قطعشدن اینترنت و پیامک، چگونه دارندگان رمزارز در ایران را با بحران مواجه کرده است
دارایی دور از دسترس
بیش از صد ساعت و نزدیک به شش روز است که اینترنت بهعنوان ابزار ارتباطی مردم و ابزاری برای فعالیت کسبوکارها قطع شده است. ارتباط با دنیا به صورت کامل از دست رفته و کمتر کسی از ما میدانیم در آن سوی مرزهای ایران چه اتفاقی در حال رقمخوردن است. مهاجران در کشورهای مختلف، بیخبر از خانواده و دوستان خود در داخل ایران هستند و از سوی دیگر، در داخل کشور نیز در کنار قطعبودن اینترنت، اختلالهای تماس تلفنی و قطعشدن ارسال پیامک باعث شده افراد به سختی با یکدیگر ارتباط بگیرند.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: بیش از صد ساعت و نزدیک به شش روز است که اینترنت بهعنوان ابزار ارتباطی مردم و ابزاری برای فعالیت کسبوکارها قطع شده است. ارتباط با دنیا به صورت کامل از دست رفته و کمتر کسی از ما میدانیم در آن سوی مرزهای ایران چه اتفاقی در حال رقمخوردن است. مهاجران در کشورهای مختلف، بیخبر از خانواده و دوستان خود در داخل ایران هستند و از سوی دیگر، در داخل کشور نیز در کنار قطعبودن اینترنت، اختلالهای تماس تلفنی و قطعشدن ارسال پیامک باعث شده افراد به سختی با یکدیگر ارتباط بگیرند. هنوز مشخص نیست راههای ارتباط دیجیتال از اینترنت تا پیامک چه زمانی قرار است باز شود، اما آنچه مشخص است، ضایعشدن حقوق شهروندی و افزایش ضررهایی است که در این شرایط اقتصادی مردم و کسبوکارها میبینند. در روزهایی که رکود اقتصادی در ایران هر لحظه رکورد میزند، برخی کاربران برای حفظ ارزش اندک داراییهای خود به پلتفرمهای رمزارز داخلی پناه برده بودند، اما حالا مشخص شده که با قطع اینترنت و ارسال پیامک، بسیاری از این کاربران نمیتوانند داراییشان را از این صرافیها خارج کنند یا با کمترین ریسک معامله انجام دهند. پیگیری «شرق» از اصلیترین صرافیهای رمزارز ایرانی، نشان میدهد که به دلیل قطع اینترنت و عدم امکان بهروزرسانی قیمت رمزارزها با بازار جهانی، معاملات به شکل چشمگیری کاهش پیدا کرده است و آنچه حالا در بستر این پلتفرمها بهعنوان معامله انجام میشود، براساس خرید و فروش در بازار داخلی است که احتمالا با رقم بازار جهانی بسیار متفاوت است. به گفته کارشناسان، قطع و ادامه قطعی اینترنت و عدم ارسال پیامک باعث ضایعشدن حقوق شهروندان و واردشدن ضررهای بیسابقه به آنهایی میشود که تلاش کردهاند در چند سال گذشته، در شرایط نابسامان اقتصادی از طریق پلتفرمهای رمزارزی حداقل ارزش داراییشان را نگه دارند.
هشدار پیش از قطعی
یک روز قبل از قطعشدن کامل اینترنت، اینترنت از نوع ملی، تماس تلفنی و پیامک در شامگاه ۱۸ دی و درحالیکه اینترنت با اختلال شدید همراه بود، صرافیهای رمزارزی با انتشار اطلاعیهای در شبکههای ارتباطی خود، به کاربرانشان درباره مدیرت معاملات هشدار دادند. برای نمونه، نوبیتکس بهعنوان بزرگترین صرافی رمزارز ایران، در اطلاعیه خود به کاربران توصیه کرد در شرایط هیجانی از بازکردن و نگهداشتن موقعیتهای تعهدی و پرریسک خودداری کنند و آمادگی لازم را برای سناریوهای مختلف، ازجمله اختلال احتمالی دسترسی، در نظر بگیرند. نوبیتکس تأکید کرده بود که بخش عمده دارایی کاربران مطابق روال همیشگی در ذخیرهسازی سرد نگهداری میشود و شارژ کیفپولهای گرم نیز بهصورت محدود و مدیریتشده انجام میگیرد. از سوی دیگر، صرافی والکس هشدار داد که کاربران برای حفظ دسترسی پایدار به پلتفرم، از گزینههای تأیید دومرحلهای پیامکی یا Google Authenticator بهجای ایمیل استفاده کنند. همچنین آبانتتر در اطلاعیهای با اشاره به احتمال اختلال یا محدودیت اینترنت، اعلام کرده بود در صورت کاهش یا قطع دسترسی، امکان مدیریت لحظهای معاملات برای کاربران ممکن است محدود میشود.
هشدارهایی که راه به جایی نبرد
اما با قطعی گسترده اینترنت و بعد از آن هم قطعشدن ارسال پیامک، عملا هیچکدام از این هشدارها برای کاربران کارساز نبود. «مرجان» یکی از کاربرانی که سالهاست در یکی از صرافیهای رمزارز ایرانی داراییاش را نگه میدارد، به «شرق» میگوید وقتی اینترنت قطع شد، حتی وبسایت و اپلیکیشن صرافی رمزارزی که در آن ثبتنام کرده نیز بالا نمیآمد. به گفته او در روز دوم که اینترنت ملی با اختلال همراه بود، میتوانسته وارد اپلیکیشن صرافی شود، اما برای ورود نیاز به کد تأیید داشته است که به خاطر قطع پیامک کد OTP برای او ارسال نمیشده. همچنین او تأکید میکند که امکان دریافت کد تأیید از طریق ایمیل نیز نداشته؛ چراکه ایمیل هم قطع بوده است. «علی» از دیگر کاربران صرافی رمزارز نیز به «شرق» میگوید آنقدر اینترنت داخلی اختلال دارد که بارها در مراحل انجام معاملات نتوانسته دکمه ثبت را بزند و کل فرایند معامله از بین رفته است. او در ادامه میگوید بارها خواسته معاملاتی انجام دهد، اما وقتی به مرحله آخر و ارسال پیامک تأیید رسیده، چون پیامکها قطع است، نتوانسته معامله خود را تکمیل کند. او میگوید در شرایطی که هر روز در کنار بحرانهای اقتصادی، بحرانهای دیگر هم در کشور رخ میدهد، اندک دارایی خودش را برای روز مبادا در این صرافیها نگه داشته و حالا هم که میخواهد کل داراییاش را از آن خارج کرده و برای خرید بلیت به خارج استفاده کند، امکانش را ندارد. «نگین» نیز از دیگر کاربران صرافی رمزارز ایرانی است. او میگوید هر روز اولین کارش چککردن بازار و قیمت رمزارزها بوده و براساس آن معاملات خود را برنامهریزی میکرد، اما از شش روز گذشته با قطعی اینترنت و پیامک نتوانسته حتی یک معامله هم انجام دهد. او هم تجربهای مانند دیگر کاربران صرافیهای رمزارز دارد؛ یا در میانه معامله اختلال اینترنت ملی افزایش پیدا میکند و نمیتواند ادامه راه را برود یا پیامک تأیید برایش ارسال نمیشود و نمیتواند معامله را نهایی کند. او در پاسخ به «شرق» که چرا در این شرایط بحرانی میخواهد معامله کند؟ میگوید: «برای اینکه استرس دارم ارزش داراییام کم شود. من هیچ منبعی ندارم که بدانم در بازار جهانی قیمتها به چه صورت است، چون اینترنت را قطع کردهاند؛ بااینحال، با قیمتگذاری که در داخل بازار میشود، سعی میکنم از کاهش ارزش دارای خود جلوگیری کنم».
صرافیهای رمزارز: پلتفرمها کار میکنند
«شرق» برای بررسی وضعیت فعالیت صرافیهای رمزارز با حداقل پنج صرافی تماس گرفت که تمامی آنها اعلام کردند نمیخواهند نامشان در این گزارش آورده شود؛ بااینحال، مدیران این صرافیها اعلام میکنند که با وجود قطعبودن اینترنت از شش روز پیش تاکنون، در روز اول قطعی، ترافیک روی این پلتفرمها صفر بوده و در روز دوم با وصلشدن دستوپاشکسته اینترنت ملی، آنها توانستهاند خدمات خود را در اختیار کاربرانشان بگذارند. به گفته آنها، آنچه در این بین به معضل تبدیل شده، قطعی اینترنت و عدم امکان اتصال آنها به بازارهای جهانی برای بهروزکردن قیمت رمزارزهاست و دومین مشکل در کنار قطعی اینترنت، قطعشدن پیامک است که باعث شده پیام تأیید یا OTP برای کاربران ارسال نشود و آنها از انجام معامله بازبمانند.
در این بین، برخی شنیدهها حکایت از آن داشت که صرافیهای رمزارز به اینترنت دسترسی دارند، اما در صحبت «شرق» با پنج صرافی اصلی کشور، آنها این ادعا را رد میکنند ولی تأکید دارند که به آنها وعده داده شده بهزودی اینترنتشان وصل خواهد شد. بااینحال، یکی از مدیران این صرافیهای رمزارز داخلی اعلام میکند داشتن اینترنت برای صرافیها هیچ مشکلی را حل نمیکند، وقتی کاربران آنها امکان دسترسی به اینترنت و حتی پیامک را ندارند. به گفته او در حال حاضر معامله روی برخی صرافیها به صفر رسیده و حتی این وضعیت بدتر از وضعیت ۱۲ روز جنگ تحمیلی اسرائیل به ایران است.
مدیر یکی از این صرافیها در پاسخ به «شرق» که در شرایط قطعی اینترنت و نداشتن دسترسی به قیمت رمزارزهای جهانی چگونه پلتفرمهای ایرانی امکان معامله را برای کاربران خود فراهم کردهاند؟ میگوید: «از راههایی تلاش میکنیم که کشف قیمت صورت بگیرد که نمیتوانم به صورت شفاف آن را اعلام کنم. در کنار این اتفاق، قیمتها براساس پیشنهاد خود کاربران در داخل کشور تعیین میشود. برای مثال، کاربری یک قیمت برای یک رمزارز میگوید و کاربر دیگر رقمی دیگر میگوید، در نهایت این معاملات انجام میشود». به گفته او، قیمت رمزارزها در غیاب قیمت رمزارزهای بازار جهانی به شکل کاملا کور تعیین میشود.
او نیز مانند دیگر مدیران صرافیهای رمزارز پیشنهاد میکند تا زمان اتصال مجدد اینترنت، بهتر است کاربران دست نگه دارند و معاملهای انجام ندهند یا حداقل از انجام معاملات پرریسک، اعتباری و استقراضی پرهیز کنند؛ چون احتمال ضرر و زیان برای آنها بسیار بالاست.
در همین زمینه، برخی خبرها حکایت از آن دارد که قیمت رمزارزهای گوناگون در پلتفرمهای رمزارزی ایرانی مختلف است. برای نمونه، قیمت تتر روز یکشنبه (۲۱ دی) در یک صرافی ۱۴۲ هزار تومان بود و در یک صرافی دیگر ۱۴۵ هزار تومان. مدیر یکی از صرافیهای رمزارزی درباره این تفاوت قیمت به «شرق» میگوید: «بازارهای معاملاتی در حوزه رمزارز عمقهای مختلفی دارند و براساس معاملاتی که دو طرف بازار در خرید و فروش انجام میدهند، یک تفاوت قیمت ایجاد میشود. بااینحال، در حال حاضر بهخاطر قطعی اینترنت معاملات واقعی نیست؛ کاربران میخواهند معامله کنند، اما به دلیل کاهش معاملات و عدم دسترسی به قیمت بازار جهانی، بازار عمق نمیگیرد و قیمت اصلی استخراج نمیشود».
براساس گزارشی که اخیرا رسانه «تکراسا» منتشر کرد، بازار رمزارز ایران در سال ۱۴۰۳ بین دو تا دوونیم هزار میلیارد تومان گردش مالی داشته است. در کنار این حجم، طبق گزارش تکراسا، حدود ۱۲ تا ۱۴ میلیون حساب کاربری ثبتشده در این پلتفرمها وجود دارد. همچنین این گزارش نشان میدهد تعداد کاربران فعال که حداقل یک معامله در طول سال در این پلتفرمها انجام دادهاند، حدود چهار تا پنج میلیون نفر است. هرچند این آمار نشان میدهد که بازار رمزارز در ایران هنوز کاربران جدی پیدا نکرده، اما همین تعداد نیز بیانگر این موضوع است که بخشی از مردم از این پلتفرمها برای حفظ دارایی خود استفاده میکنند و قطعی اینترنت و پیامک، آنهم تا زمانی نامعلوم، در کنار آنکه حق شهروندی آنها را سلب میکند، باعث میشود امکان دسترسی به دارایی را که روز به روز در این شرایط اقتصادی ارزشش کم میشود هم نداشته باشند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
