نزاع بر سر شهر؛ روایت قدرت و سیاست شهری

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

امیر شفیعی، پژوهشگر سیاست‌گذاری شهری: کتاب نزاع بر سر شهر نوشته علی اعطا، عضو سابق شورای شهر تهران در دوره پنجم، بخشی از یادداشت‌های گردآوری‌شده نویسنده درباره اداره شهر با تمرکز بر شهر تهران است که از سال 1396 تا 1404 در روزنامه‌های مختلف منتشر شده است. کتاب به نوعی داوری نویسنده درباره اهم سیاست‌های شهری در چهار حوزه حکمروایی شهری، زیست شهری و ایمنی، فضای عمومی و باغ‌های شهری است. چند ویژگی مثبت کتاب، آن را از سایر کتاب‌های مشابه یادداشت‌ها متمایز می‌کند. در وهله نخست، کتاب متکی به دانش تجربی نویسنده به‌ویژه در تهران و در دوره شورای شهر است که ارجاعات مختلف به این تجارب شخصی در موضوع‌های مختلف دارد. این ارجاعات واجد این امتیاز است که در خدمت موضوع قرار دارند و نه صرفا بیان رخدادها یا نوعی روزمره‌نگاری. از طرف دیگر ما صرفا با بیان یک دانش تجربی پراکنده در موضوع‌های مختلف روبه‌رو نیستیم؛ اگرچه ترجیح بر آن بود تا برخی از یادداشت‌ها با هم تجمیع می‌شدند تا از تکرار برخی اطلاعات پرهیز شود (همچون یادداشت‌های مرتبط با حریم تئاتر شهر یا برخی یادداشت‌های مربوط به مسئله باغات)، یک نخ تسبیح نظری پشتوانه همه این یادداشت‌هاست (مگر یکی دو مورد) که به‌خوبی در عنوان کتاب بروز یافته است، یعنی دغدغه نویسنده درباره شهر و اداره شهر در تمام چهار گفتار کتاب و رویکرد نظری او این است که مردم و آنچه عموما به عنوان منافع عمومی محرز است، چه جایگاهی در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌‎ها دارند و سیاست‌های شهری مختلف با پیگیری و به نفع چه کسانی برقرار شده‌اند. اگرچه ما با یک ارزیابی سیستماتیک سیاست‌ها روبه‌رو نیستیم و چنین انتظاری هم نمی‌رود، اما داوری او به‌خوبی تصویر کلی خوبی از روابط قدرت و اینکه برنده و بازنده سیاست‌ها چگونه قابل ردیابی هستند، منبع مالی سیاست‌ها چیست یا چه آثار اقتصادی دارند و پیامدهای محیط زیستی سیاست‌ها چیست، می‌دهد. چه آنجا که گوشه‌ای به طراح حریم تئاتر شهر و بی‌خبری شورای شهر و پیگیری شهردار منطقه می‌زند و چه آنجا که میان خطوط گفته آقای چمران، رئیس شورای شهر درباره توقف ساخت‌وساز در باغات را تشریح می‌کند و چه آنجا که درباره کمیسیون ماده 100 از نزاع سرمایه‌گذار پالادیوم می‌نویسد. به عبارت دیگر ما نه با یک نگاه سیاسی، بلکه با یک نگاه کارشناسی مواجهیم که بر دو بال تجربه سطوح بالای سیاست‌گذاری شهری و دانش تخصصی این حوزه موضوعی سوار است. در نقد شهرداران تهران، هم دکتر حناچی، شهردار وقت را در موضوع خروج پادگان 06 نقد می‌کند و هم شهردار کنونی را که در دفاع از مصوبه‌های کمیسیون ماده 5 ابراز داشته بود مردم تهران را بیجا از زلزله ترسانده‌ایم. روی‌هم‌رفته و در شرایطی که در متون دانشگاهی ترجمه دانش نظری سایر کشورها چیره شده و بسیاری از مسئولان نیز در رقابتی نانوشته با دانشگاهیان یادداشت‌هایی با تشریح مفاهیم و مرور و معرفی مباحث نظری روزآمد قلم‌فرسایی می‌کنند، تحریر و انتشار دانش ضمنی یکی از مسئولان سیاست‌گذاری شهری به‌ویژه اگر با مرور رخدادها و روابط قدرت ناگفته همراه باشد، رخدادی ارزشمند برای ارتقای دانش برنامه‌ریزی و مدیریت شهری در کشور است که پیشنهاد می‌کنم همه دست‌اندرکاران و دانش‌پژوهان این عرصه آن را مطالعه کنند.