آنچه از درون به درون می‌تراود

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

هوفر حقیقی: آنالی طاهریان، متولد سال 1370، هنرمند تجسمی و نقاش ایرانی ساکن انگلستان است که مدارج کارشناسی و کارشناسی ارشد هنری خود را در تهران اخذ کرده و برای ادامه تحصیل به انگلستان رفته است. در آثار آنالی طاهریان مفاهیم متعدد و بعضا متناقض‌نمایی در هم گره می‌خورند و بدین ترتیب کلافی از تلاقی‌های فرمی و معنایی پدید می‌آید. مفاهیمی عموما انسانی که از پیچیدگی‌های رو به ازدیاد روان فردی و اجتماعی سخن به میان می‌آورند.

در اولین مواجهه‌ام با این مجموعه از پرتره‌های آنالی طاهریان، پیش از آنکه در دام دلنشینِ حظ بصری، تنوع تکنیک‌ها، بازی بی‌پایان خطوط و فرم‌ها و رنگ‌گذاری‌های جسورانه‌ی هنرمند گرفتار آیم، از خود چنین پرسیدم که اینها پرتره‌های چه کسانی هستند یا می‌توانند باشند ؟!

لحظه‌ای در نظرم آشنا می‌آمدند و با گذر اندک زمانی، آن قرابت و نزدیکی به غرابتی دلهره‌آور بدل می‌گشت. جنسی ازآشنایی که محدود به چهره‌ها و صورت‌هایی در سطح نبود. گونه‌ای از حس نزدیکی با آنچه بر روان و جسمشان توامان گذشته بود. چیزی شبیه یک زخم مشترک. گویی همه‌شان را از پیش می‌شناختم، اما در عین حال هیچکدام برایم قابل شناسایی نبودند. هویتی مبهم که درست در اوج شکل‌گیری این حس آشنا و همذات پندارانه، ناگهان همه چیز فرومی‌ریخت و صلب و نامانوس می‌گشت. در پرتره‌های آنالی طاهریان، چهره‌ها نه آنچنان متلاشی و از هم گسیخته‌اند که دیگر نتوان آنها را بازشناخت و نه آنقدر وفاداری خود را به واقعیت حفظ کرده‌اند که بتوان هویت را امری شخصی دانست. تعمد هنرمند در برساخت این وضعیت دوگانه باعث می‌گشت که بیشتر بخواهم نگاهم را به هرکدامشان بدوزم و در آنها رخنه کنم. اما هرچه بیشتر خیره می‌ماندم، کمتر می‌دیدم. در نهایت چنین استنباط کردم که این تعلیق و دوگانگی شاید همان چیزی باشد که هنرمند از من می‌خواهد. وضعیتی پارادوکسیکال که بیش و پیش از هر چهره‌ای برایم آشنا می‌نمود.

پرتره؛ یک قالب است و نه یک سبک. پرتره ظرفی است که در طول تاریخ هنر با مظروف‌هایی بسیار متنوع پر گشته است. ظرفی نامحدود که محمل آثار هنری بسیاری بوده است.

پرتره‌ها، در طول تاریخ پرفراز و نشیب‌شان،به شدت پتانسیل تقلیل‌یافتن و فروافتادن به ورطه‌ی قراردادهای تزیینی، زیبایی‌شناسی‌های محضِ فرمی و تفنن‌های فاخر و ماهرانه، را داشته‌اند. ولی از سویی دیگر، همواره هنرمندانی بوده‌اند که در آثارشان موجبات وسیع‌تر شدن افق معنایی و عمیق‌تر دیدن «پرتره»، نه فقط به عنوان یک قالب هنری صِرف، که به مثابه‌ی یک مفهوم را فراهم آورده‌اند.

آنهایی که با عبور از مرزها و خط‌کشی‌های مرسوم، و فارق از تفکرات جزم‌اندیشانه، با اتکا بر جسارت‌های ساختارشکنانه‌ی خود می‌کوشند تا دایره‌ی محاط بر این قالب هنری را وسعت بخشند و ساختاری نو بر ویرانه‌های ماقبل خود بنا کنند.

پرتره، به مثابه یک ظرفِ در ابتدا خالی، حاوی چنان ظرفیت‌هایی بوده که امکان‌های متعددی برای پرگشتن و همنشینی با مظروف‌هایی متنوع را پیش رویش می‌دید. پرشدن، پرگشتن، لبریزشدن، تهی‌گشتن و مجددا آغاز فرآیند از نو آفریده شدن. این وضعیت، اساسا ماهیت قالب‌ها است. هرچه منعطف‌تر، پس پایدارتر و ماندگارتر. قالب‌ها، پیش تنظیماتی هستند که توسط هنرمند انتخاب می‌شوند تا ابزاری در خدمت ابراز و عینیت بخشی به ذهنیاتش باشند.

در واقع این فرم‌ها و قالب‌های هنری نیستند که کهنه، کلیشه و یا اشباع می‌شوند، بلکه آنچه ممکن است گریبانِ ظرف را هم بگیرد، اصرار به ریختن مظروفی تکراری در ظرفی تکراری است.

این دقیقا شیوه‌ی آنالی طاهریان در مواجهه و پرداخت پرتره‌هایش است. شیوه‌ای اطوارگرایانه که هرچند از تکثر می‌گوید ولی به دام تکرار فرو نمی‌افتد.

در نظرم آنچه اتصال این تصاویر را به یکدیگر (ورای قالب یکسانشان)، مرئی‌تر می‌سازد، «چشم‌ها» هستند. چشمانی که مُعوجند، از نقش و نگار تهی گشته‌اند، سرجایشان نیستند، له شده‌اند و حذف و محو گردیده‌اند. اما گویی با وجود تمام گزندها و بلایایی که از سر گذرانده‌اند، همچنان سوی خود را حفظ کرده‌اند. «سو»، در معنای جهت و راستا و البته در معنای پرتوی نور. این چشم‌ها همواره می‌دیده‌اند و خواهند دید. چشم‌هایی که هرچند مخدوش‌اند، اما همچنان حامل رویت و روایت‌اند. حدقه‌هایی خیره به بیرون از کادر و خرده اشاراتی به وجود و وقوع رخدادهایی خارج از صحنه‌ِ. نمایشی موکد غیابی هولناک و حضوری متزلزل، که هنرمند برایمان تدارک دیده است.

ظرافت آگاهانه‌ی هنرمند در رونمایی از تلاش مذبوحانه‌ی خطوط، جهت تشکیل یک شمایل واقع گرایانه، به روشنی قابل رهگیری‌اند. گویی اینجا قرار نیست بر اساس طرحی از پیش تعیین شده، نرم و آرام به یکدیگر بپیوندند و تبحر هنرمند در بازتولید عین به عین آنچه پیرامونش در جریان است، را بستایند.

خطوط و شیوه‌ی رفتار آنها در آثار آنالی طاهریان، نقشی بنیادین ایفا می‌کنند. در جایی تندند و تیز. پررنگ‌اند و درنده‌خو و در همان حوالی، توامان نرم می‌شوند و بی‌رمق و رام، در سفیدی زمینه / زمانه بیرنگ می‌گردند. بروی هم سرمی‌خورند، بیراهه می‌روند و گیج و گنگ، اندکی اتصال را می‌جویند.

در پرتره‌های هنرمند، یا خطوط به یکدیگر نمی‌رسند و محو می‌شوند و یا با آنچنان شدتی با یکدیگر برخورد می‌کنند که غُر می‌شوند و از تجمع لاشه‌هایشان کنار هم، شمایی از آنچه در حافظه تاریخی‌شان داشته‌اند پدیدار می‌گردد.

اینجاست که انتزاع نقاشانه با حفظ، شناخت و کنترل فاصله‌اش با واقع‌گرایی، به شکلی عریان از وضعیتی جمعی می‌گوید.

با نگاهی تکوینی به دوره‌ی کاری هنرمند متوجه رویکرد مطالعاتی و اصرار و استمرار او در مواجهه با مقوله‌ی پرتره می‌شویم. تمرکز فرمی و تنوع محتوایی در آثار آنالی طاهریان، توانایی هنرمند در خلق منظومه‌ای (به نظم در آمده) نقاشانه را به رخ می‌کشد.

آثار آنالی طاهریان حاوی کیفیاتی اکسپرسیونیستی است که در مرز تبدیل انتزاع به واقع‌گرایی در رفت و آمد است. گویی هنرمند به دنبال ابداع شیوه‌ای شخصی برای به یاد سپردن چهره‌ها است و یا حتی سعی بر مبدل ساختن آنها به چیزهایی که دیگر قرار نیست به یاد آورده شوند.

آنالی طاهریان با خط‌ها، رنگ‌ها و امتدادها، بافت‌ها، لکه‌ها و چکه‌ها، از زخم‌ها می‌گوید. اینجا درست همان جایی است که سطوح اولیه‌ی مواجهه به کناری می‌روند و ذهنیتی مغشوش، جای تعین چهره‌ها را می‌گیرد.

در شهریورماه سال 1405 (5 September,2026)، چندین پرتره از آنالی طاهریان، متعلق به مجموعه‌ی «بی‌داستان»، در گالری (Aabee Bleue) شهر لس‌آنجلس به نمایش درآمد.

در این نمایش، با افزوده شدن چندین پرتره به پروژه‌ی اصلی، هنرمند بار دیگر توانایی‌اش  در خلق شخصیت‌هایی چنین آشنا / ناآشنا را می‌آزماید و می‌پژوهد و نقش می‌زند.