زلزله در بازارهای جهانی

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

علی صالحی: روند تحولات بازارهای جهانی در هفته گذشته متأثر از تحولات سیاسی و ژئوپلیتیک و سیاست‌های تنش‌زای ایالات متحده بسیار پیچیده و پرنوسان دنبال شد و برخی از رکوردها برای نخستین‌بار اتفاق افتاد. ردپای این تحولات در بازارهای کالایی، مواد اولیه و به‌اصطلاح کامودیتی نقشی پررنگ بر جا گذاشت. تحلیلگران از نظم جدید بین‌المللی سخن می‌گویند.

کارشناس CNBC گفته است «نظم جهانی و در پی آن نظم پولی در حال فروپاشی است. درگیری‌های ژئوپلیتیکی در حال تشدید هستند. توقیف دارایی‌های روسیه باعث شده بانک‌های مرکزی به‌ جای اوراق خزانه‌داری آمریکا، طلا را در اولویت قرار دهند». این گفته در پی فرازوفرود بی‌سابقه نرخ اونس طلا در هفته گذشته معنا می‌یابد که یک‌نفس تا پنج‌هزار‌و ۶۰۰ دلار پیش رفت و یک‌شبه مسیر رفته را تا چهارهزارو ۷۰۰ دلار بازگشت. نوسانات بازار نقره از این هم شدیدتر بود و این فلز گرانبها که درباره کاربری‌های جدید و تقاضای آینده‌اش بحث‌های زیادی مطرح است، یکباره از ۱۲۱ دلار به کمتر از ۷۸ دلار سقوط کرد و بیش از ۳۰ درصد از ارزش بازار خود را از دست داد. راس نورمن، تحلیلگر مستقل بازار فلزات، این وضعیت را چنین توصیف می‌کند: «فلزات گرانبها دوباره جاذبه را کشف کرده‌اند؛ حرکتی خشن، اما یادآور این واقعیت که این بازارها دوطرفه هستند».

تغییرات قیمتی دیگر کامودیتی‌ها با این شدت‌ و‌ حدّت نبود. در بازار فلزات رنگین نیز این روزها رکوردهای بی‌سابقه‌ای ثبت شد. قیمت مس برای نخستین‌بار در ۲۹ ژانویه تا نزدیکی ۱۴‌‌هزار‌و ۵۰۰ دلار هم معامله شد و هم‌زمان با ریزش سایر فلزات عقب‌نشینی کرد و آخر هفته میلادی به ۱۳‌هزارو ۱۶۸ هزار دلار رسید. قیمت هر تن آلومینیوم نیز برای نخستین بار در پنج سال گذشته به بالای سه هزار دلار رفت و نهایتا از سه‌هزار‌و ۳۰۰ دلار به سه‌هزار‌و ۱۱۷ دلار عقب‌نشینی کرد. این افزایش قیمت در ۴۰ سال گذشته به‌ندرت دیده شده است. فلز روی هم پس از صعود و لمس قیمت سه‌هزار‌و ۵۷۰ دلار در نهایت با قیمت سه‌هزار‌و ۳۹۳ دلار به تعطیلات آخر هفته رفت.

سنگ‌آهن نیز با وجود محدودیت‌های این روزهای تولید فولاد همچنان قیمت خود را حفظ کرد و ۱۰۵ دلار معامله شد. هشدارهای تعرفه‌ای ایالات متحده علیه کشورهایی که با سیاست‌های آمریکا همراه نیستند، نگرانی‌هایی را در بازار این فلزات ایجاد کرده و در کنار آن کاربردهای رو به افزایش آنها و ریسک جنگ‌های منطقه‌ای، از دلایل روند صعودی اخیر این کامودیتی‌ها گزارش شده است.

بحث دیگر این روزها در زمینه استخراج و تحولات بازار عناصر کمیاب در دنیاست. حساسیت‌های ایالات متحده در روزهای گذشته منجر به تحرکات زیادی در این زمینه شده است. با شتاب‌گرفتن انقلاب هوش مصنوعی، ارزش این عناصر نادر زمینی به‌سرعت در حال افزایش است. دونالد ترامپ نیز بارها بر اهمیت عناصر نادر زمینی برای دولت خود تأکید کرده است؛ از‌جمله ذخایری که در اوکراین و چین قرار دارند. محاسبات تحلیلگران از انگیزه‌های ترامپ برای تصرف گرینلند و سلطه بر ونزوئلا به بهانه‌های مختلف برای دستیابی به این منابع نادر و ارزشمند پرده برمی‌دارد. چند هفته‌ای بیشتر نیز از تهدیدات تعرفه‌ای ترامپ، ضد چین به دلیل توقف صادرات این عناصر به آمریکا نگذشته است و به نظر می‌رسد این موضوع به‌زودی به کانون توجه بعدی تبدیل خواهد شد.

قیمت نفت نیز در هفته گذشته ناشی از تحولات سیاسی و نظامی دستخوش تغییراتی بود. نفت برنت که هفته گذشته میلادی را با ۶۳.۲۴ دلار آغاز کرده بود در پایان هفته به ۷۰.۶۹ دلار رسید. متوسط قیمت معاملات نفت وست‌تگزاس نیز در هفته گذشته ۶۲ دلار بوده و در پایان هفته به عدد ۶۵ دلار رسیده ‌است. این افزایش هفت تا هشت‌دلاری بیشتر تحت تأثیر ناآرامی‌های منطقه‌ای و نظامی تحلیل شده است. این در حالی است که گزارش‌های آژانس‌های بین‌المللی حاکی از آن است که شدت مصرف نفت نسبت به GDP برای کشورهای بزرگ از حدود ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۵ رو به کاهش بوده است. تقریبا در همه کشورها شدت مصرف نفت به‌ طور پیوسته کاهش یافته و این یعنی رشد اقتصادی به‌تدریج کم‌وابسته‌تر به نفت شده است. این گزارش‌ها تأیید می‌کند که دوران رشد نفت‌محور اقتصاد جهانی رو به پایان است و تقاضای نفت در بلندمدت بیش از آنکه ساختاری باشد، چرخه‌ای و ناپایدار خواهد بود.

اما قیمت گاز در سه هاب آلبرتا، TTF و NBP ثابت و با اندکی کاهش همراه بود. با این‌ حال در هنری‌هاب هر مترمکعب گاز ۱۷.۶ درصد از قیمت خود را از دست داد. اوره خاورمیانه برای هر تن ۴۳۵ دلار و اوره ایران ۴۲۹ دلار قیمت خورد که این نرخ در مقایسه با هفته گذشته رشد یک‌درصدی را نشان می‌دهد.

همان‌طور‌ که مشاهده شد، بازار کامودیتی‌ها نیز در روزهای گذشته بیش از عرضه‌ و‌ تقاضای واقعی بازارها و عوامل طبیعی و ساختاری اقتصادی، تحت‌ تأثیر تحولات ژئوپلیتیک جهانی بوده است. ادامه جنگ اوکراین و روسیه، تحرکات آمریکا و تهدیدات نظامی علیه ایران، کوبا، ونزوئلا و میل تصرفات سرزمینی ترامپ در گرینلند از مهم‌ترین عوامل نوسانات این روزهای بازار کامودیتی‌ها بوده است. از سوی دیگر خبر انتخاب کوین وارش به ریاست فدرال‌رزرو نیز بر دامنه این نوسانات افزوده است. از این انتخاب به‌عنوان دلیل اصلی تقویت دلار یاد شده و با آمدن او انتظارات برای کاهش تهاجمی نرخ‌های بهره کاهش یافته است؛ عاملی که فشار مضاعفی بر فلزات قیمت‌گذاری‌شده با دلار وارد کرد و نوسانات گفته‌شده را نیز تا حدودی توجیه می‌کند. بنا بر گفته تحلیلگران، بازار این پیام را گرفت که فدرال‌رزرو استقلال خود را حفظ خواهد کرد و مسیر سیاست پولی ممکن است کمتر از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، به نفع دارایی‌هایی مانند طلا باشد.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.