نشستهای بهاره در واشنگتن زیر سایه سنگین جنگافروزی و تنش در تنگه هرمز
هراس جهان از شوک انرژی
اجلاس بهاره صندوق بینالمللی پول در واشنگتن زیر سایه سنگین جنگافروزی منطقهای و بحران انرژی برگزار شد. درحالیکه اقتصادهای سوبسیدمحور اروپایی درگیر تأمین سوخت روزانه هستند، ایالات متحده با تکیه بر اقتصاد آزاد و مقاوم خود در برابر این تکانهها ایستادگی میکند. تنش در تنگه هرمز نقاب از چهره شکننده اقتصاد جهانی برداشته و هزینه سنگین دههها مماشات را به پایتختهای اروپایی دیکته کرده است.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
شرق: اجلاس بهاره صندوق بینالمللی پول در واشنگتن زیر سایه سنگین جنگافروزی منطقهای و بحران انرژی برگزار شد. درحالیکه اقتصادهای سوبسیدمحور اروپایی درگیر تأمین سوخت روزانه هستند، ایالات متحده با تکیه بر اقتصاد آزاد و مقاوم خود در برابر این تکانهها ایستادگی میکند. تنش در تنگه هرمز نقاب از چهره شکننده اقتصاد جهانی برداشته و هزینه سنگین دههها مماشات را به پایتختهای اروپایی دیکته کرده است. رهبران اقتصادی جهان، بانکداران ارشد و سرمایهگذاران کلان بینالمللی که این هفته برای حضور در نشستهای بهاره صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در پایتخت ایالات متحده گرد هم آمدند، در فضایی بهشدت تیره، تار و آکنده از بدبینی، به رایزنی پرداختند.
این گردهمایی استراتژیک و سالانه در واشنگتن که همواره فرصتی طلایی برای مقامات ارشد مالی و سران دولتها برای مشورت با سرمایهگذاران و تنظیم سیاستهای پولی محسوب میشود، اینبار کاملا تحتالشعاع پیامدهای جنگ و هزینههای گزاف بیثباتی قرار گرفت. شرکتکنندگان در این اجلاس با صراحت و نگرانی پیشبینی کردند تلاطمهای مخرب اقتصادی و مالی ناشی از این درگیری منطقهای، نه برای چند روز، بلکه برای هفتهها و چهبسا ماههای متمادی بر ساختار بازارهای جهانی سایه خواهد انداخت و زنجیرههای تأمین را مختل خواهد کرد. محور اصلی این نگرانیهای عمیق، شوک عظیم انرژی ناشی از تنش در تنگه هرمز است؛ بحرانی ژئوپلیتیک که ابعاد فلجکننده آن حتی از اختلال گسترده در عرضه گاز به دلیل تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ و تورم افسارگسیخته پس از آن نیز بسیار سهمگینتر و غیرقابل کنترلتر به نظر میرسد.
آژانس بینالمللی انرژی در اوایل هفته با انتشار گزارشی تکاندهنده، بهصراحت هشدار داد تنش فعلی در این آبراه حیاتی و استراتژیک، عملا بدترین و شدیدترین شوک عرضه نفت در کل تاریخ اقتصاد مدرن را رقم زده است. سهشنبهشب در استیکهاوس اسپانیایی بولی، مقامات ارشد صندوق بینالمللی پول و سرمایهگذاران نگران درحالیکه مشغول نوشیدن و صرف پیشغذا بودند، با دلهرهای آشکار تلاش میکردند استراتژی و اهداف کلان دولت ترامپ در این نبرد تمامعیار را تحلیل و رمزگشایی کنند. آنها بهشدت در هراس بودند که جهان با سرعتی غیرقابل توقف در حال حرکت به سمت یک شوک ساختاری بسیار عمیقتر از آن چیزی است که بازارهای مالی در حال حاضر پیشبینی میکنند. محمد الجدعان، وزیر دارایی عربستان سعودی، در یکی از پنلهای تخصصی این نشست با صراحت لهجه به این خوشبینیهای کاذب و خطرناک پایان داد. او با تأکید بر اینکه بازارها و افکار عمومی همچنان در تلاشاند تا تصویری به مراتب مثبتتر از واقعیت تلخ میدانی ترسیم کنند، زنگ خطر را به صدا درآورد. الجدعان قاطعانه تأکید کرد هر سرمایهگذار یا سیاستمداری که به یک بهبود سریع و بدون دردسر اقتصادی دل بسته است، حتی در صورت پایان کامل و فوری خصومتهای نظامی، باید فورا در محاسبات استراتژیک خود تجدیدنظر اساسی کند.
خوشبینی والاستریت و بدبینی صندوق بینالمللی پول
لحن بهشدت بدبینانه و هشدارهای مکرر نهادهای بوروکراتیک بینالمللی در نشستهای صندوق، تضاد خیرهکننده و معناداری با ارزیابیهای مستحکم مدیران عامل بانکهای بزرگ آمریکایی از سلامت اقتصاد ایالات متحده در این هفته داشت. درحالیکه نهادهای جهانی بر طبل بحران میکوبند، دادههای کلان اقتصادی واشنگتن نشاندهنده اعتماد قوی و خدشهناپذیر مصرفکنندگان و ترازنامههای مالی بسیار مقاوم در بخش شرکتی آمریکاست که در برابر تکانههای خارجی ایزوله شدهاند. نمایندگان ارشد دولت ایالات متحده نیز هم در محافل عمومی و هم در دیدارهای محرمانه خصوصی، چشمانداز بسیار روشنتری را از آینده هژمونی اقتصادی خود ارائه دادند. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در یک ضیافت شام ویژه در هتل مجلل والدورف آستوریا با حضور جمعی متشکل از حدود ۷۰ سرمایهگذار کلان، بانکدار برجسته و وکیل حقوقی بینالمللی، از روند پیشبرد مذاکرات رئیسجمهور ترامپ با تهران ابراز خوشبینی کامل کرد. حاضران در این نشست تأیید کردند بسنت با اطمینان خاطر حتی پیشبینی کرده درگیریهای فرسایشی اوکراین نیز ممکن است در فاصله زمانی کوتاه سه ماه آینده به یک پایان قطعی برسد.
روز جمعه، پس از آنکه ترامپ و مقامات تهران امنیت نسبی تنگه هرمز را اعلام کردند، بازارهای مالی تشنه ثبات، با ارسال سیگنالهایی ابراز امیدواری کردند اقتصاد جهانی بالاخره از لبه پرتگاه بدترین سناریوهای ممکن جان سالم به در برده است. قیمت جهانی نفت بلافاصله با یک سقوط معنادار روبهرو شد و بازارهای سهام با جهش و استقبال چشمگیری واکنش نشان دادند؛ هرچند تحلیلگران محتاط بازار بلافاصله هشدار دادند این اعلامیههای صرفا سیاسی لزوما تضمین عملی کافی به صنعت آسیبپذیر کشتیرانی برای ازسرگیری تردد ایمن در این آبراه نمیدهد. با وجود این، رهبران جهان در تمام طول هفته در راهروهای واشنگتن مدام از پیامدهای طولانیمدت و فرسایشی کمبود انرژی سخن میگفتند. رولاند لسکیور، وزیر اقتصاد و دارایی فرانسه، در یک مصاحبه با لحنی که نشاندهنده درماندگی اقتصادهای وابسته اروپایی بود، اعتراف کرد دولتها عملا ماه به ماه و با دلهره زندگی میکنند. او با صراحت گفت دغدغه اصلی و حیاتی آنها دیگر قیمت تمامشده سوخت نیست، بلکه صرفا دسترسی فیزیکی و تضمینشده به قطرهای نفت و گاز برای جلوگیری از خاموشی صنایع است. لسکیور فاش کرد عمق بحران به حدی است که او اکنون هر روز صبح رأس ساعت هشت یک نشست اضطراری بحران برگزار میکند تا با تیم خود و تأمینکنندگان انرژی برای تضمین حداقل برق مصرفی کشور چارهاندیشی کند.
به نوشته والاستریت ژورنال، دولت چپگرای فرانسه برای مدیریت و مهار موقت این بحران فلجکننده، به مسکنهای اقتصادی و سیاستهای سوبسیدی روی آورده و یارانه سنگین ۲۰سنتی برای هر لیتر سوخت در صنایع بهشدت آسیبپذیری مانند شبکه حملونقل، بخش کشاورزی و شیلات اختصاص داده است؛ رویکردی هزینهزا که نشاندهنده شکنندگی و بنبست ساختارهای رفاهی اروپا در مواجهه با واقعیتهای خشن ژئوپلیتیک است. لسکیور تصریح کرد وضعیت تأمین انرژی برای ماه آوریل فعلا مناسب ارزیابی میشود، اما آنها در حال رایزنی فشرده با تمام واردکنندگان، تولیدکنندگان، پالایشگاهها و توزیعکنندگان برای تأمین نیازهای حیاتی ماه می هستند. در همین بحبوحه، اقتصاددانان نگران صندوق بینالمللی پول به دلیل تبعات مستقیم این جنگ مداوم، پیشبینی رشد اقتصاد جهانی برای سال ۲۰۲۶ را با بدبینی به حدود فقط سه درصد کاهش دادند. آنها با صدور اخطاریهای جدی هشدار دادند اگر این شوک نفتی ابعاد گستردهتری پیدا کند و چندین اقتصاد بزرگ وارد فاز رکود عمیق شوند، این رقم شکننده میتواند تا مرز دو درصد نیز سقوط کند. با این حال، اسکات بسنت با دفاع از تابآوری ساختار اقتصاد آزاد در واکنش به این برآوردهای بدبینانه، به خبرنگاران گفت این صندوق بوروکراتیک احتمالا در ارزیابیهای خود واکنش افراطی و بیش از حد نشان داده است.
پرونده کاراکاس روی میز بانک جهانی
واقعیت این است که کشورهای صادرکننده نفت با اقتصادی پویاتر مانند ایالات متحده در موقعیت مستحکمی قرار دارند که میتوانند در برابر بدترین و مخربترین تبعات این شوک جهانی انرژی مقاومت کنند، هرچند شاید این تابآوری استراتژیک دقیقا به اندازه رکوردهای تاریخی و بیسابقه بازارهای سهام، کاملا بدون آسیب نباشد. به نوشته والاستریت ژورنال، پیر کایلتو، مدیرعامل ارشد شرکت لازارد و مشاور مالی باسابقه بسیاری از دولتهای غربی، از یک تضاد حیرتانگیز و خطرناک میان بازارهای سهام و اعتبار که به طرز عجیبی آرام به نظر میرسند و خطرات سهمگین ناشی از جابهجاییهای اقتصادی، اجتماعی و مالی جنگ خلیج فارس سخن به میان آورد. او با هشداری جدی تأکید کرد هماکنون چندین کشور آسیبپذیر فقط یک شوک کوچک دیگر تا رسیدن به نقطه ورشکستگی کامل و فروپاشی اقتصادی فاصله دارند. در سوی دیگر این نشستهای پرتنش، اگرچه رهبران ونزوئلا امسال در واشنگتن حضور فیزیکی نداشتند، اما پرونده قطور این کشور ویرانشده به یکی از مهمترین مباحث درگوشی نشستها تبدیل شده بود. پس از دستگیری و انتقال نیکلاس مادورو در ماه ژانویه توسط نیروهای آمریکایی، واشنگتن تلاشهای گسترده و هدفمندی را برای ادغام مجدد این اقتصاد نابودشده از سیاستهای سوسیالیستی در بازارهای جهانی آغاز کرده است. روز پنجشنبه صندوق بینالمللی پول با یک رأی مثبت و قاطع به رسمیت شناختن دولت فعلی و انتقالی در کاراکاس، سرانجام راه را برای آزادسازی میلیاردها دلار از ذخایر ارزی مسدودشده که از سال ۲۰۱۹ تحت تحریم حکومت ونزوئلا غیرقابل دسترس بودند، هموار کرد.
افراد مطلع و دیپلماتهای ارشد میگویند سایر بانکهای بزرگ توسعهای مانند بانک توسعه بینآمریکایی نیز به احتمال بسیار قوی همین مسیر آزادسازی را طی خواهند کرد که این اقدام به نوبه خود میتواند میلیاردها دلار دیگر از سرمایههای بلوکهشده را برای آغاز پروژههای حیاتی و بهشدت مورد نیاز زیرساختهای عمومی در این کشور رهاشده از چنگال بازماندههای حکومت ونزوئلا آزاد کند. از سوی دیگر، شرکتکنندگان در نشستهای امسال بارها تأکید کردند شکاف عمیق و استراتژیک میان اروپا و ایالات متحده در سالنهای اجلاس کاملا ملموس و غیرقابل انکار بود.
این اختلافات بنیادین مستقیما ریشه در تنشهای دیپلماتیک ناشی از تمایل جسورانه آمریکا برای تسلط بر جزیره گرینلند و البته تردید همیشگی و ضعف مفرط دولتهای محافظهکار اروپایی برای ورود قاطعانه به کارزار جنگ خاورمیانه دارد. هانس هومز، مدیرعامل برجسته و بنیانگذار شرکت گریلاک کپیتال و سرمایهگذار باسابقه در اوراق قرضه حاکمیتی جهانی، با توصیفی گزنده، لحن پنهان بسیاری از گفتوگوهای امسال را صرفا نظاره بر ویرانهای دودآلود از آنچه زمانی رابطه مستحکم اروپا و آمریکا خوانده میشد، توصیف کرد. با تمام این اختلافات، لسکیور، وزیر دارایی فرانسه که روز پنجشنبه به طور رسمی ریاست نشست مهم وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی گروه هفت را برعهده داشت، در تلاشی برای نمایش انسجام اعلام کرد هر هفت کشور قدرتمند بدون هیچ اختلافی بر سر ماهیت نیروهای متخاصم در منطقه اتفاق نظر کامل دارند. او همچنین یادآور شد این دموکراسیهای غربی با وجود تمام فشارهای داخلی متعهد شدهاند برای حفظ ثبات شکننده اقتصادهای خود در برابر این شوک ایدئولوژیک، با یکدیگر همکاری تنگاتنگی داشته باشند. لسکیور در نهایت با اشاره به ضرورت عبور از اختلافات هشدار داد اکنون اصلا زمان مشاجره و درگیری درونگروهی نیست و همه دولتهای ائتلاف باید نقش تاریخی خود را در مهار این بحران ایفا کنند.
