قطعی طولانی‌مدت اینترنت؛ نه آرامش‌بخش، نه امنیت‌آفرین

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق،

پس از گذشت حدود 20 روز از زمان قطعی اینترنت، بالاخره در بعد‌ازظهر روز سه‌شنبه هفتم بهمن‌ماه، دسترسی به اینترنت بین‌الملل تا حدی برقرار شد. این در حالی است که در آن 20 روز، تداوم قطعی اینترنت موجب اختلال در زندگی روزمره مردم شده بود و بسیاری از افرادی که شغل‌شان به اینترنت وابسته است، برای امرار معاش و درآمدزایی به مشکل خورده بودند. علاوه‌ بر ‌این، ارتباطات و سرگرمی‌های بسیاری از مردم نیز تحت تأثیر این شرایط آسیب دیده بود. مجموعه این عوامل و تداوم اختلال در زندگی روزمره مردم در آن مدت، نارضایتی بسیاری از فعالان کسب‌وکارها و عموم مردم را به دنبال داشت؛ امری که در کامنت‌های رسانه‌های داخلی و مواضع نخبگان نیز مشهود است.

با این حال پرسش اینجاست که چرا با وجود پایان ناآرامی‌ها و مشکلات ناشی از قطع اینترنت، اینترنت طولانی‌مدت قطع شد؟ اگرچه تاکنون پاسخ روشنی به این پرسش داده نشده است، اما می‌توان حدس زد که سه استدلال در دفاع از تداوم قطعی اینترنت در محافل مختلف مطرح بوده است. استدلال‌هایی که مبنای تصمیمی شده بود که بنا بر برخی آمارها، روزانه تا پنج همت به اقتصاد دیجیتال آسیب می‌زد و بر زندگی روزمره مردم اثر گذاشته بود. بنابراین با وجود اتصال مجدد اینترنت، ضرورت دارد تا این استدلال‌ها ارزیابی شوند:

1. قطع اینترنت باعث مدیریت ناآرامی‌ها و بازگشت آرامش به خیابان شد: احتمالا یکی از مهم‌ترین دلایلی که منجر به تداوم قطع اینترنت در کشور شده بود، این تصور است که قطع آن در بازگشت آرامش به خیابان‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است. اگرچه احتمالا قطع اینترنت در کاهش ناآرامی‌های دی‌ماه 1404 مؤثر بوده، اما در این ادعا که مهم‌ترین عامل بوده، باید تردید کرد؛ چرا‌که با وجود قطع اینترنت در روز جمعه 20 دی  نیز‌ خیابان‌های برخی از شهرها همچنان شلوغ بود. به‌ نظر می‌رسد عامل اصلی در بازگشت آرامش به خیابان‌های کشور، نه قطع اینترنت، بلکه اجتناب مردم از حضور در محیط پر از خشونت و خطر بوده است.

2. قطع اینترنت مانع از ناآرامی‌های دیگر می‌شود: استدلال دیگری که در ادامه استدلال اول در توجیه قطع اینترنت شنیده می‌شد، آن است که با قطع اینترنت خیابان‌های کشور ناآرامی جدیدی را تجربه نخواهد کرد؛ چراکه مردم در معرض اخبار فراخوان‌ها قرار نمی‌گیرند. این استدلال نیز نیازمند تأمل بیشتر است. مطالعات متعدد از جنبش‌های اعتراضی در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که ارتباطات میان‌فردی و چهره‌به‌چهره، تأثیر زیادی در انتشار اخبار در دوران اعتراضات دارد. علاوه ‌بر این، در شرایط قطعی اینترنت، درصد درخور توجهی از مردم اطلاعات و اخبار را از طریق تلویزیون‌های ماهواره‌ای به دست می‌آورند و در نتیجه از اخبار احتمالی فراخوان‌ها نیز مطلع خواهند شد. این پدیده در جریان فراخوانی که برای روزهای شنبه و یکشنبه،20 و 21 دی‌ماه داده شد، مشاهده شد؛ روزهایی که خیابان‌های تهران از عصر آن روز خلوت شده بود، اما آنچه مانع از شکل‌گیری ناآرامی شد، نه نبود اطلاع از فراخوان، بلکه پرهیز از قرارگیری در موقعیت ناشناخته، پیش‌بینی‌ناپذیر و پرخطر بود.

3. قطع اینترنت مانع از انتشار عکس‌ها و تصاویر ناآرامی‌ها شده است: جلوگیری از انتشار تصاویر وقایع اخیر، یکی از استدلال‌های احتمالی دیگری بود که در دفاع از قطعی اینترنت قابل حدس بود. بااین‌حال، شواهد موجود با این استدلال همخوان نیست. کافی است سری به کانال‌های تلگرامی که اخبار ناآرامی‌های اخیر را در هفته‌های گذشته منتشر می‌کردند، زده شود تا مشخص شود که در همان مدت قطعی اینترنت هم حجم درخور توجهی از فیلم و عکس به این رسانه‌ها‌ و همچنین شبکه‌های ماهواره‌ای‌ ارسال شده است. واقعیت آن است که هرچند پیچ فیلترشکن‌ها سفت بسته شود، باز هم از طرق مختلف، ازجمله اینترنت ماهواره‌ای، امکان ارسال فیلم و عکس هست و نمی‌توان جلوی آن را گرفت.

مجموعه موارد فوق نشان می‌دهد برخلاف تصوری که در برخی محافل شکل گرفته، تداوم قطعی اینترنت عامل تعیین‌کننده‌ای در پایان ناآرامی‌ها نبوده است، بلکه برعکس با ایجاد نارضایتی و اختلال در امور روزمره مردم، می‌توانست موج دیگری از اعتراضات را به دنبال داشته باشد. چه‌بسا آنچه منجر به اتصال مجدد اینترنت شد‌ نیز مبتنی بر همین نگاه بوده باشد. آنچه در ‌این ‌میان ضرورت دارد، توجه به ابعاد مختلف امنیت‌ و تصمیم‌گیری بر مبنای آن است. تصمیمی که منجر به ایجاد بی‌اعتمادی، ناامیدی و تشدید قطبیت درون جامعه شده و به اقتصاد کشور لطمه بزند و زندگی روزمره مردم را مختل کند، احتمالا امنیت‌آفرین و آرامش‌بخش  نخواهد بود.

آخرین مطالب منتشر شده در روزنامه شرق را از طریق این لینک پیگیری کنید.