توافق برای تشکیل بزرگترین بلوک آزاد جهان در غياب پوتين و ترامپ
سلطه چين بر شرق آسيا
نشست یکروزه رهبران کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) با غیبت رهبران ایالات متحده، چین و روسیه، اما با حاشیههای فراوان به پایان رسید. دونالد ترامپ برای دومین سال پیاپی در این نشست که در بانکوک، پایتخت تایلند برگزار شد، غایب بود تا این نگرانی را نزد همپیمانانش در شرق و جنوب شرق آسیا ایجاد کند که اهمیت چندانی برای این منطقه که روز به روز بیشتر تحت سلطه چین قرار میگیرد، قائل نیست. ترامپ سال گذشته مایک پنس، معاون خود را رهسپار نشست آسهآن کرد و امسال نیز مایک اوبراین، مشاور امنیت ملی و ویلبر راس، وزیر بازرگانی خود را روانه بانکوک کرد. این اقدام ترامپ با اعتراض هیئتهای دیگر کشورها همراه شد و رهبران کشورهای شرکتکننده بهجز تایلند، ویتنام و لائوس، برنامه دیدارهای خود با هیئت آمریکایی را لغو کردند.
با وجود غیبت ترامپ در نشست رهبران آسهآن، رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی ترامپ، بهعنوان فرستاده رئیسجمهور آمریکا، موضع انتقادی واشنگتن علیه چین را تکرار و پکن را متهم كرد که با «ارعاب» کشورهای منطقه، قصد دارد آنها را از واشنگتن دور کند. اوبراین در سخنرانی خود در نشست آسهآن با اشاره به اینکه ادعاهای چین درباره دریای چین جنوبی از سوی دادگاه بینالمللی رد شده است، هشدار داد چین با استفاده از نفوذ اقتصادی و ماجراجوییهای نظامی خود، قصد دارد کشورهای کوچک قرارگرفته در دریای چین جنوبی را بترساند و کنترل کامل خود را بر مسیرهای دریایی این منطقه که یکی از اصلیترین مسیرهای تجارت جهانی است، اعمال کند.
اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا که حدود نیمقرن پیش برای مقابله با نفوذ کمونیسم و اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد، امروز در برابر ایالات متحده و سیاستهای ترامپ صفآرایی کرده و حکومت کمونیستی چین نیز با استفاده از بیتوجهی ایالات متحده، بهسرعت در حال گسترش نفوذ خود میان کشورهای عضو این اتحادیه است؛ تحولاتی که دقیقا متضاد هدف اولیه ایجاد چنین بلوکی محسوب میشود.
سیوپنجمین نشست رهبران کشورهای جنوب شرق آسیا، با چند دستور کار ازجمله مشارکت برای رشد پایدار، اتخاذ سیاستهایی برای مقابله با تحولات اقلیمی و توسعه همکاریهای اقتصادی بین کشورهای عضو و غیرعضو با هدف غلبه بر موانع رشد اقتصادی و تجارت آزاد، به مدت یک روز در تایلند برگزار شد. قرار بود علاوه بر 10 کشور عضو آسهآن، رهبران چین، روسیه، ایالات متحده، استرالیا، هند، کرهجنوبی، ژاپن و نیوزیلند نیز در نشست بانکوک حضور یابند تا در نهایت برای تشکیل بزرگترین بلوک آزاد اقتصادی جهان به توافق برسند. در صورتی که چنین بلوکی ایجاد شود، تقریبا نیمی از جمعیت کره زمین و یکسوم تولید ناخالص داخلی جهان را شامل میشود.
در کنار غیبت ترامپ که مخالف هرگونه پیمان تجارت آزاد محسوب میشود، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نیز روانه تایلند نشد و ریاست هیئت روسی نیز بر عهده دیمیتری مدودف، نخستوزیر این کشور بود. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیگر غایب بزرگ نشست تایلند بود. یکی از مهمترین دلایل عدم توافق نهایی برای تشکیل این بلوک، اختلافنظر شدید میان هند و چین و نگرانی دهلی از فتح بازار این کشور به وسیله کالاهای چینی است. هند چنین اقدامی را مانع اصلی بر سر راه نهاییشدن این پیمان میداند. با وجود خوشبینی تعدادی از اعضای آسهآن به توافق برای تشکیل این بلوک تا پایان سال 2019، به نظر نمیرسد تا زمان حل اختلافهای تجاری هند و ایالات متحده با چین، توافقی برای ایجاد این بلوک تجارت به دست بیاید.
مالزی، اندونزی، سنگاپور، فیلیپین، برونئی، میانمار، کامبوج، لائوس، ویتنام و تایلند بهعنوان اعضای اصلی «آسهآن»، با جمعیتی بیش از 650 میلیون نفر، پنجمین اقتصاد بزرگ دنیا محسوب میشوند و قصد دارند با توسعه تجارت آزاد در این بلوک اقتصادی و با حضور آمریکا، چین، روسیه، استرالیا، ژاپن و کرهجنوبی، به بزرگترین بلوک اقتصادی جهان تبدیل شوند.
اختلاف ارضی در دریای چین جنوبی، دیگر موضوعی است که در سالهای اخیر باعث بروز تنش میان چین و دیگر کشورهای جنوب شرق آسیا و ایالات متحده شده است؛ اما کاهش توجه واشنگتن به این منطقه از جهان، باعث شده است چین با تکیه بر توان اقتصادی خود، نفوذ بر کشورهای جنوب شرق آسیا را افزایش داده و با چراغ سبز روسیه، جبههای علیه سیاستهای آمریکا شکل دهد. به همین دلیل، اغلب حاضران در نشست آسهآن غیر از ژاپن و کرهجنوبی، رابطهای نزدیک با چین دارند و از مواضع پکن در برابر واشنگتن حمایت میکنند. پکن در آستانه این نشست اعلام کرد حاضر است در هفتههای آینده برای دستیابی به توافقی درباره دریای چین جنوبی، با کشورهای این منطقه مذاکراتی انجام دهد. با توجه به حضور کمرنگ آمریکا، این چراغ سبز چین به کشورهای منطقه باید باعث نگرانی واشنگتن شود.
نشست یکروزه رهبران کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) با غیبت رهبران ایالات متحده، چین و روسیه، اما با حاشیههای فراوان به پایان رسید. دونالد ترامپ برای دومین سال پیاپی در این نشست که در بانکوک، پایتخت تایلند برگزار شد، غایب بود تا این نگرانی را نزد همپیمانانش در شرق و جنوب شرق آسیا ایجاد کند که اهمیت چندانی برای این منطقه که روز به روز بیشتر تحت سلطه چین قرار میگیرد، قائل نیست. ترامپ سال گذشته مایک پنس، معاون خود را رهسپار نشست آسهآن کرد و امسال نیز مایک اوبراین، مشاور امنیت ملی و ویلبر راس، وزیر بازرگانی خود را روانه بانکوک کرد. این اقدام ترامپ با اعتراض هیئتهای دیگر کشورها همراه شد و رهبران کشورهای شرکتکننده بهجز تایلند، ویتنام و لائوس، برنامه دیدارهای خود با هیئت آمریکایی را لغو کردند.
با وجود غیبت ترامپ در نشست رهبران آسهآن، رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی ترامپ، بهعنوان فرستاده رئیسجمهور آمریکا، موضع انتقادی واشنگتن علیه چین را تکرار و پکن را متهم كرد که با «ارعاب» کشورهای منطقه، قصد دارد آنها را از واشنگتن دور کند. اوبراین در سخنرانی خود در نشست آسهآن با اشاره به اینکه ادعاهای چین درباره دریای چین جنوبی از سوی دادگاه بینالمللی رد شده است، هشدار داد چین با استفاده از نفوذ اقتصادی و ماجراجوییهای نظامی خود، قصد دارد کشورهای کوچک قرارگرفته در دریای چین جنوبی را بترساند و کنترل کامل خود را بر مسیرهای دریایی این منطقه که یکی از اصلیترین مسیرهای تجارت جهانی است، اعمال کند.
اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا که حدود نیمقرن پیش برای مقابله با نفوذ کمونیسم و اتحاد جماهیر شوروی تأسیس شد، امروز در برابر ایالات متحده و سیاستهای ترامپ صفآرایی کرده و حکومت کمونیستی چین نیز با استفاده از بیتوجهی ایالات متحده، بهسرعت در حال گسترش نفوذ خود میان کشورهای عضو این اتحادیه است؛ تحولاتی که دقیقا متضاد هدف اولیه ایجاد چنین بلوکی محسوب میشود.
سیوپنجمین نشست رهبران کشورهای جنوب شرق آسیا، با چند دستور کار ازجمله مشارکت برای رشد پایدار، اتخاذ سیاستهایی برای مقابله با تحولات اقلیمی و توسعه همکاریهای اقتصادی بین کشورهای عضو و غیرعضو با هدف غلبه بر موانع رشد اقتصادی و تجارت آزاد، به مدت یک روز در تایلند برگزار شد. قرار بود علاوه بر 10 کشور عضو آسهآن، رهبران چین، روسیه، ایالات متحده، استرالیا، هند، کرهجنوبی، ژاپن و نیوزیلند نیز در نشست بانکوک حضور یابند تا در نهایت برای تشکیل بزرگترین بلوک آزاد اقتصادی جهان به توافق برسند. در صورتی که چنین بلوکی ایجاد شود، تقریبا نیمی از جمعیت کره زمین و یکسوم تولید ناخالص داخلی جهان را شامل میشود.
در کنار غیبت ترامپ که مخالف هرگونه پیمان تجارت آزاد محسوب میشود، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه نیز روانه تایلند نشد و ریاست هیئت روسی نیز بر عهده دیمیتری مدودف، نخستوزیر این کشور بود. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیگر غایب بزرگ نشست تایلند بود. یکی از مهمترین دلایل عدم توافق نهایی برای تشکیل این بلوک، اختلافنظر شدید میان هند و چین و نگرانی دهلی از فتح بازار این کشور به وسیله کالاهای چینی است. هند چنین اقدامی را مانع اصلی بر سر راه نهاییشدن این پیمان میداند. با وجود خوشبینی تعدادی از اعضای آسهآن به توافق برای تشکیل این بلوک تا پایان سال 2019، به نظر نمیرسد تا زمان حل اختلافهای تجاری هند و ایالات متحده با چین، توافقی برای ایجاد این بلوک تجارت به دست بیاید.
مالزی، اندونزی، سنگاپور، فیلیپین، برونئی، میانمار، کامبوج، لائوس، ویتنام و تایلند بهعنوان اعضای اصلی «آسهآن»، با جمعیتی بیش از 650 میلیون نفر، پنجمین اقتصاد بزرگ دنیا محسوب میشوند و قصد دارند با توسعه تجارت آزاد در این بلوک اقتصادی و با حضور آمریکا، چین، روسیه، استرالیا، ژاپن و کرهجنوبی، به بزرگترین بلوک اقتصادی جهان تبدیل شوند.
اختلاف ارضی در دریای چین جنوبی، دیگر موضوعی است که در سالهای اخیر باعث بروز تنش میان چین و دیگر کشورهای جنوب شرق آسیا و ایالات متحده شده است؛ اما کاهش توجه واشنگتن به این منطقه از جهان، باعث شده است چین با تکیه بر توان اقتصادی خود، نفوذ بر کشورهای جنوب شرق آسیا را افزایش داده و با چراغ سبز روسیه، جبههای علیه سیاستهای آمریکا شکل دهد. به همین دلیل، اغلب حاضران در نشست آسهآن غیر از ژاپن و کرهجنوبی، رابطهای نزدیک با چین دارند و از مواضع پکن در برابر واشنگتن حمایت میکنند. پکن در آستانه این نشست اعلام کرد حاضر است در هفتههای آینده برای دستیابی به توافقی درباره دریای چین جنوبی، با کشورهای این منطقه مذاکراتی انجام دهد. با توجه به حضور کمرنگ آمریکا، این چراغ سبز چین به کشورهای منطقه باید باعث نگرانی واشنگتن شود.