کره شمالی در سالی که گذشت
هوایی تازه در سیستم کهنه
عکس:AP

حسین موسوی: سال 2012 میلادی، پیونگ یانگ همپای قاهره، تونس و طرابلس بر صدر اخبار جهان نشست. فوت رهبر کره شمالی که برای مردم این کشور رویینتن و نامیرا به نظر میرسید تنها اتفاق مهم این کشور نبود. به مسند نشستن پسر جوان او قدرت را در سلسله داستانی «کیم»ها ادامهدار کرد. وقتی کیمجونگ اون، رهبر تازه کره شمالی در راس هرم قدرت قرار گرفت پیشبینیها بر این امر استوار بود که خطمشیها تغییر چندانی پیدا نخواهد کرد اما هر از گاهی سیگنالهایی از پیونگ یانگ به جهان خارج ارسال میشد که دنیای غرب را به تجزیه و تحلیلهای تازه وا میداشت. از آزمایش موشکی نافرجام این کشور و تایید آن از سوی پیونگ یانگ که هیچگاه دوست نداشت ناکامیها را تایید کند گرفته تا حضور زنی غریبه در کنار رهبر جوان این کشور که بعدها مشخص شد همسر «اون» است، تابوهای موجود را به نوعی از بین برد؛ تابوهایی که در زمان «پدر ایل»، هرگز دست نخورد و عبور از آنها دستکم تبعید با اعمال شاقه را بههمراه داشت.
رهبر جوان در راس قدرت
«کیم جونگ ایل» را همه به همراه قطار معروفش میشناسند؛ قطاری که گاه تا روسیه هم میرفت و در آن تجهیزات کاملی از وسایل رفاهی یافت میشد. ایل همیشه از پرواز ترس داشت و سفر با قطار را به هر نوع وسیله دیگری ترجیح میداد. رهبری که جاودانه به نظر میرسید، با مرگ ناگهانی خود حزب کمونیست را به تقلا وا داشت تا خلا قدرت را در غیاب او پر کند. او که در آخرین ماه سال 2011 دار فانی را وداع گفت، واکنشها را برای انتخاب رهبر تازه، در آستانه سال نو میلادی شدت بخشید. اما با انتخاب «کیم جونگ اون» جوان هیچکدام از تحلیلها رنگ قطعیت به خود نگرفت و همگان منتظر اقدامات اولیه «اون» بودند. «جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید پس از انتخاب رهبر جوان کره شمالی بدون آنکه سخن خود را به تبریک به «اون» مزین کند، به صراحت اعلام کرد تا زمانی که اقدامات عملی از سوی پیونگ یانگ مشاهده نکند نمیتواند درخصوص روابط آتی بین دو کشور صحبت کند و سیاستهای واشنگتن در قبال پیونگ یانگ تغییر نخواهد کرد. به همین مناسبت کاخ سفید در بیانیهای اعلام کرد: «ما به ثبات در شبهجزیره کره و آزادی و امنیت برای هم پیمانانمان متعهد هستیم.» اظهارنظر بیسابقه رهبر کره شمالی درخصوص توقف فعالیت هستهای در چله تابستان هر چند گرمابخش روابط پیونگ یانگ با سایر کشورها نشد اما تحلیلگران آن را دال بر تغییر سیاستهای این کشور تفسیر کردند. خبرگزاری «یونهاپ» در اینباره اعلام کرد: پیونگ یانگ متعهد شده تا اقدامات اولیه توقف برنامه هستهای چون توقف برنامه غنیسازی اورانیوم را انجام دهد. پس از موافقت کره شمالی برای توقف برنامه غنیسازی اورانیوم و ساخت سلاح اتمی که خواسته اساسی آمریکا برای از سرگیری مذاکرات خلع سلاح هستهای محسوب میشد، به گفته ناظران پس از مرگ رهبر این کشور، موافقت با توقف غنیسازی مهمترین خبری بود که از کره شمالی منتشر میشد.
داستان یک تحریم و فلاکت اقتصادی
بهرغم سیگنالهای گاه متناقض و بعضا خوشایند غربیها از سوی پیونگ یانگ، داستان تحریمهای این کشور به شدت سابق ادامه پیدا کرد؛ داستانی که روزبهروز بیشتر «تم تراژیک» پیدا میکند و ابعاد آن به سوی فاجعه انسانی قد میکشد. این فاجعه زمانی رنگ تراژیک به خود گرفت که برخی از متواریان کره شمالی از این کشور ادعا کرد سه نفر از مردم کره شمالی به جرم آدمخواری اعدام شدهاند. در اینباره موسسه «وحدت ملی کره جنوبی» ادعا کرد در پی دست و پنجه نرم کردن مردم کره شمالی با گرسنگی بیسابقهای که آنها را فرا گرفته، این کشور سه نفر را به اتهام آدمخواری اعدام کرده است. گزارش جدیدی که بر اساس گفتههای 230 فراری از کره شمالی منتشر شده خبر از اعدامهای متعدد در ملاءعام میدهد که از سال 2006 تا امروز در کره شمالی اجرا شدهاند. این گزارش که توسط خبرگزاری «یونهاپ» مورد بازبینی قرار گرفته نشان میدهد تعدادی از این اعدامها به خاطر خوردن یا فروش گوشت بدن انسان بوده است. بر اساس این گزارش دولت کره مردی را به اتهام کشتن و خوردن گوشت بدن یکی از همکارانش و تلاش برای به فروش رساندن باقیمانده گوشت بدن او اعدام کرده است. کمبود شدید غذا در این کشور سه سال پیش نیز باعث شده بود تا فرد دیگری دختری را کشته و از گوشت بدن او به عنوان غذا استفاده کند. رویداد سوم آدمخواری در سال 2011 گزارش شده اما جزییاتی از این جنایت به دست نیامده است. با این حال خبرگزاری یونهاپ به دلیل محدودیت شدید انتقال جریان اطلاعات از کره شمالی به خارج از کشور نتوانسته صحت این ادعاها را تایید کند. کره شمالی اما پس از تحولات سال 2009 با کمبود شدید غذا و منابع غذایی مواجه شده است. یکی از مقامات دولتی این کشور که سال 2001 از کره گریخته، اعلام کرده از سال 1999 به بعد دهها مورد آدمخواری در این کشور مشاهده شده است. به رغم اینکه داستان آدمخواری در این کشور تاکنون تایید نشده، سازمان ملل اما درخصوص سوءتغذیه شدید این کشور گزارشی را در اواسط سال 2012 تهیه کرد که فعالان حقوق بشری را به تکاپو واداشت تا قدرتها را مجاب کنند که تحریمها را برای مردم کره شمالی کمرنگتر کنند. «جرومی ساواج»، نماینده سازمان ملل در سخنانی در سازمان ملل گفت: «در حال حاضر برای جلوگیری از ایجاد بحران اقتصادی و معیشتی در کره شمالی به حدود ۲۰۰ میلیون دلار کمکهای فوری انساندوستانه نیازمندیم.» او افزود: «کمبود دارو و تجهیزات پزشکی سلامت مردم را به صورت جدی تهدید میکند، زیرا امکانات پزشکی موجود در آن کشور پاسخگوی نیازهای درمانی و بهداشتی مردم نیست.» نماینده سازمان ملل در امور کره شمالی گفت: «همچنین سیستم آبرسانی و گرمایشی این کشور با مشکلات جدی روبهرو است و نیاز به بازسازی دارد.» ساواج در خاتمه گزارش خود از تمامی دولتها، سازمانهای غیردولتی و امور خیریه خواست به کمک مردم کره شمالی بشتابند.
هوای تازه در پیونگ یانگ
ساخت یک شهربازی در دل پیونگ یانگ تنها دستاورد سفر رهبر کره شمالی به پکن نبود. رهبر کره شمالی بهرغم اینکه در پکن در حاشیه دیدارهایش با مقامات حزب کمونیست چین، سری هم به شهر بازی پکن زد اما دستاوردهای خوبی هم از این سفر به دست آورد. به گفته کارشناسان، کره شمالی بیمیل نیست که فضای اقتصادی را همچون چین باز کند. آنها هدف از این سفر را اینگونه تحلیل و تفسیر کردند. خبرگزاریهای دنیا نیز با عکسی که از «اون» كه سوار بر رنجر شده بود به تفسیر این سفر پرداختند. آسوشیتدپرس نوشت: هفت ماه است که کیم جونگ اون در راس حکومت قرار گرفته است و به نظر میرسد تلاش زیادی دارد تا افکار عمومی را همراه خود کند. کیم جونگ اون که گمان میرود 29 سال داشته باشد در اعتمادسازی میان مردم کره شمالی بسیار سریع عمل کرده و بسیار سریع کنترل نهادهای اصلی کره از جمله ارتش و حزب حاکم کارگر را به دست آورده است. او همچنین بسیار متفاوت از پدرش عمل کرده است. زندگی خصوصی خود را از عموم مردم مخفی نگه نداشته و برخلاف پدرش که شخصی منزوی بود، در پی ارتباطات خارجی است. این خبرگزاری در ادامه هدف اصلی سفر رهبر کره شمالی را سر و سامان بخشیدن به اوضاع اقتصادی کشورش اعلام میکند. «اون» به ونگ ژیارویی، رییس دفتر امور بینالمللی حزب کمونیست چین گفت که در حال حاضر تمام تمرکز دولتش بر بهبود اوضاع اقتصادی است. کیم جونگ اون پس از کسب عنوان مارشالی و کنار زدن رییس ستاد مشترک ارتش در ماه پیش، در میان شگفتی همگان، «ری سول جو»، همسر خود را نیز به عموم جهانیان معرفی کرد. او هدف اصلی دوران حکومت خود را افزایش استانداردهای زندگی مردم کره شمالی عنوان کرده است. همزمان «کره تایمز» در اظهارنظری دیگر درباره سیاستهای تازه پیونگ یانگ از سفر مدیران هیوندای به کره شمالی خبر میدهد. هر چند این سفر به دلیل بزرگداشت مرگ مدیر سابق هیوندای صورت گرفته بود، اما برخی از تحلیلگران این سفر را مرتبط با اصلاحات اقتصادی در کره شمالی اعلام کردند. شینهوا، خبرگزاری رسمی چین نیز اعلام کرد کیمجونگ اون اذعان داشته توسعه اقتصاد و بهبود اوضاع معیشتیمردم هدف اصلی حزب کارگر است. مذاکرات «اون» با رهبران حزب کمونیست در حالی انجام شد که بسیاری از زمینهای کشاورزی در کره شمالی پس از وقوع بارانهای سیلآسا به زیر آب فرو رفته بودند و تعداد زیادی از مردم این کشور جان باخته و دهها هزار نفر نیز آواره شده بودند. اگرچه در بسیاری از مواقع روابط چین و کره شمالی سرد بوده، اما در چند سال اخیر به دلیل اتکای کره شمالی به چین برای دریافت غذا، نفت و تجارت، روابط این دو کشور عمیقتر شده است. «وونگ» یکی از سیاستمدارانی بوده که این رشته باریک را تاکنون حفظ کرده بود و به طور منظم به پیونگ یانگ سفر میکرد. سال پیش در ماه آگوست نیز وونگ با کیم جونگ ایل دیدار کرد. در میز مذاکره، کانگ سوک جو، دیپلمات کارکشته کره شمالی نی جونگ اون را همراهی کرد. پس از این سفر بود که برخی از خبرگزاریها در تحلیلهایی نوشتند رهبر جوان پیونگ یانگ تمایل خود را به نزدیکی بیشتر به کشورهای غربی ابراز کرده است. از اینرو برخی حضور دیپلماتها و مقامات کشورهای خارجی در مراسم افتتاحیه بازارهای جدید جزیره «رونگنا» را در این زمینه تفسیر کردند. در این میان حضور «بارنابی جونز»، دیپلمات انگلیسی در یک ترن هوایی کنار کیم جونگ اون به عنوان «دوست مرموز» او نام برده شد. همزمان نیز خبری منتشر شد که به تقویت فرضیه «هوای تازه» دامن زد. آسوشیتدپرس نوشت: به دنبال گفتوگوهای غیررسمی میان دیپلماتهای کره شمالی و یک هیات غیررسمی آمریکایی، «چوی سونگ هی» یکی از مقامات ارشد وزارت خارجه کره شمالی، از طریقای میل متنی را برای سرویس کره شبکه خبری صدای آمریکا ارسال کرد. او در این پیام ارسالی گفته است: «اگر آمریکا به طور صادقانه در گفتوگوها شرکت کند و سیاستهای خصمانه خود را کنار بگذارد و روابط بین دو طرف ارتقا پیدا کند، ما مایل به حل مساله هستهای خواهیم بود.»

حسین موسوی: سال 2012 میلادی، پیونگ یانگ همپای قاهره، تونس و طرابلس بر صدر اخبار جهان نشست. فوت رهبر کره شمالی که برای مردم این کشور رویینتن و نامیرا به نظر میرسید تنها اتفاق مهم این کشور نبود. به مسند نشستن پسر جوان او قدرت را در سلسله داستانی «کیم»ها ادامهدار کرد. وقتی کیمجونگ اون، رهبر تازه کره شمالی در راس هرم قدرت قرار گرفت پیشبینیها بر این امر استوار بود که خطمشیها تغییر چندانی پیدا نخواهد کرد اما هر از گاهی سیگنالهایی از پیونگ یانگ به جهان خارج ارسال میشد که دنیای غرب را به تجزیه و تحلیلهای تازه وا میداشت. از آزمایش موشکی نافرجام این کشور و تایید آن از سوی پیونگ یانگ که هیچگاه دوست نداشت ناکامیها را تایید کند گرفته تا حضور زنی غریبه در کنار رهبر جوان این کشور که بعدها مشخص شد همسر «اون» است، تابوهای موجود را به نوعی از بین برد؛ تابوهایی که در زمان «پدر ایل»، هرگز دست نخورد و عبور از آنها دستکم تبعید با اعمال شاقه را بههمراه داشت.
رهبر جوان در راس قدرت
«کیم جونگ ایل» را همه به همراه قطار معروفش میشناسند؛ قطاری که گاه تا روسیه هم میرفت و در آن تجهیزات کاملی از وسایل رفاهی یافت میشد. ایل همیشه از پرواز ترس داشت و سفر با قطار را به هر نوع وسیله دیگری ترجیح میداد. رهبری که جاودانه به نظر میرسید، با مرگ ناگهانی خود حزب کمونیست را به تقلا وا داشت تا خلا قدرت را در غیاب او پر کند. او که در آخرین ماه سال 2011 دار فانی را وداع گفت، واکنشها را برای انتخاب رهبر تازه، در آستانه سال نو میلادی شدت بخشید. اما با انتخاب «کیم جونگ اون» جوان هیچکدام از تحلیلها رنگ قطعیت به خود نگرفت و همگان منتظر اقدامات اولیه «اون» بودند. «جی کارنی»، سخنگوی کاخ سفید پس از انتخاب رهبر جوان کره شمالی بدون آنکه سخن خود را به تبریک به «اون» مزین کند، به صراحت اعلام کرد تا زمانی که اقدامات عملی از سوی پیونگ یانگ مشاهده نکند نمیتواند درخصوص روابط آتی بین دو کشور صحبت کند و سیاستهای واشنگتن در قبال پیونگ یانگ تغییر نخواهد کرد. به همین مناسبت کاخ سفید در بیانیهای اعلام کرد: «ما به ثبات در شبهجزیره کره و آزادی و امنیت برای هم پیمانانمان متعهد هستیم.» اظهارنظر بیسابقه رهبر کره شمالی درخصوص توقف فعالیت هستهای در چله تابستان هر چند گرمابخش روابط پیونگ یانگ با سایر کشورها نشد اما تحلیلگران آن را دال بر تغییر سیاستهای این کشور تفسیر کردند. خبرگزاری «یونهاپ» در اینباره اعلام کرد: پیونگ یانگ متعهد شده تا اقدامات اولیه توقف برنامه هستهای چون توقف برنامه غنیسازی اورانیوم را انجام دهد. پس از موافقت کره شمالی برای توقف برنامه غنیسازی اورانیوم و ساخت سلاح اتمی که خواسته اساسی آمریکا برای از سرگیری مذاکرات خلع سلاح هستهای محسوب میشد، به گفته ناظران پس از مرگ رهبر این کشور، موافقت با توقف غنیسازی مهمترین خبری بود که از کره شمالی منتشر میشد.
داستان یک تحریم و فلاکت اقتصادی
بهرغم سیگنالهای گاه متناقض و بعضا خوشایند غربیها از سوی پیونگ یانگ، داستان تحریمهای این کشور به شدت سابق ادامه پیدا کرد؛ داستانی که روزبهروز بیشتر «تم تراژیک» پیدا میکند و ابعاد آن به سوی فاجعه انسانی قد میکشد. این فاجعه زمانی رنگ تراژیک به خود گرفت که برخی از متواریان کره شمالی از این کشور ادعا کرد سه نفر از مردم کره شمالی به جرم آدمخواری اعدام شدهاند. در اینباره موسسه «وحدت ملی کره جنوبی» ادعا کرد در پی دست و پنجه نرم کردن مردم کره شمالی با گرسنگی بیسابقهای که آنها را فرا گرفته، این کشور سه نفر را به اتهام آدمخواری اعدام کرده است. گزارش جدیدی که بر اساس گفتههای 230 فراری از کره شمالی منتشر شده خبر از اعدامهای متعدد در ملاءعام میدهد که از سال 2006 تا امروز در کره شمالی اجرا شدهاند. این گزارش که توسط خبرگزاری «یونهاپ» مورد بازبینی قرار گرفته نشان میدهد تعدادی از این اعدامها به خاطر خوردن یا فروش گوشت بدن انسان بوده است. بر اساس این گزارش دولت کره مردی را به اتهام کشتن و خوردن گوشت بدن یکی از همکارانش و تلاش برای به فروش رساندن باقیمانده گوشت بدن او اعدام کرده است. کمبود شدید غذا در این کشور سه سال پیش نیز باعث شده بود تا فرد دیگری دختری را کشته و از گوشت بدن او به عنوان غذا استفاده کند. رویداد سوم آدمخواری در سال 2011 گزارش شده اما جزییاتی از این جنایت به دست نیامده است. با این حال خبرگزاری یونهاپ به دلیل محدودیت شدید انتقال جریان اطلاعات از کره شمالی به خارج از کشور نتوانسته صحت این ادعاها را تایید کند. کره شمالی اما پس از تحولات سال 2009 با کمبود شدید غذا و منابع غذایی مواجه شده است. یکی از مقامات دولتی این کشور که سال 2001 از کره گریخته، اعلام کرده از سال 1999 به بعد دهها مورد آدمخواری در این کشور مشاهده شده است. به رغم اینکه داستان آدمخواری در این کشور تاکنون تایید نشده، سازمان ملل اما درخصوص سوءتغذیه شدید این کشور گزارشی را در اواسط سال 2012 تهیه کرد که فعالان حقوق بشری را به تکاپو واداشت تا قدرتها را مجاب کنند که تحریمها را برای مردم کره شمالی کمرنگتر کنند. «جرومی ساواج»، نماینده سازمان ملل در سخنانی در سازمان ملل گفت: «در حال حاضر برای جلوگیری از ایجاد بحران اقتصادی و معیشتی در کره شمالی به حدود ۲۰۰ میلیون دلار کمکهای فوری انساندوستانه نیازمندیم.» او افزود: «کمبود دارو و تجهیزات پزشکی سلامت مردم را به صورت جدی تهدید میکند، زیرا امکانات پزشکی موجود در آن کشور پاسخگوی نیازهای درمانی و بهداشتی مردم نیست.» نماینده سازمان ملل در امور کره شمالی گفت: «همچنین سیستم آبرسانی و گرمایشی این کشور با مشکلات جدی روبهرو است و نیاز به بازسازی دارد.» ساواج در خاتمه گزارش خود از تمامی دولتها، سازمانهای غیردولتی و امور خیریه خواست به کمک مردم کره شمالی بشتابند.
هوای تازه در پیونگ یانگ
ساخت یک شهربازی در دل پیونگ یانگ تنها دستاورد سفر رهبر کره شمالی به پکن نبود. رهبر کره شمالی بهرغم اینکه در پکن در حاشیه دیدارهایش با مقامات حزب کمونیست چین، سری هم به شهر بازی پکن زد اما دستاوردهای خوبی هم از این سفر به دست آورد. به گفته کارشناسان، کره شمالی بیمیل نیست که فضای اقتصادی را همچون چین باز کند. آنها هدف از این سفر را اینگونه تحلیل و تفسیر کردند. خبرگزاریهای دنیا نیز با عکسی که از «اون» كه سوار بر رنجر شده بود به تفسیر این سفر پرداختند. آسوشیتدپرس نوشت: هفت ماه است که کیم جونگ اون در راس حکومت قرار گرفته است و به نظر میرسد تلاش زیادی دارد تا افکار عمومی را همراه خود کند. کیم جونگ اون که گمان میرود 29 سال داشته باشد در اعتمادسازی میان مردم کره شمالی بسیار سریع عمل کرده و بسیار سریع کنترل نهادهای اصلی کره از جمله ارتش و حزب حاکم کارگر را به دست آورده است. او همچنین بسیار متفاوت از پدرش عمل کرده است. زندگی خصوصی خود را از عموم مردم مخفی نگه نداشته و برخلاف پدرش که شخصی منزوی بود، در پی ارتباطات خارجی است. این خبرگزاری در ادامه هدف اصلی سفر رهبر کره شمالی را سر و سامان بخشیدن به اوضاع اقتصادی کشورش اعلام میکند. «اون» به ونگ ژیارویی، رییس دفتر امور بینالمللی حزب کمونیست چین گفت که در حال حاضر تمام تمرکز دولتش بر بهبود اوضاع اقتصادی است. کیم جونگ اون پس از کسب عنوان مارشالی و کنار زدن رییس ستاد مشترک ارتش در ماه پیش، در میان شگفتی همگان، «ری سول جو»، همسر خود را نیز به عموم جهانیان معرفی کرد. او هدف اصلی دوران حکومت خود را افزایش استانداردهای زندگی مردم کره شمالی عنوان کرده است. همزمان «کره تایمز» در اظهارنظری دیگر درباره سیاستهای تازه پیونگ یانگ از سفر مدیران هیوندای به کره شمالی خبر میدهد. هر چند این سفر به دلیل بزرگداشت مرگ مدیر سابق هیوندای صورت گرفته بود، اما برخی از تحلیلگران این سفر را مرتبط با اصلاحات اقتصادی در کره شمالی اعلام کردند. شینهوا، خبرگزاری رسمی چین نیز اعلام کرد کیمجونگ اون اذعان داشته توسعه اقتصاد و بهبود اوضاع معیشتیمردم هدف اصلی حزب کارگر است. مذاکرات «اون» با رهبران حزب کمونیست در حالی انجام شد که بسیاری از زمینهای کشاورزی در کره شمالی پس از وقوع بارانهای سیلآسا به زیر آب فرو رفته بودند و تعداد زیادی از مردم این کشور جان باخته و دهها هزار نفر نیز آواره شده بودند. اگرچه در بسیاری از مواقع روابط چین و کره شمالی سرد بوده، اما در چند سال اخیر به دلیل اتکای کره شمالی به چین برای دریافت غذا، نفت و تجارت، روابط این دو کشور عمیقتر شده است. «وونگ» یکی از سیاستمدارانی بوده که این رشته باریک را تاکنون حفظ کرده بود و به طور منظم به پیونگ یانگ سفر میکرد. سال پیش در ماه آگوست نیز وونگ با کیم جونگ ایل دیدار کرد. در میز مذاکره، کانگ سوک جو، دیپلمات کارکشته کره شمالی نی جونگ اون را همراهی کرد. پس از این سفر بود که برخی از خبرگزاریها در تحلیلهایی نوشتند رهبر جوان پیونگ یانگ تمایل خود را به نزدیکی بیشتر به کشورهای غربی ابراز کرده است. از اینرو برخی حضور دیپلماتها و مقامات کشورهای خارجی در مراسم افتتاحیه بازارهای جدید جزیره «رونگنا» را در این زمینه تفسیر کردند. در این میان حضور «بارنابی جونز»، دیپلمات انگلیسی در یک ترن هوایی کنار کیم جونگ اون به عنوان «دوست مرموز» او نام برده شد. همزمان نیز خبری منتشر شد که به تقویت فرضیه «هوای تازه» دامن زد. آسوشیتدپرس نوشت: به دنبال گفتوگوهای غیررسمی میان دیپلماتهای کره شمالی و یک هیات غیررسمی آمریکایی، «چوی سونگ هی» یکی از مقامات ارشد وزارت خارجه کره شمالی، از طریقای میل متنی را برای سرویس کره شبکه خبری صدای آمریکا ارسال کرد. او در این پیام ارسالی گفته است: «اگر آمریکا به طور صادقانه در گفتوگوها شرکت کند و سیاستهای خصمانه خود را کنار بگذارد و روابط بین دو طرف ارتقا پیدا کند، ما مایل به حل مساله هستهای خواهیم بود.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.