کفشهایی که شخصیت میشوند
محمود نورایی
نیمقرن پیش، تصور از دنیای دوبعدی تابلو، تنها به رنگ، فرم، پرسپکتیو و نهایتا احساس هنرمند محدود میشد. در این زمان، اینکه بخواهیم سطح و نقش یک اثر هنری را به صحنه تئاتر، با دنیای گسترده سینما یا با زبان ادبیات تشبیه کنیم؛ بسیار غریب مینمود. اما آوانگاردیسم دنیای مدرن با هنرمندانی همچون، «ایو کلاین»، «جکسون پولاک»، «مارک روتکو» و... توانست این تعاریف را بر هم و به مرور زمان، زمینه نقد و بررسی هنر را فراتر ازدنیای ساختاری و متنی خود هنر برد؛ تا جایی که امروزه دنیای مفهومی یک اثر هنری میتواند توسط موسیقی، سینما، تئاتر و ادبیات قرائتهای مختلف شود. اکنون هنرمند یک مفهوم را میتواند در اثر خود ارایه و به روایتهای متنی هر یک از شاخههای هنر به تماشای دوباره بنشیند. مانند رفتار کنشی «پولاک» با بوم نقاشی که چیزی جز دنیای برونریزی حسی او بر جهان بیرون نبود، همانگونه که یک بازیگر تئاتر روی صحنه همین رویه را دنبال میکند. حال میتوان با این مقدمه نگاهی به «مجموعه جدید» مجتبی تاجیک کرد که این روزها در گالری اثر در برابر دید مخاطبان قرار گرفته است. مجتبی تاجیک در این مجموعه «کفش» را به عنوان سوژه برگزیده و جنبههای فرمال و مفهومی آن را با مخاطب اثر به گفتوگوی بصری نشسته است. از آنجا که موضوع کفش در آثار متعددی از هنرمندان نمود عینی داشته میتوان به دو نمونه از آنها در تاریخ هنر اشاره کرد. کفشهای ونسان ونگوگ که منشا بازخوانیهای مختلفی از سوی فلاسفهای همچون هایدگر و دریدا قرار گرفت. این اثر توانست با توجه به عینیتسازی از یک کفش، اما روحیه و کاراکتر صاحب کفش را نیز همچون آیینهای بازنمایی کند. از سویی دیگر مجموعه آثاری که اندی وارهول با موضوع کفش ارایه داد نیز نوعی نگره انسان معاصر به موضوع مد بر مبنای زیباشناسی دنیای جدید را رقم زد. اما در آثار مجتبی تاجیک میتوان جستوجویی بینامتنی بین این آثار مهم تاریخی و همچنین نگره فردی هنرمند را جست.
تاجیک در آثارش از کفشهایی غالبا زنانه (به دلیل جنبه فرمال و زیباشناسانه) به صورت نمادین بهره جسته و از آنها به تعریفی مستقل از کاراکتر رسیده و این کفشها را در تقابل هم به یک خوانش واداشته است. در آثار تاجیک کفشها یک کاراکتر واحد هستند که بر سطح بوم همچون بازیگران تئاتر در پی ایفای نقش هستند. دیوار، تفاهم، اتیکت، آرزو، مهربان، آپارتمان و... سوژههایی هستند که تاجیک با چیدمان کفشها و بعضا با نور و سایههای آنها، که از نگاه عکاسانه او خبر میدهد؛ دست به قرائت مفهومی از اثرش زده است.
این هنرمند با توجه به آشنایی مخاطب امروز با موضوع نشانهشناسی؛ در کانسپت چوالیز کردن اثر خود و پرداخت به موضوعات هویتی انسان معاصر، کفش را که امروزه در فرهنگ معاصر به عنوان یکی از شاخصههای هویت فردی انسانها شناخته میشود برگزیده و با این نشانه مفاهیم ذهنی خود را به قرائت نشسته است.
او حتی در برخی از آثارش همچون دیوار و آپارتمان با چیدمان جعبه کفشها موضوع نظری و انتقادی خود را به صورت گستردهتر با موضوع شهر بیان کرده است.
اما یکی دیگر از ویژگیهای این نمایشگاه توجه هنرمند به اصالت نقاشی است. تاجیک در جملگی آثارش توجه خاصی به جنبه نقاشانه داشته و حتی در چیدمانی که در این نمایشگاه با صندوقچه و چمدان ارایه کرده نیز موضوع کفش را به صورت نقاشانه ارایه داده است و از ارایه ردی مید یا عکس آن خودداری کرده تا جنبه نقاشانه خود را به مخاطب عرضه کرده باشد.
نیمقرن پیش، تصور از دنیای دوبعدی تابلو، تنها به رنگ، فرم، پرسپکتیو و نهایتا احساس هنرمند محدود میشد. در این زمان، اینکه بخواهیم سطح و نقش یک اثر هنری را به صحنه تئاتر، با دنیای گسترده سینما یا با زبان ادبیات تشبیه کنیم؛ بسیار غریب مینمود. اما آوانگاردیسم دنیای مدرن با هنرمندانی همچون، «ایو کلاین»، «جکسون پولاک»، «مارک روتکو» و... توانست این تعاریف را بر هم و به مرور زمان، زمینه نقد و بررسی هنر را فراتر ازدنیای ساختاری و متنی خود هنر برد؛ تا جایی که امروزه دنیای مفهومی یک اثر هنری میتواند توسط موسیقی، سینما، تئاتر و ادبیات قرائتهای مختلف شود. اکنون هنرمند یک مفهوم را میتواند در اثر خود ارایه و به روایتهای متنی هر یک از شاخههای هنر به تماشای دوباره بنشیند. مانند رفتار کنشی «پولاک» با بوم نقاشی که چیزی جز دنیای برونریزی حسی او بر جهان بیرون نبود، همانگونه که یک بازیگر تئاتر روی صحنه همین رویه را دنبال میکند. حال میتوان با این مقدمه نگاهی به «مجموعه جدید» مجتبی تاجیک کرد که این روزها در گالری اثر در برابر دید مخاطبان قرار گرفته است. مجتبی تاجیک در این مجموعه «کفش» را به عنوان سوژه برگزیده و جنبههای فرمال و مفهومی آن را با مخاطب اثر به گفتوگوی بصری نشسته است. از آنجا که موضوع کفش در آثار متعددی از هنرمندان نمود عینی داشته میتوان به دو نمونه از آنها در تاریخ هنر اشاره کرد. کفشهای ونسان ونگوگ که منشا بازخوانیهای مختلفی از سوی فلاسفهای همچون هایدگر و دریدا قرار گرفت. این اثر توانست با توجه به عینیتسازی از یک کفش، اما روحیه و کاراکتر صاحب کفش را نیز همچون آیینهای بازنمایی کند. از سویی دیگر مجموعه آثاری که اندی وارهول با موضوع کفش ارایه داد نیز نوعی نگره انسان معاصر به موضوع مد بر مبنای زیباشناسی دنیای جدید را رقم زد. اما در آثار مجتبی تاجیک میتوان جستوجویی بینامتنی بین این آثار مهم تاریخی و همچنین نگره فردی هنرمند را جست.
تاجیک در آثارش از کفشهایی غالبا زنانه (به دلیل جنبه فرمال و زیباشناسانه) به صورت نمادین بهره جسته و از آنها به تعریفی مستقل از کاراکتر رسیده و این کفشها را در تقابل هم به یک خوانش واداشته است. در آثار تاجیک کفشها یک کاراکتر واحد هستند که بر سطح بوم همچون بازیگران تئاتر در پی ایفای نقش هستند. دیوار، تفاهم، اتیکت، آرزو، مهربان، آپارتمان و... سوژههایی هستند که تاجیک با چیدمان کفشها و بعضا با نور و سایههای آنها، که از نگاه عکاسانه او خبر میدهد؛ دست به قرائت مفهومی از اثرش زده است.
این هنرمند با توجه به آشنایی مخاطب امروز با موضوع نشانهشناسی؛ در کانسپت چوالیز کردن اثر خود و پرداخت به موضوعات هویتی انسان معاصر، کفش را که امروزه در فرهنگ معاصر به عنوان یکی از شاخصههای هویت فردی انسانها شناخته میشود برگزیده و با این نشانه مفاهیم ذهنی خود را به قرائت نشسته است.
او حتی در برخی از آثارش همچون دیوار و آپارتمان با چیدمان جعبه کفشها موضوع نظری و انتقادی خود را به صورت گستردهتر با موضوع شهر بیان کرده است.
اما یکی دیگر از ویژگیهای این نمایشگاه توجه هنرمند به اصالت نقاشی است. تاجیک در جملگی آثارش توجه خاصی به جنبه نقاشانه داشته و حتی در چیدمانی که در این نمایشگاه با صندوقچه و چمدان ارایه کرده نیز موضوع کفش را به صورت نقاشانه ارایه داده است و از ارایه ردی مید یا عکس آن خودداری کرده تا جنبه نقاشانه خود را به مخاطب عرضه کرده باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.