کشتی در سال 91
با این وضعیت به عقب میرویم
منصور برزگر/سرمربی اسبق تیم ملی
کارنامه کاروان ورزش ایران بهویژه تیمهای کشتی آزاد و فرنگی کشورمان در بازیهای المپیک 2012 لندن قابل قبول و مطلوب بود و کسب 12 مدال رنگارنگ در رشتههای کشتی، تکواندو، وزنهبرداری و دوومیدانی بهواقع کار ارزشمندی محسوب میشود. عملکرد کشتیفرنگی در المپیک لندن عالی بود. در کشتی فرنگی سه مدال طلا گرفتیم و سه مدال ارزشمند در کشتی آزاد. کشتی ما این پتانسیل را دارد که این سه مدال را به 10مدال برساند. همانطور که جمهوری آذربایجان و روسها سالهاست روی این مساله تمرکز کردهاند. در کشتی فرنگی با پیگیری آقای«بنا» که هفت سال مربی تیم ملی بود فرنگی ما به تکامل رسید و برای اولین بار صاحب مدال طلا در المپیک شدیم که به عقیده همه یک شاهکار بود و شاید تکرارش کاری مشکلتر باشد.
خادم و ایرانی کشتی گرفتن
در مورد عملکرد کشتی آزاد هم باید بگویم که در طول تاریخ کشتی آزاد ما پنج مدال طلا گرفتیم که البته با ضربخوردگی یزدانی نتوانستیم به طلا برسیم. تنها موردی که در این دوره به آن انتقاد وارد است، تقوی بود که حذف شد. باید دید در طول چهار سال مسابقات جهانی و المپیک چرا کشتی آزاد دو طلا گرفت و بقیه حذف شدند. البته در مورد حذف تقوی باید بگویم که با وجود همه استعداد و نبوغی که تقوی دارد چون با پای راست مشکل دارد و مربیان نتوانستند ایراد را برطرف کنند شاهد حذف زودهنگام تقوی از مسابقات المپیک بودیم. با توجه به جوان بودن تقوی باید این ایراد را در او برطرف کنیم تا در مسابقات آینده شاهد حذف زودهنگام این جوان با استعداد نباشیم. صادق گودرزی هم کشتیگیر بسیار خوبی است اما او هم«یک گارده» است که البته به نظر من یک مقدار تغییر تاکتیک میتواند او را به تکامل برساند. رسول خادم در یک دوره بحرانی تیم را تحویل گرفت. کاش این اتفاق نمیافتاد تا معلوم شود عملکرد تیم قبلی چگونه است. با آمدن خادم توانستیم در 60کیلو تا پای فینال برویم ولی به پنجمی بسنده کردیم. به نظر من اسماعیلپور هم استحقاق مدال را داشت. در صورتی که این تیم این پتانسیل را داشت که تعداد مدالهایش را به پنج یا شش هم برساند. رسول خادم یکی از ستارههای کشتی ما است و در صحنه سیاست هم آدم موفقی است. کشتیگیرها به این افراد موفق افتخار میکنند. یکی از اثرات حضور رسول خادم در امور فنی تیم ملی کشتی آزاد، پیشرفت محسوس فنی و تکنیکی آزادکاران المپیکی و به قول معروف، ایرانی کشتی گرفتن آنان بود. ملی پوشان ما نسبت به گذشته بسیار جنگندهتر شده بودند و در المپیک لندن نشان دادند که یک آزادکار فنی و تمام عیار ایرانی هستند. در این میان برخی به طلا نیاوردن کشتی آزاد ایران در المپیک انتقاد کردند. کشتی آزاد هرچند توقعات را برآورده نکرد اما نسبت به دوره گذشته المپیک عملکرد بهتری داشت و یک مدال نقره و یک برنز بیشتر از قبل گرفت. به عقیده من ما دو نوع انتقاد داریم. برخی به خاطر منافع شخصی دست به انتقاد میزنند. ولی افرادی هم هستند که منافع شخصی برایشان اهمیتی ندارد. نفراتی چون صادق گودرزی، احسان لشگری و به خصوص کمیل قاسمی در سنگین وزن عملکرد بسیار خوبی داشتند و برای کاروان ایران مدالآوری کردند اما برخی از آزادکاران به هیچ عنوان در حد و اندازههای خود ظاهر نشدند و کشتی آنان باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد. بخشی از ناکامیهای کشتی آزاد به بدشانسی و قرعههای سخت ملی پوشان مربوط میشد و بخش دیگری نیز به مسایل فنی و بدنسازی که در این زمینه باید کار کارشناسی دقیق صورت گیرد. روند تمرینات آزادکاران بسیار علمی و پرفشار دنبال میشد و حتی تغییر و تحولات فدراسیون کشتی نیز با آمدن رسول خادم در راس امور تیمهای ملی نتوانست باعث ایجاد حاشیه شود اما گاهی اوقات نمیتوان جلوی بدشانسی و قرعههای سخت را گرفت. آزادکاران المپیکی ما در شرایط خوبی به لندن رفتند اما برخی از آنان به قرعه و بدشانسی باختند و برخی دیگر به کمکاری و نمایش دور از انتظار خودشان! به نظر من ما توانستهایم در این مدت تفکرات و ذهنیت سنتی در کشتی را از بین ببریم و حالا کشتیگیران ما به اعتمادبهنفس و خودباوری خوبی رسیدهاند.
نباید در همه رشتهها هزینه کنیم
در سال 91 مدیریت کشتی ایران با چندین بحران دست به گریبان بود. در زمان مدیریت یزدانی خرم ما با دو سطح مدیریتی مواجه بودیم. زمانی که یزدانی خرم رییس فدراسیون کشتی و رییس بند «پ» بود شاهد تحرک و تحول خوبی در این فدراسیون بودیم و از طرفی فدراسیون هم از نظر مالی تغذیه میشد. زمانی که یزدانی خرم از فدراسیون رفت فدراسیون چندین میلیارد بدهی داشت و همین دست مدیران بعدی را بست. کشتی ورزش سنگینی است. دولت و وزارت ورزش باید از این ورزش که به نوعی ورزش اول کشور هم محسوب میشود حمایت کنند. کشتی پرافتخارترین و تنها رشتهای است که ما میتوانیم در کنار وزنهبرداری و تکواندو در آن مدال بیاوریم. این یک واقعیت است که ما در برخی رشتهها هیچگاه موفق نبودیم؛ مثلا در رشتهای مثل تنیس هنوز یک تنیسور در سطح آسیا هم نداریم ولی اصرار داریم که هنوز هم در این رشته هزینه کنیم. تنیس ورزش سنگین و پرهزینهای است و با توجه به شرایط آب و هوایی و نداشتن زمین مناسب و بودجه کافی برای این کار سرمایهگذاری در این رشته کاری بیفایده است. کشتی، وزنهبرداری، تکواند و دوومیدانی نیاز به سرمایهگذاری پایه دارند. اینها رشتههایی هستند که شما باید از سنین نونهالی سرمایهگذاری و آموزش را شروع کنید تا به نتیجه برسید. لازم نیست راه دور برویم. کشورهایی مثل روسیه و چین چندین سال است که این اصل را رعایت میکنند و در چند المپیک اخیر هم تمام مدالهای این رشتهها را از آن خود کردهاند. شما نباید انتظار داشته باشید وقتی بازیکنان این رشتهها را در سنین جوانانی تازه کشف میکنید با آنها به مدالهای المپیک برسید. گرفتن مدالهایی در این سطح نیاز به امکانات نرم افزاری و سخت افزاری دارد که در مجال این نوشتار نمیگنجد اما همین بس که کوچکترین و سطحیترین این امکانات زیر نظر داشتن اصول تغذیه و زندگی قهرمانان این رشتهها از سنین نونهالی است. ما چطور از جوانی که در کودکی و نوجوانی تغذیه ضعیف و غلطی داشته انتظار داریم که در مسابقات عظیم جهانی از پس غولهای آمریکایی و روس بر بیاید؟ به این نکته توجه داشته باشید اکثر کسانی که به این ورزشها رو میآورند از خانوادههای ضعیف و متوسط رو به پایین میآیند.
خطیب کار را پیش نبرد
بعد از رفتن یزدانی خرم، حجت الله خطیب سکان کشتی را در دست گرفت. خطیب 17سال مسوول تربیت بدنی استان تهران بود و در این پست هم مدیر موفقی بود اما کسانی که این انتخاب را انجام دادند به این نکته توجه نکرده بودند که شرایط فدراسیون کشتی با اداره تربیت بدنی استان تهران زمین تا آسمان فرق دارد. فدراسیون کشتی باید در موقعیتی قرار گیرد که هم از نظر مالی و هم از نظر قرار گرفتن در موضع قدرت پشتوانه عظیمی داشته باشد. افرادی مثل خطیب که قدرت به سرانجام رساندن این موارد را ندارند، نمیتوانند کاری از پیش ببرند. در حال حاضر تمام اختیارات را از خطیب گرفتهاند و انتظار معجزه دارند. در عمل از خطیب هیچ حمایتی نمیشود. خطیب یا هر کسی که حمایت نشود، نمیتواند رییس فدراسیون ورزش اول مملکت باشد. در زمانی که ترکان رییس فدراسیون کشتی بود و طالقانی نایب رییس فدراسیون و حتی زمانی که طالقانی شخصا رییس فدراسیون کشتی بود شاهد عملکرد قوی این فدراسیون بودیم. اتفاق تلخی که بعد از موفقیت کشتی فرنگی در المپیک شاهد آن بودیم قهر محمد بنا از سرمربیگری کشتی فرنگی بود که با آن نتیجهگیری درخشان جای تاسف دارد. بنا در المپیک لندن رکوردی از خود بر جا گذاشت که در تاریخ کشتی فرنگی ایران بیسابقه بود. بنا برای تداوم این موفقیتها نیاز به حمایتی گسترده داشت اما زمانی که فدراسیون کشتی جمهوریآذربایجان با مربیهایی که در المپیک لندن دستیار او بودند برای مربیگری تیم ملی کشورشان به توافق رسیدند، نه تنها شاهد هیچ عکسالعملی از سوی بزرگان فدراسیون و وزارت ورزش نبودیم بلکه همگان با بیتفاوتی از کنار مساله به این مهمی گذشتند. اینها مربیانی بودند که برای آموزش و تربیتشان هزینههای گزافی را متحمل شده بودیم و بعد با بیتفاوتی از کنار این سرمایههای ملی گذشتیم. قطعا جمهوریآذربایجان با مربیهای ایرانی که برای ما در المپیک لندن افتخار آفریدند چهار سال دیگر جای ما را در کشتی فرنگی خواهد گرفت. بعد از این اتفاق حتی یک مصاحبه هم از ابراز تاسف مسوولان ورزش روی تلکس خبرگزاریها نرفت. مربیانی در سطح محمد بنا قابل ستایش هستند ولی ظاهرا مسوولان ورزش ایران بیشتر به فکر پست و مقام خودشان هستند تا اعتلای ورزش این مملکت. من به شخصه حق را به محمد بنا میدهم و مسوولان را مقصر این رخداد تلخ میدانم. اگر چهار سال دیگر از پس گرفتن این سه مدال برنیامدیم چه کسی مسوول است؟ در حالی که شش ماه از المپیک لندن گذشته هنوز مربی و رییس فدراسیون کشتی معلوم نیست. خادم با شجاعت دارد به کارش ادامه میدهد ولی من به موفقیت این تیم امیدی ندارم. اگر سازمان ورزش در اولین فرصت فکری به حال این وضعیت نکند، قطعا در آینده به قهقرا خواهیم رفت.
نقش شبکه ورزش
من همیشه از توجه رسانهها و مسوولان به فوتبال گلایه داشتم ولی در حال حاضر با آمدن شبکه ورزش یک مقدار توجه به سایر ورزشها بیشتر شده است. اگر رسانهها زحمت ورزشکاران را به تصویر نکشند و ضعفها را گوشزد نکنند، همه چیز فراموش میشود. اگر در رشتهای جز فوتبال ورزشکاران ما در عرصه بینالمللی مقام بیاورند معمولا با استقبال سرد مسوولان روبهرو میشوند. ولی اگر قصد داریم در برزیل این 12مدال را به عدد 20 برسانیم یا حداقل این 12مدال را تکرار کنیم باید تکلیف بودجه ورزش را مشخص کنیم. باید تکلیفمان را با خودمان مشخص کنیم که آیا در سایر رشتههای مستعد هم مدال میخواهیم یا فقط میخواهیم تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی فوتبال برود. نباید به یک رشته توجه زیادی کنیم. متاسفانه امروز مطبوعات به جای توجه به مسایل اصلی به حواشی نگاه بیشتری دارند که این دید باید عوض شود. آنها باید از وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک بخواهند به رشتههای مدالآور توجه بیشتری شود، زیرا اگر در رشتههای بیشتری از جمله رشتههای مدالآور حضور داشته باشیم، در صورت ناموفق بودن در یک یا دو رشته ورزشی، موفقیت در دیگر رشتهها، آن ناکامی را جبران خواهد کرد.
خادم و ایرانی کشتی گرفتن
در مورد عملکرد کشتی آزاد هم باید بگویم که در طول تاریخ کشتی آزاد ما پنج مدال طلا گرفتیم که البته با ضربخوردگی یزدانی نتوانستیم به طلا برسیم. تنها موردی که در این دوره به آن انتقاد وارد است، تقوی بود که حذف شد. باید دید در طول چهار سال مسابقات جهانی و المپیک چرا کشتی آزاد دو طلا گرفت و بقیه حذف شدند. البته در مورد حذف تقوی باید بگویم که با وجود همه استعداد و نبوغی که تقوی دارد چون با پای راست مشکل دارد و مربیان نتوانستند ایراد را برطرف کنند شاهد حذف زودهنگام تقوی از مسابقات المپیک بودیم. با توجه به جوان بودن تقوی باید این ایراد را در او برطرف کنیم تا در مسابقات آینده شاهد حذف زودهنگام این جوان با استعداد نباشیم. صادق گودرزی هم کشتیگیر بسیار خوبی است اما او هم«یک گارده» است که البته به نظر من یک مقدار تغییر تاکتیک میتواند او را به تکامل برساند. رسول خادم در یک دوره بحرانی تیم را تحویل گرفت. کاش این اتفاق نمیافتاد تا معلوم شود عملکرد تیم قبلی چگونه است. با آمدن خادم توانستیم در 60کیلو تا پای فینال برویم ولی به پنجمی بسنده کردیم. به نظر من اسماعیلپور هم استحقاق مدال را داشت. در صورتی که این تیم این پتانسیل را داشت که تعداد مدالهایش را به پنج یا شش هم برساند. رسول خادم یکی از ستارههای کشتی ما است و در صحنه سیاست هم آدم موفقی است. کشتیگیرها به این افراد موفق افتخار میکنند. یکی از اثرات حضور رسول خادم در امور فنی تیم ملی کشتی آزاد، پیشرفت محسوس فنی و تکنیکی آزادکاران المپیکی و به قول معروف، ایرانی کشتی گرفتن آنان بود. ملی پوشان ما نسبت به گذشته بسیار جنگندهتر شده بودند و در المپیک لندن نشان دادند که یک آزادکار فنی و تمام عیار ایرانی هستند. در این میان برخی به طلا نیاوردن کشتی آزاد ایران در المپیک انتقاد کردند. کشتی آزاد هرچند توقعات را برآورده نکرد اما نسبت به دوره گذشته المپیک عملکرد بهتری داشت و یک مدال نقره و یک برنز بیشتر از قبل گرفت. به عقیده من ما دو نوع انتقاد داریم. برخی به خاطر منافع شخصی دست به انتقاد میزنند. ولی افرادی هم هستند که منافع شخصی برایشان اهمیتی ندارد. نفراتی چون صادق گودرزی، احسان لشگری و به خصوص کمیل قاسمی در سنگین وزن عملکرد بسیار خوبی داشتند و برای کاروان ایران مدالآوری کردند اما برخی از آزادکاران به هیچ عنوان در حد و اندازههای خود ظاهر نشدند و کشتی آنان باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد. بخشی از ناکامیهای کشتی آزاد به بدشانسی و قرعههای سخت ملی پوشان مربوط میشد و بخش دیگری نیز به مسایل فنی و بدنسازی که در این زمینه باید کار کارشناسی دقیق صورت گیرد. روند تمرینات آزادکاران بسیار علمی و پرفشار دنبال میشد و حتی تغییر و تحولات فدراسیون کشتی نیز با آمدن رسول خادم در راس امور تیمهای ملی نتوانست باعث ایجاد حاشیه شود اما گاهی اوقات نمیتوان جلوی بدشانسی و قرعههای سخت را گرفت. آزادکاران المپیکی ما در شرایط خوبی به لندن رفتند اما برخی از آنان به قرعه و بدشانسی باختند و برخی دیگر به کمکاری و نمایش دور از انتظار خودشان! به نظر من ما توانستهایم در این مدت تفکرات و ذهنیت سنتی در کشتی را از بین ببریم و حالا کشتیگیران ما به اعتمادبهنفس و خودباوری خوبی رسیدهاند.
نباید در همه رشتهها هزینه کنیم
در سال 91 مدیریت کشتی ایران با چندین بحران دست به گریبان بود. در زمان مدیریت یزدانی خرم ما با دو سطح مدیریتی مواجه بودیم. زمانی که یزدانی خرم رییس فدراسیون کشتی و رییس بند «پ» بود شاهد تحرک و تحول خوبی در این فدراسیون بودیم و از طرفی فدراسیون هم از نظر مالی تغذیه میشد. زمانی که یزدانی خرم از فدراسیون رفت فدراسیون چندین میلیارد بدهی داشت و همین دست مدیران بعدی را بست. کشتی ورزش سنگینی است. دولت و وزارت ورزش باید از این ورزش که به نوعی ورزش اول کشور هم محسوب میشود حمایت کنند. کشتی پرافتخارترین و تنها رشتهای است که ما میتوانیم در کنار وزنهبرداری و تکواندو در آن مدال بیاوریم. این یک واقعیت است که ما در برخی رشتهها هیچگاه موفق نبودیم؛ مثلا در رشتهای مثل تنیس هنوز یک تنیسور در سطح آسیا هم نداریم ولی اصرار داریم که هنوز هم در این رشته هزینه کنیم. تنیس ورزش سنگین و پرهزینهای است و با توجه به شرایط آب و هوایی و نداشتن زمین مناسب و بودجه کافی برای این کار سرمایهگذاری در این رشته کاری بیفایده است. کشتی، وزنهبرداری، تکواند و دوومیدانی نیاز به سرمایهگذاری پایه دارند. اینها رشتههایی هستند که شما باید از سنین نونهالی سرمایهگذاری و آموزش را شروع کنید تا به نتیجه برسید. لازم نیست راه دور برویم. کشورهایی مثل روسیه و چین چندین سال است که این اصل را رعایت میکنند و در چند المپیک اخیر هم تمام مدالهای این رشتهها را از آن خود کردهاند. شما نباید انتظار داشته باشید وقتی بازیکنان این رشتهها را در سنین جوانانی تازه کشف میکنید با آنها به مدالهای المپیک برسید. گرفتن مدالهایی در این سطح نیاز به امکانات نرم افزاری و سخت افزاری دارد که در مجال این نوشتار نمیگنجد اما همین بس که کوچکترین و سطحیترین این امکانات زیر نظر داشتن اصول تغذیه و زندگی قهرمانان این رشتهها از سنین نونهالی است. ما چطور از جوانی که در کودکی و نوجوانی تغذیه ضعیف و غلطی داشته انتظار داریم که در مسابقات عظیم جهانی از پس غولهای آمریکایی و روس بر بیاید؟ به این نکته توجه داشته باشید اکثر کسانی که به این ورزشها رو میآورند از خانوادههای ضعیف و متوسط رو به پایین میآیند.
خطیب کار را پیش نبرد
بعد از رفتن یزدانی خرم، حجت الله خطیب سکان کشتی را در دست گرفت. خطیب 17سال مسوول تربیت بدنی استان تهران بود و در این پست هم مدیر موفقی بود اما کسانی که این انتخاب را انجام دادند به این نکته توجه نکرده بودند که شرایط فدراسیون کشتی با اداره تربیت بدنی استان تهران زمین تا آسمان فرق دارد. فدراسیون کشتی باید در موقعیتی قرار گیرد که هم از نظر مالی و هم از نظر قرار گرفتن در موضع قدرت پشتوانه عظیمی داشته باشد. افرادی مثل خطیب که قدرت به سرانجام رساندن این موارد را ندارند، نمیتوانند کاری از پیش ببرند. در حال حاضر تمام اختیارات را از خطیب گرفتهاند و انتظار معجزه دارند. در عمل از خطیب هیچ حمایتی نمیشود. خطیب یا هر کسی که حمایت نشود، نمیتواند رییس فدراسیون ورزش اول مملکت باشد. در زمانی که ترکان رییس فدراسیون کشتی بود و طالقانی نایب رییس فدراسیون و حتی زمانی که طالقانی شخصا رییس فدراسیون کشتی بود شاهد عملکرد قوی این فدراسیون بودیم. اتفاق تلخی که بعد از موفقیت کشتی فرنگی در المپیک شاهد آن بودیم قهر محمد بنا از سرمربیگری کشتی فرنگی بود که با آن نتیجهگیری درخشان جای تاسف دارد. بنا در المپیک لندن رکوردی از خود بر جا گذاشت که در تاریخ کشتی فرنگی ایران بیسابقه بود. بنا برای تداوم این موفقیتها نیاز به حمایتی گسترده داشت اما زمانی که فدراسیون کشتی جمهوریآذربایجان با مربیهایی که در المپیک لندن دستیار او بودند برای مربیگری تیم ملی کشورشان به توافق رسیدند، نه تنها شاهد هیچ عکسالعملی از سوی بزرگان فدراسیون و وزارت ورزش نبودیم بلکه همگان با بیتفاوتی از کنار مساله به این مهمی گذشتند. اینها مربیانی بودند که برای آموزش و تربیتشان هزینههای گزافی را متحمل شده بودیم و بعد با بیتفاوتی از کنار این سرمایههای ملی گذشتیم. قطعا جمهوریآذربایجان با مربیهای ایرانی که برای ما در المپیک لندن افتخار آفریدند چهار سال دیگر جای ما را در کشتی فرنگی خواهد گرفت. بعد از این اتفاق حتی یک مصاحبه هم از ابراز تاسف مسوولان ورزش روی تلکس خبرگزاریها نرفت. مربیانی در سطح محمد بنا قابل ستایش هستند ولی ظاهرا مسوولان ورزش ایران بیشتر به فکر پست و مقام خودشان هستند تا اعتلای ورزش این مملکت. من به شخصه حق را به محمد بنا میدهم و مسوولان را مقصر این رخداد تلخ میدانم. اگر چهار سال دیگر از پس گرفتن این سه مدال برنیامدیم چه کسی مسوول است؟ در حالی که شش ماه از المپیک لندن گذشته هنوز مربی و رییس فدراسیون کشتی معلوم نیست. خادم با شجاعت دارد به کارش ادامه میدهد ولی من به موفقیت این تیم امیدی ندارم. اگر سازمان ورزش در اولین فرصت فکری به حال این وضعیت نکند، قطعا در آینده به قهقرا خواهیم رفت.
نقش شبکه ورزش
من همیشه از توجه رسانهها و مسوولان به فوتبال گلایه داشتم ولی در حال حاضر با آمدن شبکه ورزش یک مقدار توجه به سایر ورزشها بیشتر شده است. اگر رسانهها زحمت ورزشکاران را به تصویر نکشند و ضعفها را گوشزد نکنند، همه چیز فراموش میشود. اگر در رشتهای جز فوتبال ورزشکاران ما در عرصه بینالمللی مقام بیاورند معمولا با استقبال سرد مسوولان روبهرو میشوند. ولی اگر قصد داریم در برزیل این 12مدال را به عدد 20 برسانیم یا حداقل این 12مدال را تکرار کنیم باید تکلیف بودجه ورزش را مشخص کنیم. باید تکلیفمان را با خودمان مشخص کنیم که آیا در سایر رشتههای مستعد هم مدال میخواهیم یا فقط میخواهیم تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی فوتبال برود. نباید به یک رشته توجه زیادی کنیم. متاسفانه امروز مطبوعات به جای توجه به مسایل اصلی به حواشی نگاه بیشتری دارند که این دید باید عوض شود. آنها باید از وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک بخواهند به رشتههای مدالآور توجه بیشتری شود، زیرا اگر در رشتههای بیشتری از جمله رشتههای مدالآور حضور داشته باشیم، در صورت ناموفق بودن در یک یا دو رشته ورزشی، موفقیت در دیگر رشتهها، آن ناکامی را جبران خواهد کرد.
کارنامه کاروان ورزش ایران بهویژه تیمهای کشتی آزاد و فرنگی کشورمان در بازیهای المپیک 2012 لندن قابل قبول و مطلوب بود و کسب 12 مدال رنگارنگ در رشتههای کشتی، تکواندو، وزنهبرداری و دوومیدانی بهواقع کار ارزشمندی محسوب میشود. عملکرد کشتیفرنگی در المپیک لندن عالی بود. در کشتی فرنگی سه مدال طلا گرفتیم و سه مدال ارزشمند در کشتی آزاد. کشتی ما این پتانسیل را دارد که این سه مدال را به 10مدال برساند. همانطور که جمهوری آذربایجان و روسها سالهاست روی این مساله تمرکز کردهاند. در کشتی فرنگی با پیگیری آقای«بنا» که هفت سال مربی تیم ملی بود فرنگی ما به تکامل رسید و برای اولین بار صاحب مدال طلا در المپیک شدیم که به عقیده همه یک شاهکار بود و شاید تکرارش کاری مشکلتر باشد.
خادم و ایرانی کشتی گرفتن
در مورد عملکرد کشتی آزاد هم باید بگویم که در طول تاریخ کشتی آزاد ما پنج مدال طلا گرفتیم که البته با ضربخوردگی یزدانی نتوانستیم به طلا برسیم. تنها موردی که در این دوره به آن انتقاد وارد است، تقوی بود که حذف شد. باید دید در طول چهار سال مسابقات جهانی و المپیک چرا کشتی آزاد دو طلا گرفت و بقیه حذف شدند. البته در مورد حذف تقوی باید بگویم که با وجود همه استعداد و نبوغی که تقوی دارد چون با پای راست مشکل دارد و مربیان نتوانستند ایراد را برطرف کنند شاهد حذف زودهنگام تقوی از مسابقات المپیک بودیم. با توجه به جوان بودن تقوی باید این ایراد را در او برطرف کنیم تا در مسابقات آینده شاهد حذف زودهنگام این جوان با استعداد نباشیم. صادق گودرزی هم کشتیگیر بسیار خوبی است اما او هم«یک گارده» است که البته به نظر من یک مقدار تغییر تاکتیک میتواند او را به تکامل برساند. رسول خادم در یک دوره بحرانی تیم را تحویل گرفت. کاش این اتفاق نمیافتاد تا معلوم شود عملکرد تیم قبلی چگونه است. با آمدن خادم توانستیم در 60کیلو تا پای فینال برویم ولی به پنجمی بسنده کردیم. به نظر من اسماعیلپور هم استحقاق مدال را داشت. در صورتی که این تیم این پتانسیل را داشت که تعداد مدالهایش را به پنج یا شش هم برساند. رسول خادم یکی از ستارههای کشتی ما است و در صحنه سیاست هم آدم موفقی است. کشتیگیرها به این افراد موفق افتخار میکنند. یکی از اثرات حضور رسول خادم در امور فنی تیم ملی کشتی آزاد، پیشرفت محسوس فنی و تکنیکی آزادکاران المپیکی و به قول معروف، ایرانی کشتی گرفتن آنان بود. ملی پوشان ما نسبت به گذشته بسیار جنگندهتر شده بودند و در المپیک لندن نشان دادند که یک آزادکار فنی و تمام عیار ایرانی هستند. در این میان برخی به طلا نیاوردن کشتی آزاد ایران در المپیک انتقاد کردند. کشتی آزاد هرچند توقعات را برآورده نکرد اما نسبت به دوره گذشته المپیک عملکرد بهتری داشت و یک مدال نقره و یک برنز بیشتر از قبل گرفت. به عقیده من ما دو نوع انتقاد داریم. برخی به خاطر منافع شخصی دست به انتقاد میزنند. ولی افرادی هم هستند که منافع شخصی برایشان اهمیتی ندارد. نفراتی چون صادق گودرزی، احسان لشگری و به خصوص کمیل قاسمی در سنگین وزن عملکرد بسیار خوبی داشتند و برای کاروان ایران مدالآوری کردند اما برخی از آزادکاران به هیچ عنوان در حد و اندازههای خود ظاهر نشدند و کشتی آنان باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد. بخشی از ناکامیهای کشتی آزاد به بدشانسی و قرعههای سخت ملی پوشان مربوط میشد و بخش دیگری نیز به مسایل فنی و بدنسازی که در این زمینه باید کار کارشناسی دقیق صورت گیرد. روند تمرینات آزادکاران بسیار علمی و پرفشار دنبال میشد و حتی تغییر و تحولات فدراسیون کشتی نیز با آمدن رسول خادم در راس امور تیمهای ملی نتوانست باعث ایجاد حاشیه شود اما گاهی اوقات نمیتوان جلوی بدشانسی و قرعههای سخت را گرفت. آزادکاران المپیکی ما در شرایط خوبی به لندن رفتند اما برخی از آنان به قرعه و بدشانسی باختند و برخی دیگر به کمکاری و نمایش دور از انتظار خودشان! به نظر من ما توانستهایم در این مدت تفکرات و ذهنیت سنتی در کشتی را از بین ببریم و حالا کشتیگیران ما به اعتمادبهنفس و خودباوری خوبی رسیدهاند.
نباید در همه رشتهها هزینه کنیم
در سال 91 مدیریت کشتی ایران با چندین بحران دست به گریبان بود. در زمان مدیریت یزدانی خرم ما با دو سطح مدیریتی مواجه بودیم. زمانی که یزدانی خرم رییس فدراسیون کشتی و رییس بند «پ» بود شاهد تحرک و تحول خوبی در این فدراسیون بودیم و از طرفی فدراسیون هم از نظر مالی تغذیه میشد. زمانی که یزدانی خرم از فدراسیون رفت فدراسیون چندین میلیارد بدهی داشت و همین دست مدیران بعدی را بست. کشتی ورزش سنگینی است. دولت و وزارت ورزش باید از این ورزش که به نوعی ورزش اول کشور هم محسوب میشود حمایت کنند. کشتی پرافتخارترین و تنها رشتهای است که ما میتوانیم در کنار وزنهبرداری و تکواندو در آن مدال بیاوریم. این یک واقعیت است که ما در برخی رشتهها هیچگاه موفق نبودیم؛ مثلا در رشتهای مثل تنیس هنوز یک تنیسور در سطح آسیا هم نداریم ولی اصرار داریم که هنوز هم در این رشته هزینه کنیم. تنیس ورزش سنگین و پرهزینهای است و با توجه به شرایط آب و هوایی و نداشتن زمین مناسب و بودجه کافی برای این کار سرمایهگذاری در این رشته کاری بیفایده است. کشتی، وزنهبرداری، تکواند و دوومیدانی نیاز به سرمایهگذاری پایه دارند. اینها رشتههایی هستند که شما باید از سنین نونهالی سرمایهگذاری و آموزش را شروع کنید تا به نتیجه برسید. لازم نیست راه دور برویم. کشورهایی مثل روسیه و چین چندین سال است که این اصل را رعایت میکنند و در چند المپیک اخیر هم تمام مدالهای این رشتهها را از آن خود کردهاند. شما نباید انتظار داشته باشید وقتی بازیکنان این رشتهها را در سنین جوانانی تازه کشف میکنید با آنها به مدالهای المپیک برسید. گرفتن مدالهایی در این سطح نیاز به امکانات نرم افزاری و سخت افزاری دارد که در مجال این نوشتار نمیگنجد اما همین بس که کوچکترین و سطحیترین این امکانات زیر نظر داشتن اصول تغذیه و زندگی قهرمانان این رشتهها از سنین نونهالی است. ما چطور از جوانی که در کودکی و نوجوانی تغذیه ضعیف و غلطی داشته انتظار داریم که در مسابقات عظیم جهانی از پس غولهای آمریکایی و روس بر بیاید؟ به این نکته توجه داشته باشید اکثر کسانی که به این ورزشها رو میآورند از خانوادههای ضعیف و متوسط رو به پایین میآیند.
خطیب کار را پیش نبرد
بعد از رفتن یزدانی خرم، حجت الله خطیب سکان کشتی را در دست گرفت. خطیب 17سال مسوول تربیت بدنی استان تهران بود و در این پست هم مدیر موفقی بود اما کسانی که این انتخاب را انجام دادند به این نکته توجه نکرده بودند که شرایط فدراسیون کشتی با اداره تربیت بدنی استان تهران زمین تا آسمان فرق دارد. فدراسیون کشتی باید در موقعیتی قرار گیرد که هم از نظر مالی و هم از نظر قرار گرفتن در موضع قدرت پشتوانه عظیمی داشته باشد. افرادی مثل خطیب که قدرت به سرانجام رساندن این موارد را ندارند، نمیتوانند کاری از پیش ببرند. در حال حاضر تمام اختیارات را از خطیب گرفتهاند و انتظار معجزه دارند. در عمل از خطیب هیچ حمایتی نمیشود. خطیب یا هر کسی که حمایت نشود، نمیتواند رییس فدراسیون ورزش اول مملکت باشد. در زمانی که ترکان رییس فدراسیون کشتی بود و طالقانی نایب رییس فدراسیون و حتی زمانی که طالقانی شخصا رییس فدراسیون کشتی بود شاهد عملکرد قوی این فدراسیون بودیم. اتفاق تلخی که بعد از موفقیت کشتی فرنگی در المپیک شاهد آن بودیم قهر محمد بنا از سرمربیگری کشتی فرنگی بود که با آن نتیجهگیری درخشان جای تاسف دارد. بنا در المپیک لندن رکوردی از خود بر جا گذاشت که در تاریخ کشتی فرنگی ایران بیسابقه بود. بنا برای تداوم این موفقیتها نیاز به حمایتی گسترده داشت اما زمانی که فدراسیون کشتی جمهوریآذربایجان با مربیهایی که در المپیک لندن دستیار او بودند برای مربیگری تیم ملی کشورشان به توافق رسیدند، نه تنها شاهد هیچ عکسالعملی از سوی بزرگان فدراسیون و وزارت ورزش نبودیم بلکه همگان با بیتفاوتی از کنار مساله به این مهمی گذشتند. اینها مربیانی بودند که برای آموزش و تربیتشان هزینههای گزافی را متحمل شده بودیم و بعد با بیتفاوتی از کنار این سرمایههای ملی گذشتیم. قطعا جمهوریآذربایجان با مربیهای ایرانی که برای ما در المپیک لندن افتخار آفریدند چهار سال دیگر جای ما را در کشتی فرنگی خواهد گرفت. بعد از این اتفاق حتی یک مصاحبه هم از ابراز تاسف مسوولان ورزش روی تلکس خبرگزاریها نرفت. مربیانی در سطح محمد بنا قابل ستایش هستند ولی ظاهرا مسوولان ورزش ایران بیشتر به فکر پست و مقام خودشان هستند تا اعتلای ورزش این مملکت. من به شخصه حق را به محمد بنا میدهم و مسوولان را مقصر این رخداد تلخ میدانم. اگر چهار سال دیگر از پس گرفتن این سه مدال برنیامدیم چه کسی مسوول است؟ در حالی که شش ماه از المپیک لندن گذشته هنوز مربی و رییس فدراسیون کشتی معلوم نیست. خادم با شجاعت دارد به کارش ادامه میدهد ولی من به موفقیت این تیم امیدی ندارم. اگر سازمان ورزش در اولین فرصت فکری به حال این وضعیت نکند، قطعا در آینده به قهقرا خواهیم رفت.
نقش شبکه ورزش
من همیشه از توجه رسانهها و مسوولان به فوتبال گلایه داشتم ولی در حال حاضر با آمدن شبکه ورزش یک مقدار توجه به سایر ورزشها بیشتر شده است. اگر رسانهها زحمت ورزشکاران را به تصویر نکشند و ضعفها را گوشزد نکنند، همه چیز فراموش میشود. اگر در رشتهای جز فوتبال ورزشکاران ما در عرصه بینالمللی مقام بیاورند معمولا با استقبال سرد مسوولان روبهرو میشوند. ولی اگر قصد داریم در برزیل این 12مدال را به عدد 20 برسانیم یا حداقل این 12مدال را تکرار کنیم باید تکلیف بودجه ورزش را مشخص کنیم. باید تکلیفمان را با خودمان مشخص کنیم که آیا در سایر رشتههای مستعد هم مدال میخواهیم یا فقط میخواهیم تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی فوتبال برود. نباید به یک رشته توجه زیادی کنیم. متاسفانه امروز مطبوعات به جای توجه به مسایل اصلی به حواشی نگاه بیشتری دارند که این دید باید عوض شود. آنها باید از وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک بخواهند به رشتههای مدالآور توجه بیشتری شود، زیرا اگر در رشتههای بیشتری از جمله رشتههای مدالآور حضور داشته باشیم، در صورت ناموفق بودن در یک یا دو رشته ورزشی، موفقیت در دیگر رشتهها، آن ناکامی را جبران خواهد کرد.
خادم و ایرانی کشتی گرفتن
در مورد عملکرد کشتی آزاد هم باید بگویم که در طول تاریخ کشتی آزاد ما پنج مدال طلا گرفتیم که البته با ضربخوردگی یزدانی نتوانستیم به طلا برسیم. تنها موردی که در این دوره به آن انتقاد وارد است، تقوی بود که حذف شد. باید دید در طول چهار سال مسابقات جهانی و المپیک چرا کشتی آزاد دو طلا گرفت و بقیه حذف شدند. البته در مورد حذف تقوی باید بگویم که با وجود همه استعداد و نبوغی که تقوی دارد چون با پای راست مشکل دارد و مربیان نتوانستند ایراد را برطرف کنند شاهد حذف زودهنگام تقوی از مسابقات المپیک بودیم. با توجه به جوان بودن تقوی باید این ایراد را در او برطرف کنیم تا در مسابقات آینده شاهد حذف زودهنگام این جوان با استعداد نباشیم. صادق گودرزی هم کشتیگیر بسیار خوبی است اما او هم«یک گارده» است که البته به نظر من یک مقدار تغییر تاکتیک میتواند او را به تکامل برساند. رسول خادم در یک دوره بحرانی تیم را تحویل گرفت. کاش این اتفاق نمیافتاد تا معلوم شود عملکرد تیم قبلی چگونه است. با آمدن خادم توانستیم در 60کیلو تا پای فینال برویم ولی به پنجمی بسنده کردیم. به نظر من اسماعیلپور هم استحقاق مدال را داشت. در صورتی که این تیم این پتانسیل را داشت که تعداد مدالهایش را به پنج یا شش هم برساند. رسول خادم یکی از ستارههای کشتی ما است و در صحنه سیاست هم آدم موفقی است. کشتیگیرها به این افراد موفق افتخار میکنند. یکی از اثرات حضور رسول خادم در امور فنی تیم ملی کشتی آزاد، پیشرفت محسوس فنی و تکنیکی آزادکاران المپیکی و به قول معروف، ایرانی کشتی گرفتن آنان بود. ملی پوشان ما نسبت به گذشته بسیار جنگندهتر شده بودند و در المپیک لندن نشان دادند که یک آزادکار فنی و تمام عیار ایرانی هستند. در این میان برخی به طلا نیاوردن کشتی آزاد ایران در المپیک انتقاد کردند. کشتی آزاد هرچند توقعات را برآورده نکرد اما نسبت به دوره گذشته المپیک عملکرد بهتری داشت و یک مدال نقره و یک برنز بیشتر از قبل گرفت. به عقیده من ما دو نوع انتقاد داریم. برخی به خاطر منافع شخصی دست به انتقاد میزنند. ولی افرادی هم هستند که منافع شخصی برایشان اهمیتی ندارد. نفراتی چون صادق گودرزی، احسان لشگری و به خصوص کمیل قاسمی در سنگین وزن عملکرد بسیار خوبی داشتند و برای کاروان ایران مدالآوری کردند اما برخی از آزادکاران به هیچ عنوان در حد و اندازههای خود ظاهر نشدند و کشتی آنان باید مورد نقد و بررسی قرار گیرد. بخشی از ناکامیهای کشتی آزاد به بدشانسی و قرعههای سخت ملی پوشان مربوط میشد و بخش دیگری نیز به مسایل فنی و بدنسازی که در این زمینه باید کار کارشناسی دقیق صورت گیرد. روند تمرینات آزادکاران بسیار علمی و پرفشار دنبال میشد و حتی تغییر و تحولات فدراسیون کشتی نیز با آمدن رسول خادم در راس امور تیمهای ملی نتوانست باعث ایجاد حاشیه شود اما گاهی اوقات نمیتوان جلوی بدشانسی و قرعههای سخت را گرفت. آزادکاران المپیکی ما در شرایط خوبی به لندن رفتند اما برخی از آنان به قرعه و بدشانسی باختند و برخی دیگر به کمکاری و نمایش دور از انتظار خودشان! به نظر من ما توانستهایم در این مدت تفکرات و ذهنیت سنتی در کشتی را از بین ببریم و حالا کشتیگیران ما به اعتمادبهنفس و خودباوری خوبی رسیدهاند.
نباید در همه رشتهها هزینه کنیم
در سال 91 مدیریت کشتی ایران با چندین بحران دست به گریبان بود. در زمان مدیریت یزدانی خرم ما با دو سطح مدیریتی مواجه بودیم. زمانی که یزدانی خرم رییس فدراسیون کشتی و رییس بند «پ» بود شاهد تحرک و تحول خوبی در این فدراسیون بودیم و از طرفی فدراسیون هم از نظر مالی تغذیه میشد. زمانی که یزدانی خرم از فدراسیون رفت فدراسیون چندین میلیارد بدهی داشت و همین دست مدیران بعدی را بست. کشتی ورزش سنگینی است. دولت و وزارت ورزش باید از این ورزش که به نوعی ورزش اول کشور هم محسوب میشود حمایت کنند. کشتی پرافتخارترین و تنها رشتهای است که ما میتوانیم در کنار وزنهبرداری و تکواندو در آن مدال بیاوریم. این یک واقعیت است که ما در برخی رشتهها هیچگاه موفق نبودیم؛ مثلا در رشتهای مثل تنیس هنوز یک تنیسور در سطح آسیا هم نداریم ولی اصرار داریم که هنوز هم در این رشته هزینه کنیم. تنیس ورزش سنگین و پرهزینهای است و با توجه به شرایط آب و هوایی و نداشتن زمین مناسب و بودجه کافی برای این کار سرمایهگذاری در این رشته کاری بیفایده است. کشتی، وزنهبرداری، تکواند و دوومیدانی نیاز به سرمایهگذاری پایه دارند. اینها رشتههایی هستند که شما باید از سنین نونهالی سرمایهگذاری و آموزش را شروع کنید تا به نتیجه برسید. لازم نیست راه دور برویم. کشورهایی مثل روسیه و چین چندین سال است که این اصل را رعایت میکنند و در چند المپیک اخیر هم تمام مدالهای این رشتهها را از آن خود کردهاند. شما نباید انتظار داشته باشید وقتی بازیکنان این رشتهها را در سنین جوانانی تازه کشف میکنید با آنها به مدالهای المپیک برسید. گرفتن مدالهایی در این سطح نیاز به امکانات نرم افزاری و سخت افزاری دارد که در مجال این نوشتار نمیگنجد اما همین بس که کوچکترین و سطحیترین این امکانات زیر نظر داشتن اصول تغذیه و زندگی قهرمانان این رشتهها از سنین نونهالی است. ما چطور از جوانی که در کودکی و نوجوانی تغذیه ضعیف و غلطی داشته انتظار داریم که در مسابقات عظیم جهانی از پس غولهای آمریکایی و روس بر بیاید؟ به این نکته توجه داشته باشید اکثر کسانی که به این ورزشها رو میآورند از خانوادههای ضعیف و متوسط رو به پایین میآیند.
خطیب کار را پیش نبرد
بعد از رفتن یزدانی خرم، حجت الله خطیب سکان کشتی را در دست گرفت. خطیب 17سال مسوول تربیت بدنی استان تهران بود و در این پست هم مدیر موفقی بود اما کسانی که این انتخاب را انجام دادند به این نکته توجه نکرده بودند که شرایط فدراسیون کشتی با اداره تربیت بدنی استان تهران زمین تا آسمان فرق دارد. فدراسیون کشتی باید در موقعیتی قرار گیرد که هم از نظر مالی و هم از نظر قرار گرفتن در موضع قدرت پشتوانه عظیمی داشته باشد. افرادی مثل خطیب که قدرت به سرانجام رساندن این موارد را ندارند، نمیتوانند کاری از پیش ببرند. در حال حاضر تمام اختیارات را از خطیب گرفتهاند و انتظار معجزه دارند. در عمل از خطیب هیچ حمایتی نمیشود. خطیب یا هر کسی که حمایت نشود، نمیتواند رییس فدراسیون ورزش اول مملکت باشد. در زمانی که ترکان رییس فدراسیون کشتی بود و طالقانی نایب رییس فدراسیون و حتی زمانی که طالقانی شخصا رییس فدراسیون کشتی بود شاهد عملکرد قوی این فدراسیون بودیم. اتفاق تلخی که بعد از موفقیت کشتی فرنگی در المپیک شاهد آن بودیم قهر محمد بنا از سرمربیگری کشتی فرنگی بود که با آن نتیجهگیری درخشان جای تاسف دارد. بنا در المپیک لندن رکوردی از خود بر جا گذاشت که در تاریخ کشتی فرنگی ایران بیسابقه بود. بنا برای تداوم این موفقیتها نیاز به حمایتی گسترده داشت اما زمانی که فدراسیون کشتی جمهوریآذربایجان با مربیهایی که در المپیک لندن دستیار او بودند برای مربیگری تیم ملی کشورشان به توافق رسیدند، نه تنها شاهد هیچ عکسالعملی از سوی بزرگان فدراسیون و وزارت ورزش نبودیم بلکه همگان با بیتفاوتی از کنار مساله به این مهمی گذشتند. اینها مربیانی بودند که برای آموزش و تربیتشان هزینههای گزافی را متحمل شده بودیم و بعد با بیتفاوتی از کنار این سرمایههای ملی گذشتیم. قطعا جمهوریآذربایجان با مربیهای ایرانی که برای ما در المپیک لندن افتخار آفریدند چهار سال دیگر جای ما را در کشتی فرنگی خواهد گرفت. بعد از این اتفاق حتی یک مصاحبه هم از ابراز تاسف مسوولان ورزش روی تلکس خبرگزاریها نرفت. مربیانی در سطح محمد بنا قابل ستایش هستند ولی ظاهرا مسوولان ورزش ایران بیشتر به فکر پست و مقام خودشان هستند تا اعتلای ورزش این مملکت. من به شخصه حق را به محمد بنا میدهم و مسوولان را مقصر این رخداد تلخ میدانم. اگر چهار سال دیگر از پس گرفتن این سه مدال برنیامدیم چه کسی مسوول است؟ در حالی که شش ماه از المپیک لندن گذشته هنوز مربی و رییس فدراسیون کشتی معلوم نیست. خادم با شجاعت دارد به کارش ادامه میدهد ولی من به موفقیت این تیم امیدی ندارم. اگر سازمان ورزش در اولین فرصت فکری به حال این وضعیت نکند، قطعا در آینده به قهقرا خواهیم رفت.
نقش شبکه ورزش
من همیشه از توجه رسانهها و مسوولان به فوتبال گلایه داشتم ولی در حال حاضر با آمدن شبکه ورزش یک مقدار توجه به سایر ورزشها بیشتر شده است. اگر رسانهها زحمت ورزشکاران را به تصویر نکشند و ضعفها را گوشزد نکنند، همه چیز فراموش میشود. اگر در رشتهای جز فوتبال ورزشکاران ما در عرصه بینالمللی مقام بیاورند معمولا با استقبال سرد مسوولان روبهرو میشوند. ولی اگر قصد داریم در برزیل این 12مدال را به عدد 20 برسانیم یا حداقل این 12مدال را تکرار کنیم باید تکلیف بودجه ورزش را مشخص کنیم. باید تکلیفمان را با خودمان مشخص کنیم که آیا در سایر رشتههای مستعد هم مدال میخواهیم یا فقط میخواهیم تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی فوتبال برود. نباید به یک رشته توجه زیادی کنیم. متاسفانه امروز مطبوعات به جای توجه به مسایل اصلی به حواشی نگاه بیشتری دارند که این دید باید عوض شود. آنها باید از وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک بخواهند به رشتههای مدالآور توجه بیشتری شود، زیرا اگر در رشتههای بیشتری از جمله رشتههای مدالآور حضور داشته باشیم، در صورت ناموفق بودن در یک یا دو رشته ورزشی، موفقیت در دیگر رشتهها، آن ناکامی را جبران خواهد کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.