|

فضانورد

حامد اسماعیلیون/طرح: کیوان زرگری

فضانورد
«اوه مای گاد، چقدر سریع اتفاق افتاد، خیلی سریع‌ها. من؟ تو این سفینه؟ چه آدم‌های خوب و نایسی اومده بودن بدرقه‌م. من امیرمعز شروانی و شکستن رکورد کریکالیوف؟ کجایی عمو نیل؟ وای الان روشن میشه. اوه آن آقاها را ببین دارن دست تکون می‌دن. فکر کنم بَده ماچ بفرستم. همین دست تکون بدم فان‌تر هم هست.»گودبای مای فرندز «آهان تن ناین ایت سون...»
امیرمعز شروانی 22 سال پیش در کلمبوس اوهایو در خانواده‌ای کاملا ایرانی به دنیا آمد. پدرش دلال اتومبیل بود و مادرش آرایشگاه داشت. پدرش اتومبیل‌های تصادفی را قناری می‌کرد و مادرش قناری‌ها را شانه‌به‌سر. در چنین فضای دل‌انگیز و اکونومیکی بود که یک روز امیرمعز به همراه همشاگردی‌ها به دیدار مردی برده شد که برای اولین‌بار بر ماه قدم گذاشته بود: نیل آرمسترانگ.
چندین سال بعد وقتی امیرمعز جوانی برومند شده بود یک آگهی را در اینترنت دیده و فرمش را پر کرده بود، یک آگهی از سازمان فضایی ایران. «پرتاب اولین انسان به فضا». قبل از او یک لاک‌پشت این فرم را پر کرده بود و حالا در فضا به گشتزنی مشغول بود.
بعدها کسی به امیرمعز نگفت چند نفر در پر کردن فرم این آگهی شرکت کرده بودند، خود امیرمعز حدس می‌زد سر به‌میلیون‌ها بزند. «خدای من اولین فضانورد مرد ایرانی». او بعدها در مدت حضورش در ایران از خیلی‌ها پرسیده بود که آیا آن آگهی را دیده‌اند یا نه و اغلب به او لبخند می‌زدند لبخندی زیبا و ملیح که او خیلی دوستش می‌داشت. امیرمعز حدس می‌زد آگهی موردنظر در آن تاریخ فیلتر بوده یا لنگری در جایی خورده بود به کابل‌ها یا «سیستم قطع بوده» خلاصه هرچه بود امیرمعز چندماه بعد با تشریفات رسمی و با ده‌ها حلقه‌گل در فرودگاه تهران به عنوان یک قهرمان ملی استقبال شد. مشکل فقط پاسپورت آمریکایی بود که گفتند طبق نص قانون دوتابعیت بودن فرد برای پرتاب شدن به فضا ایرادی ندارد. او که کالج را تمام کرده بود تا سر فرصت ببیند در دانشگاه چه مستری را ادامه دهد یک‌باره وارد ایران، فرودگاه، لیموزین و پس از آن کلاس‌های آموزش فضانوردی شد.
اعلام شد امیرمعز طی برنامه‌ای شش‌ماهه به فضا فرستاده خواهد شد. همه‌چیز مرتب بود. خود موشک و جایگاه‌اش در غرب تهران ساخته شده بودند، سوخت‌ تامین شده بود و مهندسان برای پرواز لحظه‌شماری می‌کردند. امیرمعز در خوابگاهی نزدیک اسکان داده شد و تنها با مربی روس‌اش مرتبط بود. از اقوام در ایران کسی خبر نداشت امیرمعز در کجا سکونت دارد. فقط صحنه‌های فرودگاه و دسته‌های گل بارها با حرکت آهسته از شبکه‌های تلویزیونی پخش شده بود. عده‌ای هم او را به هم نشان داده و گفته بودند «این بوده که اون آگهی رو پر کرده».
پدرش اعتراضی نداشت. در جواب گریه‌های مادرش گفته بود «ایران؟ موشک؟ آدم زنده؟ بذار بره بابا.» خندیده بود و به امیرمعز گفته بود: «بابا از اون‌ بالا کارت‌پستال بفرستی‌ها.»
برنامه سفر مدت کوتاهی به تعویق افتاد. مربی روس قهر کرد و رفت. ده‌ها اسم در روزنامه‌ها به عنوان مربی جدید معرفی شدند حتی اسم نیل آرمسترانگ مرحوم و کریکالیوف (دارنده رکورد طولانی‌ترین مدت‌حضور در فضا) هم شنیده شد. اما اصرار بر این بود که مربی بومی باشد. صحبت از علی دایی، حسین رضازاده و حتی امیر قلعه‌نویی بود. برای دعوت از هرکدام دلایلی مطرح می‌شد که قانع‌کننده هم بود؛ «فروتنی، مردم‌داری، وزن و هیکل متناسب و ادبیات فاخر». منتها تجربه پرتاب به فضا. باری، روحیه جوان‌گرایی مسوولان درخشید و قرعه به نام جوان مترجم مربی روس افتاد که مسوولان امیدوار بودند «مورینیو» ی دوم بشود. مربی- مترجم در همان روز اول به او گفته بود: «پس تو بودی که فرم اون آگهی رو پر کردی؟»
به دو سال کشید و دو سال به انتها نرسیده پروژه به کمبود بودجه خورد و بالکل خوابید. اما امیرمعز با تمرینات سخت و توان‌فرسا تصمیم داشت رکورد کریکالیوف را بزند. او نمی‌توانست خودش را کمتر از یک لاک‌پشت دو کیلویی بپندارد. پدرش پشت تلفن می‌خندید و می‌گفت: «کارت‌پستال یادت نره‌ها. یک عکس دونفره هم با زهره بگیر.» امیرمعز خودش دست به کار شد. به مقامات بسیاری نامه نوشت اماچون اتاق دبیرخانه را در ادارات نمی‌شناخت به جایی نرسید. با این‌حال مسابقات بین‌المللی فضایی و ماهواره فرستادن یکی از کشورهای همسایه به او کمک کرد تا پرونده پروژه دوباره بیاید روی پرونده‌ها.
با بودجه انقباضی برنامه‌ای دوساله برای پرواز تدوین شد. یک نفر حتی مدعی شد از جناب لاک‌پشت پیام‌های امیدوارکننده‌ای دریافت کرده است. منتها برنامه خوابگاه شبانه و حقوق مربی به‌طور اتوماتیک منتفی می‌شد. اینجا بود که امیرمعز به یاد اقوام‌اش در ایران افتاد و اینجا بود که امیرمعز فهمید در این بیست‌وچند ساله تا چه اندازه انرژی مثبت فراگیر، خوراک ماهی‌سفید و خورش فسنجان را از دست داده است.
مربی امیرمعز معزول نشد فقط حقوق‌اش را از امیرمعز و پس‌اندازش برای دانشگاه می‌گرفت و مسوول شد تا برنامه میهمانی‌ها را منظم کند. «خانه دایی بزرگه هفته اول، بابابزرگ سه ماه، اون یکی بابابزرگ چون پارکینسون داره دو ماه و سه روز خرید شیر اول صبح با خودمونه، عمه کوچیکه شب هفتم اون ماه که شب بعدش عقدکنان دخترخاله وسطیه هم هست، رستوران مریخی‌ها دعوتی، پسرعمو کوچیکه و برو بکس، کافی شاپ زحل دعوتی، دختردایی دانشجوئه و رفقا و...». پس اگر امیرمعز در دو سال باقیمانده 20 کیلو اضافه وزن پیدا کرد جای تعجب نداشت؛ و همچنان بعد از دو سال کسی او را فراموش نمی‌کرد. مدام مشغول تکذیب خبرهای هفته‌نامه‌ها بود؛ «من نامزد ه-ت نیستم»، «من در دوپینگ فوتبالیست‌ها نقشی ندارم»، «من پسرخوانده نیل آرمسترانگ نیستم»؛ و از آن‌طرف اقوام؛ «برادرزاده‌مه‌ها. همون که فضانورده»، «نوه‌مه‌ها. آره باباش دکتر پرنده‌هاست تو اوهایو، خودش هم که نیل آرمسترانگه»، «پسرداییمه‌ها. هم مجرده هم قراره بره فضا»؛ و وقتی می‌شنیدند که امیرمعز قرار است به فضا برود همه لبخند می‌زدند از همان لبخندهای زیبا. «اوه. پس این بوده فرم اون آگهی رو پر کرده». حتی دوستان پسرعمو کوچیکه به امیرمعز گفتند که راه‌های دیگری هم برای رفتن به فضا هست و خندیده بودند.
بالاخره روزی از روزها که احتمالا چند سالی از ورود امیرمعز به ایران می‌گذشت برنامه پرواز چیده شد. سالن مجللی را آراستند، میهمانان مهمی را دعوت کردند و آدم مهمی هم سخنرانی کرد. در آنتراکت مراسم که اغلب میهمانان بیرون سالن به ذکر خاطرات قدیم، گرفتن عکس‌های یادگاری و بررسی جعلی بودن سفر نیل آرمسترانگ مشغول بودند از امیرمعز دعوت کردند که روی صحنه برود و از مقام مهم لوح تقدیری بگیرد. مقام مهم پس از روبوسی در گوش‌اش گفت:
-پسرجان. من همیشه فکر می‌کردم کی فرم اون آگهی رو پر کرده. خوشحال‌ام از نزدیک می‌بینم‌ات.
-ممنون. اما چرا این مراسم رو بعد از فلایت‌مون نمی‌گیرین؟
-سوال خوبیه. حرف دیگه‌ای نداری؟ کاش من هم می‌تونستم همراهت بیام.
امیرمعز که در این چندسال جز مساله کریکالیوف خیلی چیزها را جدی نمی‌گرفت با غرور گفت:
-حیف که برای یک نفر بیشتر جا نیست.
و آن مقام مهم هم از آن لبخندهای خوب و زیبا زده بود. می‌گویند در آخرین دقایق پدرش از آن سوی دنیا مسلسل‌وار شماره امیرمعز را می‌گرفت و پشت هم سیگار می‌کشید و فقط با صدای امیرمعز روی گوشی مواجه می‌شد که «بای دَدی. از نپتون با عشق.»
-تن ناین ایت سون سیکس فایو... وای که چه ریالیتی‌شوهایی از زندگی من بسازن. کیم کارداشیان باید بره بوق بزنه. وای اون آقا مهمه‌رو نگا. چقدر مهربون بود. کجایی کریکالیوف؟ کجایی عمو نیل؟ تری تو وان. فایر...
«اوه مای گاد، چقدر سریع اتفاق افتاد، خیلی سریع‌ها. من؟ تو این سفینه؟ چه آدم‌های خوب و نایسی اومده بودن بدرقه‌م. من امیرمعز شروانی و شکستن رکورد کریکالیوف؟ کجایی عمو نیل؟ وای الان روشن میشه. اوه آن آقاها را ببین دارن دست تکون می‌دن. فکر کنم بَده ماچ بفرستم. همین دست تکون بدم فان‌تر هم هست.»گودبای مای فرندز «آهان تن ناین ایت سون...»
امیرمعز شروانی 22 سال پیش در کلمبوس اوهایو در خانواده‌ای کاملا ایرانی به دنیا آمد. پدرش دلال اتومبیل بود و مادرش آرایشگاه داشت. پدرش اتومبیل‌های تصادفی را قناری می‌کرد و مادرش قناری‌ها را شانه‌به‌سر. در چنین فضای دل‌انگیز و اکونومیکی بود که یک روز امیرمعز به همراه همشاگردی‌ها به دیدار مردی برده شد که برای اولین‌بار بر ماه قدم گذاشته بود: نیل آرمسترانگ.
چندین سال بعد وقتی امیرمعز جوانی برومند شده بود یک آگهی را در اینترنت دیده و فرمش را پر کرده بود، یک آگهی از سازمان فضایی ایران. «پرتاب اولین انسان به فضا». قبل از او یک لاک‌پشت این فرم را پر کرده بود و حالا در فضا به گشتزنی مشغول بود.
بعدها کسی به امیرمعز نگفت چند نفر در پر کردن فرم این آگهی شرکت کرده بودند، خود امیرمعز حدس می‌زد سر به‌میلیون‌ها بزند. «خدای من اولین فضانورد مرد ایرانی». او بعدها در مدت حضورش در ایران از خیلی‌ها پرسیده بود که آیا آن آگهی را دیده‌اند یا نه و اغلب به او لبخند می‌زدند لبخندی زیبا و ملیح که او خیلی دوستش می‌داشت. امیرمعز حدس می‌زد آگهی موردنظر در آن تاریخ فیلتر بوده یا لنگری در جایی خورده بود به کابل‌ها یا «سیستم قطع بوده» خلاصه هرچه بود امیرمعز چندماه بعد با تشریفات رسمی و با ده‌ها حلقه‌گل در فرودگاه تهران به عنوان یک قهرمان ملی استقبال شد. مشکل فقط پاسپورت آمریکایی بود که گفتند طبق نص قانون دوتابعیت بودن فرد برای پرتاب شدن به فضا ایرادی ندارد. او که کالج را تمام کرده بود تا سر فرصت ببیند در دانشگاه چه مستری را ادامه دهد یک‌باره وارد ایران، فرودگاه، لیموزین و پس از آن کلاس‌های آموزش فضانوردی شد.
اعلام شد امیرمعز طی برنامه‌ای شش‌ماهه به فضا فرستاده خواهد شد. همه‌چیز مرتب بود. خود موشک و جایگاه‌اش در غرب تهران ساخته شده بودند، سوخت‌ تامین شده بود و مهندسان برای پرواز لحظه‌شماری می‌کردند. امیرمعز در خوابگاهی نزدیک اسکان داده شد و تنها با مربی روس‌اش مرتبط بود. از اقوام در ایران کسی خبر نداشت امیرمعز در کجا سکونت دارد. فقط صحنه‌های فرودگاه و دسته‌های گل بارها با حرکت آهسته از شبکه‌های تلویزیونی پخش شده بود. عده‌ای هم او را به هم نشان داده و گفته بودند «این بوده که اون آگهی رو پر کرده».
پدرش اعتراضی نداشت. در جواب گریه‌های مادرش گفته بود «ایران؟ موشک؟ آدم زنده؟ بذار بره بابا.» خندیده بود و به امیرمعز گفته بود: «بابا از اون‌ بالا کارت‌پستال بفرستی‌ها.»
برنامه سفر مدت کوتاهی به تعویق افتاد. مربی روس قهر کرد و رفت. ده‌ها اسم در روزنامه‌ها به عنوان مربی جدید معرفی شدند حتی اسم نیل آرمسترانگ مرحوم و کریکالیوف (دارنده رکورد طولانی‌ترین مدت‌حضور در فضا) هم شنیده شد. اما اصرار بر این بود که مربی بومی باشد. صحبت از علی دایی، حسین رضازاده و حتی امیر قلعه‌نویی بود. برای دعوت از هرکدام دلایلی مطرح می‌شد که قانع‌کننده هم بود؛ «فروتنی، مردم‌داری، وزن و هیکل متناسب و ادبیات فاخر». منتها تجربه پرتاب به فضا. باری، روحیه جوان‌گرایی مسوولان درخشید و قرعه به نام جوان مترجم مربی روس افتاد که مسوولان امیدوار بودند «مورینیو» ی دوم بشود. مربی- مترجم در همان روز اول به او گفته بود: «پس تو بودی که فرم اون آگهی رو پر کردی؟»
به دو سال کشید و دو سال به انتها نرسیده پروژه به کمبود بودجه خورد و بالکل خوابید. اما امیرمعز با تمرینات سخت و توان‌فرسا تصمیم داشت رکورد کریکالیوف را بزند. او نمی‌توانست خودش را کمتر از یک لاک‌پشت دو کیلویی بپندارد. پدرش پشت تلفن می‌خندید و می‌گفت: «کارت‌پستال یادت نره‌ها. یک عکس دونفره هم با زهره بگیر.» امیرمعز خودش دست به کار شد. به مقامات بسیاری نامه نوشت اماچون اتاق دبیرخانه را در ادارات نمی‌شناخت به جایی نرسید. با این‌حال مسابقات بین‌المللی فضایی و ماهواره فرستادن یکی از کشورهای همسایه به او کمک کرد تا پرونده پروژه دوباره بیاید روی پرونده‌ها.
با بودجه انقباضی برنامه‌ای دوساله برای پرواز تدوین شد. یک نفر حتی مدعی شد از جناب لاک‌پشت پیام‌های امیدوارکننده‌ای دریافت کرده است. منتها برنامه خوابگاه شبانه و حقوق مربی به‌طور اتوماتیک منتفی می‌شد. اینجا بود که امیرمعز به یاد اقوام‌اش در ایران افتاد و اینجا بود که امیرمعز فهمید در این بیست‌وچند ساله تا چه اندازه انرژی مثبت فراگیر، خوراک ماهی‌سفید و خورش فسنجان را از دست داده است.
مربی امیرمعز معزول نشد فقط حقوق‌اش را از امیرمعز و پس‌اندازش برای دانشگاه می‌گرفت و مسوول شد تا برنامه میهمانی‌ها را منظم کند. «خانه دایی بزرگه هفته اول، بابابزرگ سه ماه، اون یکی بابابزرگ چون پارکینسون داره دو ماه و سه روز خرید شیر اول صبح با خودمونه، عمه کوچیکه شب هفتم اون ماه که شب بعدش عقدکنان دخترخاله وسطیه هم هست، رستوران مریخی‌ها دعوتی، پسرعمو کوچیکه و برو بکس، کافی شاپ زحل دعوتی، دختردایی دانشجوئه و رفقا و...». پس اگر امیرمعز در دو سال باقیمانده 20 کیلو اضافه وزن پیدا کرد جای تعجب نداشت؛ و همچنان بعد از دو سال کسی او را فراموش نمی‌کرد. مدام مشغول تکذیب خبرهای هفته‌نامه‌ها بود؛ «من نامزد ه-ت نیستم»، «من در دوپینگ فوتبالیست‌ها نقشی ندارم»، «من پسرخوانده نیل آرمسترانگ نیستم»؛ و از آن‌طرف اقوام؛ «برادرزاده‌مه‌ها. همون که فضانورده»، «نوه‌مه‌ها. آره باباش دکتر پرنده‌هاست تو اوهایو، خودش هم که نیل آرمسترانگه»، «پسرداییمه‌ها. هم مجرده هم قراره بره فضا»؛ و وقتی می‌شنیدند که امیرمعز قرار است به فضا برود همه لبخند می‌زدند از همان لبخندهای زیبا. «اوه. پس این بوده فرم اون آگهی رو پر کرده». حتی دوستان پسرعمو کوچیکه به امیرمعز گفتند که راه‌های دیگری هم برای رفتن به فضا هست و خندیده بودند.
بالاخره روزی از روزها که احتمالا چند سالی از ورود امیرمعز به ایران می‌گذشت برنامه پرواز چیده شد. سالن مجللی را آراستند، میهمانان مهمی را دعوت کردند و آدم مهمی هم سخنرانی کرد. در آنتراکت مراسم که اغلب میهمانان بیرون سالن به ذکر خاطرات قدیم، گرفتن عکس‌های یادگاری و بررسی جعلی بودن سفر نیل آرمسترانگ مشغول بودند از امیرمعز دعوت کردند که روی صحنه برود و از مقام مهم لوح تقدیری بگیرد. مقام مهم پس از روبوسی در گوش‌اش گفت:
-پسرجان. من همیشه فکر می‌کردم کی فرم اون آگهی رو پر کرده. خوشحال‌ام از نزدیک می‌بینم‌ات.
-ممنون. اما چرا این مراسم رو بعد از فلایت‌مون نمی‌گیرین؟
-سوال خوبیه. حرف دیگه‌ای نداری؟ کاش من هم می‌تونستم همراهت بیام.
امیرمعز که در این چندسال جز مساله کریکالیوف خیلی چیزها را جدی نمی‌گرفت با غرور گفت:
-حیف که برای یک نفر بیشتر جا نیست.
و آن مقام مهم هم از آن لبخندهای خوب و زیبا زده بود. می‌گویند در آخرین دقایق پدرش از آن سوی دنیا مسلسل‌وار شماره امیرمعز را می‌گرفت و پشت هم سیگار می‌کشید و فقط با صدای امیرمعز روی گوشی مواجه می‌شد که «بای دَدی. از نپتون با عشق.»
-تن ناین ایت سون سیکس فایو... وای که چه ریالیتی‌شوهایی از زندگی من بسازن. کیم کارداشیان باید بره بوق بزنه. وای اون آقا مهمه‌رو نگا. چقدر مهربون بود. کجایی کریکالیوف؟ کجایی عمو نیل؟ تری تو وان. فایر...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.