|

این «نامه»‌ها برای کسی «نان» نمی‌شود

پوریا سوری

زمانه عوض شده است «سرهنگ1»، دیگر کسی به شما که هیچ، به هیچکس «نامه» نمی‌نویسد.
اگرچه چند دهه‌ای از حضورتان در جهان داستان می‌گذرد اما حتما مطلع هستید که در عصر ارتباطات «نامه» نوشتن به معنای کلاسیک آن (یعنی قلمی به دست گرفتن و بر کاغذی نگاشتن و در پاکتی گذاشتن و تمبری روی آن چسباندن و آدرس فرستنده و گیرنده را نوشتن و در صندوق پست انداختن و صد البته چندهفته‌ای منتظر پاسخ بودن) به یکی از نوستالژی‌های زندگی مدرن بدل شده است که فقط شیرینی خاطراتش باقی مانده و کسی حال و عشق و وقت طی این پروسه خیال‌انگیز را ندارد حتی گابریل گارسیا! درست مثل ما روزنامه‌چی‌ها که به جای نوشتن بر کاغذ خبر، تلق‌تلق‌تلق روی کیبورد می‌کوبیم و حاصلش می‌شود مطلبی که روح جوهر در آن یافت می‌نشود و لابد شما هم که در دنیای مجازی داستان هستید به صورت آنلاین آن را می‌خوانید.
هم‌سن و سال‌های من (40-30 ساله‌ها) اگرچه اندک، اما خاطراتی از نامه‌نگاری در ذهنشان هست، هنوز به خاطر دارند که چند ورقی را از دفتری جدا می‌کردیم، حاشیه‌اش را می‌بریدم، بسته به سلیقه‌مان با خودکار یا روان‌نویس یا خودنویس شروع می‌کردیم به نوشتن: «سلام! حال همه ما خوب است ملالی نیست جز گم شدنِ گاه‌به‌گاهِ خیالی دور...» و اگر دستمان خط می‌خورد، کاغذ سفید دیگر و آغازی دیگر. هنوز خاطرمان هست سرک کشیدن به اداره پست و خریدن تمبر و پاکت و صندوقی که... البته می‌دانم اینها توضیح واضحات است! چرا که شما خودتان چندین دهه است که منتظر نامه مستمری بازنشستگی‌تان هستید و مسلما بهتر از من با این مسایل آشنایید، اصلا همین شماها که سن و سالی ازتان گذشته، بودید که هم دستتان از ما بیشتر به نوشتن می‌رفت و هم صبرتان بیشتر بود. حتی اگر صلاح می‌دیدید صبوری را به غایت می‌رساندید و می‌گفتید: «تا اشارات نظر نامه‌رسان من و توست...»
از خدا که پنهان نیست از شما چه پنهان، ساکنان امروز - جوان و میانسال و سالمند- دیگر با این دست صبوری‌ها رابطه چندانی ندارند، یعنی دیگر زمانه، زمانه صبوری و انتظار نیست. مثال کوچک آن همین تلفن همراه است که خودمان هم نمی‌دانیم اما بدجور گلوگیرمان شده و لحظه‌ای آرام‌مان نمی‌گذارد. من به‌شخصه گاهی وحشت می‌کنم که سابق بر این، یعنی همین 15-10 سال پیش که کسی تلفن همراه نداشت مردم چطور زندگی می‌کردند، چقدر صبورتر بودند، چقدر آرامش‌شان بیشتر بود، چقدر انتظار برایشان مفهوم ملموس‌تری بود و از همین دست تلقی‌ها! به راستی که وحشت دوگانه‌ای است این حس، وحشت آنچه از دست داده‌ایم و آنچه بر ما می‌رود.
درست فهمیدید زمانه عوض شده، دیگر کسی به «سرهنگ» که هیچ، به عزیزترین قوم و خویشش هم نمی‌نویسد: «تصدقتان گردم!» یا «زیاده عرضی نیست» یا «ای نامه که می‌روی به سویش...» یا چه می‌دانم، حتی دیگر زیر لب، مولوی (شاعر است) را هم زمزمه نمی‌کند که «صد نامه فرستادم صد راه نشان دادم/ یا راه نمی‌دانی یا نامه نمی‌خوانی»، همه نامه‌نگاری‌هایمان شده «ایمیل» و «چت» و از این دست ارتباطاتی که سرسری است و روزمره و ثبت نمی‌شود و فراموش خواهد شد.
آری! دیگر کسی به شما «نامه» نمی‌نویسد. اصلا دیگر کسی دستش به قلم نمی‌رود که بنویسد، چه بنویسد؟ بنویسد گرفتارم، ندارم، دستم تنگ است، دلم گرفته است، نفسم بند آمده، بیکارم، تنهایم، خسته‌ام... چه بنویسد؟! اینها که نوشتن ندارد، ردی از امید (مثل همان مستمری بازنشستگی شما) در این عبارات نیست، تازه اگر هم نوشته شود، در گونی کردن و بی‌پاسخ ماندنش سزاست، جای گِله‌ای هم ندارد بی‌پاسخ ماندن نامه‌ای که از گلایه پر است.
سرهنگ، سرهنگ، سرهنگ! اینطور ناباورانه به من زل نزن، باور کن زمانه عوض شده، دیگر کسی به تو «نامه» نمی‌نویسد. مستمری‌ات را بی‌خیال شو. این «نامه»‌ها نه برای تو، نه برای من! برای هیچ احدالناسی «نان» نمی‌شود.

پی‌نوشت: 1 -«کسی به سرهنگ نامه نمی‌نویسد» رمانی از «گابریل گارسیا مارکز» روایت روزگار سرهنگ پیری است که سال‌ها در انتظار رسیدن نامه‌ای از طرف دولت به سر می‌برد تا برای شرکت و خدمات‌اش در یک جنگ داخلی بسیار قدیمی مبلغی به عنوان مقرری برای او در نظر گرفته شود. انتظار او برای دریافت نامه ادامه می‌یابد و آن نامه هرگز به دست او نمی‌رسد.
زمانه عوض شده است «سرهنگ1»، دیگر کسی به شما که هیچ، به هیچکس «نامه» نمی‌نویسد.
اگرچه چند دهه‌ای از حضورتان در جهان داستان می‌گذرد اما حتما مطلع هستید که در عصر ارتباطات «نامه» نوشتن به معنای کلاسیک آن (یعنی قلمی به دست گرفتن و بر کاغذی نگاشتن و در پاکتی گذاشتن و تمبری روی آن چسباندن و آدرس فرستنده و گیرنده را نوشتن و در صندوق پست انداختن و صد البته چندهفته‌ای منتظر پاسخ بودن) به یکی از نوستالژی‌های زندگی مدرن بدل شده است که فقط شیرینی خاطراتش باقی مانده و کسی حال و عشق و وقت طی این پروسه خیال‌انگیز را ندارد حتی گابریل گارسیا! درست مثل ما روزنامه‌چی‌ها که به جای نوشتن بر کاغذ خبر، تلق‌تلق‌تلق روی کیبورد می‌کوبیم و حاصلش می‌شود مطلبی که روح جوهر در آن یافت می‌نشود و لابد شما هم که در دنیای مجازی داستان هستید به صورت آنلاین آن را می‌خوانید.
هم‌سن و سال‌های من (40-30 ساله‌ها) اگرچه اندک، اما خاطراتی از نامه‌نگاری در ذهنشان هست، هنوز به خاطر دارند که چند ورقی را از دفتری جدا می‌کردیم، حاشیه‌اش را می‌بریدم، بسته به سلیقه‌مان با خودکار یا روان‌نویس یا خودنویس شروع می‌کردیم به نوشتن: «سلام! حال همه ما خوب است ملالی نیست جز گم شدنِ گاه‌به‌گاهِ خیالی دور...» و اگر دستمان خط می‌خورد، کاغذ سفید دیگر و آغازی دیگر. هنوز خاطرمان هست سرک کشیدن به اداره پست و خریدن تمبر و پاکت و صندوقی که... البته می‌دانم اینها توضیح واضحات است! چرا که شما خودتان چندین دهه است که منتظر نامه مستمری بازنشستگی‌تان هستید و مسلما بهتر از من با این مسایل آشنایید، اصلا همین شماها که سن و سالی ازتان گذشته، بودید که هم دستتان از ما بیشتر به نوشتن می‌رفت و هم صبرتان بیشتر بود. حتی اگر صلاح می‌دیدید صبوری را به غایت می‌رساندید و می‌گفتید: «تا اشارات نظر نامه‌رسان من و توست...»
از خدا که پنهان نیست از شما چه پنهان، ساکنان امروز - جوان و میانسال و سالمند- دیگر با این دست صبوری‌ها رابطه چندانی ندارند، یعنی دیگر زمانه، زمانه صبوری و انتظار نیست. مثال کوچک آن همین تلفن همراه است که خودمان هم نمی‌دانیم اما بدجور گلوگیرمان شده و لحظه‌ای آرام‌مان نمی‌گذارد. من به‌شخصه گاهی وحشت می‌کنم که سابق بر این، یعنی همین 15-10 سال پیش که کسی تلفن همراه نداشت مردم چطور زندگی می‌کردند، چقدر صبورتر بودند، چقدر آرامش‌شان بیشتر بود، چقدر انتظار برایشان مفهوم ملموس‌تری بود و از همین دست تلقی‌ها! به راستی که وحشت دوگانه‌ای است این حس، وحشت آنچه از دست داده‌ایم و آنچه بر ما می‌رود.
درست فهمیدید زمانه عوض شده، دیگر کسی به «سرهنگ» که هیچ، به عزیزترین قوم و خویشش هم نمی‌نویسد: «تصدقتان گردم!» یا «زیاده عرضی نیست» یا «ای نامه که می‌روی به سویش...» یا چه می‌دانم، حتی دیگر زیر لب، مولوی (شاعر است) را هم زمزمه نمی‌کند که «صد نامه فرستادم صد راه نشان دادم/ یا راه نمی‌دانی یا نامه نمی‌خوانی»، همه نامه‌نگاری‌هایمان شده «ایمیل» و «چت» و از این دست ارتباطاتی که سرسری است و روزمره و ثبت نمی‌شود و فراموش خواهد شد.
آری! دیگر کسی به شما «نامه» نمی‌نویسد. اصلا دیگر کسی دستش به قلم نمی‌رود که بنویسد، چه بنویسد؟ بنویسد گرفتارم، ندارم، دستم تنگ است، دلم گرفته است، نفسم بند آمده، بیکارم، تنهایم، خسته‌ام... چه بنویسد؟! اینها که نوشتن ندارد، ردی از امید (مثل همان مستمری بازنشستگی شما) در این عبارات نیست، تازه اگر هم نوشته شود، در گونی کردن و بی‌پاسخ ماندنش سزاست، جای گِله‌ای هم ندارد بی‌پاسخ ماندن نامه‌ای که از گلایه پر است.
سرهنگ، سرهنگ، سرهنگ! اینطور ناباورانه به من زل نزن، باور کن زمانه عوض شده، دیگر کسی به تو «نامه» نمی‌نویسد. مستمری‌ات را بی‌خیال شو. این «نامه»‌ها نه برای تو، نه برای من! برای هیچ احدالناسی «نان» نمی‌شود.

پی‌نوشت: 1 -«کسی به سرهنگ نامه نمی‌نویسد» رمانی از «گابریل گارسیا مارکز» روایت روزگار سرهنگ پیری است که سال‌ها در انتظار رسیدن نامه‌ای از طرف دولت به سر می‌برد تا برای شرکت و خدمات‌اش در یک جنگ داخلی بسیار قدیمی مبلغی به عنوان مقرری برای او در نظر گرفته شود. انتظار او برای دریافت نامه ادامه می‌یابد و آن نامه هرگز به دست او نمی‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.