مزیت‌های نیروگاه خورشیدی نسبت به نیروگاه هسته‌ای
حسین میرافضلی، کارشناس انرژی: ایران بارها و به‌صراحت اعلام کرده هدف برنامه هسته‌ای‌اش تولید بمب هسته‌ای نیست، بلکه مصارف صلح‌آمیز به‌ویژه تولید برق است. در دنیای امروز بمب هسته‌ای عامل بازدارنده نبوده و نیست و مهم‌ترین عامل بازدارنده در مقابل دشمنان، اتحاد ملی و سرمایه اجتماعی حکومت‌هاست.
به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،
حسین میرافضلی، کارشناس انرژی: ایران بارها و به‌صراحت اعلام کرده هدف برنامه هسته‌ای‌اش تولید بمب هسته‌ای نیست، بلکه مصارف صلح‌آمیز به‌ویژه تولید برق است. در دنیای امروز بمب هسته‌ای عامل بازدارنده نبوده و نیست و مهم‌ترین عامل بازدارنده در مقابل دشمنان، اتحاد ملی و سرمایه اجتماعی حکومت‌هاست.
اگر حکومتی سرمایه اجتماعی ضعیفی داشته باشد، صدها بمب اتم هم به کارش نخواهد آمد اما اگر سرمایه اجتماعی قوی داشته باشد، همین سلاح‌های موجود می‌تواند در مقابل همه دشمنان بایستد و همه را به دوری از جنگ و دشمنی وادار کند. انرژی هسته‌ای چندین کاربرد دارد اما بیشترین کاربرد انرژی هسته‌ای در تولید برق است. کاربرد در پزشکی و حوزه رادیودارو به تجهیزات و فناوری‌های خاصی نیاز دارد که چند شرکت بسیار معتبر آنها را انجام می‌دهند و به دلیل دلیل محدودیت تیراژ، افزایش تعداد تولیدکنندگان نه توجیه اقتصادی چندانی دارد و نه توان رقابت با برندهای مورد اعتماد جهان وجود دارد؛ بنابراین همه جهانیان پذیرفته‌اند شرکت‌های محدود، مطرح و خوش‌نامی در این حوزه فعالیت کنند. در مجموع حدود ۹ درصد برق جهان توسط انرژی هسته‌ای تولید می‌شود و چند کشوری که بیشترین استفاده را از برق هسته‌ای دارند، با محدودیت تأمین سایر انرژی‌ها مواجه هستند، از جمله کشور فرانسه. سهم برق هسته‌ای در کشورهای صاحب دانش و فناوری هسته‌ای از جمله چین و هند، اندک و کمتر از پنج درصد است. در آینده سهم انرژی هسته‌ای در تولید برق جهان کاهش خواهد یافت و سهم انرژی خورشیدی هر سال رو به افزایش است. سهم برق هسته‌ای از 17.5 درصد در سال 1996 به 8.8 درصد در سال 2025 رسید و این روند همچنان ادامه دارد. هزینه تولید هر کیلووات برق خورشیدی به دو سنت رسیده در حالی که هزینه تولید برق هسته‌ای با لحاظ حجم سرمایه‌گذاری و دوره ساخت طولانی، حداقل سه برابر برق خورشیدی است.
حال به مقایسه شاخص‌های مهم تولید برق خورشیدی و هسته‌ای می‌پردازیم:
1- حجم سرمایه‌گذاری
- حجم سرمایه‌گذاری برای احداث نیروگاه هسته‌ای هزار مگاواتی هسته‌ای پنج تا هفت میلیارد دلار است.
- با پنج میلیارد دلار می‌توان دو نیروگاه خورشیدی پنج هزار مگاواتی به‌علاوه پنج نیروگاه تلمبه‌ای ذخیره‌ای (باتری آبی) هزار مگاواتی احداث کرد که نیمی از نیروگاه‌های خورشیدی برق تولیدی را در شبکه توزیع کنند و نیم دیگر برق مورد نیاز پمپ‌های باتری‌های آبی را برای انتقال آب به حوضچه بالایی تأمین کنند تا در زمان‌های اوج مصرف برق و شب‌ها، باتری‌های آبی خلأ نیروگاه‌های خورشیدی را پر کنند.
2- مدت اجرا تا بهره‌برداری
- میانگین مدت ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای در جهان 9 سال است.
- میانگین نصب و راه‌اندازی نیروگاه خورشیدی هزارمگاواتی کمتر از یک سال است.
3- قابلیت احداث نیروگاه‌های کوچک و متوسط
- ساخت نیروگاه‌های کوچک هسته‌ای به دلایل مختلف اقتصادی و مرسوم نیست
- نیروگاه‌های خورشیدی و باتری‌های آبی از یک مگاوات تا بالاتر مرسوم و توجیه‌پذیر است
4- قیمت تمام‌شده هر کیلووات برق تولیدی
- قیمت هر کیلووات برق هسته‌ای تا زمان استهلاک سرمایه‌گذاری انجام‌شده به ازای هر کیلووات بیش از 15 سنت است اما بعد از آن قیمت تمام‌شده هر کیلووات حدود 5 سنت است.
- قیمت هر کیلوات برق خورشیدی حدود 2 سنت و با لحاظ ذخیره‌سازی در باتری‌های آبی حدود 4 سنت است.
5- مدت بازگشت سرمایه
- نیرو گاه هسته‌ای اگر تولید مستمر داشته باشد و حداقل 300 روز در سال کار کند، بین 15 تا 20 سال است
- مدت بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی بین سه تا 5 سال است.
6- هزینه تعمیر و نگهداری
- به دلیل حساسیت بسیار بالا هزینه تعمیر و نگهداری زیاد است و تعداد پرسنل فنی نسبتا زیاد است. درمجموع تعداد نیروهای نیروگاه‌های هسته‌ای ده‌ها برابر نیروگاه خورشیدی است و هزینه نیروی انسانی و تعمیر و نگهداری و تأمین قطعات و تجهیزات مورد نیاز حین تعمیرات زیاد است.
- هزینه بسیار کم و غیر قابل مقایسه با نیروگاه‌های هسته‌ای
7- پایداری تولید
- نیروگاه‌های هسته‌ای در صورت استفاده از تکنولوژی مناسب و نصب و راه‌اندازی مناسب و داشتن نیروهای ماهر و باتجربه برق نسبتا پایداری تولید می‌کند.
- برق تولیدی نیروگاه‌های خورشیدی ناپایدار است و صرفا در طول روز و زمان‌های تابش خورشید انجام می‌شود که برای جبران آن نیروگاه‌های تلمبه‌ای ذخیره‌ای یا باتری‌های شارژی بزرگ استفاده می‌شود که برای ایران به خاطر شرایط جغرافیایی مناسب باتری‌های آبی از مزیت بالایی برخوردار هستند. با ترکیب نیروگاه‌های خورشیدی و باتری آبی می‌توان برق پایدار تولید کرد. در ایران با یک میلیارد دلار می‌توان دو هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی و هزار مگاوات باتری آبی احداث کرد.
8- هزینه تأمین سوخت و ریسک‌های آن
- تأمین‌کنندگان اصلی اورانیوم نیروگاه‌های هسته‌ای حدود 5 کشور هستند لذا محدودیت در تأمین خوراک وجود دارد.
- خوراک نیروگاه خورشیدی، آفتاب تابان است که ایران از مزیت ویژه‌ای برخوردار است.
9- میزان وابستگی به فناوری روند تغییر فناوری
- فناوری نیروگاه‌های هسته‌ای در انحصار چند شرکت خاص است و توسعه فناوری نیز پرهزینه و با ریسک نسبتا بالاست. چین در حال کار روی همجوشی هسته‌ای است که اولین واحد آن را به بهره‌برداری رسانده است. چین و برخی کشورهای دیگر به دنبال جایگزینی رادیوم به جای اورانیوم هستند رایوم دوره عمر طولانی دارد و خطرات آن خیلی کمتر از اورانیوم است. به‌هرحال دانش و فناوری این حوزه با تغییرات مواجه است و شرکت‌های محدودی در این زمینه فعالیت می‌کنند.
- شرکت‌های متعددی درخصوص تولید پنل‌های خورشیدی فعالیت می‌کنند و عمق دانش و فناوری آن پایین‌تر از حوزه هسته‌ای است. حتی برخی شرکت‌های ایرانی نیز درخصوص تولید و مونتاژ پنل‌های خورشیدی فعالیت می‌کنند. تولید باتری‌های آبی نیز در ایران قابل انجام است، بخش عمرانی آن صددرصد ایرانی است و در بخش توربین و ژنراتور نیز شرکت‌های داخلی و خارجی متعددی فعالیت می‌کنند.
10- زباله‌های هسته‌ای
- نگهداری و امحای زباله‌های هسته‌ای هم حساسیت‌زاست و هم هزینه‌بر است.
- امحا یا بازیافت پنل‌های خورشیدی مستهلک‌شده هزینه و ریسک خاصی ندارد
11- خطر تشعشعات هسته‌ای در مواقع جنگ و بحران‌های طبیعی
- بحران چرنوبیل و زلزله در ژاپن که منجر به انتشار تشعشعات هسته‌ای در نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما شد و بمباران اطراف نیروگاه هسته‌ای اسرائیل و ایران و اوکراین، نگرانی زیادی نسبت به امنیت و توسعه نیروگاه‌های هسته‌ای ایجاد کرده است. ژاپن بعد از بحران فوکوشیما هیچ نیروگاه هسته‌ای جدیدی نساخته است و صرفا نیروگاه‌های موجود را نگهداری می‌کند. در مواقع جنگ و بحران نیروگاه‌های هسته‌ای به نقطه حساس و نگران‌کننده و آسیب‌پذیر و وحشت‌آفرین تبدیل می‌شوند.
- در نیروگاه‌های خورشیدی نگرانی از بابت محیط زیست و سلامت انسان وجود ندارد بلکه این نیروگاه‌ها برای نجات کره زمین از اثرات مخرب نیروگاه‌های فسیلی و هسته‌ای توسعه پیدا می‌کنند.
12- هزینه‌های سیاسی
- فعالیت‌های هسته‌ای مردم جهان و تشکل‌ها و احزاب مردمی را نگران می‌کند و برخی بر سیاست‌مداران و سوء‌استفاده‌کنندگان بر این نگرانی جهانی سوار می‌شوند و پرچم ایران‌هراسی هسته‌ای را علم می‌کنند. احتمالا فشار افکار عمومی جهان را به سوی خلع سلاح هسته‌ای و کاهش فعالیت‌های هسته‌ای سوق خواهد داد.
- خورشید تابان با انرژی لایزال خود اصلی‌ترین عامل تولید برق در جهان خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود طی 20 تا 30 سال آینده عمده برق مورد نیاز جهان از نیروگاه‌های خورشیدی و باتری‌های آبی تأمین خواهند شد.
ایران به جای تمرکز بر تولید برق هسته‌ای که آینده روشنی ندارد، می‌بایست همانند هند و چین و سایر کشورهای توسعه‌یافته بر مزیت ویژه خود که تولید برق خورشیدی و باتری‌های آبی است، متمرکز شود. برق هسته‌ای هرگز مزیت ایران نبوده و نخواهد بود و نباید این مسیر پرهزینه را ادامه دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
