|

منطق هسته‌ای کره‌شمالی

ترجمه ایرج جودت

«باراک اوباما» در سخنرانی سالانه‌اش در برابر نمایندگان کنگره آزمایش هسته‌ای اخیر کره‌شمالی را اقدامی تحریک‌آمیز که نیازمند پاسخی قاطع است توصیف کرد.
بعضی تحلیلگران بر این فرضند که اقدام کره‌شمالی به‌منظور ارسال پیام به چین به‌عنوان بزرگ‌ترین پشتیبان پیونگ یانگ طراحی شده بود تا نشان دهد که کره‌شمالی کشور مستقلی است.
عده‌ای دیگر نیز بر این عقیده‌اند که کیم یونگ اون، پیامی روشن به پارک جون‌های، رییس‌جمهوری جدید کره‌جنوبی فرستاده است.
با این‌همه کارشناسان دیگری هم که درباره مسایل کره‌شمالی تحقیق می‌کنند، اعتقاد دارند که اقدام کره‌ای‌ها مصرف داخلی دارد و هدف آن بالا بردن روحیه مردم محروم این کشور است.
پیام این آزمایش هسته‌ای از سوی مقامات رسمی ایالات‌متحده نیز مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته که نقطه‌نظراتی از طیف‌های گوناگون را در برمی‌گیرد.
اما توضیح ساده‌تری نیز برای اقدام کره‌شمالی وجود دارد: پیونگ یانگ آزمایش هسته‌ای‌اش را به همان دلیلی انجام داده است که در حال طراحی موشک‌های دوربرد خود است: یعنی بررسی نحوه عملکرد و کارآیی آنها.
در واقع این آزمایش چیزی جز اقدام در جهت یافتن تسلط و تبحر در توانایی‌های تکنیکی که برای بازدارندگی هسته‌ای این کشور حیاتی است نبوده است.
این منطق برای کسانی که تاریخ جنگ سرد را بررسی می‌کنند نباید چندان هم عجیب باشد.
میان سال‌های 1948 تا 1992 ایالات متحده 1054 آزمایش هسته‌ای را اجرا و شمار زیادی موشک نیز شلیک کرد که اگر هدف آزمایشات نشان دادن جدیت آمریکا به شوروی بود، دو بار آزمایش در هر ماه و آن‌هم در تمامی سال‌های جنگ سرد می‌تواند بسیار مرگبار تلقی شود.
در واقع آزمایشات هسته‌ای ایالات‌متحده در سال 1948 در جهت افزایش تنش با شوروی نبود. 48 آزمایش زیرزمینی سال 1964 نیز برای فشار به لئونید برژنف که تازه در راس قدرت کرملین قرار گرفته بود طراحی نشده بود. همچنین ده‌ها انفجار اتمی در صحرای نوادا در نیمه اول سال 1977 نیز تنها به این دلیل انجام شد که جیمی کارتر، رییس‌جمهوری وقت آمریکا زیر فشار انتقاد جناح راست قرار داشت.
در واقع آمریکا آنچه باید انجام می‌داد را انجام داد، فقط به آن دلیل که اولا نیازمند نمایش نهایت قدرت بازدارندگی‌اش بود و ثانیا ضرورت‌های تکنیکی برنامه اتمی مدام در حال تغییر و تحول بود.
خرابه‌های به‌جا مانده از هیروشیما و ناکازاکی برای نمایش توان آمریکا در نابودی شهرها کافی بود، اما بازداشتن شوروی، چالش بزرگ‌تری به حساب می‌آمد و از این رو آمریکا نیاز داشت طراحی تکنولوژی نظامی خود را کارآمد‌تر و به روز کند و به همین جهت بارها آن را آزمایش کرد.
همچون ایالات‌متحده آمریکا در خلال سال‌های جنگ سرد، کره‌شمالی تصمیم گرفته است تا تسلیحات هسته‌ای را در مرکز استراتژی امنیت ملی‌اش قرار دهد.
رژیم کیم یونگ اون به دلیل دوستان کمی که در جهان دارد، اقتصاد از هم گسیخته و نیروی نظامی متعارف ضعیفش و نیز به دلیل رویارویی با ابر قدرتی همچون آمریکا که در صدد خلع دیکتاتوری‌ها در سطح جهان است، اقدام به ساختن زرادخانه‌ای هسته‌ای با توان عملیاتی زده است.
همانند ناتو که برای جلوگیری از حمله شوروی به اروپای غربی در حال برنامه‌ریزی تهاجم به اهدافی در شوروی و اروپای شرقی بود، کره‌شمالی نیز قاعدتا در صدد طراحی نحوه دفاع از خود است تا بتواند در صورت بروز جنگ در شبه جزیره و از طریق تهدید متحدین منطقه‌ای آمریکا و نیز حمله به اهدافی در خاک ایالات متحده جنگ را متوقف کند.
برنامه هسته‌ای کره‌شمالی نیازمند کلاهک‌هایی سبک‌وزن و کوچک‌تر که توان نصب روی موشک را داشته باشد دارد و از همین‌رو تنها راه دستیابی به این هدف، آزمایشات هسته‌ای و بررسی عملکرد آنهاست.
تا این لحظه ثابت شده که این تسلیحات چندان هم فوق‌العاده نبوده‌اند.
اولین آزمایش هسته‌ای کره‌ای‌ها در سال 2006 اجرا و البته خالی از اشکال نبود. پیونگ یانگ به مقامات چین اطلاع داده بود که بمب هسته‌ای‌اش قدرت انفجاری معادل چهارکیلوتن را دارد اما پس از انفجار مشخص شد که فقط یک‌کیلو تن قدرت انفجاری داشته است.
آزمایش دوم در سال 2009 نتیجه نسبتا بهتری داشت و قدرت انفجاری آن بین یک و هشت‌کیلوتن ارزیابی شد که البته مشخص نشد که خود کره‌ای‌ها در جست‌وجوی چه میزانی بودند.
علاوه بر این پیونگ یانگ باید بسیار بیشتر از آنچه در قبل انجام داده، تلاش کند تا بتواند به اینگونه تسلیحات که نصب آنها روی موشک مجموعه‌ای از شکست‌ها و مشکلات دیگر را که در قدرت بازدارندگی هسته‌ای‌اش دارد مباهات و افتخار کند.
تحلیلگرانی که آزمایش کره‌شمالی را صرفا گونه‌ای هشدار تلقی می‌کنند، تجربیات ناتو و ایالات‌متحده در طول جنگ سرد را مدنظر قرار می‌دهند.
ایالات‌متحده در آن دوران دریافته بود که اجرای آزمایشات هسته‌ای برای استراتژی بازدارندگی از اعتباری اساسی برخوردار است.
اکنون راهبرد منطقی برای برخورد با کره‌شمالی نباید مبتنی ‌بر انگیزه‌هایی پنهانی باشد که زمانی آمریکا آنها را منطقی و عادی می‌دانست.
نگرشی که تسلیحات هسته‌ای را ابزار سیاسی مناسب برای ارسال سیگنال هشدار می‌داند و نه تجهیزاتی برای آغاز جنگ، اکنون در میان صاحب‌نظران در واشنگتن، لندن و برلین مشترک است و بعید است کسی پیدا شود که موافق این استنباط نباشد.
با این‌همه فرضیات دلگرم‌کننده اینچنینی در همه جا و برای همه یکسان نیست. به استثنای کره‌شمالی، روسیه در حال کاهش زرادخانه اتمی‌اش و در عوض مدرنیزاسیون و تکیه هرچه بیشتر بر آنها در استراتژی دفاع ملی خود است.
چین در حال گسترش آرام زرادخانه هسته‌ای و نیز بهبود تسلیحات اتمی‌اش است و به‌نظر می‌رسد ایران هم خود را بسیار متعهد به هسته‌ای شدن می‌داند که تا این حد در برابر تحریم‌های فلج‌کننده و خطر حمله خارجی از خود مقاومت نشان می‌دهد.
جای بسی تاسف است که سیاستگذاران ایالات‌متحده آنچنان به سیاست نخ‌نما شده هسته‌ای اطمینان دارند که در فهم انگیزه‌های بالقوه رقبا عاجز شده‌اند .
به‌هرحال اگر فرضیات سوال‌برانگیز مقامات آمریکا مانعی در شناسایی مشکلات بازدارندگی که پیشاروی قرار دارد و دشواری‌های نگران کننده‌ای که از سوی رقبا مطرح شده است باشد، نظیر مورد کره‌شمالی که کماکان در پی تسلیحات هسته‌ای است، این عدم شناخت می‌تواند بسیار تراژیک و وحشتناک باشد.

منبع: فارین افرز فوریه 2013
«باراک اوباما» در سخنرانی سالانه‌اش در برابر نمایندگان کنگره آزمایش هسته‌ای اخیر کره‌شمالی را اقدامی تحریک‌آمیز که نیازمند پاسخی قاطع است توصیف کرد.
بعضی تحلیلگران بر این فرضند که اقدام کره‌شمالی به‌منظور ارسال پیام به چین به‌عنوان بزرگ‌ترین پشتیبان پیونگ یانگ طراحی شده بود تا نشان دهد که کره‌شمالی کشور مستقلی است.
عده‌ای دیگر نیز بر این عقیده‌اند که کیم یونگ اون، پیامی روشن به پارک جون‌های، رییس‌جمهوری جدید کره‌جنوبی فرستاده است.
با این‌همه کارشناسان دیگری هم که درباره مسایل کره‌شمالی تحقیق می‌کنند، اعتقاد دارند که اقدام کره‌ای‌ها مصرف داخلی دارد و هدف آن بالا بردن روحیه مردم محروم این کشور است.
پیام این آزمایش هسته‌ای از سوی مقامات رسمی ایالات‌متحده نیز مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفته که نقطه‌نظراتی از طیف‌های گوناگون را در برمی‌گیرد.
اما توضیح ساده‌تری نیز برای اقدام کره‌شمالی وجود دارد: پیونگ یانگ آزمایش هسته‌ای‌اش را به همان دلیلی انجام داده است که در حال طراحی موشک‌های دوربرد خود است: یعنی بررسی نحوه عملکرد و کارآیی آنها.
در واقع این آزمایش چیزی جز اقدام در جهت یافتن تسلط و تبحر در توانایی‌های تکنیکی که برای بازدارندگی هسته‌ای این کشور حیاتی است نبوده است.
این منطق برای کسانی که تاریخ جنگ سرد را بررسی می‌کنند نباید چندان هم عجیب باشد.
میان سال‌های 1948 تا 1992 ایالات متحده 1054 آزمایش هسته‌ای را اجرا و شمار زیادی موشک نیز شلیک کرد که اگر هدف آزمایشات نشان دادن جدیت آمریکا به شوروی بود، دو بار آزمایش در هر ماه و آن‌هم در تمامی سال‌های جنگ سرد می‌تواند بسیار مرگبار تلقی شود.
در واقع آزمایشات هسته‌ای ایالات‌متحده در سال 1948 در جهت افزایش تنش با شوروی نبود. 48 آزمایش زیرزمینی سال 1964 نیز برای فشار به لئونید برژنف که تازه در راس قدرت کرملین قرار گرفته بود طراحی نشده بود. همچنین ده‌ها انفجار اتمی در صحرای نوادا در نیمه اول سال 1977 نیز تنها به این دلیل انجام شد که جیمی کارتر، رییس‌جمهوری وقت آمریکا زیر فشار انتقاد جناح راست قرار داشت.
در واقع آمریکا آنچه باید انجام می‌داد را انجام داد، فقط به آن دلیل که اولا نیازمند نمایش نهایت قدرت بازدارندگی‌اش بود و ثانیا ضرورت‌های تکنیکی برنامه اتمی مدام در حال تغییر و تحول بود.
خرابه‌های به‌جا مانده از هیروشیما و ناکازاکی برای نمایش توان آمریکا در نابودی شهرها کافی بود، اما بازداشتن شوروی، چالش بزرگ‌تری به حساب می‌آمد و از این رو آمریکا نیاز داشت طراحی تکنولوژی نظامی خود را کارآمد‌تر و به روز کند و به همین جهت بارها آن را آزمایش کرد.
همچون ایالات‌متحده آمریکا در خلال سال‌های جنگ سرد، کره‌شمالی تصمیم گرفته است تا تسلیحات هسته‌ای را در مرکز استراتژی امنیت ملی‌اش قرار دهد.
رژیم کیم یونگ اون به دلیل دوستان کمی که در جهان دارد، اقتصاد از هم گسیخته و نیروی نظامی متعارف ضعیفش و نیز به دلیل رویارویی با ابر قدرتی همچون آمریکا که در صدد خلع دیکتاتوری‌ها در سطح جهان است، اقدام به ساختن زرادخانه‌ای هسته‌ای با توان عملیاتی زده است.
همانند ناتو که برای جلوگیری از حمله شوروی به اروپای غربی در حال برنامه‌ریزی تهاجم به اهدافی در شوروی و اروپای شرقی بود، کره‌شمالی نیز قاعدتا در صدد طراحی نحوه دفاع از خود است تا بتواند در صورت بروز جنگ در شبه جزیره و از طریق تهدید متحدین منطقه‌ای آمریکا و نیز حمله به اهدافی در خاک ایالات متحده جنگ را متوقف کند.
برنامه هسته‌ای کره‌شمالی نیازمند کلاهک‌هایی سبک‌وزن و کوچک‌تر که توان نصب روی موشک را داشته باشد دارد و از همین‌رو تنها راه دستیابی به این هدف، آزمایشات هسته‌ای و بررسی عملکرد آنهاست.
تا این لحظه ثابت شده که این تسلیحات چندان هم فوق‌العاده نبوده‌اند.
اولین آزمایش هسته‌ای کره‌ای‌ها در سال 2006 اجرا و البته خالی از اشکال نبود. پیونگ یانگ به مقامات چین اطلاع داده بود که بمب هسته‌ای‌اش قدرت انفجاری معادل چهارکیلوتن را دارد اما پس از انفجار مشخص شد که فقط یک‌کیلو تن قدرت انفجاری داشته است.
آزمایش دوم در سال 2009 نتیجه نسبتا بهتری داشت و قدرت انفجاری آن بین یک و هشت‌کیلوتن ارزیابی شد که البته مشخص نشد که خود کره‌ای‌ها در جست‌وجوی چه میزانی بودند.
علاوه بر این پیونگ یانگ باید بسیار بیشتر از آنچه در قبل انجام داده، تلاش کند تا بتواند به اینگونه تسلیحات که نصب آنها روی موشک مجموعه‌ای از شکست‌ها و مشکلات دیگر را که در قدرت بازدارندگی هسته‌ای‌اش دارد مباهات و افتخار کند.
تحلیلگرانی که آزمایش کره‌شمالی را صرفا گونه‌ای هشدار تلقی می‌کنند، تجربیات ناتو و ایالات‌متحده در طول جنگ سرد را مدنظر قرار می‌دهند.
ایالات‌متحده در آن دوران دریافته بود که اجرای آزمایشات هسته‌ای برای استراتژی بازدارندگی از اعتباری اساسی برخوردار است.
اکنون راهبرد منطقی برای برخورد با کره‌شمالی نباید مبتنی ‌بر انگیزه‌هایی پنهانی باشد که زمانی آمریکا آنها را منطقی و عادی می‌دانست.
نگرشی که تسلیحات هسته‌ای را ابزار سیاسی مناسب برای ارسال سیگنال هشدار می‌داند و نه تجهیزاتی برای آغاز جنگ، اکنون در میان صاحب‌نظران در واشنگتن، لندن و برلین مشترک است و بعید است کسی پیدا شود که موافق این استنباط نباشد.
با این‌همه فرضیات دلگرم‌کننده اینچنینی در همه جا و برای همه یکسان نیست. به استثنای کره‌شمالی، روسیه در حال کاهش زرادخانه اتمی‌اش و در عوض مدرنیزاسیون و تکیه هرچه بیشتر بر آنها در استراتژی دفاع ملی خود است.
چین در حال گسترش آرام زرادخانه هسته‌ای و نیز بهبود تسلیحات اتمی‌اش است و به‌نظر می‌رسد ایران هم خود را بسیار متعهد به هسته‌ای شدن می‌داند که تا این حد در برابر تحریم‌های فلج‌کننده و خطر حمله خارجی از خود مقاومت نشان می‌دهد.
جای بسی تاسف است که سیاستگذاران ایالات‌متحده آنچنان به سیاست نخ‌نما شده هسته‌ای اطمینان دارند که در فهم انگیزه‌های بالقوه رقبا عاجز شده‌اند .
به‌هرحال اگر فرضیات سوال‌برانگیز مقامات آمریکا مانعی در شناسایی مشکلات بازدارندگی که پیشاروی قرار دارد و دشواری‌های نگران کننده‌ای که از سوی رقبا مطرح شده است باشد، نظیر مورد کره‌شمالی که کماکان در پی تسلیحات هسته‌ای است، این عدم شناخت می‌تواند بسیار تراژیک و وحشتناک باشد.

منبع: فارین افرز فوریه 2013

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.