سیدرضا اکرمی:
«ريش سفيدي» وفاق و همدلی ایجاد میکند
هامون جابری
به عنوان عضو تشکیلات سنتی جناح راست یعنی جامعه روحانیت مبارز، باید هم همچنان از محوریت چهرههای با تجربه جریان سیاسی خود دفاع کند. سیدرضا اکرمی چندین دوره نماینده مجلس نیز بوده و معمولا در اظهارنظرهای رسانهای، از بقیه همحزبیهای خود جلوتر است. وی در گفتوگو با «شرق» بر این نکته تاکید دارد که «ریش سفیدی» یکی از راهحلهای مسایل سیاسی است نه تنها راهحل آن.
«ریش سفیدی» به عنوان یکی از راهکارهای حل مشکلات در حوزه سیاسی ایران، مدتها کارایی داشت اما با پایان دوران سازندگی و بهخصوص پس از دوران اصلاحات در هشتسال گذشته، گویی به پایان دوران کارایی خود نزدیک شده است. چرا ریشسفیدان دیگر کارایی سابق را ندارند؟
پس پیروزی انقلاب اسلامی، نظام با مشکلات گوناگونی از جمله ترورها، انفجارها، احزاب معاند با نظام و درنهایت هشتسال جنگ تحمیلی مواجه شد. تلاش برای رفع این مشکلات عمده توان مسوولان نظام را به خودش متوجه کرد تا جایی که کمتر فرصت برای اصلاح مشکلات فرهنگی بهگونهای که از انقلاب انتظار میرفت باقی ماند. برخی از اصول فرهنگی که انقلاب به آن پایبند بود، هنوز به صورت باید و شاید نهادینه شده و مسوولان مربوطه نتوانستند در آموزش ارزشهای فرهنگی به مردم موفق عمل کنند. آثار و نتایج اهمالکاری در حوزه فرهنگی را میشود امروز در کمرنگشدن نقش شیوخ یا ریشسفیدان نه فقط در عرصه سیاسی که در تمام وجوه عرصههای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی دید. در یک کلام حرمت «ریش سفید» یا بزرگتر در هیچ یک از شوون جامعه رعایت نمیشود، نه فقط در حوزه سیاسی. در گذشته میدیدید که یک شیخ یا ریشسفید میتوانست جنبش تنباکو را به پیروزی برساند یا در همین سالهای اخیر جلوی آشکار شدن برخی اختلاف نظرها بین مسوولان را بگیرد اما به مرور زمان ریشسفیدان کنار گذاشته شدند و سررشته امور از دست آنها خارج شد.
نهادینه نشدن نقش چهرههای محوری و با تجربه به کنار گویی مشخصا در حوزه سیاسی بهنظر میرسد که «ریش سفیدان» سابق دیگر از کاریزمای لازم برای ایفای نقش در مناسبات سیاسی برخوردار نیستند. به همین دلیل است که کمتر محل رجوع گروهها و جریانهای سیاسی قرار میگیرند.
«ریش سفیدان» ما نه فقط در حوزه سیاسی که در تمام حوزهها از تواناییهای لازم برای ایجاد وفاق و همدلی برخوردار هستند. این تغییر جامعه و بهخصوص نسل جدید است که امکان ایفای نقش لازم را از آنها گرفته است. هنوز هم میبینید که ریشسفیدان از سطح خانواده تا بالاترین مناسبات سیاسی کشور میتوانند حلال مشکلات باشند. همانطور که یک اختلاف ساده خانوادگی با پادرمیانی ریشسفید خانواده حلوفصل میشود، در سطح کلان سیاسی هم شیوخ میتوانند با پادرمیانی، مسوولان را به سوی تعامل و وحدت سوق دهند. در هر مناسبتی که «ریش سفیدان» محل رجوع قرار بگیرند، به حل اختلافات و تعارضات کمک میکنند. مشکل اینجاست که اهمال ما در کار فرهنگی باعث تربیت نسلی شده است که کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکند. آنچنان در این سالها بر نقش علم در پیشبرد امور تاکید شد که نقش تجربه به فراموشی سپرده شد. نمیخواهم بگویم در این تحول تعمدی در کار بوده است اما متاسفانه شرایط جامعه بهگونهای رقم خورد که امروز کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکنند.
با توجه به وجود قوانین مدون و اساسنامههای تشکیلاتی و...، آیا محور قرار دادن چهرههای با تجربه در مناسبات سیاسی کشور، شائبه رفتار غیرتشکیلاتی از سوی ایشان را در اذهان به وجود نمیآورد؟
نه. مسلما اگر نگوییم شیوخ و ریشسفیدان بیش از دیگر مسوولان به مبانی قانونی و فقهی ما پایبند هستند، کمتر از آنها به قانون احترام نمیگذارند. بزرگانی که برای پیروزی این انقلاب، سالها تلاش کردهاند و برای حفظ نظام هزینه دادهاند، کمتر از دیگر اشخاص حاضر به قانونشکنی خواهند شد. شیوخ از تجربه و حرمتی که کسب کردهاند برای ایجاد تعامل استفاده میکنند نه قانونشکنی. ریشسفیدان میتوانند به مسوولان برای اجرای هر چه بهتر قانون کمک کنند یا به مسوولان گوشزد کنند که اجرای کدام قانون با نواقصی همراه است.
میبینید که این روزها نهادهای قانونی برای منتفع شدن جامعه از «ریش سفیدان» تاسیس میشود. مانند نهادهای حلاختلاف که قرار است نقش سنتی شیوخ را در جامعه ایفا کنند. ریشسفیدهای جامعه راه را برای اجرای بهتر و درستتر قانون باز میسازند. بازه مطلوب نهادهای حلاختلاف نشان میدهد که جمع «ریش سفیدی» و قانون بهتر میتواند رضایت مردم را جلب کند.
قانون معمولا دارای حدود مشخص و روشن است یا کار تشکیلاتی، ضابطهمند انجام میشود. چرا اصرار وجود دارد که فرد یا افرادی، حتما این روند را هدایت کنند؟
خود قانوننویسان هم قبول دارند که قانون به خودی خود امری جامد و غیرمنعطف است. همانطور که گفتم شیوخ فراقانونی یا فروقانونی عمل نمیکنند. آنها کمک میکنند که امری نظری مانند قانون بهتر بتواند در جامعه انسانی پیاده و اجرا شود.
ایجاد تعامل و گفتوگو بین ارکان مختلف نظام یعنی «شیخوخیت» یعنی «ریشسفیدی». ریشسفیدان در کشور ما به دنبال ایجاد وفاق و همدلی در کشور هستند. اگر به شیوخ اجازه کار داده شود، میبینید که کشور را با جذب حداکثری و دفع حداقلی اداره میکنند. اگر از دانش و تجربه ریشسفیدان استفاده میشد، امروز کشور با مشکل بیکاری، افت ارزش پول، گرانی و دیگر مشکلاتی که مردم بهتر در جریان آن هستند، مواجه نبود.
این مشکلات با پایبندی به قانون مرتفع میشود یا با ریشسفیدی؟
ریشسفیدی یکی از راهحلهای این مشکل است، نه تنها راهحل آن. ادعا نمیکنم که تمام مشکلات کشور با ریشسفیدی قابل حل است اما با وجود قوانین و سندهای چشمانداز 20 ساله و برنامههای پنج ساله، میبینیم که کشور با مشکلات گوناگونی مواجه شده است. در این شرایط بهتر است از شیخوخیت برای حل مشکلات استفاده کرد. ریشسفیدان میتوانند مسوولان را به اجرای درستتر و دقیقتر قوانین ترغیب کنند. در واقع قوانین سر جای خودشان هستند ولی در مواقع لزوم باید از نظرات شیوخ و ریشسفیدان هم استفاده کرد.
«ریش سفیدی» به عنوان یکی از راهکارهای حل مشکلات در حوزه سیاسی ایران، مدتها کارایی داشت اما با پایان دوران سازندگی و بهخصوص پس از دوران اصلاحات در هشتسال گذشته، گویی به پایان دوران کارایی خود نزدیک شده است. چرا ریشسفیدان دیگر کارایی سابق را ندارند؟
پس پیروزی انقلاب اسلامی، نظام با مشکلات گوناگونی از جمله ترورها، انفجارها، احزاب معاند با نظام و درنهایت هشتسال جنگ تحمیلی مواجه شد. تلاش برای رفع این مشکلات عمده توان مسوولان نظام را به خودش متوجه کرد تا جایی که کمتر فرصت برای اصلاح مشکلات فرهنگی بهگونهای که از انقلاب انتظار میرفت باقی ماند. برخی از اصول فرهنگی که انقلاب به آن پایبند بود، هنوز به صورت باید و شاید نهادینه شده و مسوولان مربوطه نتوانستند در آموزش ارزشهای فرهنگی به مردم موفق عمل کنند. آثار و نتایج اهمالکاری در حوزه فرهنگی را میشود امروز در کمرنگشدن نقش شیوخ یا ریشسفیدان نه فقط در عرصه سیاسی که در تمام وجوه عرصههای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی دید. در یک کلام حرمت «ریش سفید» یا بزرگتر در هیچ یک از شوون جامعه رعایت نمیشود، نه فقط در حوزه سیاسی. در گذشته میدیدید که یک شیخ یا ریشسفید میتوانست جنبش تنباکو را به پیروزی برساند یا در همین سالهای اخیر جلوی آشکار شدن برخی اختلاف نظرها بین مسوولان را بگیرد اما به مرور زمان ریشسفیدان کنار گذاشته شدند و سررشته امور از دست آنها خارج شد.
نهادینه نشدن نقش چهرههای محوری و با تجربه به کنار گویی مشخصا در حوزه سیاسی بهنظر میرسد که «ریش سفیدان» سابق دیگر از کاریزمای لازم برای ایفای نقش در مناسبات سیاسی برخوردار نیستند. به همین دلیل است که کمتر محل رجوع گروهها و جریانهای سیاسی قرار میگیرند.
«ریش سفیدان» ما نه فقط در حوزه سیاسی که در تمام حوزهها از تواناییهای لازم برای ایجاد وفاق و همدلی برخوردار هستند. این تغییر جامعه و بهخصوص نسل جدید است که امکان ایفای نقش لازم را از آنها گرفته است. هنوز هم میبینید که ریشسفیدان از سطح خانواده تا بالاترین مناسبات سیاسی کشور میتوانند حلال مشکلات باشند. همانطور که یک اختلاف ساده خانوادگی با پادرمیانی ریشسفید خانواده حلوفصل میشود، در سطح کلان سیاسی هم شیوخ میتوانند با پادرمیانی، مسوولان را به سوی تعامل و وحدت سوق دهند. در هر مناسبتی که «ریش سفیدان» محل رجوع قرار بگیرند، به حل اختلافات و تعارضات کمک میکنند. مشکل اینجاست که اهمال ما در کار فرهنگی باعث تربیت نسلی شده است که کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکند. آنچنان در این سالها بر نقش علم در پیشبرد امور تاکید شد که نقش تجربه به فراموشی سپرده شد. نمیخواهم بگویم در این تحول تعمدی در کار بوده است اما متاسفانه شرایط جامعه بهگونهای رقم خورد که امروز کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکنند.
با توجه به وجود قوانین مدون و اساسنامههای تشکیلاتی و...، آیا محور قرار دادن چهرههای با تجربه در مناسبات سیاسی کشور، شائبه رفتار غیرتشکیلاتی از سوی ایشان را در اذهان به وجود نمیآورد؟
نه. مسلما اگر نگوییم شیوخ و ریشسفیدان بیش از دیگر مسوولان به مبانی قانونی و فقهی ما پایبند هستند، کمتر از آنها به قانون احترام نمیگذارند. بزرگانی که برای پیروزی این انقلاب، سالها تلاش کردهاند و برای حفظ نظام هزینه دادهاند، کمتر از دیگر اشخاص حاضر به قانونشکنی خواهند شد. شیوخ از تجربه و حرمتی که کسب کردهاند برای ایجاد تعامل استفاده میکنند نه قانونشکنی. ریشسفیدان میتوانند به مسوولان برای اجرای هر چه بهتر قانون کمک کنند یا به مسوولان گوشزد کنند که اجرای کدام قانون با نواقصی همراه است.
میبینید که این روزها نهادهای قانونی برای منتفع شدن جامعه از «ریش سفیدان» تاسیس میشود. مانند نهادهای حلاختلاف که قرار است نقش سنتی شیوخ را در جامعه ایفا کنند. ریشسفیدهای جامعه راه را برای اجرای بهتر و درستتر قانون باز میسازند. بازه مطلوب نهادهای حلاختلاف نشان میدهد که جمع «ریش سفیدی» و قانون بهتر میتواند رضایت مردم را جلب کند.
قانون معمولا دارای حدود مشخص و روشن است یا کار تشکیلاتی، ضابطهمند انجام میشود. چرا اصرار وجود دارد که فرد یا افرادی، حتما این روند را هدایت کنند؟
خود قانوننویسان هم قبول دارند که قانون به خودی خود امری جامد و غیرمنعطف است. همانطور که گفتم شیوخ فراقانونی یا فروقانونی عمل نمیکنند. آنها کمک میکنند که امری نظری مانند قانون بهتر بتواند در جامعه انسانی پیاده و اجرا شود.
ایجاد تعامل و گفتوگو بین ارکان مختلف نظام یعنی «شیخوخیت» یعنی «ریشسفیدی». ریشسفیدان در کشور ما به دنبال ایجاد وفاق و همدلی در کشور هستند. اگر به شیوخ اجازه کار داده شود، میبینید که کشور را با جذب حداکثری و دفع حداقلی اداره میکنند. اگر از دانش و تجربه ریشسفیدان استفاده میشد، امروز کشور با مشکل بیکاری، افت ارزش پول، گرانی و دیگر مشکلاتی که مردم بهتر در جریان آن هستند، مواجه نبود.
این مشکلات با پایبندی به قانون مرتفع میشود یا با ریشسفیدی؟
ریشسفیدی یکی از راهحلهای این مشکل است، نه تنها راهحل آن. ادعا نمیکنم که تمام مشکلات کشور با ریشسفیدی قابل حل است اما با وجود قوانین و سندهای چشمانداز 20 ساله و برنامههای پنج ساله، میبینیم که کشور با مشکلات گوناگونی مواجه شده است. در این شرایط بهتر است از شیخوخیت برای حل مشکلات استفاده کرد. ریشسفیدان میتوانند مسوولان را به اجرای درستتر و دقیقتر قوانین ترغیب کنند. در واقع قوانین سر جای خودشان هستند ولی در مواقع لزوم باید از نظرات شیوخ و ریشسفیدان هم استفاده کرد.
به عنوان عضو تشکیلات سنتی جناح راست یعنی جامعه روحانیت مبارز، باید هم همچنان از محوریت چهرههای با تجربه جریان سیاسی خود دفاع کند. سیدرضا اکرمی چندین دوره نماینده مجلس نیز بوده و معمولا در اظهارنظرهای رسانهای، از بقیه همحزبیهای خود جلوتر است. وی در گفتوگو با «شرق» بر این نکته تاکید دارد که «ریش سفیدی» یکی از راهحلهای مسایل سیاسی است نه تنها راهحل آن.
«ریش سفیدی» به عنوان یکی از راهکارهای حل مشکلات در حوزه سیاسی ایران، مدتها کارایی داشت اما با پایان دوران سازندگی و بهخصوص پس از دوران اصلاحات در هشتسال گذشته، گویی به پایان دوران کارایی خود نزدیک شده است. چرا ریشسفیدان دیگر کارایی سابق را ندارند؟
پس پیروزی انقلاب اسلامی، نظام با مشکلات گوناگونی از جمله ترورها، انفجارها، احزاب معاند با نظام و درنهایت هشتسال جنگ تحمیلی مواجه شد. تلاش برای رفع این مشکلات عمده توان مسوولان نظام را به خودش متوجه کرد تا جایی که کمتر فرصت برای اصلاح مشکلات فرهنگی بهگونهای که از انقلاب انتظار میرفت باقی ماند. برخی از اصول فرهنگی که انقلاب به آن پایبند بود، هنوز به صورت باید و شاید نهادینه شده و مسوولان مربوطه نتوانستند در آموزش ارزشهای فرهنگی به مردم موفق عمل کنند. آثار و نتایج اهمالکاری در حوزه فرهنگی را میشود امروز در کمرنگشدن نقش شیوخ یا ریشسفیدان نه فقط در عرصه سیاسی که در تمام وجوه عرصههای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی دید. در یک کلام حرمت «ریش سفید» یا بزرگتر در هیچ یک از شوون جامعه رعایت نمیشود، نه فقط در حوزه سیاسی. در گذشته میدیدید که یک شیخ یا ریشسفید میتوانست جنبش تنباکو را به پیروزی برساند یا در همین سالهای اخیر جلوی آشکار شدن برخی اختلاف نظرها بین مسوولان را بگیرد اما به مرور زمان ریشسفیدان کنار گذاشته شدند و سررشته امور از دست آنها خارج شد.
نهادینه نشدن نقش چهرههای محوری و با تجربه به کنار گویی مشخصا در حوزه سیاسی بهنظر میرسد که «ریش سفیدان» سابق دیگر از کاریزمای لازم برای ایفای نقش در مناسبات سیاسی برخوردار نیستند. به همین دلیل است که کمتر محل رجوع گروهها و جریانهای سیاسی قرار میگیرند.
«ریش سفیدان» ما نه فقط در حوزه سیاسی که در تمام حوزهها از تواناییهای لازم برای ایجاد وفاق و همدلی برخوردار هستند. این تغییر جامعه و بهخصوص نسل جدید است که امکان ایفای نقش لازم را از آنها گرفته است. هنوز هم میبینید که ریشسفیدان از سطح خانواده تا بالاترین مناسبات سیاسی کشور میتوانند حلال مشکلات باشند. همانطور که یک اختلاف ساده خانوادگی با پادرمیانی ریشسفید خانواده حلوفصل میشود، در سطح کلان سیاسی هم شیوخ میتوانند با پادرمیانی، مسوولان را به سوی تعامل و وحدت سوق دهند. در هر مناسبتی که «ریش سفیدان» محل رجوع قرار بگیرند، به حل اختلافات و تعارضات کمک میکنند. مشکل اینجاست که اهمال ما در کار فرهنگی باعث تربیت نسلی شده است که کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکند. آنچنان در این سالها بر نقش علم در پیشبرد امور تاکید شد که نقش تجربه به فراموشی سپرده شد. نمیخواهم بگویم در این تحول تعمدی در کار بوده است اما متاسفانه شرایط جامعه بهگونهای رقم خورد که امروز کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکنند.
با توجه به وجود قوانین مدون و اساسنامههای تشکیلاتی و...، آیا محور قرار دادن چهرههای با تجربه در مناسبات سیاسی کشور، شائبه رفتار غیرتشکیلاتی از سوی ایشان را در اذهان به وجود نمیآورد؟
نه. مسلما اگر نگوییم شیوخ و ریشسفیدان بیش از دیگر مسوولان به مبانی قانونی و فقهی ما پایبند هستند، کمتر از آنها به قانون احترام نمیگذارند. بزرگانی که برای پیروزی این انقلاب، سالها تلاش کردهاند و برای حفظ نظام هزینه دادهاند، کمتر از دیگر اشخاص حاضر به قانونشکنی خواهند شد. شیوخ از تجربه و حرمتی که کسب کردهاند برای ایجاد تعامل استفاده میکنند نه قانونشکنی. ریشسفیدان میتوانند به مسوولان برای اجرای هر چه بهتر قانون کمک کنند یا به مسوولان گوشزد کنند که اجرای کدام قانون با نواقصی همراه است.
میبینید که این روزها نهادهای قانونی برای منتفع شدن جامعه از «ریش سفیدان» تاسیس میشود. مانند نهادهای حلاختلاف که قرار است نقش سنتی شیوخ را در جامعه ایفا کنند. ریشسفیدهای جامعه راه را برای اجرای بهتر و درستتر قانون باز میسازند. بازه مطلوب نهادهای حلاختلاف نشان میدهد که جمع «ریش سفیدی» و قانون بهتر میتواند رضایت مردم را جلب کند.
قانون معمولا دارای حدود مشخص و روشن است یا کار تشکیلاتی، ضابطهمند انجام میشود. چرا اصرار وجود دارد که فرد یا افرادی، حتما این روند را هدایت کنند؟
خود قانوننویسان هم قبول دارند که قانون به خودی خود امری جامد و غیرمنعطف است. همانطور که گفتم شیوخ فراقانونی یا فروقانونی عمل نمیکنند. آنها کمک میکنند که امری نظری مانند قانون بهتر بتواند در جامعه انسانی پیاده و اجرا شود.
ایجاد تعامل و گفتوگو بین ارکان مختلف نظام یعنی «شیخوخیت» یعنی «ریشسفیدی». ریشسفیدان در کشور ما به دنبال ایجاد وفاق و همدلی در کشور هستند. اگر به شیوخ اجازه کار داده شود، میبینید که کشور را با جذب حداکثری و دفع حداقلی اداره میکنند. اگر از دانش و تجربه ریشسفیدان استفاده میشد، امروز کشور با مشکل بیکاری، افت ارزش پول، گرانی و دیگر مشکلاتی که مردم بهتر در جریان آن هستند، مواجه نبود.
این مشکلات با پایبندی به قانون مرتفع میشود یا با ریشسفیدی؟
ریشسفیدی یکی از راهحلهای این مشکل است، نه تنها راهحل آن. ادعا نمیکنم که تمام مشکلات کشور با ریشسفیدی قابل حل است اما با وجود قوانین و سندهای چشمانداز 20 ساله و برنامههای پنج ساله، میبینیم که کشور با مشکلات گوناگونی مواجه شده است. در این شرایط بهتر است از شیخوخیت برای حل مشکلات استفاده کرد. ریشسفیدان میتوانند مسوولان را به اجرای درستتر و دقیقتر قوانین ترغیب کنند. در واقع قوانین سر جای خودشان هستند ولی در مواقع لزوم باید از نظرات شیوخ و ریشسفیدان هم استفاده کرد.
«ریش سفیدی» به عنوان یکی از راهکارهای حل مشکلات در حوزه سیاسی ایران، مدتها کارایی داشت اما با پایان دوران سازندگی و بهخصوص پس از دوران اصلاحات در هشتسال گذشته، گویی به پایان دوران کارایی خود نزدیک شده است. چرا ریشسفیدان دیگر کارایی سابق را ندارند؟
پس پیروزی انقلاب اسلامی، نظام با مشکلات گوناگونی از جمله ترورها، انفجارها، احزاب معاند با نظام و درنهایت هشتسال جنگ تحمیلی مواجه شد. تلاش برای رفع این مشکلات عمده توان مسوولان نظام را به خودش متوجه کرد تا جایی که کمتر فرصت برای اصلاح مشکلات فرهنگی بهگونهای که از انقلاب انتظار میرفت باقی ماند. برخی از اصول فرهنگی که انقلاب به آن پایبند بود، هنوز به صورت باید و شاید نهادینه شده و مسوولان مربوطه نتوانستند در آموزش ارزشهای فرهنگی به مردم موفق عمل کنند. آثار و نتایج اهمالکاری در حوزه فرهنگی را میشود امروز در کمرنگشدن نقش شیوخ یا ریشسفیدان نه فقط در عرصه سیاسی که در تمام وجوه عرصههای فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی دید. در یک کلام حرمت «ریش سفید» یا بزرگتر در هیچ یک از شوون جامعه رعایت نمیشود، نه فقط در حوزه سیاسی. در گذشته میدیدید که یک شیخ یا ریشسفید میتوانست جنبش تنباکو را به پیروزی برساند یا در همین سالهای اخیر جلوی آشکار شدن برخی اختلاف نظرها بین مسوولان را بگیرد اما به مرور زمان ریشسفیدان کنار گذاشته شدند و سررشته امور از دست آنها خارج شد.
نهادینه نشدن نقش چهرههای محوری و با تجربه به کنار گویی مشخصا در حوزه سیاسی بهنظر میرسد که «ریش سفیدان» سابق دیگر از کاریزمای لازم برای ایفای نقش در مناسبات سیاسی برخوردار نیستند. به همین دلیل است که کمتر محل رجوع گروهها و جریانهای سیاسی قرار میگیرند.
«ریش سفیدان» ما نه فقط در حوزه سیاسی که در تمام حوزهها از تواناییهای لازم برای ایجاد وفاق و همدلی برخوردار هستند. این تغییر جامعه و بهخصوص نسل جدید است که امکان ایفای نقش لازم را از آنها گرفته است. هنوز هم میبینید که ریشسفیدان از سطح خانواده تا بالاترین مناسبات سیاسی کشور میتوانند حلال مشکلات باشند. همانطور که یک اختلاف ساده خانوادگی با پادرمیانی ریشسفید خانواده حلوفصل میشود، در سطح کلان سیاسی هم شیوخ میتوانند با پادرمیانی، مسوولان را به سوی تعامل و وحدت سوق دهند. در هر مناسبتی که «ریش سفیدان» محل رجوع قرار بگیرند، به حل اختلافات و تعارضات کمک میکنند. مشکل اینجاست که اهمال ما در کار فرهنگی باعث تربیت نسلی شده است که کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکند. آنچنان در این سالها بر نقش علم در پیشبرد امور تاکید شد که نقش تجربه به فراموشی سپرده شد. نمیخواهم بگویم در این تحول تعمدی در کار بوده است اما متاسفانه شرایط جامعه بهگونهای رقم خورد که امروز کمتر به «ریش سفیدان» رجوع میکنند.
با توجه به وجود قوانین مدون و اساسنامههای تشکیلاتی و...، آیا محور قرار دادن چهرههای با تجربه در مناسبات سیاسی کشور، شائبه رفتار غیرتشکیلاتی از سوی ایشان را در اذهان به وجود نمیآورد؟
نه. مسلما اگر نگوییم شیوخ و ریشسفیدان بیش از دیگر مسوولان به مبانی قانونی و فقهی ما پایبند هستند، کمتر از آنها به قانون احترام نمیگذارند. بزرگانی که برای پیروزی این انقلاب، سالها تلاش کردهاند و برای حفظ نظام هزینه دادهاند، کمتر از دیگر اشخاص حاضر به قانونشکنی خواهند شد. شیوخ از تجربه و حرمتی که کسب کردهاند برای ایجاد تعامل استفاده میکنند نه قانونشکنی. ریشسفیدان میتوانند به مسوولان برای اجرای هر چه بهتر قانون کمک کنند یا به مسوولان گوشزد کنند که اجرای کدام قانون با نواقصی همراه است.
میبینید که این روزها نهادهای قانونی برای منتفع شدن جامعه از «ریش سفیدان» تاسیس میشود. مانند نهادهای حلاختلاف که قرار است نقش سنتی شیوخ را در جامعه ایفا کنند. ریشسفیدهای جامعه راه را برای اجرای بهتر و درستتر قانون باز میسازند. بازه مطلوب نهادهای حلاختلاف نشان میدهد که جمع «ریش سفیدی» و قانون بهتر میتواند رضایت مردم را جلب کند.
قانون معمولا دارای حدود مشخص و روشن است یا کار تشکیلاتی، ضابطهمند انجام میشود. چرا اصرار وجود دارد که فرد یا افرادی، حتما این روند را هدایت کنند؟
خود قانوننویسان هم قبول دارند که قانون به خودی خود امری جامد و غیرمنعطف است. همانطور که گفتم شیوخ فراقانونی یا فروقانونی عمل نمیکنند. آنها کمک میکنند که امری نظری مانند قانون بهتر بتواند در جامعه انسانی پیاده و اجرا شود.
ایجاد تعامل و گفتوگو بین ارکان مختلف نظام یعنی «شیخوخیت» یعنی «ریشسفیدی». ریشسفیدان در کشور ما به دنبال ایجاد وفاق و همدلی در کشور هستند. اگر به شیوخ اجازه کار داده شود، میبینید که کشور را با جذب حداکثری و دفع حداقلی اداره میکنند. اگر از دانش و تجربه ریشسفیدان استفاده میشد، امروز کشور با مشکل بیکاری، افت ارزش پول، گرانی و دیگر مشکلاتی که مردم بهتر در جریان آن هستند، مواجه نبود.
این مشکلات با پایبندی به قانون مرتفع میشود یا با ریشسفیدی؟
ریشسفیدی یکی از راهحلهای این مشکل است، نه تنها راهحل آن. ادعا نمیکنم که تمام مشکلات کشور با ریشسفیدی قابل حل است اما با وجود قوانین و سندهای چشمانداز 20 ساله و برنامههای پنج ساله، میبینیم که کشور با مشکلات گوناگونی مواجه شده است. در این شرایط بهتر است از شیخوخیت برای حل مشکلات استفاده کرد. ریشسفیدان میتوانند مسوولان را به اجرای درستتر و دقیقتر قوانین ترغیب کنند. در واقع قوانین سر جای خودشان هستند ولی در مواقع لزوم باید از نظرات شیوخ و ریشسفیدان هم استفاده کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.