|

تلخ و شیرین مجازی

سعید ارکان‌زاده یزدی

شاید اگر اینترنت چند سال دیرتر به ایران می‌‌رسید، این طور راحت به جامعه ایران راه باز نمی‌‌کرد؛ این از بخت و اقبال ایرانیان بود که اینترنت به سرنوشت رادیو و ویدیو دچار نشد و شروعش مثل تلویزیون بود. در ایران تلویزیون ابتدا از سوی بخش‌خصوصی وارد جامعه شد و بعدها، دولت تلاش کرد که آن را در انحصار خود بگیرد و برای آن قوانین محدودکننده بنویسد. اینترنت هم،چنین آغازی داشت؛ یک شرکت خصوصی که در سال 1373 تاسیس شد- هر چند با سرمایه‌‌گذاری شهرداری تهران که نهادی عمومی محسوب می‌‌شود- اولین ارایه‌‌دهنده سرویس اینترنت به مردم بود. اما بعدها صدا و سیما وارد کار شد و بعدتر، مخابرات اینترنت را در انحصار گرفت. در هر حال، اینترنت بدون هیچ مشکلی و زودتر از بسیاری از کشورهای منطقه، به ایران آمد و به سرعت تعداد کاربرانش زیاد شد و حالا، با وجود همه محدودیت‌هایی که بر آن گذاشته شده، آمار ملی و بین‌‌المللی کاربران آن را در ایران بین 30 تا 35 میلیون نفر تخمین زده‌‌اند؛ هرچند که برخی تحقیقات ضریب نفوذ اینترنت را حدود 20درصد دانسته‌اند. این تعداد از کاربران و سهم آن از جمعیت کل کشور، کسر بسیار بالایی در خاورمیانه محسوب می‌‌شود. جوانان و نوجوانان طیفی بسیار علاقه‌‌مند به اینترنت هستند که بیشتر تحت تاثیر این رسانه‌‌اند؛ آنها بسیار بیشتر در اینترنت غرق می‌‌شوند و استعداد بیشتری برای اعتیاد به اینترنت دارند. بنابراین خیلی راحت‌‌تر فضای مجازی را با فضای واقعی زندگی اشتباه می‌‌گیرند. حالا دیگر این تصویر آشنایی است که نوجوانانی را ببینیم که در میهمانی‌‌ها، روی مبل فرو روند و در سکوت، اعماق موبایل خود را بکاوند. نوجوانان زیادی را هم می‌توان دید که با یک «لایک» گرفتن در فیس‌‌بوک در پوست نمی‌‌گنجند و با یک «لایک» نگرفتن افسرده می‌‌شوند و مدت‌ها سکوت می‌‌کنند. در بسیاری از مواقع اتفاق افتاده که میان نوجوانان، رخدادهای فضاهای مجازی مهم‌تر از حوادث زندگی روزمره فیزیکی است. مساله‌‌ای که این وضعیت را پیچیده‌‌تر می‌‌کند، این است که والدین و بزرگترهای این نوجوانان، با اینکه شاید ای‌میل و وبلاگ هم داشته باشند و اهل خرید اینترنتی نیز باشند، استفاده‌‌های متفاوتی از فضای مجازی می‌‌کنند و درک متفاوتی از دنیای مجازی دارند. در پرونده گروه فرهنگ ایرانی، با دو کارشناس ارتباطات مصاحبه شده که در تحلیل فضاهای مجازی خبره‌‌اند و همچنین، تلاش شده است تا با گزارش‌هایی از زندگی روزمره مردم، جایگاه فضای مجازی و کاربردهای آن در میان سنین مختلف، به نمایش گذاشته شود.
شاید اگر اینترنت چند سال دیرتر به ایران می‌‌رسید، این طور راحت به جامعه ایران راه باز نمی‌‌کرد؛ این از بخت و اقبال ایرانیان بود که اینترنت به سرنوشت رادیو و ویدیو دچار نشد و شروعش مثل تلویزیون بود. در ایران تلویزیون ابتدا از سوی بخش‌خصوصی وارد جامعه شد و بعدها، دولت تلاش کرد که آن را در انحصار خود بگیرد و برای آن قوانین محدودکننده بنویسد. اینترنت هم،چنین آغازی داشت؛ یک شرکت خصوصی که در سال 1373 تاسیس شد- هر چند با سرمایه‌‌گذاری شهرداری تهران که نهادی عمومی محسوب می‌‌شود- اولین ارایه‌‌دهنده سرویس اینترنت به مردم بود. اما بعدها صدا و سیما وارد کار شد و بعدتر، مخابرات اینترنت را در انحصار گرفت. در هر حال، اینترنت بدون هیچ مشکلی و زودتر از بسیاری از کشورهای منطقه، به ایران آمد و به سرعت تعداد کاربرانش زیاد شد و حالا، با وجود همه محدودیت‌هایی که بر آن گذاشته شده، آمار ملی و بین‌‌المللی کاربران آن را در ایران بین 30 تا 35 میلیون نفر تخمین زده‌‌اند؛ هرچند که برخی تحقیقات ضریب نفوذ اینترنت را حدود 20درصد دانسته‌اند. این تعداد از کاربران و سهم آن از جمعیت کل کشور، کسر بسیار بالایی در خاورمیانه محسوب می‌‌شود. جوانان و نوجوانان طیفی بسیار علاقه‌‌مند به اینترنت هستند که بیشتر تحت تاثیر این رسانه‌‌اند؛ آنها بسیار بیشتر در اینترنت غرق می‌‌شوند و استعداد بیشتری برای اعتیاد به اینترنت دارند. بنابراین خیلی راحت‌‌تر فضای مجازی را با فضای واقعی زندگی اشتباه می‌‌گیرند. حالا دیگر این تصویر آشنایی است که نوجوانانی را ببینیم که در میهمانی‌‌ها، روی مبل فرو روند و در سکوت، اعماق موبایل خود را بکاوند. نوجوانان زیادی را هم می‌توان دید که با یک «لایک» گرفتن در فیس‌‌بوک در پوست نمی‌‌گنجند و با یک «لایک» نگرفتن افسرده می‌‌شوند و مدت‌ها سکوت می‌‌کنند. در بسیاری از مواقع اتفاق افتاده که میان نوجوانان، رخدادهای فضاهای مجازی مهم‌تر از حوادث زندگی روزمره فیزیکی است. مساله‌‌ای که این وضعیت را پیچیده‌‌تر می‌‌کند، این است که والدین و بزرگترهای این نوجوانان، با اینکه شاید ای‌میل و وبلاگ هم داشته باشند و اهل خرید اینترنتی نیز باشند، استفاده‌‌های متفاوتی از فضای مجازی می‌‌کنند و درک متفاوتی از دنیای مجازی دارند. در پرونده گروه فرهنگ ایرانی، با دو کارشناس ارتباطات مصاحبه شده که در تحلیل فضاهای مجازی خبره‌‌اند و همچنین، تلاش شده است تا با گزارش‌هایی از زندگی روزمره مردم، جایگاه فضای مجازی و کاربردهای آن در میان سنین مختلف، به نمایش گذاشته شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.