داستان علمی-تخیلی و قصه ماه
شرق: نام ژول ورن با ادبیات علمی-تخیلی پیوند خورده و اگرچه امروز بسیاری از آرزوهایی که او در داستانهایش توصیف کرده بود، تحقق یافتهاند اما داستانهای او هنوز آثاری پرکشش و خواندنیاند. ژول ورن از مشهورترین نویسندگان ادبیات کلاسیک جهانی است که در سال ۱۸۲۸ متولد شد و در سال ۱۹۰۵ از دنیا رفت. او به عنوان نویسنده، شاعر و نمایشنامهنویس شناخته میشود و شهرتش را بیش از هر چیز مدیون داستانهای ماجراجویی و رمانهایی است که در ژانر ادبیات علمی-تخیلی دستهبندی میشوند. ژول ورن را پدر داستانهای علمی-تخیلی نامیدهاند و از این حیث او در تاریخ ادبیات نامی جاودانه به شمار میرود.
در ایران و از دههها پیش ژول ورن بهواسطه ترجمههایی که از آثارش به فارسی منتشر میشد شناخته شده بود و در اینجا هم مثل دیگر کشورها نویسندهای پرطرفدار بوده است. اغلب آثار مشهور ژول ورن در سالهای مختلف در قطع و اندازههای گوناگون به چاپ رسیدهاند و به جز این، اقتباسهای زیادی هم از رمانهای او در قالب فیلم، سریال و انیمیشن صورت گرفته و در ایران هم پخش شدهاند. سابقه ترجمه فارسی از ژول ورن به دههها پیش بازمیگردد. در دوره ناصرالدین شاه و همزمان با آغاز نهضت ترجمه از آثار ادبی و غیرادبی اروپایی، اثری از ژول ورن هم به فارسی برگردانده شد. در واقع این اوانس خان، ملقب به مساعدالسلطنه بود که نخستینبار اثری از ژول ورن را به فارسی ترجمه کرد. این اثر «میشل استروگوف» بود که یکی از مشهورترین آثار ژول ورن است. یکی از رمانهای ژول ورن هم توسط محمدحسین فروغی (ذکاءالملک اول) ترجمه شده و این رمان هم یکی از رمانهای مشهور او یعنی «دور دنیا در هشتاد روز» است که بر اساس آن فیلم و سریال هم ساخته شده و یک اقتباس انیمیشنی آن هم در اوایل دهه هفتاد از تلویزیون ایران پخش شد. فروغی این رمان را با عنوان «سفر هشتادروزه دور دنیا»
ترجمه کرده بود. جالب اینکه ژول ورن در یکی از رمانهای ایرانی، یعنی «سوءقصد به ذات همایونی» رضا جولایی نیز حضوری گذرا دارد.
ژول ورن نویسندهای بسیار پرکار بود. در سال 1863 «پنج هفته در بالن» منتشر شد و این داستان چنان موفقیتی به دست آورد که ژول ورن و ناشرش تصمیم گرفتند مجموعهای با عنوان «سفرهای شگفتانگیز» را منتشر کنند. پس از این بود که 62 رمان و 18 مجموعهداستان از ژول ورن در طول چندین سال منتشر شد. مخاطبان آثار ژول ورن بسیار گستردهاند و طیف وسیعی از خوانندگان را در سنهای مختلف شامل میشوند. «از زمین تا ماه» عنوان یکی از رمانهای ژول ورن است که مدتی پیش با ترجمه ثمین نبیپور در نشر افق منتشر شد. کمی پیشتر هم ترجمه دیگری از این اثر توسط محمد نجابتی در نشر ققنوس به چاپ رسیده بود.
رمان «از زمین تا ماه»، آنطورکه از عنوانش هم برمیآید، به آرزویی قدیمی برمیگردد و آن سفر انسان به ماه است. آنطورکه در خود کتاب هم توضیح داده شده، این رمان درباره جاهطلبی انسان و آرزویش برای سفر به تنها قمر کره زمین است. این اثر، جلد اول از دوگانهای است که بعدها با عنوان «سفر به ماه» مشهور شد. جلد دیگر این دوگانه نیز «سفری به دور ماه» نام دارد.
«از زمین تا ماه» در سال ۱۸۵۶ نوشته شد و به مسیری مستقیم به طول نود و هفت ساعت و بیست دقیقه مربوط است. کتاب دوم، یعنی «سفری به دور ماه»، پنج سال پس از انتشار کتاب اول نوشته شد. از این دو اثر نسخههای متعددی تاکنون منتشر شده که برخی نسخهها خلاصهای از متنهای اصلی هستند اما ترجمهای که به تازگی منتشر شده، متن کامل اثر است که با نسخه فرانسوی تطبیق داده شده است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «در طول هشت ماه که عملیات حفاری انجام شد، کارهای مقدماتی مربوط به قالبگیری و ریختهگری نیز با سرعتی خارقالعاده و به صورت همزمان در جریان بود. اگر غریبهای قدم به محوطه کارگاهی در تپه استونزهیل میگذاشت، از چشمانداز پیشرو، بهتزده، انگشت به دهان میماند. در فاصله پانصدوپنجاه متری از فضای مدوری که چاه در مرکز آن قرار داشت، هزار و دویست کوره سوزان و غران، هرکدام با قطر یک متر و هشتاد و دو سانتیمتر، قرار داشتند که با فاصله برابر با یک متر، از دیگری منفک شده بودند. محیطی که این هزار و دویست کوره اشغال کرده بودند، طرولی برابر با 3/2 کیلومتر داشت. تمام این کورهها بر اساس یک طرح و نقشه ساخته شده بودند، دودکشهای
مربعیشکل داشتند و منظرهای خاص به آن محوطه بخشیدند».
شرق: نام ژول ورن با ادبیات علمی-تخیلی پیوند خورده و اگرچه امروز بسیاری از آرزوهایی که او در داستانهایش توصیف کرده بود، تحقق یافتهاند اما داستانهای او هنوز آثاری پرکشش و خواندنیاند. ژول ورن از مشهورترین نویسندگان ادبیات کلاسیک جهانی است که در سال ۱۸۲۸ متولد شد و در سال ۱۹۰۵ از دنیا رفت. او به عنوان نویسنده، شاعر و نمایشنامهنویس شناخته میشود و شهرتش را بیش از هر چیز مدیون داستانهای ماجراجویی و رمانهایی است که در ژانر ادبیات علمی-تخیلی دستهبندی میشوند. ژول ورن را پدر داستانهای علمی-تخیلی نامیدهاند و از این حیث او در تاریخ ادبیات نامی جاودانه به شمار میرود.
در ایران و از دههها پیش ژول ورن بهواسطه ترجمههایی که از آثارش به فارسی منتشر میشد شناخته شده بود و در اینجا هم مثل دیگر کشورها نویسندهای پرطرفدار بوده است. اغلب آثار مشهور ژول ورن در سالهای مختلف در قطع و اندازههای گوناگون به چاپ رسیدهاند و به جز این، اقتباسهای زیادی هم از رمانهای او در قالب فیلم، سریال و انیمیشن صورت گرفته و در ایران هم پخش شدهاند. سابقه ترجمه فارسی از ژول ورن به دههها پیش بازمیگردد. در دوره ناصرالدین شاه و همزمان با آغاز نهضت ترجمه از آثار ادبی و غیرادبی اروپایی، اثری از ژول ورن هم به فارسی برگردانده شد. در واقع این اوانس خان، ملقب به مساعدالسلطنه بود که نخستینبار اثری از ژول ورن را به فارسی ترجمه کرد. این اثر «میشل استروگوف» بود که یکی از مشهورترین آثار ژول ورن است. یکی از رمانهای ژول ورن هم توسط محمدحسین فروغی (ذکاءالملک اول) ترجمه شده و این رمان هم یکی از رمانهای مشهور او یعنی «دور دنیا در هشتاد روز» است که بر اساس آن فیلم و سریال هم ساخته شده و یک اقتباس انیمیشنی آن هم در اوایل دهه هفتاد از تلویزیون ایران پخش شد. فروغی این رمان را با عنوان «سفر هشتادروزه دور دنیا»
ترجمه کرده بود. جالب اینکه ژول ورن در یکی از رمانهای ایرانی، یعنی «سوءقصد به ذات همایونی» رضا جولایی نیز حضوری گذرا دارد.
ژول ورن نویسندهای بسیار پرکار بود. در سال 1863 «پنج هفته در بالن» منتشر شد و این داستان چنان موفقیتی به دست آورد که ژول ورن و ناشرش تصمیم گرفتند مجموعهای با عنوان «سفرهای شگفتانگیز» را منتشر کنند. پس از این بود که 62 رمان و 18 مجموعهداستان از ژول ورن در طول چندین سال منتشر شد. مخاطبان آثار ژول ورن بسیار گستردهاند و طیف وسیعی از خوانندگان را در سنهای مختلف شامل میشوند. «از زمین تا ماه» عنوان یکی از رمانهای ژول ورن است که مدتی پیش با ترجمه ثمین نبیپور در نشر افق منتشر شد. کمی پیشتر هم ترجمه دیگری از این اثر توسط محمد نجابتی در نشر ققنوس به چاپ رسیده بود.
رمان «از زمین تا ماه»، آنطورکه از عنوانش هم برمیآید، به آرزویی قدیمی برمیگردد و آن سفر انسان به ماه است. آنطورکه در خود کتاب هم توضیح داده شده، این رمان درباره جاهطلبی انسان و آرزویش برای سفر به تنها قمر کره زمین است. این اثر، جلد اول از دوگانهای است که بعدها با عنوان «سفر به ماه» مشهور شد. جلد دیگر این دوگانه نیز «سفری به دور ماه» نام دارد.
«از زمین تا ماه» در سال ۱۸۵۶ نوشته شد و به مسیری مستقیم به طول نود و هفت ساعت و بیست دقیقه مربوط است. کتاب دوم، یعنی «سفری به دور ماه»، پنج سال پس از انتشار کتاب اول نوشته شد. از این دو اثر نسخههای متعددی تاکنون منتشر شده که برخی نسخهها خلاصهای از متنهای اصلی هستند اما ترجمهای که به تازگی منتشر شده، متن کامل اثر است که با نسخه فرانسوی تطبیق داده شده است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «در طول هشت ماه که عملیات حفاری انجام شد، کارهای مقدماتی مربوط به قالبگیری و ریختهگری نیز با سرعتی خارقالعاده و به صورت همزمان در جریان بود. اگر غریبهای قدم به محوطه کارگاهی در تپه استونزهیل میگذاشت، از چشمانداز پیشرو، بهتزده، انگشت به دهان میماند. در فاصله پانصدوپنجاه متری از فضای مدوری که چاه در مرکز آن قرار داشت، هزار و دویست کوره سوزان و غران، هرکدام با قطر یک متر و هشتاد و دو سانتیمتر، قرار داشتند که با فاصله برابر با یک متر، از دیگری منفک شده بودند. محیطی که این هزار و دویست کوره اشغال کرده بودند، طرولی برابر با 3/2 کیلومتر داشت. تمام این کورهها بر اساس یک طرح و نقشه ساخته شده بودند، دودکشهای
مربعیشکل داشتند و منظرهای خاص به آن محوطه بخشیدند».