مرد نقش‌های خاکستری

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

 «اعتراف می‌کنم که در مورد راننده نفتکش از اول به عنایت بخشی فکر می‌کردم، ولی خیال نمی‌کردم او بپذیرد. نقش کم و کوتاهی بود و من هیچ‌وقت نمی‌خواستم او را در رودربایستی قرار بدهم. کاملا تصادفی بخشی به ما سر زد و وقتی بهش گفتم نقشی هست که درخور او نیست و به همین دلیل بهش پیشنهاد نمی‌کنم، آن را ندید پذیرفت. خب، این عاطفه سال‌های سال ما بود که گفت‌وگو می‌کرد نه خود ما. ما سال‌ها پیش در چند نمایش با هم کار کرده بودیم. جز «پهلوان اکبر می‌میرد» که جوانمرد کارگردانی کرده بود، بخشی با من در آن کار عروسکی که خودم کار کرده بودم و در «ضیافت» و در «سُلطان مار» بازی کرده بود و من همیشه به عنوان یک همکار ازش خیلی خوشم می‌آمد؛ هم مسئول بود و هم فهمیده و این هر دو در سرزمین باستانی ما ایران خیلی عجیب است. در «عروسک‌ها» مرشد را بازی کرد، در «ضیافت» شبان را و در «سلطان مار» صحنه‌گردان را که خود چند نقش بازی می‌کند. در سینما فرصت نشده بود با هم کار کنیم و حالا که حرفش پیش آمد، او لطف کرد و پذیرفت. جلوی دوربین دوباره برای لحظاتی برگشتیم به آن زندگی نمایشی سال‌ها پیش‌مان. خیلی کارها می‌خواستیم بکنیم اما نشد. آشنایی و همکاری ما در کار نمایش این حسن را داشت که من و او به هم اعتماد داشتیم و زبان مشترک داشتیم. یکی از همان روزها گفت جالب است که بخشی پس از سال‌ها بازیگر سینما بودن از زبان تفاهم برخوردار است. لازم نبود من زیاد حرف بزنم تا او بفهمد و او می‌فهمید که چرا من زیاد حرف نمی‌زنم. بخشی مثل کسی بود که به خانه خودش برگشته باشد. زبان مشترکش را بازیافته بود. اشاره‌ها را گفته و نگفته گرفته بود و در اولین تمرین می‌دیدم می‌شود گرفت»؛ این بخشی از صحبت‌های بهرام بیضایی درباره عنایت بخشی، یکی از بازیگران محبوب آثارش بود. بهرام بیضایی معتقد بود عنایت بخشی در پیله موفقیت‌هایش نپوسید و در آثارش همچنان باطراوت و تازه باقی مانده.

عنایت بخشی نه‌تنها در صحنه تئاتر و مقابل دوربین با کارگردان بزرگی مثل بهرام بیضایی همکاری کرد، بلکه مسعود کیمیایی، داریوش مهرجویی، علی حاتمی، ابراهیم گلستان، امیر نادری، ساموئل خاچیکیان، محمد متوسلانی، سیروس الوند و مهدی فخیم‌زاده از دیگر کارگردان‌های مطرح ایرانی هستند که از هنر عنایت بخشی بهره بردند.

عنایت بخشی را در تمام سال‌های حضورش در سینما و تلویزیون عمدتا با ایفای نقش ضدقهرمان به یاد می‌آوریم. او از جمله بازیگران توانمند عرصه بازیگری بود که با زبان بدن و چشم‌هایی که ناگفته سخن می‌گفت، نقش ضدقهرمان بسیاری از کارگردان‌های مطرح این کشور را با ظرافت تمام بازی می‌کرد. به یاد بیاوریم نقشی که او در «گوزن‌ها» ایفا کرد. اما نخستین نقش‌آفرینی عنایت بخشی در سینما مقابل دوربین داریوش مهرجویی در فیلم «آقای هالو» بود. در این فیلم او نقش جاهل را ایفا کرد و خاطره جالب او از هم‌کلامی با مهرجوییِ تازه از فرنگ برگشته، همچنان خواندنی است. او که پیش از این فیلم تجربه بسیاری روی صحنه تئاتر داشت و معتقد بود تجربه معاشرت با آدم‌های مختلف برای بازیگر همیشه و همه جا به کمکش می‌آید، در مواجهه با پیشنهاد مهرجویی برای ایفای نقش جاهل از او پرسید: «می‌خوای نقش جاهل کلاس چندم رو بازی کنم؟». او در مقابل حیرت مهرجویی از مواجه‌شدن با این سؤال توضیح داد که ایفای نقش جاهل طیف‌های مختلفی دارد و مقصود او از جاهل دقیقا چیست؟

حضور او در فیلم داریوش مهرجویی «آقای هالو» یکی از نقش‌آفرینی‌های ماندگار او را رقم زد. او که تجربه بازی در مقابل دوربین مسعود کیمیایی را داشت، معتقد بود بازیگران سینما بهترین بازی‌شان را مقابل دوربین کیمیایی انجام می‌دهند و مسعود کیمیایی نامی است که مردم به خاطر دیدن آثار او به سینما می‌روند.

عنایت بخشی که از حدود دو ماه قبل در بیمارستان بستری بود، یکشنبه ۲۶ بهمن‌ماه از دنیا رفت. او امسال دو بار راهی بیمارستان شده بود ولی بار دوم که تقریبا از اواخر پاییز شروع شد، مدت زمان بیشتری بستری بود. او به دلیل مشکلات جسمی متعدد و نیز عفونت تحت درمان قرار داشت. عنایت بخشی آخرین‌بار در جشنواره فیلم فجر سال قبل با فیلم «شاه‌نقش» حضور داشت و برای بازی در این فیلم دیپلم افتخار بازیگری نقش مکمل را دریافت کرد.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.