|

پایه اصلاح‌طلبی در حوزه عمومی

علی تاجرنیا / نماینده مجلس ششم و فعال سیاسی

نزدیک به 15سال از تولد موج جدید اصلاحات در ایران می‌گذرد و در تمام این سال‌ها بودند افرادی که عنوان می‌کنند «اصلاحات» تعریف مشخصی ندارد، حال آنکه اگر بنا نباشد که به تعریف ارایه شده از «اصلاحات» تن بدهیم، اگر در مورد آن، کتاب‌ها هم نوشته شود همچنان عده‌ای می‌گویند که اصلاحات «تبیین» نشده است! از نگاه اندیشه سیاسی، عده‌ای معتقد به حفظ ساختار موجود به‌صورت کامل هستند و معتقدند هیچ تغییری در وضع موجود از نظر آنان نباید داده شود. در آن سو، افرادی هستند که وضع موجود را بر نمی‌تابند و معتقدند برای هر تغییر، نیاز به یک دگرگونی کامل مانند انقلاب وجود دارد اما راه سومی که بعد از گذشت دو دهه از انقلاب و در آستانه خرداد 76 مطرح شد این است که چارچوب‌های نظام در قوانین کلان، موضوعه و روش‌های اجرایی اداره حکومت بعد از گذشت دو دهه نیازمند بازنگری است و بايد ظرفیت‌سازی مناسب در درون نظام در حوزه‌های مختلف صورت گیرد تا این تغییر، گام‌به‌گام و در جهت اصلاح امور باشد که این همان «اصلاح‌طلبی» است. در هشت سال گذشته که اصلاح‌طلبان به‌عنوان جریان سیاسی در قدرت حضور نداشتند، اتفاقا این مساله از هر بار دیگر بیشتر رخ نموده است، نشانه آن هم سخنانی است که امروز از بدنه جریان اصولگرایی مطرح می‌شود؛ سخنانی که نشان‌دهنده این است که آنها هم معتقدند در این حوزه اصلاحاتی باید صورت گیرد و با توجه به این اظهارات و شرایط می‌توانم بگویم امروز، خواست اصلاح‌طلبی در وضعیت کشور ما اگر بیش از خرداد 76 نباشد قطعا کمتر از آن نیست. اما اگر ما به عنوان «اصلاح‌طلب» بخواهیم صرفا اصلاح‌طلبی را در زمانی که در قدرت هستیم پیگیری کنیم و در سایر مواقع به آن توجه لازم را نداشته باشیم، این اصلاحات «مانا» نخواهد بود.‌ اگرچه حضور در قدرت باعث شتاب گرفتن روند اصلاح‌طلبی می‌شود، اما نباید فراموش کنیم که پایه اصلاح‌طلبی خارج از قدرت و در حوزه عمومی تعریف می‌شود و اصلاحات را باید از طریق آگاهی‌بخشی در فضای جامعه، حرکت‌های فرهنگی و... انجام داد. بعد از دوران اصلاحات و به‌ ویژه سه چهار سال اخیر، بسیاری از حرکت‌های آغاز شده از دوران اصلاحات مانند احزاب، مانا و دایمی نشد. چهره‌های مطرحی که معتقد به احزاب هستند تا زمانی که خودشان به حزب ورود نکنند مباحث‌شان مانند توصیه‌های اخلاقی می‌شود، اگر این افراد در احزاب حضور جدی و فعال داشتند، احزاب به وضعیت امروز گرفتار نمی‌شدند. از سوی دیگر یکی از اشکالات ما در دوره اصلاحات این بود که عملا بحث آزادی‌های سیاسی را صرفا در حوزه و احزاب تعریف کردیم و باوجود مباحث جدی که درباره نهادهای مدنی، علمی و صنفی شد آنها به شکلی که باید، تقویت نشدند در حالی که تجربه شخصی من نشان می‌دهد حضور جدی در نهادهای مدتی و صنفی می‌تواند منشا اثر باشد و ظرفیت‌هایی در جامعه ایجاد ‌کند که در نتیجه آن خواسته‌ها به جای اینکه در قالب سخنان چهره‌های سیاسی باشد، عمومیت بیشتری پیدا می‌کند.

نزدیک به 15سال از تولد موج جدید اصلاحات در ایران می‌گذرد و در تمام این سال‌ها بودند افرادی که عنوان می‌کنند «اصلاحات» تعریف مشخصی ندارد، حال آنکه اگر بنا نباشد که به تعریف ارایه شده از «اصلاحات» تن بدهیم، اگر در مورد آن، کتاب‌ها هم نوشته شود همچنان عده‌ای می‌گویند که اصلاحات «تبیین» نشده است! از نگاه اندیشه سیاسی، عده‌ای معتقد به حفظ ساختار موجود به‌صورت کامل هستند و معتقدند هیچ تغییری در وضع موجود از نظر آنان نباید داده شود. در آن سو، افرادی هستند که وضع موجود را بر نمی‌تابند و معتقدند برای هر تغییر، نیاز به یک دگرگونی کامل مانند انقلاب وجود دارد اما راه سومی که بعد از گذشت دو دهه از انقلاب و در آستانه خرداد 76 مطرح شد این است که چارچوب‌های نظام در قوانین کلان، موضوعه و روش‌های اجرایی اداره حکومت بعد از گذشت دو دهه نیازمند بازنگری است و بايد ظرفیت‌سازی مناسب در درون نظام در حوزه‌های مختلف صورت گیرد تا این تغییر، گام‌به‌گام و در جهت اصلاح امور باشد که این همان «اصلاح‌طلبی» است. در هشت سال گذشته که اصلاح‌طلبان به‌عنوان جریان سیاسی در قدرت حضور نداشتند، اتفاقا این مساله از هر بار دیگر بیشتر رخ نموده است، نشانه آن هم سخنانی است که امروز از بدنه جریان اصولگرایی مطرح می‌شود؛ سخنانی که نشان‌دهنده این است که آنها هم معتقدند در این حوزه اصلاحاتی باید صورت گیرد و با توجه به این اظهارات و شرایط می‌توانم بگویم امروز، خواست اصلاح‌طلبی در وضعیت کشور ما اگر بیش از خرداد 76 نباشد قطعا کمتر از آن نیست. اما اگر ما به عنوان «اصلاح‌طلب» بخواهیم صرفا اصلاح‌طلبی را در زمانی که در قدرت هستیم پیگیری کنیم و در سایر مواقع به آن توجه لازم را نداشته باشیم، این اصلاحات «مانا» نخواهد بود.‌ اگرچه حضور در قدرت باعث شتاب گرفتن روند اصلاح‌طلبی می‌شود، اما نباید فراموش کنیم که پایه اصلاح‌طلبی خارج از قدرت و در حوزه عمومی تعریف می‌شود و اصلاحات را باید از طریق آگاهی‌بخشی در فضای جامعه، حرکت‌های فرهنگی و... انجام داد. بعد از دوران اصلاحات و به‌ ویژه سه چهار سال اخیر، بسیاری از حرکت‌های آغاز شده از دوران اصلاحات مانند احزاب، مانا و دایمی نشد. چهره‌های مطرحی که معتقد به احزاب هستند تا زمانی که خودشان به حزب ورود نکنند مباحث‌شان مانند توصیه‌های اخلاقی می‌شود، اگر این افراد در احزاب حضور جدی و فعال داشتند، احزاب به وضعیت امروز گرفتار نمی‌شدند. از سوی دیگر یکی از اشکالات ما در دوره اصلاحات این بود که عملا بحث آزادی‌های سیاسی را صرفا در حوزه و احزاب تعریف کردیم و باوجود مباحث جدی که درباره نهادهای مدنی، علمی و صنفی شد آنها به شکلی که باید، تقویت نشدند در حالی که تجربه شخصی من نشان می‌دهد حضور جدی در نهادهای مدتی و صنفی می‌تواند منشا اثر باشد و ظرفیت‌هایی در جامعه ایجاد ‌کند که در نتیجه آن خواسته‌ها به جای اینکه در قالب سخنان چهره‌های سیاسی باشد، عمومیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.