تا قبل اتصال اینترنت، ترافیک استارلینک به میزان ترافیک مصرفی کشور رسید

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

نخستین نشست خبری ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، پس از نزدیک به دو سال در حال برگزار است؛ نشستی که بخش مهمی از آن به وضعیت اینترنت کشور، محدودیت‌های باقی‌مانده پس از بازگشایی شبکه و زمان بازگشت اینترنت به شرایط عادی اختصاص داشت. در این نشست، وزیر ارتباطات در پاسخ به پرسش شرق که چرا براساس ابلاغیه رییس جمهوری اینترنت به وضعیت قبل ۱۸ دی باز نگشته، ضمن دفاع از افزایش دسترسی به اینترنت و انتقاد از رویکردهای محدودکننده، اعلام کرد که وزارت ارتباطات حتی به بازگشت به شرایط پیش از دی‌ماه ۱۴۰۴ نیز رضایت ندارد.

ستار هاشمی به شرق گفت: «قبل از ۴ خرداد و قبل از باز شدن اینترنت ترافیک استارلینک برابر با ترافیک کشور بود و این فاجعه است.»

همزمان، بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات نیز از بازگشت اینترنت کشور به اول دی خبر داد و گفت که میزان ترافیک به حدود ۷۸ درصد رسیده است.

در این نشست «شرق» با اشاره به داده‌های بین‌المللی مطرح کرد که با وجود گذشت دو هفته از ابلاغ مصوبه اتصال اینترنت، هنوز بسیاری از محدودیت‌ها پابرجاست. بر اساس این داده‌ها، ترافیک اینترنت کشور به سطح پیشین بازنگشته، برخی پروتکل‌های مهم از جمله IPv6 و HTTP/3 همچنان مسدود هستند، همه دیتاسنترها به اینترنت متصل نشده‌اند و در مواردی نیز برخی IPهای داخلی با هدف مقابله با ابزارهای دور زدن فیلترینگ مسدود می‌شوند. بر همین اساس این پرسش مطرح شد که اینترنت چه زمانی حداقل به شرایط پیش از دی‌ماه بازخواهد گشت.

هاشمی در پاسخ به شرق تأکید کرد که وزارت ارتباطات از ابتدا بر شعار «اینترنت باکیفیت برای همه» تأکید داشته و همچنان بر همین موضع ایستاده است. او گفت: «اگر اقتصاد دیجیتال برای کشور اهمیت دارد، نمی‌توان با خودتحریمی خودمان را از روندهای جهانی جدا کنیم. تجربه گذشته نشان داده که محدودسازی و مسدودسازی راه‌حل پایداری نبوده است.»

وزیر ارتباطات در بخش دیگری از سخنان خود به موضوعی اشاره کرد که کمتر از سوی مقامات دولتی به صورت علنی مطرح شده بود؛ تأثیر رشد استفاده از اینترنت ماهواره‌ای و مسیرهای جایگزین دسترسی به اینترنت در دوران محدودیت‌ها. او گفت بررسی‌های انجام‌شده نشان داده که پیش از بازگشایی اینترنت، حجم ترافیکی که از طریق استارلینک و مسیرهای مرزی از کشور خارج می‌شد، به سطحی رسیده بود که به گفته او «تهدیدی جدی برای نظام حکمرانی» محسوب می‌شد.

هاشمی با اشاره به همین موضوع تأکید کرد که حکمرانی صرفاً با ابزارهای فنی و محدودسازی محقق نمی‌شود و تجربه ماه‌های گذشته نشان داده که طولانی شدن محدودیت‌ها در مواردی نتیجه‌ای معکوس به همراه داشته است. به گفته او، بخشی از کاربران در واکنش به محدودیت‌ها به سمت استفاده از مسیرهایی حرکت کرده‌اند که عملاً خارج از کنترل شبکه رسمی کشور قرار دارند.

وزیر ارتباطات همچنین در پاسخ به پرسش شرق که بالاخره زمان بازگشت اینترنت به وضعیت پیشین با همان فیلترنت چه زمانی خواهد بود: «ما امیدواریم شرایط را به مراتب بهتر کنیم. حتی به قبل از دی‌ماه هم رضایت نمی‌دهیم. اینترنت برای رشد و نوآوری مثل اکسیژن است و اگر قرار است زیست‌بوم نوآوری کشور به حل مسائل کمک کند، باید دسترسی‌ها افزایش پیدا کند.»

پس از وزیر ارتباطات، بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل زیرساخت نیز جزئیات بیشتری از وضعیت شبکه ارائه کرد. او با رد برخی آمارهای مطرح‌شده درباره بازگشت تنها ۶۰ درصد ترافیک اینترنت به «شرق» گفت: «اکنون وضعیت ترافیک کشور ۶۰ درصد نیست و هر روز در حال رشد است. اگر مبنا را ابتدای دی‌ماه در نظر بگیریم، در حال حاضر حدود ۷۸ درصد ترافیک بازگشته است.»

اکبری توضیح داد که پس از بازگشایی اینترنت، به دلیل محدودیت‌ها و تنظیمات متعددی که طی بیش از دو ماه روی شبکه اعمال شده بود، چند روز اختلال طبیعی وجود داشت اما اکنون وضعیت شبکه به ثبات رسیده و کیفیت سرویس نیز به صورت روزانه پایش می‌شود.

او همچنین تأیید کرد که برخی محدودیت‌ها همچنان پابرجاست. به گفته معاون وزیر ارتباطات، موضوعاتی مانند IPv6، برخی پروتکل‌های ارتباطی و اتصال کامل برخی دیتاسنترها همچنان در حال پیگیری است و رفع آن‌ها به تدریج انجام خواهد شد.

بخش دیگری از اظهارات اکبری به تأثیر تحریم‌ها بر کیفیت اینترنت اختصاص داشت. او گفت حدود ۳۰ درصد از ۱۰۰ هزار دامنه برتر جهان به دلیل تحریم برای کاربران ایرانی قابل دسترس نیستند. به گفته او، اگر این شاخص در میان یک میلیون دامنه برتر جهان بررسی شود، حدود ۲۰ درصد یا نزدیک به ۲۰۰ هزار مقصد اینترنتی برای IPهای ایرانی مسدود است.

معاون وزیر ارتباطات معتقد است همین مسئله باعث شده کاربران ایرانی علاوه بر محدودیت‌های داخلی، برای دسترسی به بسیاری از سرویس‌های بین‌المللی نیز ناچار به استفاده از ابزارهای تغییر IP شوند؛ موضوعی که خود به افت کیفیت تجربه کاربران منجر می‌شود.

او در ادامه به مشکل کمبود سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های ارتباطی نیز اشاره کرد و گفت با وجود رشد بیش از ۵۰ درصدی مصرف ترافیک نسبت به مهر ۱۴۰۳، سرمایه‌گذاری متناسب با این رشد انجام نشده است. به گفته اکبری، همین مسئله باعث شده حتی فارغ از موضوع فیلترینگ نیز در ساعات اوج مصرف، شبکه در لایه دسترسی با چالش‌هایی روبه‌رو باشد.

هاشمی نیز با اشاره به آثار اقتصادی محدودسازی اینترنت گفت کاهش درآمد صنعت ارتباطات، روند توسعه زیرساخت‌ها در مناطق محروم و روستایی را کند کرده است. او تأکید کرد که این مسئله در نهایت می‌تواند تحقق اهداف وزارت ارتباطات در حوزه عدالت ارتباطی و توسعه متوازن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

اظهارات وزیر و معاون او نشان می‌دهد اگرچه دولت از بازگشت تدریجی اینترنت به وضعیت پیش از دی‌ماه سخن می‌گوید، اما همچنان بخشی از محدودیت‌ها پابرجاست. در عین حال، برای نخستین بار یکی از مقامات ارشد دولت به صراحت از افزایش ترافیک اینترنت ماهواره‌ای و استارلینک در دوران محدودیت‌ها به عنوان یکی از پیامدهای سیاست‌های محدودکننده یاد کرده؛ موضوعی که به نظر می‌رسد حالا به یکی از مهم‌ترین استدلال‌های وزارت ارتباطات برای بازتر شدن فضای اینترنت تبدیل شده است.