|

خودکامه بزرگوار

سیروس ابراهیم‌زاده

«چارلی چاپلین» چهره درخشان و ماندگار دنیای سینما در بهاران به جهان چشم گشوده است، در شانزدهم آوریل هزار و هشتصد و هشتاد و نه. یادش را گرامی می‌دارم و به همین مناسبت تک‌گویی نخستین فیلم ناطق او را، به سبک و سیاق روزگار، به فارسی برمی‌گردانم. ناگفته نماند که از جمله آزادی‌های بدون حاشیه‌ای که داریم و قدرش را نمی‌دانیم همین آزادی ترجمه است... یعنی می‌توان با خیال راحت و آزادانه هر متن خارجی را به زبان شیرین‌تر از نقل و نبات فارسی برگرداند. حتی از فرط آزادی، به ذکر کلمه اقتباس هم نیازی ندارید... از شاهکارهای شکسپیر گرفته تا ادبیات فیس‌بوکی. نگاهی به متن اصلی بینداز و بگذارش کنار و هر چه دلت می‌خواهد از قول نویسنده جنت مکان اجنبی روی کاغذ بیاور! امروزه مترجمانی ظهور کرده‌اند که یکی دو شبه آثار ترجمه دیگران را با مهارت کامل دوباره ترجمه می‌کنند و همچون سرو آزاد به شهرت و سربلندی می‌رسند.
بخشی از تک‌گویی پایانی فیلم سینمایی (1940) The Great Dictator
«می‌بخشید، عوضی گرفته‌اید... من هرگز هوس امپراتور شدن نداشته و ندارم. اصلا شغل من یه چیز دیگه‌اس. ولی دلم می‌خواد به شما کمک کنم، هر که می‌خواهید باشید، هر مسلک و ملیت و مذهبی که داشته باشید. اصلا ذات انسان همینه... مازاده شده‌ایم که به همدیگه یاری برسونیم... انسان در نهایت عزت خودش رو در مسرت هم‌نوعان خودش می‌بیند، نه در مذلت دیگران. بیایید به جای نفرت به همدیگه عشق بورزیم، عشق! در این جهان پهناور هنوز راه‌هایی پیدا می‌شه که ما رو به خوشبختی برسونه... ولی ما گمراه شده‌ایم، زیاده طلبی روح بشر را مسموم کرده و ما اغلب زندانی کینه‌ورزی‌های خودمون هستیم... به زندگی‌مون سرعت بخشیده‌ایم والبته پیشرفت برق‌آسای فناوری جدید نعمت‌های بسیاری رو به ارمغان آورده، ولی دل‌هایمان سنگ شده و از جای نمی‌جنبد. بنده دانش شده‌ایم و هوشمندان بدبین و گوشه‌گیر و... ولی‌ای برادران! بدانید و آگاه باشید که این تیره‌روزی حاصل طمع و خودخواهی عده معدودی است... و انسانی که برای عشق ورزیدن آفریده شده سرانجام خود را از این درماندگی نجات خواهد داد... در انجیل مقدس آمده: فرمانروایی خداوند گیتی بر کشور دل‌های انسان استوار است. برادران عزیز، خود را از بند و زنجیر نفرت رها سازید... فریب این خودکامان خدانشناس را نخورید... من به شما نوید می‌دهم که این روزگار تیره و سخت و ایام نفرت و دلتنگی خواهد گذشت و انسان به رهایی جاودانه رسیده هر روزش جشنی خواهد بود برای آزادی...» آمین
نگارنده مفتخر است که خود یکی از بهار زادگان است.
«چارلی چاپلین» چهره درخشان و ماندگار دنیای سینما در بهاران به جهان چشم گشوده است، در شانزدهم آوریل هزار و هشتصد و هشتاد و نه. یادش را گرامی می‌دارم و به همین مناسبت تک‌گویی نخستین فیلم ناطق او را، به سبک و سیاق روزگار، به فارسی برمی‌گردانم. ناگفته نماند که از جمله آزادی‌های بدون حاشیه‌ای که داریم و قدرش را نمی‌دانیم همین آزادی ترجمه است... یعنی می‌توان با خیال راحت و آزادانه هر متن خارجی را به زبان شیرین‌تر از نقل و نبات فارسی برگرداند. حتی از فرط آزادی، به ذکر کلمه اقتباس هم نیازی ندارید... از شاهکارهای شکسپیر گرفته تا ادبیات فیس‌بوکی. نگاهی به متن اصلی بینداز و بگذارش کنار و هر چه دلت می‌خواهد از قول نویسنده جنت مکان اجنبی روی کاغذ بیاور! امروزه مترجمانی ظهور کرده‌اند که یکی دو شبه آثار ترجمه دیگران را با مهارت کامل دوباره ترجمه می‌کنند و همچون سرو آزاد به شهرت و سربلندی می‌رسند.
بخشی از تک‌گویی پایانی فیلم سینمایی (1940) The Great Dictator
«می‌بخشید، عوضی گرفته‌اید... من هرگز هوس امپراتور شدن نداشته و ندارم. اصلا شغل من یه چیز دیگه‌اس. ولی دلم می‌خواد به شما کمک کنم، هر که می‌خواهید باشید، هر مسلک و ملیت و مذهبی که داشته باشید. اصلا ذات انسان همینه... مازاده شده‌ایم که به همدیگه یاری برسونیم... انسان در نهایت عزت خودش رو در مسرت هم‌نوعان خودش می‌بیند، نه در مذلت دیگران. بیایید به جای نفرت به همدیگه عشق بورزیم، عشق! در این جهان پهناور هنوز راه‌هایی پیدا می‌شه که ما رو به خوشبختی برسونه... ولی ما گمراه شده‌ایم، زیاده طلبی روح بشر را مسموم کرده و ما اغلب زندانی کینه‌ورزی‌های خودمون هستیم... به زندگی‌مون سرعت بخشیده‌ایم والبته پیشرفت برق‌آسای فناوری جدید نعمت‌های بسیاری رو به ارمغان آورده، ولی دل‌هایمان سنگ شده و از جای نمی‌جنبد. بنده دانش شده‌ایم و هوشمندان بدبین و گوشه‌گیر و... ولی‌ای برادران! بدانید و آگاه باشید که این تیره‌روزی حاصل طمع و خودخواهی عده معدودی است... و انسانی که برای عشق ورزیدن آفریده شده سرانجام خود را از این درماندگی نجات خواهد داد... در انجیل مقدس آمده: فرمانروایی خداوند گیتی بر کشور دل‌های انسان استوار است. برادران عزیز، خود را از بند و زنجیر نفرت رها سازید... فریب این خودکامان خدانشناس را نخورید... من به شما نوید می‌دهم که این روزگار تیره و سخت و ایام نفرت و دلتنگی خواهد گذشت و انسان به رهایی جاودانه رسیده هر روزش جشنی خواهد بود برای آزادی...» آمین
نگارنده مفتخر است که خود یکی از بهار زادگان است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.