|

مرگ مغبوط

توفیق هـ . سبحانی/ نویسنده و مولوی‌شناس

عجب آن یار بی‌همتا کجا شد؟
عجب آن سرو خوش‌بالا کجا شد؟
میان ما چو شمعی نور می‌داد
کجا شد؟ ای عجب بی‌ما کجا شد؟
چگونه می‌شود که آدمی آنچه را که به رای‌العین دیده است، باور نکند؟ من با دو چشم خود دیدم که دوست بسیار گرامی، برادر بسیار ارجمند، رای‌زن بسیار معتمد، عموی بسیار پرارج، دایی بسیار مهربان، همکاری بسیار دلسوز، دستگیر هر انسان در پریشان‌حالی و درماندگی، برخلاف همیشه آرام در اتاق کارش با قیافه‌ای مطمئن خوابیده است. دکتر حسن احمدی‌گیوی، آن مرد مبادی‌آداب در حضور آن همه دوست، خانواده و آشنا که همه هاج‌ و واج، ناباورانه اشک می‌ریزند، بی‌اعتنا بخوابد! هیچ‌کس مثل خود من باور نمی‌کرد که «روز واقعه» است و دکتر احمدی با وجدانی راحت و دلی استوار آن امانت را به امانتدار سپرده و آرمیده است.
سالی که دکتر حسن احمدی روی در نقاب خاک کشید، یعنی سال 91 خوب آغاز نشد. در اوایل بهار خانم دکتر سیمین دانشور همسر مرحوم جلال آل‌احمد وفات یافت، در اواخر اولین ماه خانم دکتر قمر آریان همسر گرامی‌ترین استاد ادبیات مرحوم دکتر عبدالحسین زرین‌کوب به عالم پاک رفت و در دومین ماه سال هم یک استاد برجسته ریاضی، استاد پرویز شهریاری که گوشه‌چشمی به ادبیات داشت، رحلت کرد و هم دکتر حسن احمدی‌گیوی که بیش از نیم قرن کتاب‌های دستور زبان فارسی دبیرستان‌ها و دانشگاه‌ها به وسیله ایشان و استاد دکتر حسن انوری تدوین می‌شد، هم در لغتنامه به تألیف مدخل‌های متعدد مشغول بود. دیوان پروین اعتصامی به کوشش ایشان دوباره تصحیح شد، همچنین به ملک‌الشعرای بهار علاقه فراوان داشت.
دکتر احمدی همیشه پر سر و صدا بود، هر جا حضور می‌یافت، آمدن او معلوم بود، همیشه گفتنی‌های دست اول برای گفتن داشت. هر مقوله‌ای که تعریف می‌کرد، سنگ‌تمام می‌گذاشت. ماجرا را چنان با مقدمات و مقارنات بیان می‌کرد که حاضران صحنه‌ها را مجسم می‌دیدند.
حافظه بسیار قوی داشت. در دبستانی که درس خوانده بود، معلمانش در کلاس‌های مختلف و مدیر مدرسه را دقیقا می‌شناخت و این ماجرا در دبیرستان و دانشگاه هم بر همین منوال بود. چه کتاب‌هایی را در کدام سال در دانشکده در محضر کدام استاد خوانده بود، به خاطر داشت.
قریب 65 سال روز عید فطر به یاد پدر ولیمه می‌داد. من سال‌ها در آن مراسم حاضر بوده‌ام و شرکت کرده‌ام. سالی قریب 300 نفر، سالی کمتر یا بیشتر میهمان ناهار عید فطر بودند. دکتر احمدی سر پا بود، میهمانان که می‌رسیدند، می‌دانست به چه کسانی باید معرفی کند، هر میهمانی را با اسم و رسم، گاهی با دیگر افراد خانواده‌اش به میهمانان معرفی می‌کرد.
یک بار مردم گیوی خلخال از استاد احمدی مصرانه خواهش کرده بودند که موافقت کند که مردم شهر برای او بزرگداشتی بگیرند. من در آن بزرگداشت شرکت داشتم، واقعا شاید گیوی و حتی خلخال، اردبیل و چند جای دیگر تا آن بزرگداشت، چنان مجلس شکوهمندی ندیده بودند. همه شهر دست به سینه و گوش به فرمان بودند، من بسیاری از شاگردان استاد احمدی را می‌شناسم که امروز خود از رجال نامور کشورند، همه و همه استاد را پدر خود می‌دانند. استاد دکتر کاظم بشارتی که همشهری ایشان‌اند، می‌گفتند: او در خلخال نماد کامل یک انسان است، هرکسی می‌خواهد به بچه‌اش بگوید: درس بخوان، دکتر احمدی را مثال می‌زند.
کارنامه علمی و فرهنگی استاد احمدی بسیار درخشان است و مطمئنا همکاران ایشان در لغتنامه به مناسبت‌های مختلف فهرست آن کارنامه را جهت تشویق دانش‌آموزان و دانشجویان کشور منتشر خواهند کرد. آنچه از زندگی پربرکت و درخشان دکتر احمدی گفتنی و نوشتنی است، کارها، تلاش‌ها، روانداختن‌ها، جنگ‌وجدال‌ها است. افرادی که به دکتر احمدی متوسل شده و دکتر احمدی برای سامان دادن آن کار پس از آنکه دریافته است فرد متوسل راست می‌گوید و حق به جانب است، انجام داده، سیر فعالیت او را فقط خود فرد و یکی دو نفر دیگر که به نحوی درگیر قضیه بودند، می‌دانند. دکتر حسن انوری از یاران دیرین دکتر احمدی هست، ایشان می‌گفتند: دکتر احمدی‌گیوی، هفته‌ای دو روزش را برای حل و فصل مشکل اقوام و فامیل حتی آشنایان دور اختصاص داده بودند.
حادثه‌ای ناگوار برای خانواده ما پیش آمد. در مجالس مختلف که من شرکت می‌کردم، زنده‌یاد دکتر احمدی را پیش از خود در آن مجلس می‌دیدم. او چنان بود که همه کودکان را فرزندان و نوه‌های خود و بزرگسالان را برادران و خواهران خود می‌دانست. در هر مجلسی پس از چند دقیقه آشناترین فرد مجلس می‌شد و مورد محبت همه قرار می‌گرفت.
من واقعا بختیار بودم. به من لطفی خاص داشت. اکثر منزل ما را نورانی می‌کرد. ما با ایشان از هر دری سخن می‌گفتیم، گذشته، حال و آینده را به قول مکانیک‌ها می‌ریختیم و جمع می‌کردیم. عجیب است، الان احساس می‌کنم، عجیب است که من هیچ‌وقت از ایشان درباره مرگ چیزی نشنیدم. همیشه او از زندگی سخن می‌گفت.
پدر آن مرحوم که «شریف» نام داشت، در روز عید فطر 1327 وفات یافته، مرحوم دکتر حسن احمدی می‌گفت: پیرمردها همه می‌گفتند که ان‌شاءالله خداوند چنین مرگی را قسمت ما کند.
یکی از شاگردان آن مرحوم که امروز طبیبی بسیار سرشناس‌اند، در مراسم تشییع‌جنازه آن مرحوم در تالار لغتنامه دهخدا تعبیری زیبا به‌کار برد و گفت: خداوند او را از این عالم به عالم بالا انتقال داد. واقعا درگذشت آن مرد نیک، بدون سروصدا و داد و قال بود. مرگ آن نوع مورد غبطه همه است. استاد دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی فرمود: «این مرگ مغبوط است.» خداوند او را غریق رحمت بیکران خویش قرار دهد، به همسر و فرزندان و برادر و نوه‌های آن مرحوم صبر عطا فرماید و... من که خود در تشییع و دفن پیکر آن گرامی شرکت کرده‌ام، تاکنون بارها بر سر مزارش حاضر شده و فاتحه خوانده‌ام، هنوز باور نمی‌کنم که دکتر احمدی....
عجب آن یار بی‌همتا کجا شد؟
عجب آن سرو خوش‌بالا کجا شد؟
میان ما چو شمعی نور می‌داد
کجا شد؟ ای عجب بی‌ما کجا شد؟
چگونه می‌شود که آدمی آنچه را که به رای‌العین دیده است، باور نکند؟ من با دو چشم خود دیدم که دوست بسیار گرامی، برادر بسیار ارجمند، رای‌زن بسیار معتمد، عموی بسیار پرارج، دایی بسیار مهربان، همکاری بسیار دلسوز، دستگیر هر انسان در پریشان‌حالی و درماندگی، برخلاف همیشه آرام در اتاق کارش با قیافه‌ای مطمئن خوابیده است. دکتر حسن احمدی‌گیوی، آن مرد مبادی‌آداب در حضور آن همه دوست، خانواده و آشنا که همه هاج‌ و واج، ناباورانه اشک می‌ریزند، بی‌اعتنا بخوابد! هیچ‌کس مثل خود من باور نمی‌کرد که «روز واقعه» است و دکتر احمدی با وجدانی راحت و دلی استوار آن امانت را به امانتدار سپرده و آرمیده است.
سالی که دکتر حسن احمدی روی در نقاب خاک کشید، یعنی سال 91 خوب آغاز نشد. در اوایل بهار خانم دکتر سیمین دانشور همسر مرحوم جلال آل‌احمد وفات یافت، در اواخر اولین ماه خانم دکتر قمر آریان همسر گرامی‌ترین استاد ادبیات مرحوم دکتر عبدالحسین زرین‌کوب به عالم پاک رفت و در دومین ماه سال هم یک استاد برجسته ریاضی، استاد پرویز شهریاری که گوشه‌چشمی به ادبیات داشت، رحلت کرد و هم دکتر حسن احمدی‌گیوی که بیش از نیم قرن کتاب‌های دستور زبان فارسی دبیرستان‌ها و دانشگاه‌ها به وسیله ایشان و استاد دکتر حسن انوری تدوین می‌شد، هم در لغتنامه به تألیف مدخل‌های متعدد مشغول بود. دیوان پروین اعتصامی به کوشش ایشان دوباره تصحیح شد، همچنین به ملک‌الشعرای بهار علاقه فراوان داشت.
دکتر احمدی همیشه پر سر و صدا بود، هر جا حضور می‌یافت، آمدن او معلوم بود، همیشه گفتنی‌های دست اول برای گفتن داشت. هر مقوله‌ای که تعریف می‌کرد، سنگ‌تمام می‌گذاشت. ماجرا را چنان با مقدمات و مقارنات بیان می‌کرد که حاضران صحنه‌ها را مجسم می‌دیدند.
حافظه بسیار قوی داشت. در دبستانی که درس خوانده بود، معلمانش در کلاس‌های مختلف و مدیر مدرسه را دقیقا می‌شناخت و این ماجرا در دبیرستان و دانشگاه هم بر همین منوال بود. چه کتاب‌هایی را در کدام سال در دانشکده در محضر کدام استاد خوانده بود، به خاطر داشت.
قریب 65 سال روز عید فطر به یاد پدر ولیمه می‌داد. من سال‌ها در آن مراسم حاضر بوده‌ام و شرکت کرده‌ام. سالی قریب 300 نفر، سالی کمتر یا بیشتر میهمان ناهار عید فطر بودند. دکتر احمدی سر پا بود، میهمانان که می‌رسیدند، می‌دانست به چه کسانی باید معرفی کند، هر میهمانی را با اسم و رسم، گاهی با دیگر افراد خانواده‌اش به میهمانان معرفی می‌کرد.
یک بار مردم گیوی خلخال از استاد احمدی مصرانه خواهش کرده بودند که موافقت کند که مردم شهر برای او بزرگداشتی بگیرند. من در آن بزرگداشت شرکت داشتم، واقعا شاید گیوی و حتی خلخال، اردبیل و چند جای دیگر تا آن بزرگداشت، چنان مجلس شکوهمندی ندیده بودند. همه شهر دست به سینه و گوش به فرمان بودند، من بسیاری از شاگردان استاد احمدی را می‌شناسم که امروز خود از رجال نامور کشورند، همه و همه استاد را پدر خود می‌دانند. استاد دکتر کاظم بشارتی که همشهری ایشان‌اند، می‌گفتند: او در خلخال نماد کامل یک انسان است، هرکسی می‌خواهد به بچه‌اش بگوید: درس بخوان، دکتر احمدی را مثال می‌زند.
کارنامه علمی و فرهنگی استاد احمدی بسیار درخشان است و مطمئنا همکاران ایشان در لغتنامه به مناسبت‌های مختلف فهرست آن کارنامه را جهت تشویق دانش‌آموزان و دانشجویان کشور منتشر خواهند کرد. آنچه از زندگی پربرکت و درخشان دکتر احمدی گفتنی و نوشتنی است، کارها، تلاش‌ها، روانداختن‌ها، جنگ‌وجدال‌ها است. افرادی که به دکتر احمدی متوسل شده و دکتر احمدی برای سامان دادن آن کار پس از آنکه دریافته است فرد متوسل راست می‌گوید و حق به جانب است، انجام داده، سیر فعالیت او را فقط خود فرد و یکی دو نفر دیگر که به نحوی درگیر قضیه بودند، می‌دانند. دکتر حسن انوری از یاران دیرین دکتر احمدی هست، ایشان می‌گفتند: دکتر احمدی‌گیوی، هفته‌ای دو روزش را برای حل و فصل مشکل اقوام و فامیل حتی آشنایان دور اختصاص داده بودند.
حادثه‌ای ناگوار برای خانواده ما پیش آمد. در مجالس مختلف که من شرکت می‌کردم، زنده‌یاد دکتر احمدی را پیش از خود در آن مجلس می‌دیدم. او چنان بود که همه کودکان را فرزندان و نوه‌های خود و بزرگسالان را برادران و خواهران خود می‌دانست. در هر مجلسی پس از چند دقیقه آشناترین فرد مجلس می‌شد و مورد محبت همه قرار می‌گرفت.
من واقعا بختیار بودم. به من لطفی خاص داشت. اکثر منزل ما را نورانی می‌کرد. ما با ایشان از هر دری سخن می‌گفتیم، گذشته، حال و آینده را به قول مکانیک‌ها می‌ریختیم و جمع می‌کردیم. عجیب است، الان احساس می‌کنم، عجیب است که من هیچ‌وقت از ایشان درباره مرگ چیزی نشنیدم. همیشه او از زندگی سخن می‌گفت.
پدر آن مرحوم که «شریف» نام داشت، در روز عید فطر 1327 وفات یافته، مرحوم دکتر حسن احمدی می‌گفت: پیرمردها همه می‌گفتند که ان‌شاءالله خداوند چنین مرگی را قسمت ما کند.
یکی از شاگردان آن مرحوم که امروز طبیبی بسیار سرشناس‌اند، در مراسم تشییع‌جنازه آن مرحوم در تالار لغتنامه دهخدا تعبیری زیبا به‌کار برد و گفت: خداوند او را از این عالم به عالم بالا انتقال داد. واقعا درگذشت آن مرد نیک، بدون سروصدا و داد و قال بود. مرگ آن نوع مورد غبطه همه است. استاد دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی فرمود: «این مرگ مغبوط است.» خداوند او را غریق رحمت بیکران خویش قرار دهد، به همسر و فرزندان و برادر و نوه‌های آن مرحوم صبر عطا فرماید و... من که خود در تشییع و دفن پیکر آن گرامی شرکت کرده‌ام، تاکنون بارها بر سر مزارش حاضر شده و فاتحه خوانده‌ام، هنوز باور نمی‌کنم که دکتر احمدی....

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.