پشت پرده درگیریهای حلب چیست؟
صفکشی دمشق و آنکارا علیه قسد
روند درگیریها در سوریه که با محوریت حلب در جریان است، اوضاع را برای احمد الشرع بهشدت دشوار کرده است. پس از ناآرامیهای اولیه در سوریه و درگیریها میان نیروهای دولت موقت با دروزیها، دولت الشرع تصور میکرد که توانسته است مخالفان و اقلیتها را بهخوبی مدیریت کند. اما به سرانجام نرسیدن توافق میان دولت الشرع با نیروهای قسد، جرقه یکی از سختترین بحرانهای سوریه پسااسد را زد.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
روند درگیریها در سوریه که با محوریت حلب در جریان است، اوضاع را برای احمد الشرع بهشدت دشوار کرده است. پس از ناآرامیهای اولیه در سوریه و درگیریها میان نیروهای دولت موقت با دروزیها، دولت الشرع تصور میکرد که توانسته است مخالفان و اقلیتها را بهخوبی مدیریت کند. اما به سرانجام نرسیدن توافق میان دولت الشرع با نیروهای قسد، جرقه یکی از سختترین بحرانهای سوریه پسااسد را زد.
جرقه اولیه درگیریها
روز اول دیماه نخستین خبرها از جابهجایی جمعیت غیرنظامی حلب و تلاش آنها برای خروج از منطقه خطر به نواحی امنتر منتشر شد. این جابهجایی پس از آن صورت گرفت که در درگیری میان نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) با نیروهای دولتی، در محله لیرمون حلب چهار نفر غیرنظامی و تعدادی نیروی امدادی زخمی شدند. این حملات با استفاده از خمپاره و مسلسلهای سنگین انجام شد. در آن زمان وزارت کشور دولت موقت سوریه اعلام کرد نیروهای قسد مستقر در دو محله شیخ مقصود و الاشرفیه با وجود توافقنامههای امضاشده به سمت نیروها در ایستهای بازرسی مشترک تیراندازی میکنند. این ادعا در حالی مطرح شد که نیروهای قسد در کانالهای تلگرامی خود مدعی میشدند که نیروهای ارتش به پایگاههای نظامی آنها در همین دو محله حمله کرده بودند. این درگیریها در حالی اتفاق افتاد که چند روز پیش از آن تشکیلات قسد در بیانیهای اعلام کرد با وجود ادامه کانالهای گفتوگو با دولت سوریه، تاکنون هیچ پیشرفت واقعی در زمینه تفاهمهای سیاسی و نظامی بین دو طرف حاصل نشده است، آنهم در زمانی که توافق ۱۰ مارس به مهلت زمانی خود در پایان سال جاری نزدیک میشود. این بیانیه در ادامه توضیح داده بود این گروه پیشنهاد جامعی ارائه کرده است که مراحل و سازوکارهای ادغام قسد در ارتش و نهادهای دولتی سوریه را تشریح میکند، اما دولت دمشق هنوز به این پیشنهاد پاسخی نداده است.
مشکل از کجاست؟
روز دهم مارس توافقی میان دولت موقت به ریاست احمد الشرع با مظلوم عبدی رهبر نیروهای دموکراتیک سوریه امضا شد تا دولت سوریه بتواند به شکل و شمایل یک دولت مرکزی با توان سازماندهی همه مناطق کشور دربیاید. قرار بود مفاد اساسی این توافق که شامل آتشبس جامع، ادغام نهادهای نظامی و غیرنظامی (شامل قسد) زیر چتر دولت سوریه، تضمین حقوق اساسی کردهای سوریه، بازگشت آوارگان و رد هرگونه تجزیه سوریه بود، قبل از پایان سال جاری اجرا شود با این حال، آنچه تاکنون حاصل شده است، محدود به یک آتشبس نسبی و تفاهمهای اولیه درمورد بازگشت آوارگان منطقه عفرین بوده است، در حالی که مفاد اساسی توافق در نهایت به نتیجه نرسید و اتهامزنیها و تعلل و وقتکشی باعث شد همه چیز معلق باقی بماند. اسعد الشیبانی وزیر خارجه سوریه میگوید دمشق هیچگونه اراده جدی از سوی نیروهای قسد برای اجرای توافقات مشاهده نکرده است. این همان حرفی است که طرف مقابل هم بیان میکند. یکی از اختلافات اصلی میان قسد و نیروهای احمد الشرع بر سر نوع حکومت سوریه است. نیروهای دموکراتیک کرد به دنبال فدرالیسم در سوریهاند در صورتی که الشرع و مردانش از دولت متمرکز و قدرتمند مرکزی حرف میزنند. موضوع بعدی این است که نیروهای دموکراتیک سوریه، بخش عمدهای از نفت سوریه را در کنترل خود دارند و دولت مرکزی نمیتواند برای استفاده از این نفت اقدام لازم را انجام دهد. دولت الشرع برای استفاده از این میادین نفتی اصرار دارد و نمیتواند بازسازی کشور را بدون اتکا به نفت رقم بزند.
واسطهها چه میگویند؟
تام باراک فرستاده ایالات متحده در زمینه سوریه و براد کوپر فرمانده سنتکام از کسانی هستند که با افزایش درگیریها در حلب، با انجام تماسهایی با دولت سوریه تلاش کردند به عنوان حامیان قسد، به نتیجهای دست پیدا کنند. این تماسها تا امروز نتیجهبخش نبوده است. در آن سوی ماجرا، دولت ترکیه و شخص هاکان فیدان وزیر خارجه آنکارا قرار دارند که تمامقد در کنار دولت موقت احمد الشرع ایستادهاند. دمشق و آنکارا، قسد را به تعلل در اجرای توافق امضاشده در دهم مارس گذشته متهم میکنند و در این مسیر با یکدیگر همصدا به نظر میرسند. وزیر خارجه ترکیه هاکان فیدان که رویکردی تندوتیز در قبال اسرائیل دارد، پیش از این گفته بود که عناصر موسوم به قسد باید همکاری با اسرائیل را متوقف کرده و دست از تلاش برای تجزیه سوریه بردارند. اتهام تجزیه سوریه، از سوی قسد و شخص مظلوم عبدی به رسمیت شناخته نمیشود؛ اما آنکارا بهعنوان کشور همسایه سوریه و از نزدیکان دولت الشرع از هر گونه تلاش احتمالی برای مقابله با ایده تجزیه سوریه کوتاهی نمیکند. آنکارا از سوی دیگر قسد و شاخه نظامی آن را همراه و همپای پ.ک.ک میداند و بستهشدن دست قسد را بخشی از توافق صلحی به حساب میآورد که با پ.ک.ک امضا کرده است.
تازهترین وضعیت حلب
هرچند گروهی از شهروندان حلب به عنوان غیرنظامیانی که از زمان ظهور داعش تا امروز تحت خشونت زندگی کردهاند، در حال ترک این شهر تاریخی بوده و تصاویر دراماتیکی از خانه به دوش شدن آنها در رسانهها منتشر شده است؛ اما کماکان غیرنظامیان فراوانی در حلب حضور دارند. دولت سوریه قسد را تحت فشار قرار داده تا سلاحهایش را تحویل دهد و هیچ گزینه دیگری را روی میز قرار نداده است. در همین حال خبرهای ضد و نقیضی درمورد اینکه محلههای حساس شهر در دست قسد یا دولت قرار دارد، منتشر میشود. در سوریه و ترکیه تقصیر اتفاقات حلب بر گردن اسرائیل افتاده است. برخی از ناظران که رک و راستتر از دولت موقت الشرع با موضوع مواجه شدهاند، معتقدند که ردپای ایالات متحده هم در این موضوع دیده میشود. اتکای این ناظران بر آن است که قسد خود را زیر چتر واشنگتن میبیند و این درگیریها که در ادامه عدم رسیدن به یک توافق با دمشق بالا گرفته است، نمیتواند بدون چراغ قرمز آمریکاییها ادامه پیدا کند.
آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.
