سفر تاریخی مکرون به سوریه

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

رئیس‌جمهور فرانسه در نخستین سفر یک رهبر اروپایی به سوریه از زمان فروپاشی حکومت پیشین، روز دوشنبه وارد دمشق شد. این دیدار با هدف بررسی روند بازسازی ویرانه‌های سیزده‌ساله و تعامل با دولت جدید  به رهبری احمد الشرع انجام می‌گیرد.

این سفر نخستین حضور یک رهبر از اتحادیه اروپا در پایتخت سوریه پس از سرنگونی بشار اسد در سال ۲۰۲۴ و اولین سفر یک رئیس‌جمهور فرانسه به این کشور طی حدود ۱۸ سال اخیر است. این دیدار چرخش ژئوپلیتیک بنیادین در جایگاه منطقه‌ای سوریه را در دوران حاکمیت الشرع برجسته می‌کند. رهبر جدید سوریه که پیش از این از فرماندهان ارشد القاعده بود، در تلاش برای بازسازی کشوری که با ۱۳ سال جنگ داخلی از هم پاشیده است، پیوندهای نزدیکی با قدرت‌های غربی و خاورمیانه‌ای برقرار کرده است؛ قدرت‌هایی که تا پیش از این، حکومت اسد را طرد کرده بودند.

مکرون پس از ورود به دمشق در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که برای تاکید بر تعهد فرانسه به مردم سوریه و در راستای حمایت از سوریه‌ای مستقل، یکپارچه در عین تکثر و در صلح با همسایگان، به این کشور سفر کرده است. او از مقامات دمشق خواست تا برگ تازه‌ای از ثبات و صلح را در کنار یکدیگر بگشایند. اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، در فرودگاه دمشق از مقام‌های فرانسوی استقبال کرد. یکی از مقامات کاخ الیزه در نشستی خبری پیش از این سفر فاش کرد بازسازی زیرساخت‌های نابودشده سوریه یکی از محورهای اصلی این دیدار خواهد بود و مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ فرانسوی از جمله «توتال‌انرژی» و شرکت کشتیرانی کانتینری «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام» مکرون را در این سفر همراهی می‌کنند.

چرخش دیپلماتیک

این مقام ریاست‌جمهوری فرانسه تاکید کرد که مکرون بر تعهد کشورش به سوریه‌ای آزاد و کثرت‌گرا که به تمام جوامع خود احترام می‌گذارد، پافشاری خواهد کرد و در این مسیر با اقشار مختلف مردم سوریه دیدار خواهد داشت. احمد الشرع سال گذشته و در نخستین سفر اروپایی خود پس از سرنگونی اسد، با مکرون در فرانسه دیدار کرده بود. رئیس‌جمهور فرانسه از حامیان اصلی لغو تحریم‌های گسترده غرب بود؛ تحریم‌هایی که اقتصاد سوریه را تا آستانه فروپاشی پیش برده بود و در نهایت سال گذشته بخش عمده‌ای از آن‌ها لغو شد. پیش از مکرون، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی امیر قطر که کشورش از حامیان سرسخت شورش علیه اسد بود، در ژانویه ۲۰۲۵ به عنوان نخستین رئیس یک دولت خارجی وارد دمشق شد.

اورزولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، در ماه ژانویه به دمشق سفر کرد و ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهور اوکراین نیز در ماه آوریل با الشرع در سوریه دیدار داشت. کاخ الیزه پیش از این سفر تایید کرد مکرون پیش از ترک دمشق در روز سه‌شنبه، برای شکل‌گیری یک سوریه آزاد و تکثرگرا که در مهار تنش‌های منطقه‌ای خاورمیانه نقشی تعدیل‌کننده داشته باشد، رایزنی خواهد کرد. احمد الشرع پس از پایان دادن به حکومت طولانی‌مدت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، در تلاش است تا اعتبار مخدوش‌شده بین‌المللی سوریه را بازسازی کند و اقتصاد در حال احتضار این کشور را نجات دهد.

نیکولا سارکوزی آخرین رئیس‌جمهور فرانسه بود که در سال ۲۰۰۹ و پیش از سرکوب خونین اعتراضات دموکراسی‌خواهانه در سال ۲۰۱۱ توسط اسد، به این کشور سفر کرد. آن سرکوب نقطه آغاز جنگی ویرانگر بود که بیش از نیم میلیون کشته بر جای گذاشت و زیرساخت‌ها و صنعت سوریه را با خاک یکسان کرد. اکنون مقامات جدید  که در پی یکپارچه‌سازی کشوری ازهم‌گسیخته هستند، با چالش‌های امنیتی تازه‌ای از جمله انفجار مرگبار هفته گذشته در کافه‌ای در دمشق دست‌وپنجه نرم می‌کنند. با این حال، خبرگزاری دولتی سانا روز دوشنبه سفر مکرون را گامی محوری در مسیر بازیابی جایگاه بین‌المللی سوریه توصیف کرد.

حضور پاتریک پویانه، مدیرعامل غول انرژی توتال و رودولف سعاده، رئیس شرکت حمل‌ونقل دریایی سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام، در هیات همراه مکرون، نشان از تمرکز جدی بر قراردادهای بازسازی و سرمایه‌گذاری دارد؛ هر چند شرکت‌های فرانسوی هنوز با احتیاط به بازگشت به این کشور جنگ‌زده می‌نگرند.

برنامه رئیس‌جمهور فرانسه شامل گفت‌وگوهای غیررسمی با الشرع پیش از آغاز نشست‌های رسمی در روز سه‌شنبه است. پاریس از رهبر جدید سوریه انتظار دارد تا به تعهدات خود مبنی بر حفاظت از اقلیت‌ها پایبند بماند؛ خواسته‌ای که پس از خونریزی‌های فرقه‌ای سال گذشته در مناطق علوی و دروزنشین سوریه، اهمیتی دوچندان یافته است.

بسام بربندی، دیپلمات سوری و بنیان‌گذار اتاق فکر نکسوس منا، سفر مکرون را بسیار حائز اهمیت دانست و ابراز امیدواری کرد این رویداد سیاست‌های پاریس در قبال دمشق، از جمله مسئله پیچیده کردها را به سوی واقع‌گرایی سوق دهد. کردهای سوریه با تکیه بر حمایت‌های بین‌المللی، نقشی کلیدی در شکست سرزمینی داعش در سال ۲۰۱۹ ایفا کردند. اما در سال جاری میلادی و در پی فشارهای سنگین نظامی، تن به توافقی دادند که نهادهای محلی آن‌ها را در ساختار دولت مرکزی ادغام می‌کند؛ ضربه‌ای کاری که آرمان‌های دیرینه آن‌ها برای استقلال را با ناکامی مواجه ساخت.

دنی بوشار، سفیر پیشین و کارشناس موسسه روابط بین‌الملل فرانسه، معتقد است که مکرون با این سفر در پی تثبیت رژیم جدید در دمشق است. او این اقدام را در تقابل با تلاش‌های مستمر اسرائیل برای ضعیف و تکه‌تکه نگه‌داشتن سوریه می‌داند و به بی‌اعتمادی موجود نسبت به نقش حمایتی ترکیه از دولت الشرع اشاره می‌کند. ترکیه که همسایه قدرتمند سوریه است، از حامیان اصلی مقامات جدید محسوب می‌شود، در حالی که ارتش اسرائیل از زمان سقوط اسد، بمباران‌ها و تهاجمات مرزی متعددی را در خاک سوریه ترتیب داده است. مکرون شامگاه سه‌شنبه برای شرکت در اجلاس سران ناتو عازم آنکارا خواهد شد و روز چهارشنبه با رئیس‌جمهور ترکیه دیدار می‌کند. کاخ سفید نیز تایید کرده است دونالد ترامپ در حاشیه این اجلاس با احمد الشرع گفت‌وگو خواهد کرد.