سرمایه انسانی؛ کلید پیشرفت ایران در دوران پساجنگ
جنگها صرفنظر از ابعاد نظامی و سیاسی خود، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گستردهای بر کشورها بر جای میگذارند. هر جامعهای پس از عبور از شرایط بحرانی، ناگزیر است مسیر بازسازی و توسعه را در پیش بگیرد. در چنین شرایطی، نگاهها معمولا به بازسازی زیرساختها، توسعه صنایع و احیای ظرفیتهای اقتصادی معطوف میشود.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
علی جمشیدی: جنگها صرفنظر از ابعاد نظامی و سیاسی خود، پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گستردهای بر کشورها بر جای میگذارند. هر جامعهای پس از عبور از شرایط بحرانی، ناگزیر است مسیر بازسازی و توسعه را در پیش بگیرد. در چنین شرایطی، نگاهها معمولا به بازسازی زیرساختها، توسعه صنایع و احیای ظرفیتهای اقتصادی معطوف میشود. اما تجربه کشورهای موفق نشان داده است مهمترین عامل پیشرفت در دوران پس از جنگ، نه ساختمانها و تجهیزات، بلکه سرمایه انسانی است؛ سرمایه انسانی مجموعهای از دانش، مهارت، تجربه، اخلاق و حرفهای مسئولیتپذیری و تواناییهای نیروی انسانی یک کشور را در بر میگیرد. هر اندازه این سرمایه غنیتر باشد، روند بازسازی و توسعه نیز با سرعت و کیفیت بیشتری انجام خواهد شد. ازاینرو، توجه به نظام آموزشی و تربیتی کشور باید بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی در مسیر پیشرفت مورد توجه قرار بگیرد. در این میان، آموزش و پرورش دو مفهوم جدانشدنی هستند که مکمل یکدیگرند. آموزش به انتقال دانش، مهارت و تخصص میپردازد و پرورش مسئول شکلدهی شخصیت، اخلاق، نظم، قانونمداری، روحیه همکاری و مسئولیتپذیری اجتماعی است. توسعه پایدار زمانی محقق میشود که این دو در کنار یکدیگر قرار بگیرند. آموزش بدون پرورش میتواند متخصصانی تربیت کند که از دانش فنی برخوردارند، اما در زمینه اخلاق حرفهای، وجدان کاری و مسئولیت اجتماعی با ضعف مواجه هستند. از سوی دیگر، پرورش نیز بدون آموزش نمیتواند نیازهای جامعه امروز را برآورده کند؛ زیرا پیشرفت صنعتی علمی و اقتصادی کشور نیازمند نیروهای متخصص و توانمند است. جامعهای موفق خواهد بود که بتواند میان این دو عنصر تعادل برقرار کند. یکی از چالشهای نظام آموزشی در بسیاری از کشورها ازجمله کشورهای در حال توسعه، تمرکز بیش از حد بر محفوظات و آزمونها و کمتوجهی به تربیت مهارتهای فردی و اجتماعی است؛ در حالی که جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به افرادی نیاز دارد که علاوه بر دانش تخصصی، توانایی حل مسئله، تفکر خلاق، کار گروهی، نظم فردی و روحیه مسئولیتپذیری نیز داشته باشند. نمونههای موفق جهانی نشان میدهد که توجه به پرورش در کنار آموزش میتواند آثار ارزشمندی در توسعه ملی داشته باشد. ژاپن ازجمله کشورهایی است که سالهاست این رویکرد را دنبال میکند. در مدارس ژاپن، دانشآموزان علاوه بر فراگیری علوم مختلف، نظم، احترام به دیگران، مسئولیتپذیری، مشارکت اجتماعی و فرهنگ کار را نیز در عمل میآموزند. بسیاری از کارشناسان، بخشی از موفقیت اقتصادی و صنعتی ژاپن را حاصل همین توجه به تربیت نیروی انسانی منظم، متعهد و مسئول میدانند. برای دستیابی به اهداف توسعهای، اصلاح برخی رویکردهای آموزشی ضروری به نظر میرسد. افزایش آموزشهای مهارتی، تقویت مهارتهای زندگی، آموزش اخلاق حرفهای، توسعه فرهنگ کار، ایجاد ارتباط مؤثر میان مراکز آموزشی و صنایع و افزایش فرصتهای کارآموزی میتواند به تربیت نیروی انسانی کارآمدتر کمک کند. در این میان، دانشگاه ملی مهارت، نقش مهمی در تربیت سرمایه انسانی مورد نیاز کشور بر عهده دارد. این دانشگاه با رویکرد مهارتمحور و کاربردی، تلاش میکند دانشجویان را برای ورود مؤثر به بازار کار آماده کند. دانشجویان در این دانشگاه علاوه بر آموزشهای نظری با محیطهای عملی، نیازهای واقعی صنعت و مهارتهای تخصصی مورد نیاز بازار کار آشنا میشوند. امروزه کشور برای توسعه صنایع، افزایش تولید، ارتقای کیفیت خدمات و حرکت بهسوی پیشرفت و خودکفایی، بیش از هر زمان دیگری به تکنیسینهای متخصص، نیروهای فنی ماهر و کارشناسان توانمند نیاز دارد. دانشگاه ملی مهارت با تربیت چنین نیروهایی میتواند سهم درخور توجهی در توسعه اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشور ایفا کند. آینده ایران در گرو سرمایهگذاری روی نسل جوان است. سرمایهگذاریای که فقط به آموزش محدود نمیشود، بلکه پرورش انسانهای مسئولیتپذیر، اخلاقمدار، خلاق و متعهد را نیز در بر میگیرد. اگر آموزش و پرورش بهعنوان دو بال توسعه مورد توجه قرار بگیرند، سرمایه انسانی کشور به بزرگترین پشتوانه پیشرفت، آبادانی و اقتدار ملی در دوران پس از جنگ و سالهای پیشرو تبدیل خواهد شد.
