تهران دوگانه شمال مرفه، جنوب گرفتار آسیبها
پژوهش تازه مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران نشان میدهد شکاف شمال-جنوب در کیفیت زندگی، اعتماد اجتماعی و تمرکز آسیبهای اجتماعی همچنان عمیق است. تهران، شهری با تضادهای ملموس. در شمال، امنیت، امکانات مدرن و حس تعلق، زندگی مردم را شکل میدهد. در مرکز و جنوب، تراکم جمعیت، بافت فرسوده و تمرکز آسیبهای اجتماعی، کیفیت زندگی را پایین آورده است
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: پژوهش تازه مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران نشان میدهد شکاف شمال-جنوب در کیفیت زندگی، اعتماد اجتماعی و تمرکز آسیبهای اجتماعی همچنان عمیق است. تهران، شهری با تضادهای ملموس. در شمال، امنیت، امکانات مدرن و حس تعلق، زندگی مردم را شکل میدهد. در مرکز و جنوب، تراکم جمعیت، بافت فرسوده و تمرکز آسیبهای اجتماعی، کیفیت زندگی را پایین آورده است. پژوهش «تحلیل فضایی کیفیت زندگی شهری و آسیبهای اجتماعی در محلههای تهران» که مهر ۱۴۰۴ منتشر شد، با بررسی بیش از ۴۵۵۰۰ پرسشنامه در ۳۳۵ محله، تصویر کامل و دقیقی از تجربه زندگی شهروندان ارائه میدهد.
دو تجربه متفاوت از تهران
تهران، شهری با تضادهای عمیق است. محلههای شمال و غرب مانند زعفرانیه، نیاوران، الهیه، شهرک غرب و سعادتآباد، تصویری از رفاه و امنیت ارائه میکنند. در این مناطق، سرانه بالای فضای سبز، امنیت بالا، امکانات ورزشی و اجتماعی مدرن، زندگی شهروندان را با حس تعلق و رضایت همراه کرده است. در مقابل، محلههای مرکز و جنوب تهران، شامل شوش، مولوی، جوادیه، خزانه، هرندی و نازیآباد، شرایطی متفاوت دارند. تراکم بالای جمعیت، بافت فرسوده و تمرکز آسیبهای اجتماعی، زندگی مردم را سخت کرده است. معتادان، تکدیگران، فروشندگان مواد مخدر و پاتوقهای زنان خیابانی، حضور پررنگی در این محلهها دارند و کیفیت زندگی را کاهش دادهاند. شرق تهران هم وضعیت میانهای دارد. شمیران نو نمونهای از محلههایی است که تعلق مکانی متوسط گزارش شده است.
تعلق مکانی و علاقهمندی به محله
نقشههای پژوهش نشان میدهد مردم شمال و غرب تهران، علاقه بیشتری به محله خود دارند. حس تعلق محلی در این محلهها بالاست و شهروندان با محل زندگی خود ارتباط عاطفی قوی دارند. اما در جنوب و مرکز، این تعلق کمتر است. ساکنان این مناطق به کمبود امکانات، تراکم جمعیت و امنیت پایین اشاره میکنند و فاصله عاطفی با محله خود را بیشتر حس میکنند.
لذتبردن از زندگی؛ شمال خوش، جنوب در سایه
میزان لذتبردن از زندگی در محله، تصویر روشنی از تضادهای شهری ارائه میدهد. محلههای شمالی مانند زعفرانیه، نیاوران، تجریش و فرمانیه، ساکنان شاد و راضی دارند. در جنوب و مرکز، محلههایی مثل شوش، مولوی و جوادیه، سطح رضایت پایینتر است. با این حال، نازیآباد و بخشهایی از مناطق ۱۶ و ۱۷، نمونههایی از رضایت نسبی را نشان میدهند. در غرب تهران، شهرک اکباتان و دانشگاه شریف، ساکنان حس بهتری نسبت به زندگی در محله خود دارند.
امکانات محلی؛ سراها و کتابخانهها
سراهای محله ساکنان شمال تهران، با وجود امکانات متعدد، از عملکرد سراهای محله رضایت چندانی ندارند. انتظارات بالای آنها و رقابت با خدمات خصوصی، باعث کاهش رضایت شده است. در جنوب و جنوب غرب، سراهای محله نقش حمایتی پررنگی دارند و شهروندان از آنها رضایت نسبی نشان دادهاند. مناطق مرکزی و شرقی، در سطح متوسط قرار دارند و هنوز نتوانستهاند رضایت کامل شهروندان را جلب کنند. در نیمه شمالی تهران، رضایت از خدمات کتابخانهها پایینتر است. مردم انتظار بیشتری از این مراکز دارند. در جنوب و جنوب غرب، رضایت نسبی وجود دارد و کتابخانهها نقش اجتماعی مهمی در حمایت از شهروندان ایفا میکنند.
ورزش و فعالیتهای محلی
رضایت از سالنهای چندمنظوره در شمال و غرب، از جمله شهرک غرب و سعادتآباد بالاست. مرکز تهران با رنگهای نارنجی و قرمز، نشاندهنده رضایت پایین است. در جنوب، مناطقی مانند عبدلآباد و یافتآباد، نقشه سبز و زرد بیشتری دارند و رضایت نسبتا بهتر است.
سالنهای ویژه بانوان
مرکز و غرب تهران کمترین رضایت را گزارش کردهاند. دلایل آن شامل تراکم جمعیت، کمبود فضا، تجهیزات قدیمی و سرانه پایین است. زنان این مناطق فرصت کمتری برای ورزش دارند و کیفیت خدمات محدود است.
زمینهای بازی کودکان
مرکز و جنوب، بهویژه محلههای نزدیک بازار، از کمبود زمین بازی و وضعیت نامناسب تجهیزات رنج میبرند. شمال و شمال غرب، وضعیت بهتری دارند و رضایت ساکنان در برخی محلهها بالاست.
اعتماد اجتماعی؛ جزیرهای و پراکنده
اعتماد به همسایگان، هممحلهایها و کسبه، در تهران به شکل جزیرهای توزیع شده است. همسایگان: شمال با همگنی اجتماعی، امنیت و فضای سبز بیشتر، سطح اعتماد بالایی دارد. مرکز و جنوب، تراکم جمعیت، فقر و تنوع جمعیتی باعث کاهش اعتماد شده است. هممحلهایها و کسبه: حتی در شمال، محلههایی مانند فرحزاد و نیاوران رنگ قرمز دارند. در جنوب، نقاط سبز و زرد پراکندهاند و نشان میدهد اعتماد اجتماعی مختل است.
آسیبهای اجتماعی؛ تمرکز در جنوب و مرکز
افراد معتاد و متکدیان: بیشترین تمرکز در جنوب و مرکز، از جمله شوش، مولوی، جوادیه و خزانه است. شمال تهران شرایط بهتری دارد. فروشندگان مواد مخدر: حضور آنها در جنوب و مرکز، بهویژه اطراف بازار، پررنگ است. شمال تقریبا خلوت است. این الگوها با تفاوتهای اقتصادی و اجتماعی شمال-جنوب همخوانی دارد. جنوب لکههای داغ آسیب را تجربه میکند، در حالی که شمال با درآمد بالاتر و نظارت اجتماعی قویتر، شرایط بهتری دارد.
مقایسه مسائل اجتماعی در مناطق ۲۲گانه
بیشترین سرقت خودرو، زورگیری و حضور معتادان در مناطق یک تا شش و بخشهایی از جنوب شهر گزارش شده است. نواحی شمالی و غربی با تعداد پایینتر این مسائل، کیفیت زندگی بهتری دارند. تهران شهری دوگانه است. شمال و غرب، کیفیت زندگی بالا، رضایت از امکانات ورزشی و سرمایه اجتماعی قابل توجه دارند. اما حتی در این مناطق، رضایت از نهادهای عمومی پایین است. مرکز و جنوب، کیفیت زندگی پایین، تمرکز آسیبهای اجتماعی، تراکم جمعیت بالا دارند، با این حال، سراها و کتابخانهها در این مناطق نقش حمایتی پررنگ دارند. کیفیت زندگی در تهران نتیجه تعامل عوامل اقتصادی، اجتماعی و مدیریتی است و موقعیت جغرافیایی نقش پررنگی دارد.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
