|

به سوی صدف‌ها و سنگریزه‌ها

ناهید کبیری

افسردگی، وسواس، اضطراب، توهم و نابهنجاری‌های دیگر روحی و روانی، نوعی بیماری است که می‌تواند هر انسانی را چه هنرمند و چه غیرهنرمند در بر گیرد. در ارزیابی‌های سطحی ابتلای یک هنرمند را به این بیماری‌ها اغلب از ویژگی‌های هنرمندانه و با بار مثبت تعریف می‌کنند. از حساسیت‌های آرتیستیک یک هنرمند که بگذریم، این داوری نادرست که چه‌بسا شهرت هنرمندان به آن دامن‌زده است تا آنجا پیش رفته که بسیاری از افراد کم ذوق و بی‌استعداد به طمع «هنرمند شدن» دست به کار تقلید از ژست‌ها، ژولیدگی‌ها و رفتارهای نامتعارف شده و وقت خود را به بطالت تلف کرده‌اند. در این میان افراد عادی غیرهنرمند بسیاری نیز دچار بیماری‌های اعصاب و روان بوده و هستند. خودکشی هم کرده‌اند بی‌آنکه خبر خودکشی آنها در روزنامه‌ها نوشته شود و آنها را پس از مرگ به شهرت برساند. حال آنکه خودکشی یرزی کازینسکی، مایاکوفسکی، همینگوی، رومن‌گری، سافو، هدایت، ویرجینیا وولف و بسیاری دیگر جامعه ادبی و کتابخوان دنیا را تکان داده است. ویرجینیا وولف در بیست‌ویکم مارس 1941 برابر با اول فروردین 1320 پس از آنکه برای چندمین‌بار آن افسردگی‌های بی‌امان و آن اضطراب‌های بی‌درمان را تجربه می‌کرد، با سنگریزه‌هایی که در جیب‌هایش ریخت آرام‌آرام در خنکای تند آب رودخانه «اوز» فرو رفت تا پس از یک زندگی پررنج و متعالی که با نوشتن و نوشتن و نوشتن شبانه‌روز همراه بود خود را به آرامشی ژرف بسپارد. او پیش از این گفته بود:
«چه افسرده زاده شده‌ام من. تنها چیزی که مرا روی آب نگاه می‌دارد کار کردن است. تا از کار باز می‌مانم، احساس می‌کنم دارم غرق می‌شوم...» وولف نخستین شور نوشتن را که در ذات او بود از نوجوانی و در انبوه کتاب‌های کتابخانه پدر پیدا کرد. از همان روزهایی که احساس کرد باید نویسنده شود. احساس کرد زبان پرندگان را می‌فهمد. پرندگانی که در خیال او به زبان یونانی آواز می‌خواندند... و او زبان یونانی را به‌تازگی آموخته بود. او که یکی از پیشروان مدرنیسم در ادبیات قرن بیستم انگلیس بود، خود را از سبک و ساختار رمان‌نویسان پیش از خود رها کرد و با ایجاد نوآوری در فرم و زبان که تک‌گویی و جریان سیال ذهن از ویژگی‌های آن بود، به یکی از نویسندگان تاثیرگذار و بزرگ جهان تبدیل شد. با نگاهی متفاوت، قدرت تخیلی بی‌بدیل و ظرافتی که با بازگو کردن بریده‌بریده کلام و کاربرد فعل پیش و بعد از جمله‌های طولانی، تنها می‌تواند از آن نویسنده‌ای باشد که ویرجینیا وولف نام دارد. نویسنده‌ای با نبوغ و استعدادی کم‌نظیر و آثار ماندگاری چون «ساعت‌ها»، «خانم دلوی»، «فانوس دریایی»، «اتاقی از آن خود» و...
حیف که رنج بیماری بر نخستین نفس‌های بهار و عطر علف‌ها و شکوفه‌های زیبای کنار رودخانه «اوز» غالب شد و او را که خود خالق زیبایی‌های بسیار بود قدم به قدم به سوی خاموشی برد. به سوی صدف‌ها و سنگریزه‌ها…

(1 فروردین سالروز مرگ ویرجینیا وولف)
افسردگی، وسواس، اضطراب، توهم و نابهنجاری‌های دیگر روحی و روانی، نوعی بیماری است که می‌تواند هر انسانی را چه هنرمند و چه غیرهنرمند در بر گیرد. در ارزیابی‌های سطحی ابتلای یک هنرمند را به این بیماری‌ها اغلب از ویژگی‌های هنرمندانه و با بار مثبت تعریف می‌کنند. از حساسیت‌های آرتیستیک یک هنرمند که بگذریم، این داوری نادرست که چه‌بسا شهرت هنرمندان به آن دامن‌زده است تا آنجا پیش رفته که بسیاری از افراد کم ذوق و بی‌استعداد به طمع «هنرمند شدن» دست به کار تقلید از ژست‌ها، ژولیدگی‌ها و رفتارهای نامتعارف شده و وقت خود را به بطالت تلف کرده‌اند. در این میان افراد عادی غیرهنرمند بسیاری نیز دچار بیماری‌های اعصاب و روان بوده و هستند. خودکشی هم کرده‌اند بی‌آنکه خبر خودکشی آنها در روزنامه‌ها نوشته شود و آنها را پس از مرگ به شهرت برساند. حال آنکه خودکشی یرزی کازینسکی، مایاکوفسکی، همینگوی، رومن‌گری، سافو، هدایت، ویرجینیا وولف و بسیاری دیگر جامعه ادبی و کتابخوان دنیا را تکان داده است. ویرجینیا وولف در بیست‌ویکم مارس 1941 برابر با اول فروردین 1320 پس از آنکه برای چندمین‌بار آن افسردگی‌های بی‌امان و آن اضطراب‌های بی‌درمان را تجربه می‌کرد، با سنگریزه‌هایی که در جیب‌هایش ریخت آرام‌آرام در خنکای تند آب رودخانه «اوز» فرو رفت تا پس از یک زندگی پررنج و متعالی که با نوشتن و نوشتن و نوشتن شبانه‌روز همراه بود خود را به آرامشی ژرف بسپارد. او پیش از این گفته بود:
«چه افسرده زاده شده‌ام من. تنها چیزی که مرا روی آب نگاه می‌دارد کار کردن است. تا از کار باز می‌مانم، احساس می‌کنم دارم غرق می‌شوم...» وولف نخستین شور نوشتن را که در ذات او بود از نوجوانی و در انبوه کتاب‌های کتابخانه پدر پیدا کرد. از همان روزهایی که احساس کرد باید نویسنده شود. احساس کرد زبان پرندگان را می‌فهمد. پرندگانی که در خیال او به زبان یونانی آواز می‌خواندند... و او زبان یونانی را به‌تازگی آموخته بود. او که یکی از پیشروان مدرنیسم در ادبیات قرن بیستم انگلیس بود، خود را از سبک و ساختار رمان‌نویسان پیش از خود رها کرد و با ایجاد نوآوری در فرم و زبان که تک‌گویی و جریان سیال ذهن از ویژگی‌های آن بود، به یکی از نویسندگان تاثیرگذار و بزرگ جهان تبدیل شد. با نگاهی متفاوت، قدرت تخیلی بی‌بدیل و ظرافتی که با بازگو کردن بریده‌بریده کلام و کاربرد فعل پیش و بعد از جمله‌های طولانی، تنها می‌تواند از آن نویسنده‌ای باشد که ویرجینیا وولف نام دارد. نویسنده‌ای با نبوغ و استعدادی کم‌نظیر و آثار ماندگاری چون «ساعت‌ها»، «خانم دلوی»، «فانوس دریایی»، «اتاقی از آن خود» و...
حیف که رنج بیماری بر نخستین نفس‌های بهار و عطر علف‌ها و شکوفه‌های زیبای کنار رودخانه «اوز» غالب شد و او را که خود خالق زیبایی‌های بسیار بود قدم به قدم به سوی خاموشی برد. به سوی صدف‌ها و سنگریزه‌ها…

(1 فروردین سالروز مرگ ویرجینیا وولف)

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.