بررسي داوري نمايشهاي برگزيده استانها براي حضور در فجر
پيشگيري از قربانيشدن تئاتر شهرستان
گروه هنر: چندسالي بود كه به نام صرفهجويي، برگزيدههای تئاتر استانها فيلمهاي تئاترهايشان را به مركز هنرهاي نمايشي ميفرستادند كه اينگونه داوري شوند و برگزيده اين آثار در جشنواره فجر شركت كنند. از همان بدو چنين تصميمي صداي كارگردانهاي تئاتر شهرستان درآمد كه تئاتر ما را داريد قرباني ميكنيد و هيچ گوش شنوايي هم نبود، اما امسال دوباره عليه اين قضيه نادر برهانيمرند، دبير سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر، واكنشي ميانه را انتخاب كرده است و بهجاي برگزاري جشنوارههاي مناطق كه در آنها از هر چند استان گروهي شكل و برگزيدهها به تهران و فجر راه مييافتند، اينبار داوران را به مراكز استانها ميفرستند تا با ديدن و داوري آثار برگزيده، بهترينها را براي حضور در فجر گزينش كنند كه باعث خوشحالي اهالی تئاتر شده است.
بررسي يك اتفاق
سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر فراخوان خود را با نکات جديدي طراحي کرده بود. يکي از اين نکات اضافهشدن بازبيني زنده نمايشهاي استاني است؛ ازهمينرو پاي صحبت دوستان تئاتريمان از استانها نشستيم و درباره بازبينيهاي زنده، روند اجرا و مشکلات استاني گفتوگو کرديم. با ما همراه شويد. بازبيني زنده نقطه وفاق کارگردانهاي مورد گفتوگو بود و همگي از اين مقوله به مبارکي ياد کردند؛ کارگردان و نويسنده نمايش «اسماعيل»؛ سينا شفيعي از استان البرز گفت: وجود بازبيني حضوري از آثار استانها تجربه خوبي است و نشان از نگاه آسيبشناسانه اين دوره جشنواره دارد، خصوصا که در بسياري از سالنهاي تئاتر کشور، امکانات مناسبي موجود نيست. براي ضبط صحيح برای انتقال مناسب حس و مفاهيم اثر نياز به چند دوربين است و...؛ اما با وجود هزينههاي گروه بازبين برای سرکشي به استانها، تمهيد دبير جشنواره اثر بسيار مثبتي بر قربانينشدن آثار در فيلم- تئاتر دارد. محسن سهراني از استان کرمان با نمايش «تاريکِ ما» در بازبيني جشنواره فجر حضور دارد و گفت: بازبيني زنده فرصت دريافت تجربه داوران است و در فيلمِ تئاتر، گروهها تنها از راهيابي يا عدم راهيابي نمايششان به
مرحله بعد مطلع ميشدند. محمد خيرخواه، کارگردان نمايش «کريمآقا»، از اروميه معتقد است: جو نمايش در فيلم بازبيني، داور را تحتتأثير قرار نميدهد و امکان داوري از روي سليقه يا صرفا مضمون را افزايش ميدهد. مراد اسکندري، کارگردان نمايش «خون به پا ميشود» از قم چنين نظر داد: بازبيني زنده حکم قوتبخشي به اثر را دارد. سه داور هرکدام در چند زمينه متخصصند و همين فرايند اجرا را بسيار جديتر خواهد کرد. مهدي ملاک، کارگردان نمايش «تمام من همه عدو» گفت: هر گروه هنري داراي بها و ارزشي است، بازبيني زنده پرداخت همان بهاست. پيمان سليماني، کارگردان «مجلس خستو شدن حملط» از اروميه نيز معتقد است: بازبينيهاي زنده اتفاق درستي بود و فارغ از نتيجه، نهايت سپاس را از نادر برهانيمرند، دبير سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر داريم. احسان کمالي، کارگردان «اين خونه به هم ريخته» از استان خراسان رضوي بر اين عقيده بود که حس اينکه داوران معتبري در حال تماشاي کار هستند تأثير مفيدي براي من و گروهم به ارمغان آورد. احساس مهمشمردن تئاتر استاني، با طرح بازبيني زنده را غلامرضا يوسفي، کارگردان «قصههاي درگوشي» از استان خراسان شمالي مطرح کرد و ادامه داد:
بازبيني زنده نشانه توجه جشنواره فجر و مرکز انجمن هنرهاي نمايشي به نمايشهاي استاني است. سپس اميرحسين آژير از استان خراسان رضوي با نمايش «خام به صورت قرمز» درخصوص فراخوان جشنواره گفت: فراخوان امسال از سالهاي پيش بهتر بود و نقاط مبهم فراخوانهاي پيشين کمتر در آن به چشم ميآمد. ياشار منوچهري، کارگردان «جايي که پيادهرو تموم ميشه» از استان اردبيل گفت: فراخوان سال گذشته به اين قاطعيت نبود و گاهي برخي زمانها تمديد ميشد، ولي امسال همهچيز قاطعانه است. از نظر احسان کمالي، کارگردان «اين خونه بههمريخته» از خراسان شمالي: «مهمترين اتفاقي که امسال رخ داد، ارتباط مستقيم با دبير جشنواره، آقاي برهانيمرند بود». شهاب امرايي، کارگردان نمايش «افسانه اميل و مميل» از لرستان اضافه کرد: اينکه سياستهاي جشنواره و دبيرخانه در حال اصلاحشدن است اتفاق مثبتي است و فراخوان و نحوه شرکت در سالهاي گذشته پيچيده و مبهم بود، اما امسال به سادگي و کارآمدي رسيده است. محمد رفيعي که از استان تهران با «نمايش خانواده دوستداشتني من» به بخش بازبيني آمده، اينچنين گفت: مجزاکردن بخشهاي پيشکسوتان و تازهواردان در فراخوان نشان از يک
آسيبشناسي دارد. در سالهاي گذشته کارگردانان جوان مجالي نداشتند، اما تئاتريبودن نادر برهانيمرند سبب شده جشنواره امسال، هم از لحاظ حرفهاي وزين باشد و هم عرصه ورود جوانان در آن باز شود.
پاي انتقاد که به ميان آمد
اميرحسين آژير درخصوص حواشي و ناراحتيهاي پيشآمده براي اجرايش توضيحاتي اينچنين داد: در ميان جوايزي که به دست آورديم، کارمان در دو بخش موسيقي و طراحي لباس نيز کانديدا بود که متأسفانه به دلايل نامعلومي از فهرست داوري حذف شد. رسول اونق که کارگرداني نمايش «مرجن» را به شکل مشترک با شهروز ايري از استان گلستان بر عهده دارد، از برنامههاي زمانبندي گلايه کرد و گفت: وقتي زماني اعلام ميشود و گروه اقدام به رزرو سالن ميکند و بعد زمان بازبيني تغيير ميکند، دردسرزاست. محسن سهراني نحوه شرکت در جشنواره را اينگونه مطرح کرد: تاريکِ ما زمان تمرين بسيار محدودي داشت و چند گروه بوديم که بايد همزمان تمرين ميکرديم و فضاي سالن و زمان تمرين برايمان محدوديتهايي به وجود آورده بود. شکوفه جعفري، کارگردان نمايش «فوگو» از استان زنجان گفت: ترجيح ميدادم که در تهران براي بازبيني بروم، اما موافقت نشد. افق ايرجي، کارگردان نمايش «آنتيگونه»، يک آسيبشناسي را مطرح كرد: «آسيب امسال زمان طولاني ميان بازبينيهاست، فاصله دوماهه ميان بازبيني اول و آخر ميتواند سبب تضييع حق برخي نمايشها شود». اين مطلب را شهاب امرايي از استان لرستان نيز بيان
کرد. مسعود صفري، کارگردان «نمايش رومئو- ژوليت» از استان خراسان رضوي، گفت: در شک و ترديد بوديم که بايد فيلم بفرستيم يا بازبيني زنده داشته باشيم و وقتي از انجمن هنرهاي نمايشي استان راهنمايي خواستيم اطلاع دقيقي نداشتند و گفتند فيلم کار شما را راحتتر ميکند. مجيد شعاعي، کارگردان نمايش «چهار»، به علت جابهجاييهاي زمان بازبيني مجبور به استفاده از فيلم تئاتر در بازبيني شده و جز او فاتح بادپروا از کردستان، محمود غفاري کارگردان «بيداري خانه نسوان» از همدان، عليرضا جنتيراد از استان مرکزي نيز چنين مشکلي داشتند. کامران جباري، کارگردان نمايش «استراليا» از استان کردستان نيز از کماطلاعي انجمن نمايش استانش گلايه کرد: «از روند هماهنگي انجمن نمايش استان کردستان اصلا رضايت ندارم، تمام هماهنگيها را بهشخصه با انجمن مرکز انجام دادم و هر زمان براي پرسش يا کسب اطلاع با انجمن نمايش استان تماس ميگرفتم يا بياطلاع بودند يا اطلاع کمي داشتند». اين درد مشترک مهدي نصراللهي، کارگردان «پلي از جنس شيشه» از استان همدان، افق ايرجي از استان مرکزي، عماد رجبلو از استان گلستان، ياشار منوچهري از استان اردبيل و صادق نصيري کارگردان نمايش
«زدگي» از استان يزد نيز بود که نصيري با مشکلات بيشتري روبهرو بوده و اضافه کرد: درخصوص زمان بازبيني، انجمن فقط به ارسال پيامي اکتفا کرد، اما بدتر از آن اهميتندادن به تخصيصدادن مکانی برای تمرين بود که جايي در شهر بازي فراهم کرديم و با هر چند دقيقه عبور قطار شهر بازي مجبور به توقف ميشديم، وضعيت يافتن محل بازبيني هم بهتر از اين نبود؛ انتظار ميرود مسئولان بهجز انجمنها و ادارات ارشاد از کارگردانها و عوامل تئاتر استاني نيز نظرخواهي کنند تا ناهماهنگيها و اجحاف کمتري در حق گروههاي نمايش رخ دهد.
پس از تحرير
در پايان بايد گفت يکي از راههاي بهحداقلرساندن سوءتفاهمها در هر مشارکت اجتماعي به گفتوگونشستن، رصدکردن مسائل و ارائه راهکارهاي مناسب است، اميد که اين گزارش و گفتوگو با اهالي تئاتر شهرستان راهي در بهسازي عرصه نمايش بگشايد. بههرحال ميدانيم بضاعت تئاتر در شهرستانها اندك است و براي استقرار تئاتر در همه شهرستانها بايد برنامههاي تدوينشده و سياستهاي كلان حمايتي و قابل اجرا پيشروی تئاتر ايران قرار بگيرد و حيف است كه در اين بضاعت اندك همچنان بخواهيم اين همه زحمت اهل تئاتر را در گوشه و كنار ايران ناديده بگيريم.
گروه هنر: چندسالي بود كه به نام صرفهجويي، برگزيدههای تئاتر استانها فيلمهاي تئاترهايشان را به مركز هنرهاي نمايشي ميفرستادند كه اينگونه داوري شوند و برگزيده اين آثار در جشنواره فجر شركت كنند. از همان بدو چنين تصميمي صداي كارگردانهاي تئاتر شهرستان درآمد كه تئاتر ما را داريد قرباني ميكنيد و هيچ گوش شنوايي هم نبود، اما امسال دوباره عليه اين قضيه نادر برهانيمرند، دبير سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر، واكنشي ميانه را انتخاب كرده است و بهجاي برگزاري جشنوارههاي مناطق كه در آنها از هر چند استان گروهي شكل و برگزيدهها به تهران و فجر راه مييافتند، اينبار داوران را به مراكز استانها ميفرستند تا با ديدن و داوري آثار برگزيده، بهترينها را براي حضور در فجر گزينش كنند كه باعث خوشحالي اهالی تئاتر شده است.
بررسي يك اتفاق
سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر فراخوان خود را با نکات جديدي طراحي کرده بود. يکي از اين نکات اضافهشدن بازبيني زنده نمايشهاي استاني است؛ ازهمينرو پاي صحبت دوستان تئاتريمان از استانها نشستيم و درباره بازبينيهاي زنده، روند اجرا و مشکلات استاني گفتوگو کرديم. با ما همراه شويد. بازبيني زنده نقطه وفاق کارگردانهاي مورد گفتوگو بود و همگي از اين مقوله به مبارکي ياد کردند؛ کارگردان و نويسنده نمايش «اسماعيل»؛ سينا شفيعي از استان البرز گفت: وجود بازبيني حضوري از آثار استانها تجربه خوبي است و نشان از نگاه آسيبشناسانه اين دوره جشنواره دارد، خصوصا که در بسياري از سالنهاي تئاتر کشور، امکانات مناسبي موجود نيست. براي ضبط صحيح برای انتقال مناسب حس و مفاهيم اثر نياز به چند دوربين است و...؛ اما با وجود هزينههاي گروه بازبين برای سرکشي به استانها، تمهيد دبير جشنواره اثر بسيار مثبتي بر قربانينشدن آثار در فيلم- تئاتر دارد. محسن سهراني از استان کرمان با نمايش «تاريکِ ما» در بازبيني جشنواره فجر حضور دارد و گفت: بازبيني زنده فرصت دريافت تجربه داوران است و در فيلمِ تئاتر، گروهها تنها از راهيابي يا عدم راهيابي نمايششان به
مرحله بعد مطلع ميشدند. محمد خيرخواه، کارگردان نمايش «کريمآقا»، از اروميه معتقد است: جو نمايش در فيلم بازبيني، داور را تحتتأثير قرار نميدهد و امکان داوري از روي سليقه يا صرفا مضمون را افزايش ميدهد. مراد اسکندري، کارگردان نمايش «خون به پا ميشود» از قم چنين نظر داد: بازبيني زنده حکم قوتبخشي به اثر را دارد. سه داور هرکدام در چند زمينه متخصصند و همين فرايند اجرا را بسيار جديتر خواهد کرد. مهدي ملاک، کارگردان نمايش «تمام من همه عدو» گفت: هر گروه هنري داراي بها و ارزشي است، بازبيني زنده پرداخت همان بهاست. پيمان سليماني، کارگردان «مجلس خستو شدن حملط» از اروميه نيز معتقد است: بازبينيهاي زنده اتفاق درستي بود و فارغ از نتيجه، نهايت سپاس را از نادر برهانيمرند، دبير سيوهفتمين جشنواره تئاتر فجر داريم. احسان کمالي، کارگردان «اين خونه به هم ريخته» از استان خراسان رضوي بر اين عقيده بود که حس اينکه داوران معتبري در حال تماشاي کار هستند تأثير مفيدي براي من و گروهم به ارمغان آورد. احساس مهمشمردن تئاتر استاني، با طرح بازبيني زنده را غلامرضا يوسفي، کارگردان «قصههاي درگوشي» از استان خراسان شمالي مطرح کرد و ادامه داد:
بازبيني زنده نشانه توجه جشنواره فجر و مرکز انجمن هنرهاي نمايشي به نمايشهاي استاني است. سپس اميرحسين آژير از استان خراسان رضوي با نمايش «خام به صورت قرمز» درخصوص فراخوان جشنواره گفت: فراخوان امسال از سالهاي پيش بهتر بود و نقاط مبهم فراخوانهاي پيشين کمتر در آن به چشم ميآمد. ياشار منوچهري، کارگردان «جايي که پيادهرو تموم ميشه» از استان اردبيل گفت: فراخوان سال گذشته به اين قاطعيت نبود و گاهي برخي زمانها تمديد ميشد، ولي امسال همهچيز قاطعانه است. از نظر احسان کمالي، کارگردان «اين خونه بههمريخته» از خراسان شمالي: «مهمترين اتفاقي که امسال رخ داد، ارتباط مستقيم با دبير جشنواره، آقاي برهانيمرند بود». شهاب امرايي، کارگردان نمايش «افسانه اميل و مميل» از لرستان اضافه کرد: اينکه سياستهاي جشنواره و دبيرخانه در حال اصلاحشدن است اتفاق مثبتي است و فراخوان و نحوه شرکت در سالهاي گذشته پيچيده و مبهم بود، اما امسال به سادگي و کارآمدي رسيده است. محمد رفيعي که از استان تهران با «نمايش خانواده دوستداشتني من» به بخش بازبيني آمده، اينچنين گفت: مجزاکردن بخشهاي پيشکسوتان و تازهواردان در فراخوان نشان از يک
آسيبشناسي دارد. در سالهاي گذشته کارگردانان جوان مجالي نداشتند، اما تئاتريبودن نادر برهانيمرند سبب شده جشنواره امسال، هم از لحاظ حرفهاي وزين باشد و هم عرصه ورود جوانان در آن باز شود.
پاي انتقاد که به ميان آمد
اميرحسين آژير درخصوص حواشي و ناراحتيهاي پيشآمده براي اجرايش توضيحاتي اينچنين داد: در ميان جوايزي که به دست آورديم، کارمان در دو بخش موسيقي و طراحي لباس نيز کانديدا بود که متأسفانه به دلايل نامعلومي از فهرست داوري حذف شد. رسول اونق که کارگرداني نمايش «مرجن» را به شکل مشترک با شهروز ايري از استان گلستان بر عهده دارد، از برنامههاي زمانبندي گلايه کرد و گفت: وقتي زماني اعلام ميشود و گروه اقدام به رزرو سالن ميکند و بعد زمان بازبيني تغيير ميکند، دردسرزاست. محسن سهراني نحوه شرکت در جشنواره را اينگونه مطرح کرد: تاريکِ ما زمان تمرين بسيار محدودي داشت و چند گروه بوديم که بايد همزمان تمرين ميکرديم و فضاي سالن و زمان تمرين برايمان محدوديتهايي به وجود آورده بود. شکوفه جعفري، کارگردان نمايش «فوگو» از استان زنجان گفت: ترجيح ميدادم که در تهران براي بازبيني بروم، اما موافقت نشد. افق ايرجي، کارگردان نمايش «آنتيگونه»، يک آسيبشناسي را مطرح كرد: «آسيب امسال زمان طولاني ميان بازبينيهاست، فاصله دوماهه ميان بازبيني اول و آخر ميتواند سبب تضييع حق برخي نمايشها شود». اين مطلب را شهاب امرايي از استان لرستان نيز بيان
کرد. مسعود صفري، کارگردان «نمايش رومئو- ژوليت» از استان خراسان رضوي، گفت: در شک و ترديد بوديم که بايد فيلم بفرستيم يا بازبيني زنده داشته باشيم و وقتي از انجمن هنرهاي نمايشي استان راهنمايي خواستيم اطلاع دقيقي نداشتند و گفتند فيلم کار شما را راحتتر ميکند. مجيد شعاعي، کارگردان نمايش «چهار»، به علت جابهجاييهاي زمان بازبيني مجبور به استفاده از فيلم تئاتر در بازبيني شده و جز او فاتح بادپروا از کردستان، محمود غفاري کارگردان «بيداري خانه نسوان» از همدان، عليرضا جنتيراد از استان مرکزي نيز چنين مشکلي داشتند. کامران جباري، کارگردان نمايش «استراليا» از استان کردستان نيز از کماطلاعي انجمن نمايش استانش گلايه کرد: «از روند هماهنگي انجمن نمايش استان کردستان اصلا رضايت ندارم، تمام هماهنگيها را بهشخصه با انجمن مرکز انجام دادم و هر زمان براي پرسش يا کسب اطلاع با انجمن نمايش استان تماس ميگرفتم يا بياطلاع بودند يا اطلاع کمي داشتند». اين درد مشترک مهدي نصراللهي، کارگردان «پلي از جنس شيشه» از استان همدان، افق ايرجي از استان مرکزي، عماد رجبلو از استان گلستان، ياشار منوچهري از استان اردبيل و صادق نصيري کارگردان نمايش
«زدگي» از استان يزد نيز بود که نصيري با مشکلات بيشتري روبهرو بوده و اضافه کرد: درخصوص زمان بازبيني، انجمن فقط به ارسال پيامي اکتفا کرد، اما بدتر از آن اهميتندادن به تخصيصدادن مکانی برای تمرين بود که جايي در شهر بازي فراهم کرديم و با هر چند دقيقه عبور قطار شهر بازي مجبور به توقف ميشديم، وضعيت يافتن محل بازبيني هم بهتر از اين نبود؛ انتظار ميرود مسئولان بهجز انجمنها و ادارات ارشاد از کارگردانها و عوامل تئاتر استاني نيز نظرخواهي کنند تا ناهماهنگيها و اجحاف کمتري در حق گروههاي نمايش رخ دهد.
پس از تحرير
در پايان بايد گفت يکي از راههاي بهحداقلرساندن سوءتفاهمها در هر مشارکت اجتماعي به گفتوگونشستن، رصدکردن مسائل و ارائه راهکارهاي مناسب است، اميد که اين گزارش و گفتوگو با اهالي تئاتر شهرستان راهي در بهسازي عرصه نمايش بگشايد. بههرحال ميدانيم بضاعت تئاتر در شهرستانها اندك است و براي استقرار تئاتر در همه شهرستانها بايد برنامههاي تدوينشده و سياستهاي كلان حمايتي و قابل اجرا پيشروی تئاتر ايران قرار بگيرد و حيف است كه در اين بضاعت اندك همچنان بخواهيم اين همه زحمت اهل تئاتر را در گوشه و كنار ايران ناديده بگيريم.