|

به زنده‌ها شلیک کن

حسام فروزان

کوئنتین تارانتینو بالاخره با «جنگوی رها‌شده» به ژانر محبوبش «وسترن اسپاگتی» ادای دین کرد؛ اگرچه در اکثر فیلم‌هایش می‌شد عناصر این ژانر را ردیابی کرد. تارانتینو بارها از «خوب، بد، زشت» به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های عمرش یاد کرده و سرجیو لئونه را از فیلمسازان محبوبش می‌داند. با نگاهی به تاریخ سینما می‌بینیم که بعد از فیلم «سرقت بزرگ قطار» پورتر، ژانر وسترن سریعا به یکی از ژانرهای محبوب و اصلی تبدیل شد و حتی به آمریکا منحصر نشد و در فرانسه هم حتی تا قبل از جنگ جهانی اول وسترن ساخته می‌شد. با آغاز دهه 1960، فیلم‌های درجه دو وسترنی ساخته شدند که چون محل‌های فیلمبرداری آنها اغلب در ایتالیا و اسپانیا بود و خود فیلمسازان ملیتی ایتالیایی داشتند و توسط این کشورها تولید می‌شدند، به وسترن اسپاگتی معروف شدند. بیابان‌های آندلس یکی از لوکیشن‌های اصلی این فیلم‌ها بود چراکه شباهت بصری فراوانی به بیابان‌های آمریکا داشت. خشونت توام با اغراق، بودجه کم و بازیگران ناشناخته این فیلم‌ها، ویژگی‌هایی بودند که وسترن اسپاگتی را از وسترن جریان اصلی جدا کردند. نقطه شکل‌گیری کامل وسترن اسپاگتی به عنوان ژانری منحصربه‌فرد سال 1964 با فیلم یک مشت دلار بود. تمامی فیلم‌هایی که پیش از این اثر درخشان لئونه ساخته شدند تنها به این دلیل که سعی می‌کردند آمریکایی به نظر برسند شکست می‌خوردند، حتی فیلم معروفی مثل ششلولی برای رینگو (دوچو تساری) نیز به همین دلیل اکنون چندان جایگاهی در ذهن علاقه‌مندان وسترن ندارد. سال طلایی ژانر را باید سال 1966 بدانیم که در آن شاهکاری چون خوب، بد زشت (سرجیولئونه) و آثار درخشانی چون جنگو (سرجو کوربوچی)، ناواهو جو (سرجو کوربوچی) و جدال بزرگ (سرجو سولیما) ساخته شدند. موفقیت تجاری این فیلم‌ها و استقبال منتقدان نه فقط وسترن اسپاگتی را به ژانر غالب سینمای ایتالیا بدل کرد بلکه به سازندگان این آثار اجازه نوآوری و پیش‌رفتن در مسیرهای ممنوع این ژانر اصیل آمریکایی را داد؛ به‌طوری‌که در حدفاصل سال‌های 1966تا 1970 بهترین فیلم‌های ژانر تولید شدند و این سینما در سرتاسر جهان مورد توجه قرار گرفت.

سازندگان این آثار تقریبا از هر چیزی الهام می‌گرفتند: آثار شکسپیر در جانی هملت (انزو جی. کاستلاری) وجانی یوما (رومولو گوئه ریری)، افسانه‌های یونانی در هفت‌تیرکش فراموش شده (فردیناندو بالدی) و حتی قصه‌های مذهبی نظیر داستان هابیل و قابیل که در دوفیلم «و خدا به قابیل گفت» (آنتونیو مارگریتی) و «خون در غروب» (آلبرتو کاردونه) به آن پرداخته شده است. کارگردان‌های باذوق ایتالیایی حتی از بستر وسترن اسپاگتی برای بیان دیدگاه‌های سیاسی و مذهبی خود نیز استفاده کرده‌اند که از معروف‌ترین این آثار می‌شود به سرتو بدزد احمق (سرجیو لئونه) و سکوت بزرگ (سرجو کوربوچی) اشاره کرد. بسیاری از فیلم‌های ژانر بر مبنای شخصیت‌هایی نظیر «رینگو شنگو ساباتا » و «سارتانا » شکل گرفته‌اند در این میان «جنگو » از همه معروف‌تر است که در فیلم اصلی فرانکو نرو نقش او را بازی کرده و فصلی که در آن برای نخستین بار از مسلسلش رونمایی می‌کند به شناسنامه ژانر تبدل شده است.

کوئنتین تارانتینو بالاخره با «جنگوی رها‌شده» به ژانر محبوبش «وسترن اسپاگتی» ادای دین کرد؛ اگرچه در اکثر فیلم‌هایش می‌شد عناصر این ژانر را ردیابی کرد. تارانتینو بارها از «خوب، بد، زشت» به‌عنوان یکی از بهترین فیلم‌های عمرش یاد کرده و سرجیو لئونه را از فیلمسازان محبوبش می‌داند. با نگاهی به تاریخ سینما می‌بینیم که بعد از فیلم «سرقت بزرگ قطار» پورتر، ژانر وسترن سریعا به یکی از ژانرهای محبوب و اصلی تبدیل شد و حتی به آمریکا منحصر نشد و در فرانسه هم حتی تا قبل از جنگ جهانی اول وسترن ساخته می‌شد. با آغاز دهه 1960، فیلم‌های درجه دو وسترنی ساخته شدند که چون محل‌های فیلمبرداری آنها اغلب در ایتالیا و اسپانیا بود و خود فیلمسازان ملیتی ایتالیایی داشتند و توسط این کشورها تولید می‌شدند، به وسترن اسپاگتی معروف شدند. بیابان‌های آندلس یکی از لوکیشن‌های اصلی این فیلم‌ها بود چراکه شباهت بصری فراوانی به بیابان‌های آمریکا داشت. خشونت توام با اغراق، بودجه کم و بازیگران ناشناخته این فیلم‌ها، ویژگی‌هایی بودند که وسترن اسپاگتی را از وسترن جریان اصلی جدا کردند. نقطه شکل‌گیری کامل وسترن اسپاگتی به عنوان ژانری منحصربه‌فرد سال 1964 با فیلم یک مشت دلار بود. تمامی فیلم‌هایی که پیش از این اثر درخشان لئونه ساخته شدند تنها به این دلیل که سعی می‌کردند آمریکایی به نظر برسند شکست می‌خوردند، حتی فیلم معروفی مثل ششلولی برای رینگو (دوچو تساری) نیز به همین دلیل اکنون چندان جایگاهی در ذهن علاقه‌مندان وسترن ندارد. سال طلایی ژانر را باید سال 1966 بدانیم که در آن شاهکاری چون خوب، بد زشت (سرجیولئونه) و آثار درخشانی چون جنگو (سرجو کوربوچی)، ناواهو جو (سرجو کوربوچی) و جدال بزرگ (سرجو سولیما) ساخته شدند. موفقیت تجاری این فیلم‌ها و استقبال منتقدان نه فقط وسترن اسپاگتی را به ژانر غالب سینمای ایتالیا بدل کرد بلکه به سازندگان این آثار اجازه نوآوری و پیش‌رفتن در مسیرهای ممنوع این ژانر اصیل آمریکایی را داد؛ به‌طوری‌که در حدفاصل سال‌های 1966تا 1970 بهترین فیلم‌های ژانر تولید شدند و این سینما در سرتاسر جهان مورد توجه قرار گرفت.

سازندگان این آثار تقریبا از هر چیزی الهام می‌گرفتند: آثار شکسپیر در جانی هملت (انزو جی. کاستلاری) وجانی یوما (رومولو گوئه ریری)، افسانه‌های یونانی در هفت‌تیرکش فراموش شده (فردیناندو بالدی) و حتی قصه‌های مذهبی نظیر داستان هابیل و قابیل که در دوفیلم «و خدا به قابیل گفت» (آنتونیو مارگریتی) و «خون در غروب» (آلبرتو کاردونه) به آن پرداخته شده است. کارگردان‌های باذوق ایتالیایی حتی از بستر وسترن اسپاگتی برای بیان دیدگاه‌های سیاسی و مذهبی خود نیز استفاده کرده‌اند که از معروف‌ترین این آثار می‌شود به سرتو بدزد احمق (سرجیو لئونه) و سکوت بزرگ (سرجو کوربوچی) اشاره کرد. بسیاری از فیلم‌های ژانر بر مبنای شخصیت‌هایی نظیر «رینگو شنگو ساباتا » و «سارتانا » شکل گرفته‌اند در این میان «جنگو » از همه معروف‌تر است که در فیلم اصلی فرانکو نرو نقش او را بازی کرده و فصلی که در آن برای نخستین بار از مسلسلش رونمایی می‌کند به شناسنامه ژانر تبدل شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.