|

اندر مضرات ائتلاف

علی دورانی دبیر ائتلاف فراگیر اصولگرایان

علی دورانی / دبیر ائتلاف فراگیر اصولگرایان

به دلیل برخي كاستي‌ها در قوانین انتخابات، احزاب و جرم سیاسی، در ایران در دوران انتخابات نمی‌توان انتظار داشت که روند منطقی بر فعالیت‌های سیاسی حاکم باشد. اگر در این حوزه‌هایی که بر شمردم، قوانین کارامدتري تدوین می‌شد و احزاب در جایگاه مناسب قرار می‌گرفتند، اگر قانون انتخابات به صورت جامع و مانع تدوین شود و مبحث تبلیغات انتخاباتی آن به صورت شفاف نوشته شود، اگر قانون جرم سیاسی پس از گذشت 34سال از پیروزی انقلاب اسلامی در نهایت تدوین شود، پروسه انتخابات در ایران با یک روال منطقی و صحیح پیش خواهد رفت و جای هیچ‌گونه ائتلاف موقت یا ائتلاف مقطعی باقی نمی‌ماند. با توجه به مشکلاتی که در حوزه قانون‌نویسی برای انتخابات، احزاب و جرم سیاسی داریم، استفاده از راهکارهایی مانند ائتلاف برای احزاب چندان دور از انتظار نیست و در پاره‌ای موارد، گریزی از آن نیست، البته تنها تدوین قوانین کارامد و جامع کافی نیست. حتی اگر نحوه اجرای قانون فعلی مورد احترام قرار گيرد، اوضاع احزاب سیاسی کشور به‌گونه‌ای نباشد که چاره‌ای جز ائتلاف‌های موسمی برای احزاب باقی نماند. ائتلاف‌هایی گذرا که اغلب تا روزهای پایانی انتخابات دوام خواهند داشت و به منظور پیروزی در انتخابات شکل می‌گیرند. طبیعتا ائتلاف سیاسی با رعایت مقدمات و کاملا روشن و آشکار صورت بگیرد. احزابی که ائتلاف می‌کنند، باید اهداف و آرمان‌های مشترک داشته باشند و موضوع مشترک که حول آن ائتلاف صورت گرفته، از نظر همه آنها مورد تایید قرار گرفته باشد. اما به دلیل پاره‌اي نقص در قوانین و در اجرا همواره کسانی که دست به ائتلاف‌های سیاسی می‌زنند برای رسیدن به اهداف غیراصولی، به شکل غیرشفاف وارد ائتلاف‌ها می‌شوند. برای مثال می‌بینیم که برخی از اشخاص بدون آنکه تمایلی براي ورود به ائتلاف داشته باشند از سوی جریان‌های همسو یا هواداران به ائتلاف با دیگر تشکل‌ها وادار می‌شوند به امید آنکه پس از پیروزی بتوانند در قدرت سهیم شوند.
در برخی موارد دیگر، گروه‌ها بر سر شخصی ائتلاف می‌کنند که می‌دانند ظرفیت‌های لازم برای پیروزی در انتخابات را ندارد. اما بر سر او ائتلاف می‌کنند به این امید که در صورت پیروزی بتوانند در اداره کشور سهیم شوند یا در دقایق آخر او را وادار به عقب‌نشینی و اعلام انصراف به نفع کاندیدایی کنند که امید می‌رود پیروز انتخابات باشد تا از او سهم بگیرند. تمام این موارد، ائتلاف احزاب سیاسی در ایران را تبدیل به ائتلاف‌هایی متزلزل و ناپایدار کرده است. اگر بخواهیم جریان موسوم به اصولگرا را برسی کنیم به این مشکل می‌رسیم که تعریف این جناح سیاسی به درستی صورت نگرفته است. کسانی که در انتخابات مختلف ائتلاف‌هایی را تشکیل می‌دهند و همه ائتلاف‌ها هم خودشان را نماینده حداکثری جناح اصولگرا می‌دانند، در واقع با کدام مجوز به خودشان اجازه می‌دهند که خود را نماینده همه جریان‌های حاضر در آن بدانند؟ آنها عنوان می‌کنند که تنها ائتلاف آنان است که بار اصولگرایی کشور را بر دوش دارد و دیگرانی که از ائتلاف آنان خارج هستند، یا اصولگرایی اصیل نیستند یا اقلیتی ضعیف هستند که نمی‌توان برای آن جايگاه ویژه‌ای قایل شد. این امر مبین نکته‌ای بود که پیش‌تر به آن اشاره شد. ائتلاف‌ها در ایران مقطعی و سیاسی است و تنها به منظور پیروزی در انتخابات شکل می‌گیرند. در حالی که ائتلاف‌ها باید در قالب جبهه‌های سیاسی بین احزابی که سابقه فعالیت حداقل چند ساله‌ای دارند شکل بگیرد تا بتوان از نتیجه ائتلاف و قصد و هدفی که پشت ائتلاف بوده اطمینان حاصل کرد. ائتلاف باید با اساسنامه مشخص بین احزاب شکل بگیرد نه آنکه برخی شخصیت‌ها به عنوان لیدر‌های یک نحله فکری تصمیم به ائتلاف بگیرند كه با روح دموکراسی سازگار نیست. این موضوع می‌تواند پس از انتخابات و برای پیگیری حقوق مردم شکل بگیرد.
در انتخابات ریاست‌جمهوری هم شاهد ائتلاف‌هایی از این دست بوده‌ایم. ائتلاف سه گروه سیاسی که حتی تا پای انتخابات هم باقی نمی‌ماند. مانند ائتلاف 6+8 که گروه پایداری حاضر نشدند در آن مشارکت کنند. در واقع همان تعداد بلوک‌هایی که اضافه شدند حتی به جمع دو عدد 8 و 6 نرسید. اگر این ائتلاف‌ها بر اساس درستی پایه‌گذاری شود، جای امیدواری وجود دارد که بتواند کارامد باشد و تبدیل به مکانیسمی جهت رسیدن به کاندیدای اصلح شود. ولی متاسفانه بر اساس سابقه و با توجه به اتفاقات روز جامعه می‌بینیم ائتلاف‌ها چندان بر اساس مکانیسمی برای رسیدن به کاندیدای اصلح عمل نمی‌کند، بیشتر به عنوان راهکاری برای مديريت انتخابات در فضای سیاسی و رسانه‌ای صورت می‌گیرد تا به سهمی که می‌خواهند برسند. در این شرایط، طبیعتا نگاه‌ها به ائتلاف‌ها منفی می‌شود و حمایت‌های لازم صورت نمی‌گیرد و طرف‌های مختلف ائتلاف هم همواره مترصد برهم‌زدن ائتلاف و خروج از ائتلاف هستند. نتیجه اینکه همانطور که در گذشته هم دیده شده مردم هم از این دست ائتلاف‌ها استقبال چندانی نمی‌کنند و به آنجا ختم می‌شود که ائتلاف‌های سیاسی به جای کمک به شفاف‌سازی و روند مثبت انتخابات برعکس آن باعث می‌شود کاندیدا‌هایی که سابقه مشخصی ندارند از این آب گل‌آلود استفاده کنند.
به دلیل برخي كاستي‌ها در قوانین انتخابات، احزاب و جرم سیاسی، در ایران در دوران انتخابات نمی‌توان انتظار داشت که روند منطقی بر فعالیت‌های سیاسی حاکم باشد. اگر در این حوزه‌هایی که بر شمردم، قوانین کارامدتري تدوین می‌شد و احزاب در جایگاه مناسب قرار می‌گرفتند، اگر قانون انتخابات به صورت جامع و مانع تدوین شود و مبحث تبلیغات انتخاباتی آن به صورت شفاف نوشته شود، اگر قانون جرم سیاسی پس از گذشت 34سال از پیروزی انقلاب اسلامی در نهایت تدوین شود، پروسه انتخابات در ایران با یک روال منطقی و صحیح پیش خواهد رفت و جای هیچ‌گونه ائتلاف موقت یا ائتلاف مقطعی باقی نمی‌ماند. با توجه به مشکلاتی که در حوزه قانون‌نویسی برای انتخابات، احزاب و جرم سیاسی داریم، استفاده از راهکارهایی مانند ائتلاف برای احزاب چندان دور از انتظار نیست و در پاره‌ای موارد، گریزی از آن نیست، البته تنها تدوین قوانین کارامد و جامع کافی نیست. حتی اگر نحوه اجرای قانون فعلی مورد احترام قرار گيرد، اوضاع احزاب سیاسی کشور به‌گونه‌ای نباشد که چاره‌ای جز ائتلاف‌های موسمی برای احزاب باقی نماند. ائتلاف‌هایی گذرا که اغلب تا روزهای پایانی انتخابات دوام خواهند داشت و به منظور پیروزی در انتخابات شکل می‌گیرند. طبیعتا ائتلاف سیاسی با رعایت مقدمات و کاملا روشن و آشکار صورت بگیرد. احزابی که ائتلاف می‌کنند، باید اهداف و آرمان‌های مشترک داشته باشند و موضوع مشترک که حول آن ائتلاف صورت گرفته، از نظر همه آنها مورد تایید قرار گرفته باشد. اما به دلیل پاره‌اي نقص در قوانین و در اجرا همواره کسانی که دست به ائتلاف‌های سیاسی می‌زنند برای رسیدن به اهداف غیراصولی، به شکل غیرشفاف وارد ائتلاف‌ها می‌شوند. برای مثال می‌بینیم که برخی از اشخاص بدون آنکه تمایلی براي ورود به ائتلاف داشته باشند از سوی جریان‌های همسو یا هواداران به ائتلاف با دیگر تشکل‌ها وادار می‌شوند به امید آنکه پس از پیروزی بتوانند در قدرت سهیم شوند.
در برخی موارد دیگر، گروه‌ها بر سر شخصی ائتلاف می‌کنند که می‌دانند ظرفیت‌های لازم برای پیروزی در انتخابات را ندارد. اما بر سر او ائتلاف می‌کنند به این امید که در صورت پیروزی بتوانند در اداره کشور سهیم شوند یا در دقایق آخر او را وادار به عقب‌نشینی و اعلام انصراف به نفع کاندیدایی کنند که امید می‌رود پیروز انتخابات باشد تا از او سهم بگیرند. تمام این موارد، ائتلاف احزاب سیاسی در ایران را تبدیل به ائتلاف‌هایی متزلزل و ناپایدار کرده است. اگر بخواهیم جریان موسوم به اصولگرا را برسی کنیم به این مشکل می‌رسیم که تعریف این جناح سیاسی به درستی صورت نگرفته است. کسانی که در انتخابات مختلف ائتلاف‌هایی را تشکیل می‌دهند و همه ائتلاف‌ها هم خودشان را نماینده حداکثری جناح اصولگرا می‌دانند، در واقع با کدام مجوز به خودشان اجازه می‌دهند که خود را نماینده همه جریان‌های حاضر در آن بدانند؟ آنها عنوان می‌کنند که تنها ائتلاف آنان است که بار اصولگرایی کشور را بر دوش دارد و دیگرانی که از ائتلاف آنان خارج هستند، یا اصولگرایی اصیل نیستند یا اقلیتی ضعیف هستند که نمی‌توان برای آن جايگاه ویژه‌ای قایل شد. این امر مبین نکته‌ای بود که پیش‌تر به آن اشاره شد. ائتلاف‌ها در ایران مقطعی و سیاسی است و تنها به منظور پیروزی در انتخابات شکل می‌گیرند. در حالی که ائتلاف‌ها باید در قالب جبهه‌های سیاسی بین احزابی که سابقه فعالیت حداقل چند ساله‌ای دارند شکل بگیرد تا بتوان از نتیجه ائتلاف و قصد و هدفی که پشت ائتلاف بوده اطمینان حاصل کرد. ائتلاف باید با اساسنامه مشخص بین احزاب شکل بگیرد نه آنکه برخی شخصیت‌ها به عنوان لیدر‌های یک نحله فکری تصمیم به ائتلاف بگیرند كه با روح دموکراسی سازگار نیست. این موضوع می‌تواند پس از انتخابات و برای پیگیری حقوق مردم شکل بگیرد.
در انتخابات ریاست‌جمهوری هم شاهد ائتلاف‌هایی از این دست بوده‌ایم. ائتلاف سه گروه سیاسی که حتی تا پای انتخابات هم باقی نمی‌ماند. مانند ائتلاف 6+8 که گروه پایداری حاضر نشدند در آن مشارکت کنند. در واقع همان تعداد بلوک‌هایی که اضافه شدند حتی به جمع دو عدد 8 و 6 نرسید. اگر این ائتلاف‌ها بر اساس درستی پایه‌گذاری شود، جای امیدواری وجود دارد که بتواند کارامد باشد و تبدیل به مکانیسمی جهت رسیدن به کاندیدای اصلح شود. ولی متاسفانه بر اساس سابقه و با توجه به اتفاقات روز جامعه می‌بینیم ائتلاف‌ها چندان بر اساس مکانیسمی برای رسیدن به کاندیدای اصلح عمل نمی‌کند، بیشتر به عنوان راهکاری برای مديريت انتخابات در فضای سیاسی و رسانه‌ای صورت می‌گیرد تا به سهمی که می‌خواهند برسند. در این شرایط، طبیعتا نگاه‌ها به ائتلاف‌ها منفی می‌شود و حمایت‌های لازم صورت نمی‌گیرد و طرف‌های مختلف ائتلاف هم همواره مترصد برهم‌زدن ائتلاف و خروج از ائتلاف هستند. نتیجه اینکه همانطور که در گذشته هم دیده شده مردم هم از این دست ائتلاف‌ها استقبال چندانی نمی‌کنند و به آنجا ختم می‌شود که ائتلاف‌های سیاسی به جای کمک به شفاف‌سازی و روند مثبت انتخابات برعکس آن باعث می‌شود کاندیدا‌هایی که سابقه مشخصی ندارند از این آب گل‌آلود استفاده کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.