیاری از وبلاگهای کودکانه میتوان تعداد زیادی وبلاگهای مادرانه را هم دید. وبلاگ مادرانی که سربند نوشتن از فرزندانشان با هم دوست شدهاند و حالا حتی هویتشان بر اساس هویت فرزندشان اعلام میشود؛ مواردی مانند مامان آراز، مامان سارا، مامان مریم. به نظر میرسد بسیاری از مادران وبلاگنویس از به اشتراکگذاردن فضاهای فرزندانشان آغاز میکنند و در نهایت به فضاهایی میرسند که به عنوان افرادی با یک تجربه جمعی شبکهای را تشکیل میدهند که بحق خوب همدیگر را میشناسند. گویی همگی یک خواب مشترک دیدهاند. آنها تجربهای مشترک دارند که آن را به اشتراک میگذارند: «مادرانگی»
«الهام الف.» مادر یک جفت دوقلو، وبلاگ «دوقلوهای من، تاتیاناو لیانا» را اداره میکند. شور و هیجان زیاد بابت مادر شدن، آنهم مادر یک جفت دوقلو الهام را واداشته احساساتش را در وبلاگ ثبت کند: «تنها نوشتن میتوانست به من در بروز حسی که تمام مدت در وجودم لبریز میشد، کمک کند. مادرشدن با هیچ حس دیگری قابل مقایسه نیست. احساسم آنقدر سرریز کرد که وادارم کرد به نوشتن. انگار نیاز داشتم این عشق عجیب و غریب را با باقی آدمها به اشتراک بگذارم.»این اما تمام دلیل «الهام» برای نوشتن در مورد دوقلوهایش نیست: «خاطرههای شیرینشان را نوشتم. برایم جالب بود که وقتی بزرگ شدند بدانند در بچگی چه شکلی بودهاند، چه زمانی چه تجربههایی داشتهاند... و بیش از همه تاریخ این موارد برایم اهمیت داشت.» و البته جرقه ثبت لحظهها در جایی دیگر زده شده است: «البته گمان میکنم جرقه این ماجرا از نوار ضبطشدهای از کودکی دخترداییام خورد. مادرش شعرخوانیاش را روی نواری ضبط کرده بود. وقتی این شعرها را میشنیدم فکر میکردم که چه خوب که دخترک حالا میداند وقتی هنوز کامل زبان باز نکرده بوده، چگونه شعر میخوانده... در واقع یکی از مهمترین دلایل، خود بچهها بودند، اینکه در بزرگسالی بدانند در کودکی چه مسیری را طی کردهاند.» و البته واکنشها به آنچه مادران جوان مینویسند، خود مشوقی است برای ادامه راه. الهام که از قضا شاغل است و رسیدگی به یک جفت دوقلو فرصت زیادی برایش باقی نمیگذارد، دستکم ماهی دوبار وبلاگ را بهروز میکند. پستهای جدید عکسهای تازه تاتیاناو لیانا یا شرح رفتارهای تازه بچهها هستند.
هر پست در وبلاگ دوقلوها، به طور معمول بین هزار تا چهارهزار بار مشاهده میشود، به علاوه کاربران معمولا حدود 30 نظر در این وبلاگ ثبت میکنند.
الهام در مورد آغاز نوشتن در این وبلاگ میگوید: «تا وقتی دوقلوها سهماهه شدند، زمان کافی برای نوشتن در وبلاگ نداشتم. مطالب وبلاگ دوقلوها از سهماهگی آنها آغاز میشود. اما اینکه چرا در فضای مجازی نوشتم؟ من مدتها به دنبال دفتری بودم تا خاطرههای کودکانم را در آن بنویسم. دفترهایی که برای این منظور در بازار موجود بود، به هیچوجه برای انبوه خاطرهها کافی نبود. برای همین نوشتن در مورد آنها را در یک وبلاگ آغاز کردم با اینکه پیش از این دست به قلم نبودم.»
به اشتراک گذاردن تجربههای تازه
برای برخی هم ماجرا جدا از بروز هیجان مادر شدن، اطلاعرسانی و به اشتراکگذاردن تجربیات مادرانه و البته پدرانه با زوجهایی است که بهتازگی بچهدار میشوند و نیازمند این تجاربند. تجربه رازهای نگهداری نوزاد و البته هیجان ناشی از آن برخی والدین را وامیدارد تا داشتههایشان را به اشتراک بگذارند؛ تجربههایی در زمینه غذا دادن به کودکان، بیماریهای کودکان و حتی لوازم مورد نیاز برای یک نوزاد.
وبلاگ «شیرینعسل» را مادری جوان به نام مهرناز اداره میکند. در معرفی خودش نوشته: «اسم من مهرناز است. 28سالمه و قندعسلم فروردین 86 به دنیا میاد. بارداری تجربه جدیدیه که بدون اطلاعات و آگاهی نمیشه به سلامت ازش گذشت. تصمیم دارم مثل خیلی از مادرهای دیگه اطلاعات و تجربیاتی که توی این دوره زیبا به دست میآرم و خاطرات و لحظههاش و عکساشو و... توی وبلاگ شیرینعسل بنویسم.» مهرناز در این وبلاگ کوچکترین جزییات رفتار، خواستهها و نیازهای خود و پسر کوچکش را ثبت کرده است؛ از واکسن و تبعات آن تا حمام کودک، دندان درآوردن، غذا خوردن، چکاپ و جشنهای تولد. عکسهایی از نوزادی تا امروز پسرک هم در جایجای وبلاگ به چشم میخورند. هرچند این وبلاگ لزوما جایی برای به اشتراک گذاردن عکسهای پسر کوچک مهرناز نیست، اما هستند وبلاگهایی که به نظر میرسد کارکرد اصلیشان انتشار عکسهای کودکانه است.
بهمثابه آلبوم عکس
صفحه نخست وبلاگ «دردانه»، تماما به عکسهای به قول مدیر وبلاگ که مادر این دختر باشد، «دردانه مادر» اختصاص دارد. گویا این وبلاگ آلبومی است که لحظهلحظههای دردانه را به تصویر میکشد. چنین آلبومی هرگز فرسوده نمیشود و افراد بیشماری امکان بازدید از آن و در واقع بازدید از «دردانه» را خواهند داشت.
«دیانا» در سال 87 به دنیا آمده است. وبلاگش را که باز کنید، صفحهای پر از عکسهای او باز میشود که در آتلیه گرفته شدهاند با پیراهن صورتی. بیشترین حجم مطالب استفادهشده در این وبلاگ به عکسهای دخترک اختصاص دارد.
استفاده از عکس کودک در وبلاگ البته همیشه پیامدهای خوشی ندارد، کمااینکه برخی والدین بابت جلوگیری از دردسرهای بهوجودآمده بابت وجود عکس دخترشان در وبلاگ، اقدام به حذف آن کردهاند.
ترس از پورنوگرافی کودکان و پایان یک وبلاگ پرمخاطب
خانم «سین» مادر دختری است که حالا نوجوان است اما هنگامی که سین نوشتن برای او را در وبلاگی آغاز کرد، دخترک تنها هفت سال داشت. سین با توجه به حرفهاش، - روزنامهنگاری - از نخستین گروه مادران ایرانی بوده که برای فرزندشان وبلاگی درست کرده و در آن نوشتهاند. دلایل او هم کمابیش مشابه دلایل دیگر مادران است برای نوشتن در وبلاگ از آنچه فرزندانشان انجام میدهند: به اشتراک گذاشتن توانمندیهای فرزند با دیگران.
سین میگوید: «به نظر میرسید فضای ذهنی دخترم پیشروتر از هم سن و سالهایش است. هنگامی که رفتارها و حرفهایش را برای دوستانم تعریف میکردم، آنها بسیار متعجب و هیجانزده میشدند این بود که فکر کردم این موضوعات را با تعداد بیشتری از افراد به اشتراک بگذارم.» و البته فراموش نکنید زمانی که سین نوشتن در وبلاگ را برای دخترش آغاز کرد، تب وبلاگنویسی در ایران بسیار تند بود، اوایل دهه 80 شمسی و وبلاگهای کودکانه به فراوانی امروز نبودند.
یکی، دو سال همه چیز به خوبی و البته با کنترل پدر و مادر پیش میرود. عکسی هم از دخترک با یک تاپ رنگین، سمت راست وبلاگ موجود است؛ عکسی که زیباییهای ظاهری دختر را به رخ میکشد. واکنشها به نوشتههای وبلاگ گسترده است و البته یکی از مهمترین موارد ایجاد واکنش، همین عکس گوشه وبلاگ، چنانکه سین میگوید: «واکنش به عکس و نوشتهها زیاد بود. همه از دخترم تعریف میکردند و او بزرگتر از آن بود که آنها را درک نکند و البته کوچکتر از آنکه بتواند تشخیص بدهد به کدام اظهارنظر باید واکنش داشته باشد و به کدام، نه!»
و این به نگرانی مادر و پدر دخترک میانجامد: «یک جایی از کامنتها و ستایشهایی که از عکس دخترم در این وبلاگ میشد، نگران شدیم. پسرهای 16، 17ساله برای او کامنت میگذاشتند و از او تعریف میکردند و این نگرانکننده بود.» نگرانی البته چندان هم بیمورد نبود. سین میگوید: «احساس میکردم عدهای قصد سوءاستفاده از دخترم را دارند و این البته با توجه به رواج پورنوگرافی کودکان در اینترنت چندان بیراه نبود و این آرامآرام مایه نگرانی شد. بهخصوص از هنگامی که کنترل وبلاگ را به دخترم واگذار کردیم، احساس کردم ماجرا به کل از کنترل خارج شده است و این میتواند حتی به زودی مسیر زندگی دخترم را منحرف کند....» و در نهایت وبلاگ دخترک پس از دو سال فعالیت و تعداد بسیار زیادی بازدیدکننده توسط پدر و مادرش بسته شد. سین بر اساس تجربه شخصی و سالها حضور در مطبوعات و فضای مجازی عقیده دارد تا زمانی که کودکان به سن قانونی نرسیدهاند، نباید کنترل وبلاگها را به خود آنها سپرد: «این درست است که باید هر جور امکان برای رشد را در اختیار کودک گذارد اما از آنجا که جامعه ما دچار توسعه نامتوازن است، باید در مواردی مانند اداره وبلاگ کودکان و استفاده از عکس کودکان در آنها نگران بود.»
شبکهای از مادران جوان
اما با وجودی که مهمترین دلایل شکلگیری وبلاگهای کودکانه، ثبت لحظهلحظه زندگی کودک در تاریخ است، این فضاها تبدیل به عرصههایی برای ارتباط مادران جوان میشود. در لینکهای بسیاری از وبلاگهای کودکانه میتوان تعداد زیادی وبلاگهای مادرانه را هم دید. وبلاگ مادرانی که سربند نوشتن از فرزندانشان با هم دوست شدهاند و حالا حتی هویتشان بر اساس هویت فرزندشان اعلام میشود؛ مواردی مانند مامان آراز، مامان سارا، مامان مریم. به نظر میرسد بسیاری از مادران وبلاگنویس از به اشتراکگذاردن فضاهای فرزندانشان آغاز میکنند و در نهایت به فضاهایی میرسند که به عنوان افرادی با یک تجربه جمعی شبکهای را تشکیل میدهند که بحق خوب همدیگر را میشناسند. گویی همگی یک خواب مشترک دیدهاند. آنها تجربهای مشترک دارند که آن را به اشتراک میگذارند: «مادرانگی»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.